ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਸਪ੍ਤषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
. ਜਨਕਸ੍ਯ ਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ ।
ਧਨੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਯ ਰਾਮਾਯ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮ੍ ॥ 1 ॥
ਤਤਸ੍ਸ ਰਾਜਾ ਜਨਕਃ ਸਾਮਨ੍ਤਾਨ੍ਵ੍ਯਾਦਿਦੇਸ਼ ਹ ।
ਧਨੁਰਾਨੀਯਤਾਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯਵਿਭੂषਿਤਮ੍ ॥ 2 ॥
ਜਨਕੇਨ ਸਮਾਦਿष੍ਟਾਃ ਸਚਿਵਾ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਨ੍ ਪੁਰੀਮ੍ ।
ਤਦ੍ਧਨੁਃ ਪੁਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਜਗ੍ਮੁਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਜ੍ਞਯਾ ॥ 3 ॥
ਨृਣਾਂ ਸ਼ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਵ੍ਯਾਯਤਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।
ਮਞ੍ਜੂषਾਮष੍ਟਚਕ੍ਰਾਂ ਤਾਂ ਸਮੂਹੁਸ੍ਤੇ ਕਥਞ੍ਚਨ ॥ 4 ॥
ਤਾਮਾਦਾਯ ਤੁ ਮਞ੍ਜੂषਾਮਾਯਸੀਂ ਯਤ੍ਰ ਤਦ੍ਧਨੁਃ ।
ਸੁਰੋਪਮਂ ਤੇ ਜਨਕਮੂਚੁਰ੍ਨृਪਤਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ ॥ 5 ॥
ਇਦਂ ਧਨੁਰ੍ਵਰਂ ਰਾਜਨ੍ ਪੂਜਿਤਂ ਸਰ੍ਵਰਾਜਭਿਃ ।
ਮਿਥਿਲਾਧਿਪ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਂ ਯਦਿਚ੍ਛਸਿ ॥ 6 ॥
ਤੇषਾਂ ਨृਪੋ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਰਭਾषਤ ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤੌ ਚੋਭੌ ਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣੌ ॥ 7 ॥
ਇਦਂ ਧਨੁਰ੍ਵਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਜਨਕੈਰਭਿਪੂਜਿਤਮ੍ ।
ਰਾਜਭਿਸ਼੍ਚ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੈਃ ਅਸ਼ਕ੍ਤੈਃ ਪੂਰਿਤੁਂ ਪੁਰਾ ॥ 8 ॥
ਨੈਤਤ੍ਸੁਰਗਣਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਨਾਸੁਰਾ ਨ ਚ ਰਾਕ੍षਸਾਃ ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯਕ੍षਪ੍ਰਵਰਾਃ ਸਕਿਨ੍ਨਰਮਹੋਰਗਾਃ ॥ 9 ॥
ਕ੍ਵ ਗਤਿਰ੍ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਚ ਧਨੁषੋऽਸ੍ਯ ਪ੍ਰਪੂਰਣੇ ।
ਆਰੋਪਣੇ ਸਮਾਯੋਗੇ ਵੇਪਨੇ ਤੋਲਨੇऽਪਿ ਵਾ ॥ 10 ॥
ਤਦੇਤਦ੍ਧਨੁषਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਾਨੀਤਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵ ।
ਦਰ੍ਸ਼ਯੈਤਨ੍ਮਹਾਭਾਗ ਅਨਯੋਃ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਯੋਃ ॥ 11 ॥
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਨਕਭਾषਿਤਮ੍ ।
ਵਤ੍ਸ ਰਾਮ ਧਨੁਃ ਪਸ਼੍ਯ ਇਤਿ ਰਾਘਵਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 12 ॥
ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षੇਰ੍ਵਚਨਾਦ੍ਰਾਮੋ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ ਤਦ੍ਧਨੁਃ ।
ਮਞ੍ਜੂषਾਂ ਤਾਮਪਾਵृਤ੍ਯ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਨੁਰਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 13 ॥
ਇਦਂ ਧਨੁਰ੍ਵਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ਾਮੀਹ ਪਾਣਿਨਾ ।
ਯਤ੍ਨਵਾਂਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਤੋਲਨੇ ਪੂਰਣੇऽਪਿ ਵਾ ॥ 14 ॥
ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੇਵ ਤਂ ਰਾਜਾ ਮੁਨਿਸ਼੍ਚ ਸਮਭਾषਤ ।
ਲੀਲਯਾ ਸ ਧਨੁਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਜਗ੍ਰਾਹ ਵਚਨਾਨ੍ਮੁਨੇਃ ॥ 15 ॥
ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਨृਪਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਬਹੂਨਾਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ ।
ਆਰੋਪਯਤ੍ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸਲੀਲਮਿਵ ਤਦ੍ਧਨੁਃ ॥ 16 ॥
ਆਰੋਪਯਿਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪੂਰਯਾਮਾਸ ਤਦ੍ਧਨੁਃ ।
ਤਦ੍ਬਭਞ੍ਜ ਧਨੁਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ॥ 17 ॥
ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਮਹਾਨਾਸੀਤ੍ ਨਿਰ੍ਘਾਤਸਮਨਿਸ੍ਵਨਃ ।
ਭੂਮਿਕਮ੍ਪਸ਼੍ਚ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯੇਵ ਦੀਰ੍ਯਤਃ ॥ 18 ॥
ਨਿਪੇਤੁਸ਼੍ਚ ਨਰਾ ਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਤੇਨ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਮੋਹਿਤਾਃ ।
ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਵਰਂ ਰਾਜਾਨਂ ਤੌ ਚ ਰਾਘਵੌ ॥ 19 ॥
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤੇ ਜਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਰਾਜਾ ਵਿਗਤਸਾਧ੍ਵਸਃ ।
ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਜ੍ਞੋ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਮ੍ ॥ 20 ॥
ਭਗਵਨ੍ ਦृष੍ਟਵੀਰ੍ਯੋ ਮੇ ਰਾਮੋ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਅਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਮਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਚ ਨ ਤਰ੍ਕਿਤਮਿਦਂ ਮਯਾ ॥ 21 ॥
ਜਨਕਾਨਾਂ ਕੁਲੇ ਕੀਰ੍ਤਿਮਾਹਰਿष੍ਯਤਿ ਮੇ ਸੁਤਾ ।
ਸੀਤਾ ਭਰ੍ਤਾਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਰਾਮਂ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 22 ॥
ਮਮ ਸਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਚ ਵੀਰ੍ਯਸ਼ੁਲ੍ਕੇਤਿ ਕੌਸ਼ਿਕ ।
ਸੀਤਾ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਬਹੁਮਤਾ ਦੇਯਾ ਰਾਮਾਯ ਮੇ ਸੁਤਾ ॥ 23 ॥
ਭਵਤੋऽਨੁਮਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ ।
ਮਮ ਕੌਸ਼ਿਕ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਰਥੈਃ ॥ 24 ॥
ਰਾਜਾਨਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰਾਨਯਨ੍ਤੁ ਪੁਰਂ ਮਮ ।
ਪ੍ਰਦਾਨਂ ਵੀਰ੍ਯਸ਼ੁਲ੍ਕਾਯਾਃ ਕਥਯਨ੍ਤੁ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ॥ 25 ॥
ਮੁਨਿਗੁਪ੍ਤੌ ਚ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੌ ਕਥਯਨ੍ਤੁ ਨृਪਾਯ ਵੈ ।
ਪ੍ਰੀਯਮਾਣਂ ਤੁ ਰਾਜਾਨਮਾਨਯਨ੍ਤੁ ਸੁਸ਼ੀਘ੍ਰਗਾਃ ॥ 26 ॥
ਕੌਸ਼ਿਕਸ਼੍ਚ ਤਥੇਤ੍ਯਾਹ ਰਾਜਾ ਚਾਭਾष੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ ॥ 27 ॥
ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਕृਤਸ਼ਾਸਨਾਨ੍ ।
ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੁਮਾਨੇਤੁਂ ਚ ਨृਪਂ ਤਦਾ ॥ 28 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha saptaṣaṣṭitamassargaḥ |
. janakasya vacaśśrutvā viśvāmitro mahāmuniḥ |
dhanurdarśaya rāmāya iti hovāca pārthivam || 1 ||
tatassa rājā janakaḥ sāmantānvyādideśa ha |
dhanurānīyatāṃ divyaṃ gandhamālyavibhūṣitam || 2 ||
janakena samādiṣṭāḥ sacivā prāviśan purīm |
taddhanuḥ purataḥ kṛtvā nirjagmuḥ pārthivājñayā || 3 ||
nṛṇāṃ śatāni pañcāśadvyāyatānāṃ mahātmanām |
mañjūṣāmaṣṭacakrāṃ tāṃ samūhuste kathañcana || 4 ||
tāmādāya tu mañjūṣāmāyasīṃ yatra taddhanuḥ |
suropamaṃ te janakamūcurnṛpatimantriṇaḥ || 5 ||
idaṃ dhanurvaraṃ rājan pūjitaṃ sarvarājabhiḥ |
mithilādhipa rājendra darśanīyaṃ yadicchasi || 6 ||
teṣāṃ nṛpo vacaḥ śrutvā kṛtāñjalirabhāṣata |
viśvāmitraṃ mahātmānaṃ tau cobhau rāmalakṣmaṇau || 7 ||
idaṃ dhanurvaraṃ brahman janakairabhipūjitam |
rājabhiśca mahāvīryaiḥ aśaktaiḥ pūrituṃ purā || 8 ||
naitatsuragaṇāssarve nāsurā na ca rākṣasāḥ |
gandharvayakṣapravarāḥ sakinnaramahoragāḥ || 9 ||
kva gatirmānuṣāṇāṃ ca dhanuṣo'sya prapūraṇe |
āropaṇe samāyoge vepane tolane'pi vā || 10 ||
tadetaddhanuṣāṃ śreṣṭhamānītaṃ munipuṅgava |
darśayaitanmahābhāga anayoḥ rājaputrayoḥ || 11 ||
viśvāmitrastu dharmātmā śrutvā janakabhāṣitam |
vatsa rāma dhanuḥ paśya iti rāghavamabravīt || 12 ||
brahmarṣervacanādrāmo yatra tiṣṭhati taddhanuḥ |
mañjūṣāṃ tāmapāvṛtya dṛṣṭvā dhanurathābravīt || 13 ||
idaṃ dhanurvaraṃ brahman saṃspṛśāmīha pāṇinā |
yatnavāṃśca bhaviṣyāmi tolane pūraṇe'pi vā || 14 ||
bāḍhamityeva taṃ rājā muniśca samabhāṣata |
līlayā sa dhanurmadhye jagrāha vacanānmuneḥ || 15 ||
paśyatāṃ nṛpasahasrāṇāṃ bahūnāṃ raghunandanaḥ |
āropayatsa dharmātmā salīlamiva taddhanuḥ || 16 ||
āropayitvā dharmātmā pūrayāmāsa taddhanuḥ |
tadbabhañja dhanurmadhye naraśreṣṭho mahāyaśāḥ || 17 ||
tasya śabdo mahānāsīt nirghātasamanisvanaḥ |
bhūmikampaśca sumahān parvatasyeva dīryataḥ || 18 ||
nipetuśca narā ssarve tena śabdena mohitāḥ |
varjayitvā munivaraṃ rājānaṃ tau ca rāghavau || 19 ||
pratyāśvaste jane tasminrājā vigatasādhvasaḥ |
uvāca prāñjalirvākyaṃ vākyajño munipuṅgavam || 20 ||
bhagavan dṛṣṭavīryo me rāmo daśarathātmajaḥ |
atyadbhutamacintyaṃ ca na tarkitamidaṃ mayā || 21 ||
janakānāṃ kule kīrtimāhariṣyati me sutā |
sītā bhartāramāsādya rāmaṃ daśarathātmajam || 22 ||
mama satyā pratijñā ca vīryaśulketi kauśika |
sītā prāṇairbahumatā deyā rāmāya me sutā || 23 ||
bhavato'numate brahman śīghraṃ gacchantu mantriṇaḥ |
mama kauśika bhadraṃ te ayodhyāṃ tvaritā rathaiḥ || 24 ||
rājānaṃ praśritairvākyairānayantu puraṃ mama |
pradānaṃ vīryaśulkāyāḥ kathayantu ca sarvaśaḥ || 25 ||
muniguptau ca kākutsthau kathayantu nṛpāya vai |
prīyamāṇaṃ tu rājānamānayantu suśīghragāḥ || 26 ||
kauśikaśca tathetyāha rājā cābhāṣya mantriṇaḥ || 27 ||
ayodhyāṃ preṣayāmāsa dharmātmā kṛtaśāsanān |
yathāvṛttaṃ samākhyātumānetuṃ ca nṛpaṃ tadā || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptaṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ सप्तषष्टितमस्सर्गः ।
. जनकस्य वचश्श्रुत्वा विश्वामित्रो महामुनिः ।
धनुर्दर्शय रामाय इति होवाच पार्थिवम् ॥ 1 ॥
ततस्स राजा जनकः सामन्तान्व्यादिदेश ह ।
धनुरानीयतां दिव्यं गन्धमाल्यविभूषितम् ॥ 2 ॥
जनकेन समादिष्टाः सचिवा प्राविशन् पुरीम् ।
तद्धनुः पुरतः कृत्वा निर्जग्मुः पार्थिवाज्ञया ॥ 3 ॥
नृणां शतानि पञ्चाशद्व्यायतानां महात्मनाम् ।
मञ्जूषामष्टचक्रां तां समूहुस्ते कथञ्चन ॥ 4 ॥
तामादाय तु मञ्जूषामायसीं यत्र तद्धनुः ।
सुरोपमं ते जनकमूचुर्नृपतिमन्त्रिणः ॥ 5 ॥
इदं धनुर्वरं राजन् पूजितं सर्वराजभिः ।
मिथिलाधिप राजेन्द्र दर्शनीयं यदिच्छसि ॥ 6 ॥
तेषां नृपो वचः श्रुत्वा कृताञ्जलिरभाषत ।
विश्वामित्रं महात्मानं तौ चोभौ रामलक्ष्मणौ ॥ 7 ॥
इदं धनुर्वरं ब्रह्मन् जनकैरभिपूजितम् ।
राजभिश्च महावीर्यैः अशक्तैः पूरितुं पुरा ॥ 8 ॥
नैतत्सुरगणास्सर्वे नासुरा न च राक्षसाः ।
गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिन्नरमहोरगाः ॥ 9 ॥
क्व गतिर्मानुषाणां च धनुषोऽस्य प्रपूरणे ।
आरोपणे समायोगे वेपने तोलनेऽपि वा ॥ 10 ॥
तदेतद्धनुषां श्रेष्ठमानीतं मुनिपुङ्गव ।
दर्शयैतन्महाभाग अनयोः राजपुत्रयोः ॥ 11 ॥
विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा श्रुत्वा जनकभाषितम् ।
वत्स राम धनुः पश्य इति राघवमब्रवीत् ॥ 12 ॥
ब्रह्मर्षेर्वचनाद्रामो यत्र तिष्ठति तद्धनुः ।
मञ्जूषां तामपावृत्य दृष्ट्वा धनुरथाब्रवीत् ॥ 13 ॥
इदं धनुर्वरं ब्रह्मन् संस्पृशामीह पाणिना ।
यत्नवांश्च भविष्यामि तोलने पूरणेऽपि वा ॥ 14 ॥
बाढमित्येव तं राजा मुनिश्च समभाषत ।
लीलया स धनुर्मध्ये जग्राह वचनान्मुनेः ॥ 15 ॥
पश्यतां नृपसहस्राणां बहूनां रघुनन्दनः ।
आरोपयत्स धर्मात्मा सलीलमिव तद्धनुः ॥ 16 ॥
आरोपयित्वा धर्मात्मा पूरयामास तद्धनुः ।
तद्बभञ्ज धनुर्मध्ये नरश्रेष्ठो महायशाः ॥ 17 ॥
तस्य शब्दो महानासीत् निर्घातसमनिस्वनः ।
भूमिकम्पश्च सुमहान् पर्वतस्येव दीर्यतः ॥ 18 ॥
निपेतुश्च नरा स्सर्वे तेन शब्देन मोहिताः ।
वर्जयित्वा मुनिवरं राजानं तौ च राघवौ ॥ 19 ॥
प्रत्याश्वस्ते जने तस्मिन्राजा विगतसाध्वसः ।
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं वाक्यज्ञो मुनिपुङ्गवम् ॥ 20 ॥
भगवन् दृष्टवीर्यो मे रामो दशरथात्मजः ।
अत्यद्भुतमचिन्त्यं च न तर्कितमिदं मया ॥ 21 ॥
जनकानां कुले कीर्तिमाहरिष्यति मे सुता ।
सीता भर्तारमासाद्य रामं दशरथात्मजम् ॥ 22 ॥
मम सत्या प्रतिज्ञा च वीर्यशुल्केति कौशिक ।
सीता प्राणैर्बहुमता देया रामाय मे सुता ॥ 23 ॥
भवतोऽनुमते ब्रह्मन् शीघ्रं गच्छन्तु मन्त्रिणः ।
मम कौशिक भद्रं ते अयोध्यां त्वरिता रथैः ॥ 24 ॥
राजानं प्रश्रितैर्वाक्यैरानयन्तु पुरं मम ।
प्रदानं वीर्यशुल्कायाः कथयन्तु च सर्वशः ॥ 25 ॥
मुनिगुप्तौ च काकुत्स्थौ कथयन्तु नृपाय वै ।
प्रीयमाणं तु राजानमानयन्तु सुशीघ्रगाः ॥ 26 ॥
कौशिकश्च तथेत्याह राजा चाभाष्य मन्त्रिणः ॥ 27 ॥
अयोध्यां प्रेषयामास धर्मात्मा कृतशासनान् ।
यथावृत्तं समाख्यातुमानेतुं च नृपं तदा ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्तषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha saptaṣaṣṭitamassargaḥ |
. janakasya vacaśśrutvā viśvāmitro mahāmuniḥ |
dhanurdarśaya rāmāya iti hovāca pārthivam || 1 ||
tatassa rājā janakaḥ sāmantānvyādideśa ha |
dhanurānīyatāṃ divyaṃ gandhamālyavibhūṣitam || 2 ||
janakena samādiṣṭāḥ sacivā prāviśan purīm |
taddhanuḥ purataḥ kṛtvā nirjagmuḥ pārthivājñayā || 3 ||
nṛṇāṃ śatāni pañcāśadvyāyatānāṃ mahātmanām |
mañjūṣāmaṣṭacakrāṃ tāṃ samūhuste kathañcana || 4 ||
tāmādāya tu mañjūṣāmāyasīṃ yatra taddhanuḥ |
suropamaṃ te janakamūcurnṛpatimantriṇaḥ || 5 ||
idaṃ dhanurvaraṃ rājan pūjitaṃ sarvarājabhiḥ |
mithilādhipa rājendra darśanīyaṃ yadicchasi || 6 ||
teṣāṃ nṛpo vacaḥ śrutvā kṛtāñjalirabhāṣata |
viśvāmitraṃ mahātmānaṃ tau cobhau rāmalakṣmaṇau || 7 ||
idaṃ dhanurvaraṃ brahman janakairabhipūjitam |
rājabhiśca mahāvīryaiḥ aśaktaiḥ pūrituṃ purā || 8 ||
naitatsuragaṇāssarve nāsurā na ca rākṣasāḥ |
gandharvayakṣapravarāḥ sakinnaramahoragāḥ || 9 ||
kva gatirmānuṣāṇāṃ ca dhanuṣo'sya prapūraṇe |
āropaṇe samāyoge vepane tolane'pi vā || 10 ||
tadetaddhanuṣāṃ śreṣṭhamānītaṃ munipuṅgava |
darśayaitanmahābhāga anayoḥ rājaputrayoḥ || 11 ||
viśvāmitrastu dharmātmā śrutvā janakabhāṣitam |
vatsa rāma dhanuḥ paśya iti rāghavamabravīt || 12 ||
brahmarṣervacanādrāmo yatra tiṣṭhati taddhanuḥ |
mañjūṣāṃ tāmapāvṛtya dṛṣṭvā dhanurathābravīt || 13 ||
idaṃ dhanurvaraṃ brahman saṃspṛśāmīha pāṇinā |
yatnavāṃśca bhaviṣyāmi tolane pūraṇe'pi vā || 14 ||
bāḍhamityeva taṃ rājā muniśca samabhāṣata |
līlayā sa dhanurmadhye jagrāha vacanānmuneḥ || 15 ||
paśyatāṃ nṛpasahasrāṇāṃ bahūnāṃ raghunandanaḥ |
āropayatsa dharmātmā salīlamiva taddhanuḥ || 16 ||
āropayitvā dharmātmā pūrayāmāsa taddhanuḥ |
tadbabhañja dhanurmadhye naraśreṣṭho mahāyaśāḥ || 17 ||
tasya śabdo mahānāsīt nirghātasamanisvanaḥ |
bhūmikampaśca sumahān parvatasyeva dīryataḥ || 18 ||
nipetuśca narā ssarve tena śabdena mohitāḥ |
varjayitvā munivaraṃ rājānaṃ tau ca rāghavau || 19 ||
pratyāśvaste jane tasminrājā vigatasādhvasaḥ |
uvāca prāñjalirvākyaṃ vākyajño munipuṅgavam || 20 ||
bhagavan dṛṣṭavīryo me rāmo daśarathātmajaḥ |
atyadbhutamacintyaṃ ca na tarkitamidaṃ mayā || 21 ||
janakānāṃ kule kīrtimāhariṣyati me sutā |
sītā bhartāramāsādya rāmaṃ daśarathātmajam || 22 ||
mama satyā pratijñā ca vīryaśulketi kauśika |
sītā prāṇairbahumatā deyā rāmāya me sutā || 23 ||
bhavato'numate brahman śīghraṃ gacchantu mantriṇaḥ |
mama kauśika bhadraṃ te ayodhyāṃ tvaritā rathaiḥ || 24 ||
rājānaṃ praśritairvākyairānayantu puraṃ mama |
pradānaṃ vīryaśulkāyāḥ kathayantu ca sarvaśaḥ || 25 ||
muniguptau ca kākutsthau kathayantu nṛpāya vai |
prīyamāṇaṃ tu rājānamānayantu suśīghragāḥ || 26 ||
kauśikaśca tathetyāha rājā cābhāṣya mantriṇaḥ || 27 ||
ayodhyāṃ preṣayāmāsa dharmātmā kṛtaśāsanān |
yathāvṛttaṃ samākhyātumānetuṃ ca nṛpaṃ tadā || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptaṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.