1.19 Balakanda - Ekonavimsha Sargah

ॐ

1.19 બાલકાણ્ડ - એકોનવિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ એકોનવિંશસ્સર્ગઃ ।

તચ્છ્રુત્વા રાજસિંહસ્ય વાક્યમદ્ભુતવિસ્તરમ્ ।

હૃષ્ટરોમા મહાતેજા વિશ્વામિત્રોઽભ્યભાષત ॥ 1 ॥

સદૃશં રાજશાર્દૂલ તવૈતદ્ભુવિ નાન્યથા ।

મહાવંશપ્રસૂતસ્ય વસિષ્ઠવ્યપદેશિનઃ ॥ 2 ॥

યત્તુ મે હૃદ્ગતં વાક્યં તસ્ય કાર્યસ્ય નિશ્ચયમ્ ।

કુરૂષ્વ રાજશાર્દૂલ ભવ સત્યપ્રતિશ્રવઃ ॥ 3 ॥

અહન્નિયમમાતિષ્ઠે સિધ્યર્થં પુરુષર્ષભ ।

તસ્ય વિઘ્નકરૌ દ્વૌ તુ રાક્ષસૌ કામરૂપિણૌ ॥ 4 ॥

વ્રતે મે બહુશશ્ચીર્ણે સમાપ્ત્યાં રાક્ષસાવિમૌ ।

મારીચશ્ચ સુબાહુશ્ચ વીર્યવન્તૌ સુશિક્ષિતૌ ॥ 5 ॥

સમાંસરુધિરૌઘેણ વેદિં તામભ્યવર્ષતામ્ ।

અવધૂતે તથાભૂતે તસ્મિન્નિયમનિશ્ચયે ॥ 6 ॥

કૃતશ્રમો નિરુત્સાહસ્તસ્માદ્દેશાદપાક્રમે ।

ન ચ મે ક્રોધમુત્સ્રષ્ટું બુદ્ધિર્ભવતિ પાર્થિવ ॥ 7 ॥

તથા ભૂતા હિ સા ચર્યા ન શાપસ્તત્ર મુચ્યતે ।

સ્વપુત્રં રાજશાર્દૂલ રામં સત્યપરાક્રમમ્ ॥ 8 ॥

કાકપક્ષધરં શૂરં જ્યેષ્ઠં મે દાતુમર્હસિ ।

શક્તો હ્યેષ મયા ગુપ્તો દિવ્યેન સ્વેન તેજસા ॥ 9 ॥

રાક્ષસા યે વિકર્તારસ્તેષામપિ વિનાશને ।

શ્રેયશ્ચાસ્મૈ પ્રદાસ્યામિ બહુરૂપં ન સંશયઃ ॥ 10 ॥

ત્રયાણામપિ લોકાનાં યેન ખ્યાતિં ગમિષ્યતિ ।

ન ચ તૌ રામમાસાદ્ય શક્તૌ સ્થાતું કથઞ્ચન ॥ 11 ॥

ન ચ તૌ રાઘવાદન્યો હન્તુમુત્સહતે પુમાન્ ।

વીર્યોત્સિક્તૌ હિ તૌ પાપૌ કાલપાશવશં ગતૌ ॥ 12 ॥

રામસ્ય રાજશાર્દૂલ ન પર્યાપ્તૌ મહાત્મનઃ ।

ન ચ પુત્રકૃતસ્નેહં કર્તુમર્હસિ પાર્થિવ ॥ 13 ॥

અહં તે પ્રતિજાનામિ હતૌ તૌ વિદ્ધિ રાક્ષસૌ ।

અહં વેદ્મિ મહાત્માનં રામં સત્યપરાક્રમમ્ ॥ 14 ॥

વસિષ્ઠોઽપિ મહાતેજા યે ચેમે તપસિ સ્થિતાઃ ।

યદિ તે ધર્મલાભં ચ યશશ્ચ પરમં ભુવિ ॥ 15 ॥

સ્થિતમિચ્છસિ રાજેન્દ્ર રામં મે દાતુમર્હસિ ।

યદિહ્યનુજ્ઞાં કાકુત્સ્થ દદતે તવ મન્ત્રિણઃ ॥ 16 ॥

વસિષ્ઠપ્રમુખાઃ સર્વે તતો રામં વિસર્જય ।

અભિપ્રેતમસંસક્તમાત્મજં દાતુમર્હસિ ॥ 17 ॥

દશરાત્રં હિ યજ્ઞસ્ય રામં રાજીવલોચનમ્ ।

નાત્યેતિ કાલો યજ્ઞસ્ય યથાઽયં મમ રાઘવ ॥ 18 ॥

તથા કુરુષ્વ ભદ્રં તે મા ચ શોકે મનઃ કૃથાઃ ।

ઇત્યેવમુક્ત્વા ધર્માત્મા ધર્માર્થસહિતં વચઃ ॥ 19 ॥

વિરરામ મહાતેજા વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ ।

સ તન્નિશમ્ય રાજેન્દ્રો વિશ્વામિત્રવચશ્શુભમ્ ॥ 20 ॥

શોકમભ્યગમત્તીવ્રં વ્યષીદત ભયાન્વિતઃ ।

ઇતિ હૃદયમનોવિદારણં મુનિવચનં તદતીવ શુશ્રુવાન્ ।

નરપતિરભવન્મહાંસ્તદા વ્યથિતમનાઃ પ્રચચાલ ચાસનાત્ ॥ 21 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે એકોનવિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha ekonaviṃśassargaḥ |

tacchrutvā rājasiṃhasya vākyamadbhutavistaram |

hṛṣṭaromā mahātejā viśvāmitro'bhyabhāṣata || 1 ||

sadṛśaṃ rājaśārdūla tavaitadbhuvi nānyathā |

mahāvaṃśaprasūtasya vasiṣṭhavyapadeśinaḥ || 2 ||

yattu me hṛdgataṃ vākyaṃ tasya kāryasya niścayam |

kurūṣva rājaśārdūla bhava satyapratiśravaḥ || 3 ||

ahanniyamamātiṣṭhe sidhyarthaṃ puruṣarṣabha |

tasya vighnakarau dvau tu rākṣasau kāmarūpiṇau || 4 ||

vrate me bahuśaścīrṇe samāptyāṃ rākṣasāvimau |

mārīcaśca subāhuśca vīryavantau suśikṣitau || 5 ||

samāṃsarudhiraugheṇa vediṃ tāmabhyavarṣatām |

avadhūte tathābhūte tasminniyamaniścaye || 6 ||

kṛtaśramo nirutsāhastasmāddeśādapākrame |

na ca me krodhamutsraṣṭuṃ buddhirbhavati pārthiva || 7 ||

tathā bhūtā hi sā caryā na śāpastatra mucyate |

svaputraṃ rājaśārdūla rāmaṃ satyaparākramam || 8 ||

kākapakṣadharaṃ śūraṃ jyeṣṭhaṃ me dātumarhasi |

śakto hyeṣa mayā gupto divyena svena tejasā || 9 ||

rākṣasā ye vikartārasteṣāmapi vināśane |

śreyaścāsmai pradāsyāmi bahurūpaṃ na saṃśayaḥ || 10 ||

trayāṇāmapi lokānāṃ yena khyātiṃ gamiṣyati |

na ca tau rāmamāsādya śaktau sthātuṃ kathañcana || 11 ||

na ca tau rāghavādanyo hantumutsahate pumān |

vīryotsiktau hi tau pāpau kālapāśavaśaṃ gatau || 12 ||

rāmasya rājaśārdūla na paryāptau mahātmanaḥ |

na ca putrakṛtasnehaṃ kartumarhasi pārthiva || 13 ||

ahaṃ te pratijānāmi hatau tau viddhi rākṣasau |

ahaṃ vedmi mahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam || 14 ||

vasiṣṭho'pi mahātejā ye ceme tapasi sthitāḥ |

yadi te dharmalābhaṃ ca yaśaśca paramaṃ bhuvi || 15 ||

sthitamicchasi rājendra rāmaṃ me dātumarhasi |

yadihyanujñāṃ kākutstha dadate tava mantriṇaḥ || 16 ||

vasiṣṭhapramukhāḥ sarve tato rāmaṃ visarjaya |

abhipretamasaṃsaktamātmajaṃ dātumarhasi || 17 ||

daśarātraṃ hi yajñasya rāmaṃ rājīvalocanam |

nātyeti kālo yajñasya yathā'yaṃ mama rāghava || 18 ||

tathā kuruṣva bhadraṃ te mā ca śoke manaḥ kṛthāḥ |

ityevamuktvā dharmātmā dharmārthasahitaṃ vacaḥ || 19 ||

virarāma mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ |

sa tanniśamya rājendro viśvāmitravacaśśubham || 20 ||

śokamabhyagamattīvraṃ vyaṣīdata bhayānvitaḥ |

iti hṛdayamanovidāraṇaṃ munivacanaṃ tadatīva śuśruvān |

narapatirabhavanmahāṃstadā vyathitamanāḥ pracacāla cāsanāt || 21 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||