శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాణ్డమ్ ।
అథ ద్వాదశస్సర్గః ।
తతః కాలే బహుతిథే కస్మింశ్చిత్సుమనోహరే ।
వసన్తే సమనుప్రాప్తే రాజ్ఞో యష్టుం మనోఽభవత్ ॥ 1 ॥
తతః ప్రసాద్య శిరసా తం విప్రం దేవవర్ణినమ్ ।
యజ్ఞాయ వరయామాస సన్తానార్థం కులస్య వై ॥ 2 ॥
తథేతి చ స రాజానమువాచ చ సుసత్కృతః ।
సమ్భారా సమ్భ్రియన్తాం తే తురగశ్చ విముచ్యతామ్ ॥ 3 ॥
తతో రాజాఽబ్రవీద్వాక్యం సుమన్త్రం మన్త్రిసత్తమమ్ ।
సుమన్త్రావాహయ క్షిప్రం ఋత్విజో బ్రహ్మవాదినః ॥ 4 ॥
సుయజ్ఞం వామదేవం చ జాబాలిమథ కాశ్యపమ్ ।
పురోహితం వసిష్ఠం చ యే చాన్యే ద్విజసత్తమాః ॥ 5 ॥
తతస్సుమన్త్రస్త్వరితం గత్వా త్వరితవిక్రమః ।
సమానయత్స తాన్విప్రాన్ సమస్తాన్వేదపారగాన్ ॥ 6 ॥
తాన్పూజయిత్వా ధర్మాత్మా రాజా దశరథస్తదా ।
ధర్మార్థసహితం యుక్తం శ్లక్ష్ణం వచనమబ్రవీత్ ॥ 7 ॥
మమ లాలప్యమానస్య పుత్రార్థం నాస్తి వై సుఖమ్ ।
తదర్థం హయమేధేన యక్ష్యామీతి మతిర్మమ ॥ 8 ॥
తదహం యష్టుమిచ్ఛామి శాస్త్రదృష్టేన కర్మణా ।
ఋషిపుత్రప్రభావేన కామాన్ప్రాప్స్యామి చాప్యహమ్ ॥ 9 ॥
తతస్సాధ్వితి తద్వాక్యం బ్రాహ్మణాః ప్రత్యపూజయన్ ।
వసిష్ఠప్రముఖాస్సర్వే పార్థివస్య ముఖాచ్చ్యుతమ్ ॥ 10 ॥
ఋష్యశృఙ్గపురోగాశ్చ ప్రత్యూచుర్నృపతిం తదా ।
సమ్భారాస్సమ్భ్రియన్తాం తే తురగశ్చ విముచ్యతామ్ ॥ 11 ॥
సర్వథా ప్రాప్స్యసే పుత్రాంశ్చత్వారోఽమితవిక్రమాన్ ।
యస్య తే ధార్మికీ బుద్ధిరియం పుత్రార్థమాగతా ॥ 12 ॥
తతః ప్రీతోఽభవద్రాజా శ్రుత్వా తద్విజభాషితమ్ ।
అమాత్యాంశ్చాబ్రవీద్రాజా హర్షేణేదం శుభాక్షరమ్ ॥ 13 ॥
గురూణాం వచనాచ్ఛీఘ్రం సమ్భారాస్సమ్భ్రియన్తు మే ।
సమర్థాధిష్ఠితశ్చాశ్వస్సోపాధ్యాయో విముచ్యతామ్ ॥ 14 ॥
సరయ్వాశ్చోత్తరే తీరే యజ్ఞభూమిర్విధీయతామ్ ।
శాన్తయశ్చాభివర్ధన్తాం యథాకల్పం యథావిధి ॥ 15 ॥
శక్యః ప్రాప్తుమయం యజ్ఞస్సర్వేణాపి మహీక్షితా ।
నాపరాధో భవేత్కష్టో యద్యస్మిన్క్రతుసత్తమే ॥ 16 ॥
ఛిద్రం హి మృగయన్తేఽత్ర విద్వాంసో బ్రహ్మరాక్షసాః ।
నిహతస్య చ యజ్ఞస్య సద్యః కర్తా వినశ్యతి ॥ 17 ॥
తద్యథా విధిపూర్వం మే క్రతురేష సమాప్యతే ।
తథా విధానం క్రియతాం సమర్థాః కరణేష్విహ ॥ 18 ॥
తథేతి చ తతస్సర్వే మన్త్రిణః ప్రత్యపూజయన్ ।
పార్థివేన్ద్రస్య తద్వాక్యం యథాజ్ఞప్తమకుర్వత ॥ 19 ॥
తతో ద్విజాస్తే ధర్మజ్ఞమస్తువన్పార్థివర్షభమ్ ।
అనుజ్ఞాతాస్తతస్సర్వే పునర్జగ్ముర్యథాగతమ్ ॥ 20 ॥
గతేష్వథ ద్విజాగ్య్రేషు మన్త్రిణస్తాన్నరాధిపః ।
విసర్జయిత్వా స్వం వేశ్మ ప్రవివేశ మహాద్యుతిః ॥ 21 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే ద్వాదశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvādaśassargaḥ |
tataḥ kāle bahutithe kasmiṃścitsumanohare |
vasante samanuprāpte rājño yaṣṭuṃ mano'bhavat || 1 ||
tataḥ prasādya śirasā taṃ vipraṃ devavarṇinam |
yajñāya varayāmāsa santānārthaṃ kulasya vai || 2 ||
tatheti ca sa rājānamuvāca ca susatkṛtaḥ |
sambhārā sambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām || 3 ||
tato rājā'bravīdvākyaṃ sumantraṃ mantrisattamam |
sumantrāvāhaya kṣipraṃ ṛtvijo brahmavādinaḥ || 4 ||
suyajñaṃ vāmadevaṃ ca jābālimatha kāśyapam |
purohitaṃ vasiṣṭhaṃ ca ye cānye dvijasattamāḥ || 5 ||
tatassumantrastvaritaṃ gatvā tvaritavikramaḥ |
samānayatsa tānviprān samastānvedapāragān || 6 ||
tānpūjayitvā dharmātmā rājā daśarathastadā |
dharmārthasahitaṃ yuktaṃ ślakṣṇaṃ vacanamabravīt || 7 ||
mama lālapyamānasya putrārthaṃ nāsti vai sukham |
tadarthaṃ hayamedhena yakṣyāmīti matirmama || 8 ||
tadahaṃ yaṣṭumicchāmi śāstradṛṣṭena karmaṇā |
ṛṣiputraprabhāvena kāmānprāpsyāmi cāpyaham || 9 ||
tatassādhviti tadvākyaṃ brāhmaṇāḥ pratyapūjayan |
vasiṣṭhapramukhāssarve pārthivasya mukhāccyutam || 10 ||
ṛṣyaśṛṅgapurogāśca pratyūcurnṛpatiṃ tadā |
sambhārāssambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām || 11 ||
sarvathā prāpsyase putrāṃścatvāro'mitavikramān |
yasya te dhārmikī buddhiriyaṃ putrārthamāgatā || 12 ||
tataḥ prīto'bhavadrājā śrutvā tadvijabhāṣitam |
amātyāṃścābravīdrājā harṣeṇedaṃ śubhākṣaram || 13 ||
gurūṇāṃ vacanācchīghraṃ sambhārāssambhriyantu me |
samarthādhiṣṭhitaścāśvassopādhyāyo vimucyatām || 14 ||
sarayvāścottare tīre yajñabhūmirvidhīyatām |
śāntayaścābhivardhantāṃ yathākalpaṃ yathāvidhi || 15 ||
śakyaḥ prāptumayaṃ yajñassarveṇāpi mahīkṣitā |
nāparādho bhavetkaṣṭo yadyasminkratusattame || 16 ||
chidraṃ hi mṛgayante'tra vidvāṃso brahmarākṣasāḥ |
nihatasya ca yajñasya sadyaḥ kartā vinaśyati || 17 ||
tadyathā vidhipūrvaṃ me kratureṣa samāpyate |
tathā vidhānaṃ kriyatāṃ samarthāḥ karaṇeṣviha || 18 ||
tatheti ca tatassarve mantriṇaḥ pratyapūjayan |
pārthivendrasya tadvākyaṃ yathājñaptamakurvata || 19 ||
tato dvijāste dharmajñamastuvanpārthivarṣabham |
anujñātāstatassarve punarjagmuryathāgatam || 20 ||
gateṣvatha dvijāgyreṣu mantriṇastānnarādhipaḥ |
visarjayitvā svaṃ veśma praviveśa mahādyutiḥ || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvādaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ द्वादशस्सर्गः ।
ततः काले बहुतिथे कस्मिंश्चित्सुमनोहरे ।
वसन्ते समनुप्राप्ते राज्ञो यष्टुं मनोऽभवत् ॥ 1 ॥
ततः प्रसाद्य शिरसा तं विप्रं देववर्णिनम् ।
यज्ञाय वरयामास सन्तानार्थं कुलस्य वै ॥ 2 ॥
तथेति च स राजानमुवाच च सुसत्कृतः ।
सम्भारा सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥ 3 ॥
ततो राजाऽब्रवीद्वाक्यं सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तमम् ।
सुमन्त्रावाहय क्षिप्रं ऋत्विजो ब्रह्मवादिनः ॥ 4 ॥
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् ।
पुरोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये द्विजसत्तमाः ॥ 5 ॥
ततस्सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः ।
समानयत्स तान्विप्रान् समस्तान्वेदपारगान् ॥ 6 ॥
तान्पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ।
धर्मार्थसहितं युक्तं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ॥ 7 ॥
मम लालप्यमानस्य पुत्रार्थं नास्ति वै सुखम् ।
तदर्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम ॥ 8 ॥
तदहं यष्टुमिच्छामि शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ।
ऋषिपुत्रप्रभावेन कामान्प्राप्स्यामि चाप्यहम् ॥ 9 ॥
ततस्साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् ।
वसिष्ठप्रमुखास्सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम् ॥ 10 ॥
ऋष्यशृङ्गपुरोगाश्च प्रत्यूचुर्नृपतिं तदा ।
सम्भारास्सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥ 11 ॥
सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रांश्चत्वारोऽमितविक्रमान् ।
यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥ 12 ॥
ततः प्रीतोऽभवद्राजा श्रुत्वा तद्विजभाषितम् ।
अमात्यांश्चाब्रवीद्राजा हर्षेणेदं शुभाक्षरम् ॥ 13 ॥
गुरूणां वचनाच्छीघ्रं सम्भारास्सम्भ्रियन्तु मे ।
समर्थाधिष्ठितश्चाश्वस्सोपाध्यायो विमुच्यताम् ॥ 14 ॥
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि ॥ 15 ॥
शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञस्सर्वेणापि महीक्षिता ।
नापराधो भवेत्कष्टो यद्यस्मिन्क्रतुसत्तमे ॥ 16 ॥
छिद्रं हि मृगयन्तेऽत्र विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः ।
निहतस्य च यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ॥ 17 ॥
तद्यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ।
तथा विधानं क्रियतां समर्थाः करणेष्विह ॥ 18 ॥
तथेति च ततस्सर्वे मन्त्रिणः प्रत्यपूजयन् ।
पार्थिवेन्द्रस्य तद्वाक्यं यथाज्ञप्तमकुर्वत ॥ 19 ॥
ततो द्विजास्ते धर्मज्ञमस्तुवन्पार्थिवर्षभम् ।
अनुज्ञातास्ततस्सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ 20 ॥
गतेष्वथ द्विजाग्य्रेषु मन्त्रिणस्तान्नराधिपः ।
विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महाद्युतिः ॥ 21 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे द्वादशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvādaśassargaḥ |
tataḥ kāle bahutithe kasmiṃścitsumanohare |
vasante samanuprāpte rājño yaṣṭuṃ mano'bhavat || 1 ||
tataḥ prasādya śirasā taṃ vipraṃ devavarṇinam |
yajñāya varayāmāsa santānārthaṃ kulasya vai || 2 ||
tatheti ca sa rājānamuvāca ca susatkṛtaḥ |
sambhārā sambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām || 3 ||
tato rājā'bravīdvākyaṃ sumantraṃ mantrisattamam |
sumantrāvāhaya kṣipraṃ ṛtvijo brahmavādinaḥ || 4 ||
suyajñaṃ vāmadevaṃ ca jābālimatha kāśyapam |
purohitaṃ vasiṣṭhaṃ ca ye cānye dvijasattamāḥ || 5 ||
tatassumantrastvaritaṃ gatvā tvaritavikramaḥ |
samānayatsa tānviprān samastānvedapāragān || 6 ||
tānpūjayitvā dharmātmā rājā daśarathastadā |
dharmārthasahitaṃ yuktaṃ ślakṣṇaṃ vacanamabravīt || 7 ||
mama lālapyamānasya putrārthaṃ nāsti vai sukham |
tadarthaṃ hayamedhena yakṣyāmīti matirmama || 8 ||
tadahaṃ yaṣṭumicchāmi śāstradṛṣṭena karmaṇā |
ṛṣiputraprabhāvena kāmānprāpsyāmi cāpyaham || 9 ||
tatassādhviti tadvākyaṃ brāhmaṇāḥ pratyapūjayan |
vasiṣṭhapramukhāssarve pārthivasya mukhāccyutam || 10 ||
ṛṣyaśṛṅgapurogāśca pratyūcurnṛpatiṃ tadā |
sambhārāssambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām || 11 ||
sarvathā prāpsyase putrāṃścatvāro'mitavikramān |
yasya te dhārmikī buddhiriyaṃ putrārthamāgatā || 12 ||
tataḥ prīto'bhavadrājā śrutvā tadvijabhāṣitam |
amātyāṃścābravīdrājā harṣeṇedaṃ śubhākṣaram || 13 ||
gurūṇāṃ vacanācchīghraṃ sambhārāssambhriyantu me |
samarthādhiṣṭhitaścāśvassopādhyāyo vimucyatām || 14 ||
sarayvāścottare tīre yajñabhūmirvidhīyatām |
śāntayaścābhivardhantāṃ yathākalpaṃ yathāvidhi || 15 ||
śakyaḥ prāptumayaṃ yajñassarveṇāpi mahīkṣitā |
nāparādho bhavetkaṣṭo yadyasminkratusattame || 16 ||
chidraṃ hi mṛgayante'tra vidvāṃso brahmarākṣasāḥ |
nihatasya ca yajñasya sadyaḥ kartā vinaśyati || 17 ||
tadyathā vidhipūrvaṃ me kratureṣa samāpyate |
tathā vidhānaṃ kriyatāṃ samarthāḥ karaṇeṣviha || 18 ||
tatheti ca tatassarve mantriṇaḥ pratyapūjayan |
pārthivendrasya tadvākyaṃ yathājñaptamakurvata || 19 ||
tato dvijāste dharmajñamastuvanpārthivarṣabham |
anujñātāstatassarve punarjagmuryathāgatam || 20 ||
gateṣvatha dvijāgyreṣu mantriṇastānnarādhipaḥ |
visarjayitvā svaṃ veśma praviveśa mahādyutiḥ || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvādaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.