Valmiki Ramayana Bala Kanda Sarga 12 — Devanagari Script

⚠️ AI-generated translation — the Gujarati meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Gujarati

વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાણ્ડના બારમા સર્ગમાં વસંત ઋતુ આવતાં રાજા દશરથને યજ્ઞ કરવાની ઇચ્છા થાય છે. પુત્રપ્રાપ્તિ માટે તે બ્રાહ્મણને પ્રસન્ન કરી અશ્વમેધ યજ્ઞ કરવાની વિનંતી કરે છે. રાજા સુમંત્રને બોલાવી વસિષ્ઠ, વામદેવ, જાબાલિ, કાશ્યપ આદિ ઋત્વિજોને બોલાવે છે અને તેમનું પૂજન કરી પોતાનો નિશ્ચય જણાવે છે. બ્રાહ્મણો અને ઋષ્યશૃંગ પ્રમુખ ઋષિઓ અનુમોદન આપી કહે છે કે તેને ચાર અમિત પરાક્રમી પુત્રો પ્રાપ્ત થશે. પછી રાજા સરયૂ નદીના ઉત્તર કિનારે યજ્ઞભૂમિ તૈયાર કરવા અને ઘોડો મુક્ત કરવા આજ્ઞા આપે છે, અને મંત્રીઓ તેનો અમલ કરે છે.

AI-generated · not yet verified

The Gujarati meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Assamese meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Assamese

বালকাণ্ডৰ দ্বাদশ সৰ্গত ৰজা দশৰথে সন্তান লাভৰ বাবে অশ্বমেধ যজ্ঞ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱাৰ কথা বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁ সুমন্ত্ৰক মন্ত্ৰীসকলক মাতি আনিবলৈ কৈ ঋত্বিকসকলক নিমন্ত্ৰণ কৰে আৰু তেওঁলোকে যজ্ঞৰ সামগ্ৰী গোটাই ঘোঁৰা মুকলি কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। ঋষ্যশৃঙ্গই আগত কৰি ব্ৰাহ্মণসকলে ৰজাক চাৰিজন অপৰিমিত পৰাক্ৰমী পুত্ৰ লাভৰ আশীৰ্বাদ দিয়ে। ৰজাই সৰযূ নদীৰ উত্তৰ পাৰত যজ্ঞভূমি নিৰ্মাণ আৰু শাস্ত্ৰীয় বিধি অনুসৰি শান্তি-অনুষ্ঠান সম্পন্ন কৰাৰ আজ্ঞা দিয়ে। মন্ত্ৰীসকলে ৰজাৰ আজ্ঞা পালন কৰি বিদায় লয় আৰু ৰজাই নিজ গৃহত প্ৰৱেশ কৰে।

AI-generated · not yet verified

The Assamese meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।

अथ द्वादशस्सर्गः ।

Shloka 1

ततः काले बहुतिथे कस्मिंश्चित्सुमनोहरे ।
वसन्ते समनुप्राप्ते राज्ञो यष्टुं मनोऽभवत् ॥ 1 ॥

tataḥ kāle bahutithe kasmiṃścitsumanohare |
vasante samanuprāpte rājño yaṣṭuṃ mano'bhavat || 1 ||

তাৰ পিছত বহু সময় অতিবাহিত হোৱাৰ পাছত, কোনো এটা মনোৰম বসন্ত কাল উপস্থিত হ'লত, ৰজাৰ যজ্ঞ কৰাৰ মন হ'ল। ^AI

પછી ઘણા સમય વીત્યા બાદ, કોઈ અત્યંત મનોહર વસંત ઋતુ આવી પહોંચતાં, રાજાને યજ્ઞ કરવાની ઇચ્છા થઈ. ^AI

Shloka 2

ततः प्रसाद्य शिरसा तं विप्रं देववर्णिनम् ।
यज्ञाय वरयामास सन्तानार्थं कुलस्य वै ॥ 2 ॥

tataḥ prasādya śirasā taṃ vipraṃ devavarṇinam |
yajñāya varayāmāsa santānārthaṃ kulasya vai || 2 ||

তাৰ পিছত তেওঁ মূৰ দোৱাই সেই দেৱতাৰ দৰে তেজস্বী বিপ্ৰক সন্তুষ্ট কৰি, বংশৰ সন্তান লাভৰ অৰ্থে যজ্ঞৰ বাবে নিমন্ত্ৰণ কৰিলে। ^AI

પછી તેમણે મસ્તક નમાવીને દેવતાઓના સમાન તેજસ્વી તે બ્રાહ્મણને પ્રસન્ન કર્યા અને કુળની સંતાન-પ્રાપ્તિ માટે યજ્ઞ કરવા વિનંતી કરી. ^AI

Shloka 3

तथेति च स राजानमुवाच च सुसत्कृतः ।
सम्भारा सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥ 3 ॥

tatheti ca sa rājānamuvāca ca susatkṛtaḥ |
sambhārā sambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām || 3 ||

সুসম্মানিত হৈ তেওঁ 'তথাস্তু' বুলি ৰজাক ক'লে, 'আপুনি যজ্ঞৰ সামগ্ৰীসমূহ গোটাওক আৰু ঘোঁৰাটো মুকলি কৰি দিয়ক।' ^AI

તેમણે સારી રીતે સત્કાર કરેલા તે બ્રાહ્મણે રાજાને કહ્યું, 'એમ જ થાઓ. તમારા માટે યજ્ઞની સામગ્રી એકઠી કરવામાં આવે અને ઘોડાને મુક્ત કરવામાં આવે.' ^AI

Shloka 4

ततो राजाऽब्रवीद्वाक्यं सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तमम् ।
सुमन्त्रावाहय क्षिप्रं ऋत्विजो ब्रह्मवादिनः ॥ 4 ॥

tato rājā'bravīdvākyaṃ sumantraṃ mantrisattamam |
sumantrāvāhaya kṣipraṃ ṛtvijo brahmavādinaḥ || 4 ||

তাৰ পিছত ৰজাই শ্ৰেষ্ঠ মন্ত্ৰী সুমন্ত্ৰক ক'লে, 'হে সুমন্ত্ৰ, ব্ৰহ্মবাদী ঋত্বিকসকলক সোনকালে মাতি আনক।' ^AI

પછી રાજાએ મંત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ સુમંત્રને કહ્યું, 'સુમંત્ર, વેદવાદી ઋત્વિજોને શીઘ્ર બોલાવો.' ^AI

Shloka 5

सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् ।
पुरोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये द्विजसत्तमाः ॥ 5 ॥

suyajñaṃ vāmadevaṃ ca jābālimatha kāśyapam |
purohitaṃ vasiṣṭhaṃ ca ye cānye dvijasattamāḥ || 5 ||

সুযজ্ঞ, বামদেৱ, জাবালি, কাশ্যপ, পুৰোহিত বশিষ্ঠ আৰু আন যি দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল আছিল। ^AI

સુયજ્ઞ, વામદેવ, જાબાલિ, કાશ્યપ, પુરોહિત વસિષ્ઠ અને અન્ય જે દ્વિજશ્રેષ્ઠો હતા તેમને. ^AI

Shloka 6

ततस्सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः ।
समानयत्स तान्विप्रान् समस्तान्वेदपारगान् ॥ 6 ॥

tatassumantrastvaritaṃ gatvā tvaritavikramaḥ |
samānayatsa tānviprān samastānvedapāragān || 6 ||

তাৰ পিছত সুমন্ত্ৰই শীঘ্ৰগতিৰে গৈ সেই সকলো বেদপাৰগামী বিপ্ৰক একত্ৰিত কৰি আনিলে। ^AI

પછી સુમંત્રે શીઘ્ર ગતિથી જઈને વેદપારંગત તે સર્વ બ્રાહ્મણોને શીઘ્ર બોલાવી લાવ્યા. ^AI

Shloka 7

तान्पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ।
धर्मार्थसहितं युक्तं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ॥ 7 ॥

tānpūjayitvā dharmātmā rājā daśarathastadā |
dharmārthasahitaṃ yuktaṃ ślakṣṇaṃ vacanamabravīt || 7 ||

ধৰ্মাত্মা ৰজা দশৰথে তেতিয়া তেওঁলোকক পূজা কৰি ধৰ্ম আৰু অৰ্থসহ যুক্ত, মধুৰ বচন ক'লে। ^AI

તે સમયે ધર્માત્મા રાજા દશરથે તેમનું પૂજન કરીને ધર્મ અને અર્થથી યુક્ત, ઉચિત અને મધુર વચન કહ્યું. ^AI

Shloka 8

मम लालप्यमानस्य पुत्रार्थं नास्ति वै सुखम् ।
तदर्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम ॥ 8 ॥

mama lālapyamānasya putrārthaṃ nāsti vai sukham |
tadarthaṃ hayamedhena yakṣyāmīti matirmama || 8 ||

মোৰ সন্তানৰ বাবে ব্যাকুল হৈ থকা মোৰ কোনো সুখ নাই। সেই কাৰণে মই অশ্বমেধ যজ্ঞ কৰিম বুলি মোৰ মনত আছে। ^AI

'મને પુત્રની ઇચ્છાથી વ્યાકુળ થયેલા માટે કોઈ સુખ નથી. તે માટે હું અશ્વમેધ યજ્ઞથી યજન કરીશ' — એવો મારો નિશ્ચય છે. ^AI

Shloka 9

तदहं यष्टुमिच्छामि शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ।
ऋषिपुत्रप्रभावेन कामान्प्राप्स्यामि चाप्यहम् ॥ 9 ॥

tadahaṃ yaṣṭumicchāmi śāstradṛṣṭena karmaṇā |
ṛṣiputraprabhāvena kāmānprāpsyāmi cāpyaham || 9 ||

সেইবাবে মই শাস্ত্ৰত নিৰ্দিষ্ট কৰ্মৰ দ্বাৰা যজ্ঞ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিছোঁ। ঋষিপুত্ৰৰ প্ৰভাৱত মই মনোবাঞ্ছাও লাভ কৰিম। ^AI

તેથી હું શાસ્ત્રમાં દર્શાવેલા કર્મથી યજ્ઞ કરવા ઇચ્છું છું. ઋષિપુત્રના પ્રભાવથી હું મારી મનોકામનાઓ પણ પ્રાપ્ત કરીશ. ^AI

Shloka 10

ततस्साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् ।
वसिष्ठप्रमुखास्सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम् ॥ 10 ॥

tatassādhviti tadvākyaṃ brāhmaṇāḥ pratyapūjayan |
vasiṣṭhapramukhāssarve pārthivasya mukhāccyutam || 10 ||

তেতিয়া ব্ৰাহ্মণসকলে ৰজাৰ মুখৰ পৰা ওলোৱা সেই বাক্য 'সাধু' বুলি প্ৰশংসা কৰিলে; বশিষ্ঠ আদি সকলোৱে তাক অনুমোদন জনালে। ^AI

પછી બ્રાહ્મણોએ રાજાના મુખમાંથી નીકળેલા એ વાક્યને 'સાધુ' કહીને અભિનંદન આપ્યાં. વસિષ્ઠ પ્રમુખ સર્વે બ્રાહ્મણોએ તેને અનુમોદન આપ્યું. ^AI

Shloka 11

ऋष्यशृङ्गपुरोगाश्च प्रत्यूचुर्नृपतिं तदा ।
सम्भारास्सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥ 11 ॥

ṛṣyaśṛṅgapurogāśca pratyūcurnṛpatiṃ tadā |
sambhārāssambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām || 11 ||

ঋশ্যশৃঙ্গই আগত কৰি তেওঁলোকে তেতিয়া ৰজাক ক'লে, 'আপোনাৰ যজ্ঞৰ সামগ্ৰীসমূহ গোটাই লোৱা হওক আৰু ঘোঁৰাটো মুকলি কৰি দিয়া হওক।' ^AI

ત્યારે ઋષ્યશૃંગ પ્રમુખ ઋષિઓએ રાજાને કહ્યું: 'તમારા યજ્ઞના સામગ્રી એકઠી કરવામાં આવે અને ઘોડો મુક્ત કરવામાં આવે.' ^AI

Shloka 12

सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रांश्चत्वारोऽमितविक्रमान् ।
यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥ 12 ॥

sarvathā prāpsyase putrāṃścatvāro'mitavikramān |
yasya te dhārmikī buddhiriyaṃ putrārthamāgatā || 12 ||

যাৰ পুত্ৰলাভৰ বাবে এই ধৰ্মপৰায়ণ বুদ্ধি জন্মিছে, তেওঁ নিশ্চয়কৈ অপৰিমিত পৰাক্ৰমী চাৰিজন পুত্ৰ লাভ কৰিব। ^AI

જેની આ ધાર્મિક બુદ્ધિ પુત્રપ્રાપ્તિ માટે થઈ છે, તે તું ચાર અમિત પરાક્રમી પુત્રોને ચોક્કસ પ્રાપ્ત કરીશ. ^AI

Shloka 13

ततः प्रीतोऽभवद्राजा श्रुत्वा तद्विजभाषितम् ।
अमात्यांश्चाब्रवीद्राजा हर्षेणेदं शुभाक्षरम् ॥ 13 ॥

tataḥ prīto'bhavadrājā śrutvā tadvijabhāṣitam |
amātyāṃścābravīdrājā harṣeṇedaṃ śubhākṣaram || 13 ||

তেতিয়া ৰজাই সেই ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাক্য শুনি সন্তুষ্ট হ'ল আৰু আনন্দেৰে মন্ত্ৰীসকলক এই শুভ বাক্য ক'লে। ^AI

પછી રાજા તે બ્રાહ્મણોના વચન સાંભળીને પ્રસન્ન થયો. રાજાએ હર્ષથી અમાત્યોને આ શુભ અક્ષરોવાળું વચન કહ્યું. ^AI

Shloka 14

गुरूणां वचनाच्छीघ्रं सम्भारास्सम्भ्रियन्तु मे ।
समर्थाधिष्ठितश्चाश्वस्सोपाध्यायो विमुच्यताम् ॥ 14 ॥

gurūṇāṃ vacanācchīghraṃ sambhārāssambhriyantu me |
samarthādhiṣṭhitaścāśvassopādhyāyo vimucyatām || 14 ||

গুৰুসকলৰ বচন অনুসৰি মোৰ যজ্ঞৰ সামগ্ৰীসমূহ শীঘ্ৰে গোটাই লোৱা হওক; উপাধ্যায়সহ ঘোঁৰাটো সমৰ্থ ব্যক্তিৰ অধীনত মুকলি কৰি দিয়া হওক। ^AI

ગુરુજનોના વચનથી શીઘ્ર મારા યજ્ઞની સામગ્રી એકઠી કરવામાં આવે. સમર્થ પુરુષોના અધીન ઘોડો ઉપાધ્યાય સહિત મુક્ત કરવામાં આવે. ^AI

Shloka 15

सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि ॥ 15 ॥

sarayvāścottare tīre yajñabhūmirvidhīyatām |
śāntayaścābhivardhantāṃ yathākalpaṃ yathāvidhi || 15 ||

সৰযূ নদীৰ উত্তৰ পাৰত যজ্ঞভূমি নিৰ্মাণ কৰা হওক; আৰু শাস্ত্ৰীয় বিধি অনুসৰি যথাযথভাৱে শান্তি-অনুষ্ঠানসমূহ সম্পন্ন হওক। ^AI

સરયૂ નદીના ઉત્તર કિનારે યજ્ઞભૂમિ તૈયાર કરવામાં આવે. શાંતિકર્મો કલ્પ અને વિધિ અનુસાર વધારવામાં આવે. ^AI

Shloka 16

शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञस्सर्वेणापि महीक्षिता ।
नापराधो भवेत्कष्टो यद्यस्मिन्क्रतुसत्तमे ॥ 16 ॥

śakyaḥ prāptumayaṃ yajñassarveṇāpi mahīkṣitā |
nāparādho bhavetkaṣṭo yadyasminkratusattame || 16 ||

এই যজ্ঞ যিকোনো মহীপালকৰ বাবেও লাভ কৰা সম্ভৱ; এই শ্ৰেষ্ঠ ক্ৰতুত কোনো কষ্টদায়ক অপৰাধ যাতে নঘটে। ^AI

આ યજ્ઞ સમસ્ત પૃથ્વીપતિ માટે પ્રાપ્ત કરવા યોગ્ય છે. આ શ્રેષ્ઠ યજ્ઞમાં જો કોઈ દોષ ન થાય તો કષ્ટ ન થાય. ^AI

Shloka 17

छिद्रं हि मृगयन्तेऽत्र विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः ।
निहतस्य च यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ॥ 17 ॥

chidraṃ hi mṛgayante'tra vidvāṃso brahmarākṣasāḥ |
nihatasya ca yajñasya sadyaḥ kartā vinaśyati || 17 ||

কাৰণ বিদ্বান ব্ৰহ্মৰাক্ষসসকলে ইয়াত (যজ্ঞত) ছিদ্ৰ বিচাৰি ফুৰে; আৰু যি যজ্ঞ বিনষ্ট হয়, তাৰ কৰ্তা তৎক্ষণাত বিনাশ পায়। ^AI

કારણ કે અહીં વિદ્વાન બ્રહ્મરાક્ષસો છિદ્ર (દોષ) શોધે છે. અને જે યજ્ઞ નષ્ટ થાય છે તેનો કર્તા તત્કાળ નાશ પામે છે. ^AI

Shloka 18

तद्यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ।
तथा विधानं क्रियतां समर्थाः करणेष्विह ॥ 18 ॥

tadyathā vidhipūrvaṃ me kratureṣa samāpyate |
tathā vidhānaṃ kriyatāṃ samarthāḥ karaṇeṣviha || 18 ||

সেয়ে, মোৰ এই ক্ৰতু যাতে বিধি অনুসৰি সম্পূৰ্ণৰূপে সমাপ্ত হয়, তেনেদৰে ইয়াৰ কাৰ্যবোৰত (ব্যৱস্থাপনাত) সমৰ্থসকলে বিধান কৰক। ^AI

તેથી આ યજ્ઞ મારા માટે વિધિપૂર્વક જેમ સંપૂર્ણ થાય તેમ, અહીં આ કાર્યોમાં સમર્થ હોય તેવા તમે તે પ્રમાણે વિધાન કરો. ^AI

Shloka 19

तथेति च ततस्सर्वे मन्त्रिणः प्रत्यपूजयन् ।
पार्थिवेन्द्रस्य तद्वाक्यं यथाज्ञप्तमकुर्वत ॥ 19 ॥

tatheti ca tatassarve mantriṇaḥ pratyapūjayan |
pārthivendrasya tadvākyaṃ yathājñaptamakurvata || 19 ||

তেতিয়া সকলো মন্ত্ৰীয়ে 'তথাস্তু' বুলি ৰজাৰ সেই বাক্যক সন্মান জনালে আৰু তেওঁৰ আজ্ঞা অনুসৰি কাৰ্য কৰিলে। ^AI

ત્યારબાદ તે બધા મંત્રીઓએ 'તથાસ્તુ' કહીને તેનું અભિવાદન કર્યું અને રાજેન્દ્રના તે વચનને આજ્ઞા પ્રમાણે અમલમાં મૂક્યું. ^AI

Shloka 20

ततो द्विजास्ते धर्मज्ञमस्तुवन्पार्थिवर्षभम् ।
अनुज्ञातास्ततस्सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ 20 ॥

tato dvijāste dharmajñamastuvanpārthivarṣabham |
anujñātāstatassarve punarjagmuryathāgatam || 20 ||

তেতিয়া সেই দ্বিজসকলে ধৰ্মজ্ঞ ৰজাশ্ৰেষ্ঠক প্ৰশংসা কৰিলে; তাৰ পিছত অনুমতি লৈ সকলোৱে যি পথেৰে আহিছিল, সেই পথেৰেই ঘূৰি গ'ল। ^AI

ત્યારબાદ તે બ્રાહ્મણોએ ધર્મજ્ઞ રાજશ્રેષ્ઠની સ્તુતિ કરી, અને પછી તેમની અનુમતિ મેળવીને બધા જેમ આવ્યા હતા તેમ પાછા ગયા. ^AI

Shloka 21

गतेष्वथ द्विजाग्य्रेषु मन्त्रिणस्तान्नराधिपः ।
विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महाद्युतिः ॥ 21 ॥

gateṣvatha dvijāgyreṣu mantriṇastānnarādhipaḥ |
visarjayitvā svaṃ veśma praviveśa mahādyutiḥ || 21 ||

তাৰ পিছত দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল গুচি যোৱাত, মহাতেজস্বী নৰাধিপতিয়ে সেই মন্ত্ৰীসকলক বিদায় দি নিজৰ গৃহত প্ৰৱেশ কৰিলে। ^AI

પછી બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠો ગયા બાદ, મહાતેજસ્વી રાજાએ તે મંત્રીઓને વિદાય કરીને પોતાના મહેલમાં પ્રવેશ કર્યો. ^AI

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे द्वादशस्सर्गः ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।

अथ द्वादशस्सर्गः ।

ततः काले बहुतिथे कस्मिंश्चित्सुमनोहरे ।

वसन्ते समनुप्राप्ते राज्ञो यष्टुं मनोऽभवत् ॥ 1 ॥

ततः प्रसाद्य शिरसा तं विप्रं देववर्णिनम् ।

यज्ञाय वरयामास सन्तानार्थं कुलस्य वै ॥ 2 ॥

तथेति च स राजानमुवाच च सुसत्कृतः ।

सम्भारा सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥ 3 ॥

ततो राजाऽब्रवीद्वाक्यं सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तमम् ।

सुमन्त्रावाहय क्षिप्रं ऋत्विजो ब्रह्मवादिनः ॥ 4 ॥

सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् ।

पुरोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये द्विजसत्तमाः ॥ 5 ॥

ततस्सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः ।

समानयत्स तान्विप्रान् समस्तान्वेदपारगान् ॥ 6 ॥

तान्पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ।

धर्मार्थसहितं युक्तं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ॥ 7 ॥

मम लालप्यमानस्य पुत्रार्थं नास्ति वै सुखम् ।

तदर्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम ॥ 8 ॥

तदहं यष्टुमिच्छामि शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ।

ऋषिपुत्रप्रभावेन कामान्प्राप्स्यामि चाप्यहम् ॥ 9 ॥

ततस्साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् ।

वसिष्ठप्रमुखास्सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम् ॥ 10 ॥

ऋष्यशृङ्गपुरोगाश्च प्रत्यूचुर्नृपतिं तदा ।

सम्भारास्सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥ 11 ॥

सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रांश्चत्वारोऽमितविक्रमान् ।

यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥ 12 ॥

ततः प्रीतोऽभवद्राजा श्रुत्वा तद्विजभाषितम् ।

अमात्यांश्चाब्रवीद्राजा हर्षेणेदं शुभाक्षरम् ॥ 13 ॥

गुरूणां वचनाच्छीघ्रं सम्भारास्सम्भ्रियन्तु मे ।

समर्थाधिष्ठितश्चाश्वस्सोपाध्यायो विमुच्यताम् ॥ 14 ॥

सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।

शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि ॥ 15 ॥

शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञस्सर्वेणापि महीक्षिता ।

नापराधो भवेत्कष्टो यद्यस्मिन्क्रतुसत्तमे ॥ 16 ॥

छिद्रं हि मृगयन्तेऽत्र विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः ।

निहतस्य च यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ॥ 17 ॥

तद्यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ।

तथा विधानं क्रियतां समर्थाः करणेष्विह ॥ 18 ॥

तथेति च ततस्सर्वे मन्त्रिणः प्रत्यपूजयन् ।

पार्थिवेन्द्रस्य तद्वाक्यं यथाज्ञप्तमकुर्वत ॥ 19 ॥

ततो द्विजास्ते धर्मज्ञमस्तुवन्पार्थिवर्षभम् ।

अनुज्ञातास्ततस्सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ 20 ॥

गतेष्वथ द्विजाग्य्रेषु मन्त्रिणस्तान्नराधिपः ।

विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महाद्युतिः ॥ 21 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे द्वादशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

1.12 बालकाण्ड - द्वादश सर्गः