Valmiki Ramayana Bala Kanda Sarga 17 — Devanagari Script

⚠️ AI-generated translation — the Konkani meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Konkani

ह्या सर्गांत ब्रह्मदेवान सगळ्या देवांक विष्णूच्या सहाय्याखातीर वानर, ऋक्ष आनी गोपुच्छ रूपांत पुत्र निर्माण करपाचें सांगलें. त्या आदेशाप्रमाणें इंद्र, सूर्य, बृहस्पती, वरुण, अग्नी, अश्विनीकुमार आनी हेर देव, ऋषी, गंधर्व, यक्ष, नाग आनी विद्याधर हांणी हजारांनी बळिश्ट, कामरूपी आनी शस्त्रास्त्रांत कुशल अशे वानर जल्माक हाडले. वाली, सुग्रीव, हनुमान, नल, नील, मैंद, द्विविद, सुषेण आनी शरभ हे तांचेमदीं मुख्य जाले. ते सगळे दोंगर, रान आनी दर्या व्यापून रावले आनी रावणाच्या वधाखातीर रामाक मदत करपाक तयार जाले.

AI-generated · not yet verified

The Konkani meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।

अथ सप्तदशस्सर्गः ।

Shloka 1

पुत्रत्वं तु गते विष्णौ राज्ञस्तस्य सुमहात्मनः ।
उवाच देवतास्सर्वास्स्वयम्भूर्भगवानिदम् ॥ 1 ॥

putratvaṃ tu gate viṣṇau rājñastasya sumahātmanaḥ |
uvāca devatāssarvāssvayambhūrbhagavānidam || 1 ||

पूण विष्णू पुत्रत्वाक पावलो तेन्ना, त्या म्हान आत्म्याच्या राजाकडेन, स्वयंभू भगवान सगळ्या देवांक हें उलयलो. ^AI

Shloka 2

सत्यसन्धस्य वीरस्य सर्वेषान्नो हितैषिणः ।
विष्णोस्सहायान्बलिनस्सृजध्वं कामरूपिणः ॥ 2 ॥

satyasandhasya vīrasya sarveṣānno hitaiṣiṇaḥ |
viṣṇossahāyānbalinassṛjadhvaṃ kāmarūpiṇaḥ || 2 ||

सत्यसंकल्पाच्या, वीराच्या, आमच्या सगळ्यांच्या हिताची इच्छा करपी विष्णूचे बलवान, कामरूप धारण करपी सहाय्यक निर्माण करात. ^AI

Shloka 3

मायाविदश्च शूरांश्च वायुवेगसमाञ्जवे ।
नयज्ञान्बुद्धिसम्पन्नान्विष्णुतुल्यपराक्रमान् ॥ 3 ॥

māyāvidaśca śūrāṃśca vāyuvegasamāñjave |
nayajñānbuddhisampannānviṣṇutulyaparākramān || 3 ||

मायावी आनी शूर, वायूच्या वेगा सारके वेगाचे, नीती आनी ज्ञानांत निपुण, बुद्धीसंपन्न, विष्णूच्या बरोबर पराक्रमाचे. ^AI

Shloka 4

असंहार्यानुपायज्ञान् दिव्यसंहननान्वितान् ।
सर्वास्त्रगुणसम्पन्नानमृतप्राशनानिव ॥ 4 ॥

asaṃhāryānupāyajñān divyasaṃhananānvitān |
sarvāstraguṇasampannānamṛtaprāśanāniva || 4 ||

असंहार्य, उपायज्ञ, दिव्य शरीराने युक्त, सगळ्या अस्त्रांच्या गुणांनी संपन्न, अमृत प्राशन करपा सारके. ^AI

Shloka 5

अप्सरस्सु च मुख्यासु गन्धर्वाणां तनूषु च ।
सृजध्वं हरिरूपेण पुत्रांस्तुल्यपराक्रमान् ॥ 5 ॥

apsarassu ca mukhyāsu gandharvāṇāṃ tanūṣu ca |
sṛjadhvaṃ harirūpeṇa putrāṃstulyaparākramān || 5 ||

मुख्य अप्सरांनी आनी गंधर्वांच्या शरीरांनी, हरिच्या रूपान, तुल्य पराक्रमाचे पुत्र निर्माण करात. ^AI

Shloka 6

पूर्वमेव मया सृष्टो जाम्बवानृक्षपुङ्गवः ।
जृम्भमाणस्य सहसा मम वक्त्रादजायत ॥ 6 ॥

pūrvameva mayā sṛṣṭo jāmbavānṛkṣapuṅgavaḥ |
jṛmbhamāṇasya sahasā mama vaktrādajāyata || 6 ||

आदींच म्हणें जांबवंत, अस्वलांत श्रेष्ठ, निर्माण केलो; जांभई देतना अचानक म्हज्या तोंडांतल्यान तो जल्मलो. ^AI

Shloka 7

ते तथोक्ता भगवता तत्प्रतिश्रुत्य शासनम् ।
जनयामासुरेवं ते पुत्रान्वानररूपिणः ॥ 7 ॥

te tathoktā bhagavatā tatpratiśrutya śāsanam |
janayāmāsurevaṃ te putrānvānararūpiṇaḥ || 7 ||

भगवंतान तशें सांगल्यार, तांणी ताचो शासन स्वीकार करून, तशेंच वानर रूपाचे पुत्र जन्माक हाडले. ^AI

Shloka 8

ऋषयश्च महात्मानस्सिद्धविद्याधरोरगाः ।
चारणाश्च सुतान्वीरान्ससृजुर्वनचारिणः ॥ 8 ॥

ṛṣayaśca mahātmānassiddhavidyādharoragāḥ |
cāraṇāśca sutānvīrānsasṛjurvanacāriṇaḥ || 8 ||

म्हान ऋषी, सिद्ध, विद्याधर, उरग आनी चारण हांणीय वीर पुत्र, वनांत भोंवपी, निर्माण केले. ^AI

Shloka 9

वानरेन्द्रं महेन्द्राभमिन्द्रो वालिनमूर्जितम् ।
सुग्रीवं जनयामास तपनस्तपतां वरः ॥ 9 ॥

vānarendraṃ mahendrābhamindro vālinamūrjitam |
sugrīvaṃ janayāmāsa tapanastapatāṃ varaḥ || 9 ||

इंद्रान वाली नांवाचो बळिश्ट वानरराजा जल्माक हाडलो, जो महेंद्रा सारको दिसतालो. तपस्व्यांमदीं श्रेष्ठ अशा सूर्यान सुग्रीवाक जल्म दिलो. ^AI

Shloka 10

बृहस्पतिस्त्वजनयत्तारं नाम महाहरिम् ।
सर्ववानरमुख्यानां बुद्धिमन्तमनुत्तमम् ॥ 10 ॥

bṛhaspatistvajanayattāraṃ nāma mahāharim |
sarvavānaramukhyānāṃ buddhimantamanuttamam || 10 ||

बृहस्पतीन तारा नांवाचो महान वानर जल्माक हाडलो, जो सगळ्या वानर मुखेलांमदीं बुद्धीमान आनी सर्वोत्तम आशिल्लो. ^AI

Shloka 11

धनदस्य सुतश्श्रीमान् वानरो गन्धमादनः ।
विश्वकर्मात्वजनयन्नलं नाम महाहरिम् ॥ 11 ॥

dhanadasya sutaśśrīmān vānaro gandhamādanaḥ |
viśvakarmātvajanayannalaṃ nāma mahāharim || 11 ||

धनदाचो पूत, श्रीमंत वानर गंधमादन. विश्वकर्मान नल नांवाचो महान वानर जल्माक हाडलो. ^AI

Shloka 12

पावकस्य सुतश्श्रीमान् नीलोऽग्निसदृशप्रभः ।
तेजसा यशसा वीर्यादत्यरिच्यत वानरान् ॥ 12 ॥

pāvakasya sutaśśrīmān nīlo'gnisadṛśaprabhaḥ |
tejasā yaśasā vīryādatyaricyata vānarān || 12 ||

अग्नीचो पूत, श्रीमंत नील, जो अग्नी सारको तेजस्वी आशिल्लो. तेज, कीर्त आनी पराक्रमान तो वानरांमदीं चडच आशिल्लो. ^AI

Shloka 13

रूपद्रविणसम्पन्नावश्विनौ रूपसम्मतौ ।
मैन्दं च द्विविदं चैव जनयामासतुस्स्वयम् ॥ 13 ॥

rūpadraviṇasampannāvaśvinau rūpasammatau |
maindaṃ ca dvividaṃ caiva janayāmāsatussvayam || 13 ||

रूप आनी धन-संपत्तीन भरलेले, रूपान सुंदर अशा अश्विनीकुमारांनी मैंद आनी द्विविद हांकां स्वता जल्म दिलो. ^AI

Shloka 14

वरुणो जनयामास सुषेणं वानरर्षभम् ।
शरभं जनयामास पर्जन्यस्तु महाबलम् ॥ 14 ॥

varuṇo janayāmāsa suṣeṇaṃ vānararṣabham |
śarabhaṃ janayāmāsa parjanyastu mahābalam || 14 ||

वरुणान वानरांमदीं श्रेष्ठ अशा सुषेणाक जल्म दिलो. पर्जन्यान महाबळी शरभाक जल्म दिलो. ^AI

Shloka 15

मारुतस्यात्मजश्श्रीमान्हनुमान्नाम वीर्यवान् ।
वज्रसंहननोपेतो वैनतेयसमो जवे ॥ 15 ॥

mārutasyātmajaśśrīmānhanumānnāma vīryavān |
vajrasaṃhananopeto vainateyasamo jave || 15 ||

मारुताचो पूत, श्रीमंत आनी पराक्रमी हनुमान. तो वज्रा सारको मजबूत आंगाचो आनी वेगान गरुडा सारको आशिल्लो. ^AI

Shloka 16

ते सृष्टा बहुसाहस्रा दशग्रीववधे रताः ।
अप्रमेयबला वीरा विक्रान्ताः कामरूपिणः ॥ 16 ॥

te sṛṣṭā bahusāhasrā daśagrīvavadhe ratāḥ |
aprameyabalā vīrā vikrāntāḥ kāmarūpiṇaḥ || 16 ||

ते सगळे जल्मले, हजारांनी संख्येन, दशग्रीवाच्या (रावणाच्या) वधाक तयार, अप्रमेय बळाचे, वीर, पराक्रमी आनी कामरूपी. ^AI

Shloka 17

मेरुमन्दरसङ्काशा वपुष्मन्तो महाबलाः ।
ऋक्षवानरगोपुच्छाः क्षिप्रमेवाभिजज्ञिरे ॥ 17 ॥

merumandarasaṅkāśā vapuṣmanto mahābalāḥ |
ṛkṣavānaragopucchāḥ kṣipramevābhijajñire || 17 ||

मेरू आनी मंदर पर्वता सारके, सुंदर शरीराचे, महाबलवान, अस्वल, वानर आनी गोपुच्छ अशा रूपांत ते लवकरच जन्माक आयले. ^AI

Shloka 18

यस्य देवस्य यद्रूपं वेषो यश्च पराक्रमः ।
अजायत समस्तेन तस्य तस्य सुतः पृथक् ॥ 18 ॥

yasya devasya yadrūpaṃ veṣo yaśca parākramaḥ |
ajāyata samastena tasya tasya sutaḥ pṛthak || 18 ||

ज्या देवाचें जें रूप, वेश आनी पराक्रम आशिल्लो, त्या त्या देवाचो एक एक पुत्र वेगळो जल्मलो. ^AI

Shloka 19

गोलाङ्गूलीषु चोत्पन्नाः केचित्सम्मतविक्रमाः ।
ऋक्षीषु च तथा जाता वानराः किन्नरीषु च ॥ 19 ॥

golāṅgūlīṣu cotpannāḥ kecitsammatavikramāḥ |
ṛkṣīṣu ca tathā jātā vānarāḥ kinnarīṣu ca || 19 ||

कांय जण गोलांगूळ वानरांत जल्मले, ते समान पराक्रमाचे आशिल्ले. तशेंच अस्वलांत, वानरांत आनी किन्नरींनी जल्मले. ^AI

Shloka 20

देवा महर्षिगन्धर्वास्तार्क्ष्या यक्षा यशस्विनः ।
नागाः किम्पुरुषाश्चैव सिद्धविद्याधरोरगाः ॥ 20 ॥

devā maharṣigandharvāstārkṣyā yakṣā yaśasvinaḥ |
nāgāḥ kimpuruṣāścaiva siddhavidyādharoragāḥ || 20 ||

देव, महर्षी, गंधर्व, गरूड, यक्ष, कीर्तिवंत, नाग, किंपुरुष, सिद्ध, विद्याधर आनी उरग हांणी. ^AI

Shloka 21

बहवो जनयामासुर्हृष्टास्तत्र सहस्रशः ।
वानरान्सुमहाकायान्सर्वान्वै वनचारिणः ॥ 21 ॥

bahavo janayāmāsurhṛṣṭāstatra sahasraśaḥ |
vānarānsumahākāyānsarvānvai vanacāriṇaḥ || 21 ||

थंय खुशाल जावन हजारांनी, सगळे वनांत विचरण करपी, म्हान शरीराचे वानर जल्माक हाडले. ^AI

Shloka 22

अप्सरस्सु च मुख्यासु तथा विद्याधरीषु च ।
नागकन्यासु च तथा गन्धर्वीणां तनूषु च ॥ 22 ॥

apsarassu ca mukhyāsu tathā vidyādharīṣu ca |
nāgakanyāsu ca tathā gandharvīṇāṃ tanūṣu ca || 22 ||

मुख्य अप्सरांनी, तशेंच विद्याधरींनी, नागकन्यांनी आनी गंधर्व स्त्रियांच्या शरीरांनी. ^AI

Shloka 23

कामरूपबलोपेता यथाकामं विचारिणः ।
सिंहशार्दूलसदृशा दर्पेण च बलेन च ॥ 23 ॥

kāmarūpabalopetā yathākāmaṃ vicāriṇaḥ |
siṃhaśārdūlasadṛśā darpeṇa ca balena ca || 23 ||

कामरूप आनी बळान युक्त, इच्छेप्रमाणें विचरण करपी, सिंह आनी वाघां सारके, गर्व आनी बळान. ^AI

Shloka 24

शिलाप्रहरणास्सर्वे सर्वे पादपयोधिनः ॥ 24 ॥

śilāpraharaṇāssarve sarve pādapayodhinaḥ || 24 ||

सगळे दगडांचो प्रहार करपी, सगळे झाडांनी युद्ध करपी. ^AI

Shloka 25

नखदंष्ट्रायुधास्सर्वे सर्वे सर्वास्त्रकोविदाः ।
विचालयेयुश्शैलेन्द्रान्भेदयेयुस्स्थिरान्द्रुमान् ।
क्षोभयेयुश्च वेगेन समुद्रं सरितां पतिम् ॥ 25 ॥

nakhadaṃṣṭrāyudhāssarve sarve sarvāstrakovidāḥ |
vicālayeyuśśailendrānbhedayeyussthirāndrumān |
kṣobhayeyuśca vegena samudraṃ saritāṃ patim || 25 ||

ते सर्व जण नख आनी दांत हीं आयुधां आशिल्ले, सर्व शस्त्रांनी कुशल आशिल्ले. ते पर्वतांचे राजे हलवूंक शकताले, घट्ट रुख फोडूंक शकताले, आनी वेगान न्हंयांचो स्वामी अशा समुद्राक क्षोभ करूंक शकताले. ^AI

Shloka 26

दारयेयुः क्षितिं पद्भ्यामाप्लवेयुर्महार्णवम् ।
नभःस्थलं विशेयुश्च गृह्णीयुरपि तोयदान् ॥ 26 ॥

dārayeyuḥ kṣitiṃ padbhyāmāplaveyurmahārṇavam |
nabhaḥsthalaṃ viśeyuśca gṛhṇīyurapi toyadān || 26 ||

ते आपल्या पांयांनी भूमीक फाडूंक शकताले, म्हाऱ्या समुद्राक तरंगूंक शकताले, आकाशांत प्रवेश करूंक शकताले, आनी मेघांकय धरूंक शकताले. ^AI

Shloka 27

गृह्णीयुरपि मातङ्गान्मत्तान्प्रव्रजतो वने ।
नर्दमानाश्च नादेन पातयेयुर्विहङ्गमान् ॥ 27 ॥

gṛhṇīyurapi mātaṅgānmattānpravrajato vane |
nardamānāśca nādena pātayeyurvihaṅgamān || 27 ||

ते वनांत भोंवपी मत्त हत्तींकय धरूंक शकताले, आनी गर्जना करपी पक्ष्यांक आपल्या नादान पाडूंक शकताले. ^AI

Shloka 28

ईदृशानां प्रसूतानि हरीणां कामरूपिणाम् ।
शतं शतसहस्राणि यूथपानां महात्मनाम् ॥ 28 ॥

īdṛśānāṃ prasūtāni harīṇāṃ kāmarūpiṇām |
śataṃ śatasahasrāṇi yūthapānāṃ mahātmanām || 28 ||

अशा कामरूपी वानरांचीं शंभर शंभर हजारांनी (लक्षांनी) महात्मा यूथपति जल्माक आयले. ^AI

Shloka 29

ते प्रधानेषु यूथेषु हरीणां हरियूथपाः ।
बभूवुर्यूथपश्रेष्ठा वीरांश्चाजनयन् हरीन् ॥ 29 ॥

te pradhāneṣu yūtheṣu harīṇāṃ hariyūthapāḥ |
babhūvuryūthapaśreṣṭhā vīrāṃścājanayan harīn || 29 ||

ते हरियूथप (वानरसेनापती) प्रधान यूथांनी यूथपश्रेष्ठ जाले, आनी वीर वानरांक जल्म दिलो. ^AI

Shloka 30

अन्ये ऋक्षवतः प्रस्थानवतस्थु स्सहस्रशः ।
अन्ये नानाविधान्शैलान्भेजिरे काननानि च ॥ 30 ॥

anye ṛkṣavataḥ prasthānavatasthu ssahasraśaḥ |
anye nānāvidhānśailānbhejire kānanāni ca || 30 ||

आनीक कांय हजारांनी ऋक्षवत आनी प्रस्थावत पर्वतांचेर रावले. आनीक कांय जण नाना प्रकारचे पर्वत आनी वनांक आश्रय गेले. ^AI

Shloka 31

सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम् ।
भ्रातरावुपतस्थुस्ते सर्व एव हरीश्वराः ॥ 31 ॥

sūryaputraṃ ca sugrīvaṃ śakraputraṃ ca vālinam |
bhrātarāvupatasthuste sarva eva harīśvarāḥ || 31 ||

सूर्यपुत्र सुग्रीव आनी इंद्रपुत्र वाली हे दोग भावांक सर्व वानरेश्वरांनी भेट दिली. ^AI

Shloka 32

नलं नीलं हनूमन्तमन्यांश्च हरियूथपान् ।
3 ते तार्क्ष्यबलसम्पन्नास्सर्वे युद्धविशारदाः ।
विचरन्तोऽर्दयन्दर्पात्सिंहव्याघ्रमहोरगान् ॥ 32 ॥

nalaṃ nīlaṃ hanūmantamanyāṃśca hariyūthapān |
3 te tārkṣyabalasampannāssarve yuddhaviśāradāḥ |
vicaranto'rdayandarpātsiṃhavyāghramahoragān || 32 ||

नल, नील, हनुमंत आनी आनीक हरियूथपांक, ते सर्व गरुडाबरोबर बळ आशिल्ले, सर्व युद्धांत निपुण आशिल्ले, आनी गर्वान भोंवतना सिंह, वाघ आनी म्हाऱ्या सर्पांक त्रास दिताले. ^AI

Shloka 33

तांश्च सर्वान्महाबाहुर्वाली विपुलविक्रमः ।
जुगोप भुजवीर्येण ऋक्षगोपुच्छवानरान् ॥ 33 ॥

tāṃśca sarvānmahābāhurvālī vipulavikramaḥ |
jugopa bhujavīryeṇa ṛkṣagopucchavānarān || 33 ||

म्हाबाहू आनी विपुल पराक्रम आशिल्लो वाली ह्या सगळ्या ऋक्ष, गोपुच्छ आनी वानरांक आपल्या भुजबळान राखण करतालो. ^AI

Shloka 34

तैरियं पृथिवी शूरैस्सपर्वतवनार्णवा ।
कीर्णा विविधसंस्थानैर्नानाव्यञ्जनलक्षणैः ॥ 34 ॥

tairiyaṃ pṛthivī śūraissaparvatavanārṇavā |
kīrṇā vividhasaṃsthānairnānāvyañjanalakṣaṇaiḥ || 34 ||

ह्या शूरांनी दोंगर, रान आनी दर्यां सयत ही पृथ्वी नाना आकारांच्या आनी नाना रंग-चिन्हां आशिल्ल्या वानरांनी भरली. ^AI

Shloka 35

तैर्मेघबृन्दाचलकूटकल्पैः महाबलैर्वानरयूथपालैः ।
बभूव भूर्भीमशरीररूपै स्समावृता रामसहायहेतोः ॥ 35 ॥

tairmeghabṛndācalakūṭakalpaiḥ mahābalairvānarayūthapālaiḥ |
babhūva bhūrbhīmaśarīrarūpai ssamāvṛtā rāmasahāyahetoḥ || 35 ||

मेघांचे समूह आनी दोंगराच्या कड्यांसारखे दिसपी, म्हाबळी अशा वानरसैन्यांच्या नायकांनी, भयानक शरीररूप आशिल्ल्या त्या वानरांनी, रामाक मदत करपाखातीर ही भूंय व्यापली. ^AI

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्तदशस्सर्गः ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।

अथ सप्तदशस्सर्गः ।

पुत्रत्वं तु गते विष्णौ राज्ञस्तस्य सुमहात्मनः ।

उवाच देवतास्सर्वास्स्वयम्भूर्भगवानिदम् ॥ 1 ॥

सत्यसन्धस्य वीरस्य सर्वेषान्नो हितैषिणः ।

विष्णोस्सहायान्बलिनस्सृजध्वं कामरूपिणः ॥ 2 ॥

मायाविदश्च शूरांश्च वायुवेगसमाञ्जवे ।

नयज्ञान्बुद्धिसम्पन्नान्विष्णुतुल्यपराक्रमान् ॥ 3 ॥

असंहार्यानुपायज्ञान् दिव्यसंहननान्वितान् ।

सर्वास्त्रगुणसम्पन्नानमृतप्राशनानिव ॥ 4 ॥

अप्सरस्सु च मुख्यासु गन्धर्वाणां तनूषु च ।

सृजध्वं हरिरूपेण पुत्रांस्तुल्यपराक्रमान् ॥ 5 ॥

पूर्वमेव मया सृष्टो जाम्बवानृक्षपुङ्गवः ।

जृम्भमाणस्य सहसा मम वक्त्रादजायत ॥ 6 ॥

ते तथोक्ता भगवता तत्प्रतिश्रुत्य शासनम् ।

जनयामासुरेवं ते पुत्रान्वानररूपिणः ॥ 7 ॥

ऋषयश्च महात्मानस्सिद्धविद्याधरोरगाः ।

चारणाश्च सुतान्वीरान्ससृजुर्वनचारिणः ॥ 8 ॥

वानरेन्द्रं महेन्द्राभमिन्द्रो वालिनमूर्जितम् ।

सुग्रीवं जनयामास तपनस्तपतां वरः ॥ 9 ॥

बृहस्पतिस्त्वजनयत्तारं नाम महाहरिम् ।

सर्ववानरमुख्यानां बुद्धिमन्तमनुत्तमम् ॥ 10 ॥

धनदस्य सुतश्श्रीमान् वानरो गन्धमादनः ।

विश्वकर्मात्वजनयन्नलं नाम महाहरिम् ॥ 11 ॥

पावकस्य सुतश्श्रीमान् नीलोऽग्निसदृशप्रभः ।

तेजसा यशसा वीर्यादत्यरिच्यत वानरान् ॥ 12 ॥

रूपद्रविणसम्पन्नावश्विनौ रूपसम्मतौ ।

मैन्दं च द्विविदं चैव जनयामासतुस्स्वयम् ॥ 13 ॥

वरुणो जनयामास सुषेणं वानरर्षभम् ।

शरभं जनयामास पर्जन्यस्तु महाबलम् ॥ 14 ॥

मारुतस्यात्मजश्श्रीमान्हनुमान्नाम वीर्यवान् ।

वज्रसंहननोपेतो वैनतेयसमो जवे ॥ 15 ॥

ते सृष्टा बहुसाहस्रा दशग्रीववधे रताः ।

अप्रमेयबला वीरा विक्रान्ताः कामरूपिणः ॥ 16 ॥

मेरुमन्दरसङ्काशा वपुष्मन्तो महाबलाः ।

ऋक्षवानरगोपुच्छाः क्षिप्रमेवाभिजज्ञिरे ॥ 17 ॥

यस्य देवस्य यद्रूपं वेषो यश्च पराक्रमः ।

अजायत समस्तेन तस्य तस्य सुतः पृथक् ॥ 18 ॥

गोलाङ्गूलीषु चोत्पन्नाः केचित्सम्मतविक्रमाः ।

ऋक्षीषु च तथा जाता वानराः किन्नरीषु च ॥ 19 ॥

देवा महर्षिगन्धर्वास्तार्क्ष्या यक्षा यशस्विनः ।

नागाः किम्पुरुषाश्चैव सिद्धविद्याधरोरगाः ॥ 20 ॥

बहवो जनयामासुर्हृष्टास्तत्र सहस्रशः ।

वानरान्सुमहाकायान्सर्वान्वै वनचारिणः ॥ 21 ॥

अप्सरस्सु च मुख्यासु तथा विद्याधरीषु च ।

नागकन्यासु च तथा गन्धर्वीणां तनूषु च ॥ 22 ॥

कामरूपबलोपेता यथाकामं विचारिणः ।

सिंहशार्दूलसदृशा दर्पेण च बलेन च ॥ 23 ॥

शिलाप्रहरणास्सर्वे सर्वे पादपयोधिनः ॥ 24 ॥

नखदंष्ट्रायुधास्सर्वे सर्वे सर्वास्त्रकोविदाः ।

विचालयेयुश्शैलेन्द्रान्भेदयेयुस्स्थिरान्द्रुमान् ।

क्षोभयेयुश्च वेगेन समुद्रं सरितां पतिम् ॥ 25 ॥

दारयेयुः क्षितिं पद्भ्यामाप्लवेयुर्महार्णवम् ।

नभःस्थलं विशेयुश्च गृह्णीयुरपि तोयदान् ॥ 26 ॥

गृह्णीयुरपि मातङ्गान्मत्तान्प्रव्रजतो वने ।

नर्दमानाश्च नादेन पातयेयुर्विहङ्गमान् ॥ 27 ॥

ईदृशानां प्रसूतानि हरीणां कामरूपिणाम् ।

शतं शतसहस्राणि यूथपानां महात्मनाम् ॥ 28 ॥

ते प्रधानेषु यूथेषु हरीणां हरियूथपाः ।

बभूवुर्यूथपश्रेष्ठा वीरांश्चाजनयन् हरीन् ॥ 29 ॥

अन्ये ऋक्षवतः प्रस्थानवतस्थु स्सहस्रशः ।

अन्ये नानाविधान्शैलान्भेजिरे काननानि च ॥ 30 ॥

सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम् ।

भ्रातरावुपतस्थुस्ते सर्व एव हरीश्वराः ॥ 31 ॥

नलं नीलं हनूमन्तमन्यांश्च हरियूथपान् ।

3 ते तार्क्ष्यबलसम्पन्नास्सर्वे युद्धविशारदाः ।

विचरन्तोऽर्दयन्दर्पात्सिंहव्याघ्रमहोरगान् ॥ 32 ॥

तांश्च सर्वान्महाबाहुर्वाली विपुलविक्रमः ।

जुगोप भुजवीर्येण ऋक्षगोपुच्छवानरान् ॥ 33 ॥

तैरियं पृथिवी शूरैस्सपर्वतवनार्णवा ।

कीर्णा विविधसंस्थानैर्नानाव्यञ्जनलक्षणैः ॥ 34 ॥

तैर्मेघबृन्दाचलकूटकल्पैः महाबलैर्वानरयूथपालैः ।

बभूव भूर्भीमशरीररूपै स्समावृता रामसहायहेतोः ॥ 35 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्तदशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

1.17 बालकाण्ड - सप्तदश सर्गः