ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
କାଲଧର୍ମଂ ଗତେ ରାମ ସଗରେ ପ୍ରକୃତୀଜନାଃ ।
ରାଜାନଂ ରୋଚଯାମାସୁରଂଶୁମନ୍ତଂ ସୁଧାର୍ମିକମ୍ ॥ 1 ॥
ସ ରାଜା ସୁମହାନାସୀଦଂଶୁମାନ୍ ରଘୁନନ୍ଦନ ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମହାନାସୀଦ୍ଦିଲୀପ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ ॥ 2 ॥
ତସ୍ମିନ୍ ରାଜ୍ଯଂ ସମାଵେଶ୍ଯ ଦିଲୀପେ ରଘୁନନ୍ଦନ ।
ହିମଵଚ୍ଛିଖରେ ପୁଣ୍ଯେ ତପସ୍ତେପେ ସୁଦାରୁଣମ୍ ॥ 3 ॥
ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣି ସୁମହାଯଶାଃ ।
ତପୋଵନଂ ଗତୋ ରାମ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଲେଭେ ତପୋଧନଃ ॥ 4 ॥
ଦିଲୀପସ୍ତୁ ମହାତେଜାଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୈତାମହଂ ଵଧମ୍ ।
ଦୁଃଖୋପହତଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ନିଶ୍ଚଯଂ ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛତ ॥ 5 ॥
କଥଂ ଗଙ୍ଗାଵତରଣଂ କଥଂ ତେଷାଂ ଜଲକ୍ରିଯା ।
ତାରଯେଯଂ କଥଂ ଚୈତାନିତି ଚିନ୍ତାପରୋଽଭଵତ୍ ॥ 6 ॥
ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତଯତୋ ନିତ୍ଯଂ ଧର୍ମେଣ ଵିଦିତାତ୍ମନଃ ।
ପୁତ୍ରୋ ଭଗୀରଥୋ ନାମ ଜଜ୍ଞେ ପରମଧାର୍ମିକଃ ॥ 7 ॥
ଦିଲୀପସ୍ତୁ ମହାତେଜା ଯଜ୍ଞୈର୍ବହୁଭିରିଷ୍ଟଵାନ୍ ।
ତ୍ରିଂଶଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ରାଜା ରାଜ୍ଯମକାରଯତ୍ ॥ 8 ॥
ଅଗତ୍ଵା ନିଶ୍ଚଯଂ ରାଜା ତେଷାମୁଦ୍ଧରଣଂ ପ୍ରତି ।
ଵ୍ଯାଧିନା ନରଶାର୍ଦୂଲ କାଲଧର୍ମମୁପେଯିଵାନ୍ ॥ 9 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ଗତୋ ରାଜା ସ୍ଵାର୍ଜିତେନୈଵ କର୍ମଣା ।
ରାଜ୍ଯେ ଭଗୀରଥଂ ପୁତ୍ରମଭିଷିଚ୍ଯ ନରର୍ଷଭଃ ॥ 10 ॥
ଭଗୀରଥସ୍ତୁ ରାଜର୍ଷିର୍ଧାର୍ମିକୋ ରଘୁନନ୍ଦନ ।
ଅନପତ୍ଯୋ ମହାତେଜାଃ ପ୍ରଜାକାମସ୍ସ ଚାପ୍ରଜଃ ॥ 11 ॥
ମନ୍ତ୍ରିଷ୍ଵାଧାଯ ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ଗଙ୍ଗାଵତରଣେ ରତଃ ।
ସ ତପୋ ଦୀର୍ଘମାତିଷ୍ଠଦ୍ଗୋକର୍ଣେ ରଘୁନନ୍ଦନ ॥ 12 ॥
ଊର୍ଧ୍ଵବାହୁଃ ପଞ୍ଚତପା ମାସାହାରୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ତସ୍ଯ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଘୋରେ ତପସି ତିଷ୍ଠତଃ ॥ 13 ॥
ଅତୀତାନି ମହାବାହୋ ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ମହାତ୍ମନଃ ।
ସୁପ୍ରୀତୋ ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଜାନାଂ ପତିରୀଶ୍ଵରଃ ॥ 14 ॥
ତତସ୍ସୁରଗଣୈସ୍ସାର୍ଧମୁପାଗମ୍ଯ ପିତାମହଃ ।
ଭଗୀରଥଂ ମହାତ୍ମାନଂ ତପ୍ଯମାନମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 15 ॥
ଭଗୀରଥ ମହାଭାଗ ପ୍ରୀତସ୍ତେଽହଂ ଜନେଶ୍ଵର ।
ତପସା ଚ ସୁତପ୍ତେନ ଵରଂ ଵରଯ ସୁଵ୍ରତ ॥ 16 ॥
ତମୁଵାଚ ମହାତେଜାଃ ସର୍ଵଲୋକପିତାମହମ୍ ।
ଭଗୀରଥୋ ମହାଭାଗଃ କୃତାଞ୍ଜଲିରୁପସ୍ଥିତଃ ॥ 17 ॥
ଯଦି ମେ ଭଗଵନ୍ ପ୍ରୀତୋ ଯଦ୍ଯସ୍ତି ତପସଃ ଫଲମ୍ ।
ସଗରସ୍ଯାତ୍ମଜାସ୍ସର୍ଵେ ମତ୍ତସ୍ସଲିଲମାପ୍ନୁଯୁଃ ॥ 18 ॥
ଗଙ୍ଗାଯାସ୍ସଲିଲକ୍ଲିନ୍ନେ ଭସ୍ମନ୍ଯେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ।
ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗଚ୍ଛେଯୁରତ୍ଯନ୍ତଂ ସର୍ଵେ ମେ ପ୍ରପିତାମହାଃ ॥ 19 ॥
ଦେଯା ଚ ସନ୍ତତିର୍ଦେଵ ନାଵସୀଦେତ୍କୁଲଂ ଚ ନଃ ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ କୁଲେ ଦେଵ ଏଷ ମେଽସ୍ତୁ ଵରଃପରଃ ॥ 20 ॥
ଉକ୍ତଵାକ୍ଯଂ ତୁ ରାଜାନଂ ସର୍ଵଲୋକପିତାମହଃ ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଶୁଭାଂ ଵାଣୀଂ ମଧୁରାଂ ମଧୁରାକ୍ଷରାମ୍ ॥ 21 ॥
ମନୋରଥୋ ମହାନେଷ ଭଗୀରଥ ମହାରଥ ।
ଏଵଂ ଭଵତୁ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲଵର୍ଧନ ॥ 22 ॥
ଇଯଂ ହୈମଵତୀ ଗଙ୍ଗା ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ହିମଵତସ୍ସୁତା ।
ତାଂ ଵୈ ଧାରଯିତୁଂ ଶକ୍ତୋ ହରସ୍ତତ୍ର ନିଯୁଜ୍ଯତାମ୍ ॥ 23 ॥
ଗଙ୍ଗାଯାଃ ପତନଂ ରାଜନ୍ ପୃଥିଵୀ ନ ସହିଷ୍ଯତି ।
ତାଂ ଵୈ ଧାରଯିତୁଂ ଵୀର ନାନ୍ଯଂ ପଶ୍ଯାମି ଶୂଲିନଃ ॥ 24 ॥
ତମେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜାନଂ ଗଙ୍ଗାଂ ଚାଭାଷ୍ଯ ଲୋକକୃତ୍ ।
ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ ଦେଵସ୍ସହଦେଵୈର୍ମରୁଦ୍ଗଣୈଃ ॥ 25 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvicatvāriṃśassargaḥ |
kāladharmaṃ gate rāma sagare prakṛtījanāḥ |
rājānaṃ rocayāmāsuraṃśumantaṃ sudhārmikam || 1 ||
sa rājā sumahānāsīdaṃśumān raghunandana |
tasya putro mahānāsīddilīpa iti viśrutaḥ || 2 ||
tasmin rājyaṃ samāveśya dilīpe raghunandana |
himavacchikhare puṇye tapastepe sudāruṇam || 3 ||
dvātriṃśacca sahasrāṇi varṣāṇi sumahāyaśāḥ |
tapovanaṃ gato rāma svargaṃ lebhe tapodhanaḥ || 4 ||
dilīpastu mahātejāśśrutvā paitāmahaṃ vadham |
duḥkhopahatayā buddhyā niścayaṃ nādhyagacchata || 5 ||
kathaṃ gaṅgāvataraṇaṃ kathaṃ teṣāṃ jalakriyā |
tārayeyaṃ kathaṃ caitāniti cintāparo'bhavat || 6 ||
tasya cintayato nityaṃ dharmeṇa viditātmanaḥ |
putro bhagīratho nāma jajñe paramadhārmikaḥ || 7 ||
dilīpastu mahātejā yajñairbahubhiriṣṭavān |
triṃśadvarṣasahasrāṇi rājā rājyamakārayat || 8 ||
agatvā niścayaṃ rājā teṣāmuddharaṇaṃ prati |
vyādhinā naraśārdūla kāladharmamupeyivān || 9 ||
indralokaṃ gato rājā svārjitenaiva karmaṇā |
rājye bhagīrathaṃ putramabhiṣicya nararṣabhaḥ || 10 ||
bhagīrathastu rājarṣirdhārmiko raghunandana |
anapatyo mahātejāḥ prajākāmassa cāprajaḥ || 11 ||
mantriṣvādhāya tadrājyaṃ gaṅgāvataraṇe rataḥ |
sa tapo dīrghamātiṣṭhadgokarṇe raghunandana || 12 ||
ūrdhvabāhuḥ pañcatapā māsāhāro jitendriyaḥ |
tasya varṣasahasrāṇi ghore tapasi tiṣṭhataḥ || 13 ||
atītāni mahābāho tasya rājño mahātmanaḥ |
suprīto bhagavān brahmā prajānāṃ patirīśvaraḥ || 14 ||
tatassuragaṇaissārdhamupāgamya pitāmahaḥ |
bhagīrathaṃ mahātmānaṃ tapyamānamathābravīt || 15 ||
bhagīratha mahābhāga prītaste'haṃ janeśvara |
tapasā ca sutaptena varaṃ varaya suvrata || 16 ||
tamuvāca mahātejāḥ sarvalokapitāmaham |
bhagīratho mahābhāgaḥ kṛtāñjalirupasthitaḥ || 17 ||
yadi me bhagavan prīto yadyasti tapasaḥ phalam |
sagarasyātmajāssarve mattassalilamāpnuyuḥ || 18 ||
gaṅgāyāssalilaklinne bhasmanyeṣāṃ mahātmanām |
svargaṃ gaccheyuratyantaṃ sarve me prapitāmahāḥ || 19 ||
deyā ca santatirdeva nāvasīdetkulaṃ ca naḥ |
ikṣvākūṇāṃ kule deva eṣa me'stu varaḥparaḥ || 20 ||
uktavākyaṃ tu rājānaṃ sarvalokapitāmahaḥ |
pratyuvāca śubhāṃ vāṇīṃ madhurāṃ madhurākṣarām || 21 ||
manoratho mahāneṣa bhagīratha mahāratha |
evaṃ bhavatu bhadraṃ te ikṣvākukulavardhana || 22 ||
iyaṃ haimavatī gaṅgā jyeṣṭhā himavatassutā |
tāṃ vai dhārayituṃ śakto harastatra niyujyatām || 23 ||
gaṅgāyāḥ patanaṃ rājan pṛthivī na sahiṣyati |
tāṃ vai dhārayituṃ vīra nānyaṃ paśyāmi śūlinaḥ || 24 ||
tamevamuktvā rājānaṃ gaṅgāṃ cābhāṣya lokakṛt |
jagāma tridivaṃ devassahadevairmarudgaṇaiḥ || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvicatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ द्विचत्वारिंशस्सर्गः ।
कालधर्मं गते राम सगरे प्रकृतीजनाः ।
राजानं रोचयामासुरंशुमन्तं सुधार्मिकम् ॥ 1 ॥
स राजा सुमहानासीदंशुमान् रघुनन्दन ।
तस्य पुत्रो महानासीद्दिलीप इति विश्रुतः ॥ 2 ॥
तस्मिन् राज्यं समावेश्य दिलीपे रघुनन्दन ।
हिमवच्छिखरे पुण्ये तपस्तेपे सुदारुणम् ॥ 3 ॥
द्वात्रिंशच्च सहस्राणि वर्षाणि सुमहायशाः ।
तपोवनं गतो राम स्वर्गं लेभे तपोधनः ॥ 4 ॥
दिलीपस्तु महातेजाश्श्रुत्वा पैतामहं वधम् ।
दुःखोपहतया बुद्ध्या निश्चयं नाध्यगच्छत ॥ 5 ॥
कथं गङ्गावतरणं कथं तेषां जलक्रिया ।
तारयेयं कथं चैतानिति चिन्तापरोऽभवत् ॥ 6 ॥
तस्य चिन्तयतो नित्यं धर्मेण विदितात्मनः ।
पुत्रो भगीरथो नाम जज्ञे परमधार्मिकः ॥ 7 ॥
दिलीपस्तु महातेजा यज्ञैर्बहुभिरिष्टवान् ।
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि राजा राज्यमकारयत् ॥ 8 ॥
अगत्वा निश्चयं राजा तेषामुद्धरणं प्रति ।
व्याधिना नरशार्दूल कालधर्ममुपेयिवान् ॥ 9 ॥
इन्द्रलोकं गतो राजा स्वार्जितेनैव कर्मणा ।
राज्ये भगीरथं पुत्रमभिषिच्य नरर्षभः ॥ 10 ॥
भगीरथस्तु राजर्षिर्धार्मिको रघुनन्दन ।
अनपत्यो महातेजाः प्रजाकामस्स चाप्रजः ॥ 11 ॥
मन्त्रिष्वाधाय तद्राज्यं गङ्गावतरणे रतः ।
स तपो दीर्घमातिष्ठद्गोकर्णे रघुनन्दन ॥ 12 ॥
ऊर्ध्वबाहुः पञ्चतपा मासाहारो जितेन्द्रियः ।
तस्य वर्षसहस्राणि घोरे तपसि तिष्ठतः ॥ 13 ॥
अतीतानि महाबाहो तस्य राज्ञो महात्मनः ।
सुप्रीतो भगवान् ब्रह्मा प्रजानां पतिरीश्वरः ॥ 14 ॥
ततस्सुरगणैस्सार्धमुपागम्य पितामहः ।
भगीरथं महात्मानं तप्यमानमथाब्रवीत् ॥ 15 ॥
भगीरथ महाभाग प्रीतस्तेऽहं जनेश्वर ।
तपसा च सुतप्तेन वरं वरय सुव्रत ॥ 16 ॥
तमुवाच महातेजाः सर्वलोकपितामहम् ।
भगीरथो महाभागः कृताञ्जलिरुपस्थितः ॥ 17 ॥
यदि मे भगवन् प्रीतो यद्यस्ति तपसः फलम् ।
सगरस्यात्मजास्सर्वे मत्तस्सलिलमाप्नुयुः ॥ 18 ॥
गङ्गायास्सलिलक्लिन्ने भस्मन्येषां महात्मनाम् ।
स्वर्गं गच्छेयुरत्यन्तं सर्वे मे प्रपितामहाः ॥ 19 ॥
देया च सन्ततिर्देव नावसीदेत्कुलं च नः ।
इक्ष्वाकूणां कुले देव एष मेऽस्तु वरःपरः ॥ 20 ॥
उक्तवाक्यं तु राजानं सर्वलोकपितामहः ।
प्रत्युवाच शुभां वाणीं मधुरां मधुराक्षराम् ॥ 21 ॥
मनोरथो महानेष भगीरथ महारथ ।
एवं भवतु भद्रं ते इक्ष्वाकुकुलवर्धन ॥ 22 ॥
इयं हैमवती गङ्गा ज्येष्ठा हिमवतस्सुता ।
तां वै धारयितुं शक्तो हरस्तत्र नियुज्यताम् ॥ 23 ॥
गङ्गायाः पतनं राजन् पृथिवी न सहिष्यति ।
तां वै धारयितुं वीर नान्यं पश्यामि शूलिनः ॥ 24 ॥
तमेवमुक्त्वा राजानं गङ्गां चाभाष्य लोककृत् ।
जगाम त्रिदिवं देवस्सहदेवैर्मरुद्गणैः ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे द्विचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvicatvāriṃśassargaḥ |
kāladharmaṃ gate rāma sagare prakṛtījanāḥ |
rājānaṃ rocayāmāsuraṃśumantaṃ sudhārmikam || 1 ||
sa rājā sumahānāsīdaṃśumān raghunandana |
tasya putro mahānāsīddilīpa iti viśrutaḥ || 2 ||
tasmin rājyaṃ samāveśya dilīpe raghunandana |
himavacchikhare puṇye tapastepe sudāruṇam || 3 ||
dvātriṃśacca sahasrāṇi varṣāṇi sumahāyaśāḥ |
tapovanaṃ gato rāma svargaṃ lebhe tapodhanaḥ || 4 ||
dilīpastu mahātejāśśrutvā paitāmahaṃ vadham |
duḥkhopahatayā buddhyā niścayaṃ nādhyagacchata || 5 ||
kathaṃ gaṅgāvataraṇaṃ kathaṃ teṣāṃ jalakriyā |
tārayeyaṃ kathaṃ caitāniti cintāparo'bhavat || 6 ||
tasya cintayato nityaṃ dharmeṇa viditātmanaḥ |
putro bhagīratho nāma jajñe paramadhārmikaḥ || 7 ||
dilīpastu mahātejā yajñairbahubhiriṣṭavān |
triṃśadvarṣasahasrāṇi rājā rājyamakārayat || 8 ||
agatvā niścayaṃ rājā teṣāmuddharaṇaṃ prati |
vyādhinā naraśārdūla kāladharmamupeyivān || 9 ||
indralokaṃ gato rājā svārjitenaiva karmaṇā |
rājye bhagīrathaṃ putramabhiṣicya nararṣabhaḥ || 10 ||
bhagīrathastu rājarṣirdhārmiko raghunandana |
anapatyo mahātejāḥ prajākāmassa cāprajaḥ || 11 ||
mantriṣvādhāya tadrājyaṃ gaṅgāvataraṇe rataḥ |
sa tapo dīrghamātiṣṭhadgokarṇe raghunandana || 12 ||
ūrdhvabāhuḥ pañcatapā māsāhāro jitendriyaḥ |
tasya varṣasahasrāṇi ghore tapasi tiṣṭhataḥ || 13 ||
atītāni mahābāho tasya rājño mahātmanaḥ |
suprīto bhagavān brahmā prajānāṃ patirīśvaraḥ || 14 ||
tatassuragaṇaissārdhamupāgamya pitāmahaḥ |
bhagīrathaṃ mahātmānaṃ tapyamānamathābravīt || 15 ||
bhagīratha mahābhāga prītaste'haṃ janeśvara |
tapasā ca sutaptena varaṃ varaya suvrata || 16 ||
tamuvāca mahātejāḥ sarvalokapitāmaham |
bhagīratho mahābhāgaḥ kṛtāñjalirupasthitaḥ || 17 ||
yadi me bhagavan prīto yadyasti tapasaḥ phalam |
sagarasyātmajāssarve mattassalilamāpnuyuḥ || 18 ||
gaṅgāyāssalilaklinne bhasmanyeṣāṃ mahātmanām |
svargaṃ gaccheyuratyantaṃ sarve me prapitāmahāḥ || 19 ||
deyā ca santatirdeva nāvasīdetkulaṃ ca naḥ |
ikṣvākūṇāṃ kule deva eṣa me'stu varaḥparaḥ || 20 ||
uktavākyaṃ tu rājānaṃ sarvalokapitāmahaḥ |
pratyuvāca śubhāṃ vāṇīṃ madhurāṃ madhurākṣarām || 21 ||
manoratho mahāneṣa bhagīratha mahāratha |
evaṃ bhavatu bhadraṃ te ikṣvākukulavardhana || 22 ||
iyaṃ haimavatī gaṅgā jyeṣṭhā himavatassutā |
tāṃ vai dhārayituṃ śakto harastatra niyujyatām || 23 ||
gaṅgāyāḥ patanaṃ rājan pṛthivī na sahiṣyati |
tāṃ vai dhārayituṃ vīra nānyaṃ paśyāmi śūlinaḥ || 24 ||
tamevamuktvā rājānaṃ gaṅgāṃ cābhāṣya lokakṛt |
jagāma tridivaṃ devassahadevairmarudgaṇaiḥ || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvicatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.