ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତପୋବଲହତାନ୍ କୃତ୍ଵା ଵାସିଷ୍ଠାନ୍ ସମହୋଦଯାନ୍ ।
ଋଷିମଧ୍ଯେ ମହାତେଜା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋଽଭ୍ଯଭାଷତ ॥ 1 ॥
ଅଯମିକ୍ଷ୍ଵାକୁଦାଯାଦସ୍ତ୍ରିଶଙ୍କୁରିତି ଵିଶ୍ରୁତଃ ।
ଧର୍ମିଷ୍ଠଶ୍ଚ ଵଦାନ୍ଯଶ୍ଚ ମାଂ ଚୈଵ ଶରଣଂ ଗତଃ ॥ 2 ॥
ତେନାନେନ ଶରୀରେଣ ଦେଵଲୋକଜିଗୀଷଯା ।
ଯଥାଽଯଂ ସ୍ଵଶରୀରେଣ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଗମିଷ୍ଯତି ॥ 3 ॥
ତଥା ପ୍ରଵର୍ତ୍ଯତାଂ ଯଜ୍ଞେ ଭଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ମଯା ସହ ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵଚ ଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵ ଏଵ ମହର୍ଷଯଃ ॥ 4 ॥
ଊଚୁସ୍ସମେତ୍ଯ ସହିତା ଧର୍ମଜ୍ଞା ଧର୍ମସଂହିତମ୍ ।
ଅଯଂ କୁଶିକଦାଯାଦୋ ମୁନିଃ ପରମକୋପନଃ ॥ 5 ॥
ଯଦାହ ଵଚନଂ ସମ୍ଯଗେତତ୍କାର୍ଯଂ ନ ସଂଶଯଃ ।
ଅଗ୍ନିକଲ୍ପୋ ହି ଭଗଵାନ୍ ଶାପଂ ଦାସ୍ଯତି ରୋଷିତଃ ॥ 6 ॥
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଵର୍ତ୍ଯତାଂ ଯଜ୍ଞ ସ୍ସଶରୀରୋ ଯଥା ଦିଵମ୍ ।
ଗଚ୍ଛେଦିକ୍ଷ୍ଵାକୁଦାଯାଦୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ ତେଜସା ॥ 7 ॥
ତଥା ପ୍ରଵର୍ତ୍ଯତାଂ ଯଜ୍ଞ ସ୍ସର୍ଵେ ସମଧିତିଷ୍ଠତ ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହର୍ଷଯଃ ଚକ୍ରୁସ୍ତାସ୍ତାଃକ୍ରିଯାସ୍ତଦା ॥ 8 ॥
ଯାଜକଶ୍ଚ ମହାତେଜା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋଽଭଵତ୍କ୍ରତୌ ।
ଋତ୍ଵିଜଶ୍ଚାନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ମନ୍ତ୍ରଵନ୍ମନ୍ତ୍ରକୋଵିଦାଃ ॥ 9 ॥
ଚକ୍ରୁଃ କର୍ମାଣି ସର୍ଵାଣି ଯଥାକଲ୍ପଂ ଯଥାଵିଧି ।
ତତଃ କାଲେନ ମହତା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାତପାଃ ॥ 10 ॥
ଚକାରାଵାହନଂ ତତ୍ର ଭାଗାର୍ଥଂ ସର୍ଵଦେଵତାଃ ।
ନାଭ୍ଯାଗମଂସ୍ତଦାହୂତା ଭାଗାର୍ଥଂ ସର୍ଵଦେଵତାଃ ॥ 11 ॥
ତତଃ କ୍ରୋଧସମାଵିଷ୍ଟୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାମୁନିଃ ।
ସ୍ରୁଵମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସକ୍ରୋଧସ୍ତ୍ରିଶଙ୍କୁମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 12 ॥
ପଶ୍ଯ ମେ ତପସୋ ଵୀର୍ଯଂ ସ୍ଵାର୍ଜିତସ୍ଯ ନରେଶ୍ଵର ।
ଏଷ ତ୍ଵାଂ ସଶରୀରେଣ ନଯାମି ସ୍ଵର୍ଗମୋଜସା ॥ 13 ॥
ଦୁଷ୍ପ୍ରାପଂ ସଶରୀରେଣ ଦିଵଂ ଗଚ୍ଛ ନରାଧିପ ।
ସ୍ଵାର୍ଜିତଂ କିଞ୍ଚିଦପ୍ଯସ୍ତି ମଯା ହି ତପସଃଫଲମ୍ ॥ 14 ॥
ରାଜନ୍ ସ୍ଵତେଜସା ତସ୍ଯ ସଶରୀରୋ ଦିଵଂ ଵ୍ରଜ ।
ଉକ୍ତଵାକ୍ଯେ ମୁନୌ ତସ୍ମିନ୍ ସଶରୀରୋ ନରେଶ୍ଵରଃ ॥ 15 ॥
ଦିଵଂ ଜଗାମ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ମୁନୀନାଂ ପଶ୍ଯତାଂ ତଦା ।
ଦେଵଲୋକଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ରିଶଙ୍କୁଂ ପାକଶାସନଃ ॥ 16 ॥
ସହ ସର୍ଵୈସ୍ସୁରଗଣୈରିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ତ୍ରିଶଙ୍କୋ ଗଚ୍ଛ ଭୂଯସ୍ତ୍ଵଂ ନାସି ସ୍ଵର୍ଗକୃତାଲଯଃ ॥ 17 ॥
ଗୁରୁଶାପହତୋ ମୂଢ ପତ ଭୂମିମଵାକ୍ଛିରାଃ ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ତ୍ରିଶଙ୍କୁରପତତ୍ପୁନଃ ॥ 18 ॥
ଵିକ୍ରୋଶମାନସ୍ତ୍ରାହୀତି ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ତପୋଧନମ୍ ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ କ୍ରୋଶମାନସ୍ଯ କୌଶିକଃ ॥ 19 ॥
ରୋଷମାହାରଯତ୍ତୀଵ୍ରଂ ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଋଷିମଧ୍ଯେ ସ ତେଜସ୍ସ୍ଵୀ ପ୍ରଜାପତିରିଵାପରଃ ॥ 20 ॥
ସୃଜନ୍ ଦକ୍ଷିଣମାର୍ଗସ୍ଥାନ୍ ସପ୍ତର୍ଷୀନପରାନ୍ ପୁନଃ ।
ନକ୍ଷତ୍ରମାଲାମପରାମସୃଜତ୍କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ ॥ 21 ॥
ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମାସ୍ଥାଯ ମୁନିମଧ୍ଯେ ମହାଯଶାଃ ।
ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ନକ୍ଷତ୍ରଵଂଶଂ ଚ କ୍ରୋଧେନ କଲୁଷୀକୃତଃ ॥ 22 ॥
ଅନ୍ଯମିନ୍ଦ୍ରଂ କରିଷ୍ଯାମି ଲୋକୋ ଵା ସ୍ଯାଦନିନ୍ଦ୍ରକଃ ।
ଦୈଵତାନ୍ଯପି ସ କ୍ରୋଧା ତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସମୁପଚକ୍ରମେ ॥ 23 ॥
ତତଃ ପରମସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତାସ୍ସର୍ଷିସଙ୍ଘାସ୍ସୁରାସୁରାଃ ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ମହାତ୍ମାନମୂଚୁଃ ସାନୁନଯଂ ଵଚଃ ॥ 24 ॥
ଅଯଂ ରାଜା ମହାଭାଗ ଗୁରୁଶାପପରିକ୍ଷତଃ ।
ସଶରୀରୋ ଦିଵଂ ଯାତୁଂ ନାର୍ହତ୍ଯେଵ ତପୋଧନ ॥ 25 ॥
ତେଷାଂ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵାନାଂ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ସୁମହଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କୌଶିକଃ ସର୍ଵଦେଵତାଃ ॥ 26 ॥
ସଶରୀରସ୍ଯ ଭଦ୍ରଂ ଵସ୍ତ୍ରିଶଙ୍କୋରସ୍ଯ ଭୂପତେଃ ।
ଆରୋହଣଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ନାନୃତଂ କର୍ତୁମୁତ୍ସହେ ॥ 27 ॥
ସ୍ଵର୍ଗୋଽସ୍ତୁ ସଶରୀରସ୍ଯ ତ୍ରିଶଙ୍କୋରସ୍ଯ ଶାଶ୍ଵତଃ ।
ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଚ ସର୍ଵାଣି ମାମକାନି ଧ୍ରୁଵାଣ୍ଯଥ ॥ 28 ॥
ଯାଵଲ୍ଲୋକା ଧରିଷ୍ଯନ୍ତି ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଵେତାନି ସର୍ଵଶଃ ।
ମତ୍କୃତାନି ସୁରା ସ୍ସର୍ଵେ ତଦନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହଥ ॥ 29 ॥
ଏଵମୁକ୍ତାଃ ସୁରାସ୍ସର୍ଵେ ପ୍ରତ୍ଯୂଚୁର୍ମୁନିପୁଙ୍ଗଵମ୍ ।
ଏଵଂ ଭଵତୁ ଭଦ୍ରଂ ତେ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଵେତାନି ସର୍ଵଶଃ ॥ 30 ॥
ଗଗନେ ତାନ୍ଯନେକାନି ଵୈଶ୍ଵାନରପଥାଦ୍ବହିଃ ।
ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଷୁ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ଷୁ ଜାଜ୍ଵଲନ୍ ॥ 31 ॥
ଅଵାକ୍ଛିରାସ୍ତ୍ରିଶଙ୍କୁଶ୍ଚ ତିଷ୍ଠତ୍ଵମରସନ୍ନିଭଃ ।
ଅନୁଯାସ୍ଯନ୍ତି ଚୈତାନି ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ନୃପସତ୍ତମମ୍ ॥ 32 ॥
କୃତାର୍ଥଂ କୀର୍ତିମନ୍ତଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଗତଂ ଯଥା ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ସର୍ଵଦେଵୈରଭିଷ୍ଟୁତଃ ॥ 33 ॥
ଋଷିଭିଶ୍ଚ ମହାତେଜା ବାଢମିତ୍ଯାହ ଦେଵତାଃ ।
ତତୋ ଦେଵା ମହାତ୍ମାନୋ ମୁନଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ ।
ଜଗ୍ମୁର୍ଯଥାଽଽଗତଂ ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଞସ୍ଯାନ୍ତେ ନରୋତ୍ତମ ॥ 34 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṣṭitamassargaḥ |
tapobalahatān kṛtvā vāsiṣṭhān samahodayān |
ṛṣimadhye mahātejā viśvāmitro'bhyabhāṣata || 1 ||
ayamikṣvākudāyādastriśaṅkuriti viśrutaḥ |
dharmiṣṭhaśca vadānyaśca māṃ caiva śaraṇaṃ gataḥ || 2 ||
tenānena śarīreṇa devalokajigīṣayā |
yathā'yaṃ svaśarīreṇa svargalokaṃ gamiṣyati || 3 ||
tathā pravartyatāṃ yajñe bhavadbhiśca mayā saha |
viśvāmitravaca śśrutvā sarva eva maharṣayaḥ || 4 ||
ūcussametya sahitā dharmajñā dharmasaṃhitam |
ayaṃ kuśikadāyādo muniḥ paramakopanaḥ || 5 ||
yadāha vacanaṃ samyagetatkāryaṃ na saṃśayaḥ |
agnikalpo hi bhagavān śāpaṃ dāsyati roṣitaḥ || 6 ||
tasmātpravartyatāṃ yajña ssaśarīro yathā divam |
gacchedikṣvākudāyādo viśvāmitrasya tejasā || 7 ||
tathā pravartyatāṃ yajña ssarve samadhitiṣṭhata |
evamuktvā maharṣayaḥ cakrustāstāḥkriyāstadā || 8 ||
yājakaśca mahātejā viśvāmitro'bhavatkratau |
ṛtvijaścānupūrvyeṇa mantravanmantrakovidāḥ || 9 ||
cakruḥ karmāṇi sarvāṇi yathākalpaṃ yathāvidhi |
tataḥ kālena mahatā viśvāmitro mahātapāḥ || 10 ||
cakārāvāhanaṃ tatra bhāgārthaṃ sarvadevatāḥ |
nābhyāgamaṃstadāhūtā bhāgārthaṃ sarvadevatāḥ || 11 ||
tataḥ krodhasamāviṣṭo viśvāmitro mahāmuniḥ |
sruvamudyamya sakrodhastriśaṅkumidamabravīt || 12 ||
paśya me tapaso vīryaṃ svārjitasya nareśvara |
eṣa tvāṃ saśarīreṇa nayāmi svargamojasā || 13 ||
duṣprāpaṃ saśarīreṇa divaṃ gaccha narādhipa |
svārjitaṃ kiñcidapyasti mayā hi tapasaḥphalam || 14 ||
rājan svatejasā tasya saśarīro divaṃ vraja |
uktavākye munau tasmin saśarīro nareśvaraḥ || 15 ||
divaṃ jagāma kākutstha munīnāṃ paśyatāṃ tadā |
devalokagataṃ dṛṣṭvā triśaṅkuṃ pākaśāsanaḥ || 16 ||
saha sarvaissuragaṇairidaṃ vacanamabravīt |
triśaṅko gaccha bhūyastvaṃ nāsi svargakṛtālayaḥ || 17 ||
guruśāpahato mūḍha pata bhūmimavākchirāḥ |
evamukto mahendreṇa triśaṅkurapatatpunaḥ || 18 ||
vikrośamānastrāhīti viśvāmitraṃ tapodhanam |
tacchrutvā vacanaṃ tasya krośamānasya kauśikaḥ || 19 ||
roṣamāhārayattīvraṃ tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt |
ṛṣimadhye sa tejassvī prajāpatirivāparaḥ || 20 ||
sṛjan dakṣiṇamārgasthān saptarṣīnaparān punaḥ |
nakṣatramālāmaparāmasṛjatkrodhamūrcchitaḥ || 21 ||
dakṣiṇāṃ diśamāsthāya munimadhye mahāyaśāḥ |
sṛṣṭvā nakṣatravaṃśaṃ ca krodhena kaluṣīkṛtaḥ || 22 ||
anyamindraṃ kariṣyāmi loko vā syādanindrakaḥ |
daivatānyapi sa krodhā tsraṣṭuṃ samupacakrame || 23 ||
tataḥ paramasambhrāntāssarṣisaṅghāssurāsurāḥ |
viśvāmitraṃ mahātmānamūcuḥ sānunayaṃ vacaḥ || 24 ||
ayaṃ rājā mahābhāga guruśāpaparikṣataḥ |
saśarīro divaṃ yātuṃ nārhatyeva tapodhana || 25 ||
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā devānāṃ munipuṅgavaḥ |
abravītsumahadvākyaṃ kauśikaḥ sarvadevatāḥ || 26 ||
saśarīrasya bhadraṃ vastriśaṅkorasya bhūpateḥ |
ārohaṇaṃ pratijñāya nānṛtaṃ kartumutsahe || 27 ||
svargo'stu saśarīrasya triśaṅkorasya śāśvataḥ |
nakṣatrāṇi ca sarvāṇi māmakāni dhruvāṇyatha || 28 ||
yāvallokā dhariṣyanti tiṣṭhantvetāni sarvaśaḥ |
matkṛtāni surā ssarve tadanujñātumarhatha || 29 ||
evamuktāḥ surāssarve pratyūcurmunipuṅgavam |
evaṃ bhavatu bhadraṃ te tiṣṭhantvetāni sarvaśaḥ || 30 ||
gagane tānyanekāni vaiśvānarapathādbahiḥ |
nakṣatrāṇi muniśreṣṭha teṣu jyotiṣṣu jājvalan || 31 ||
avākchirāstriśaṅkuśca tiṣṭhatvamarasannibhaḥ |
anuyāsyanti caitāni jyotīṃṣi nṛpasattamam || 32 ||
kṛtārthaṃ kīrtimantaṃ ca svargalokagataṃ yathā |
viśvāmitrastu dharmātmā sarvadevairabhiṣṭutaḥ || 33 ||
ṛṣibhiśca mahātejā bāḍhamityāha devatāḥ |
tato devā mahātmāno munayaśca tapodhanāḥ |
jagmuryathā''gataṃ sarve yajñasyānte narottama || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ षष्टितमस्सर्गः ।
तपोबलहतान् कृत्वा वासिष्ठान् समहोदयान् ।
ऋषिमध्ये महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥ 1 ॥
अयमिक्ष्वाकुदायादस्त्रिशङ्कुरिति विश्रुतः ।
धर्मिष्ठश्च वदान्यश्च मां चैव शरणं गतः ॥ 2 ॥
तेनानेन शरीरेण देवलोकजिगीषया ।
यथाऽयं स्वशरीरेण स्वर्गलोकं गमिष्यति ॥ 3 ॥
तथा प्रवर्त्यतां यज्ञे भवद्भिश्च मया सह ।
विश्वामित्रवच श्श्रुत्वा सर्व एव महर्षयः ॥ 4 ॥
ऊचुस्समेत्य सहिता धर्मज्ञा धर्मसंहितम् ।
अयं कुशिकदायादो मुनिः परमकोपनः ॥ 5 ॥
यदाह वचनं सम्यगेतत्कार्यं न संशयः ।
अग्निकल्पो हि भगवान् शापं दास्यति रोषितः ॥ 6 ॥
तस्मात्प्रवर्त्यतां यज्ञ स्सशरीरो यथा दिवम् ।
गच्छेदिक्ष्वाकुदायादो विश्वामित्रस्य तेजसा ॥ 7 ॥
तथा प्रवर्त्यतां यज्ञ स्सर्वे समधितिष्ठत ।
एवमुक्त्वा महर्षयः चक्रुस्तास्ताःक्रियास्तदा ॥ 8 ॥
याजकश्च महातेजा विश्वामित्रोऽभवत्क्रतौ ।
ऋत्विजश्चानुपूर्व्येण मन्त्रवन्मन्त्रकोविदाः ॥ 9 ॥
चक्रुः कर्माणि सर्वाणि यथाकल्पं यथाविधि ।
ततः कालेन महता विश्वामित्रो महातपाः ॥ 10 ॥
चकारावाहनं तत्र भागार्थं सर्वदेवताः ।
नाभ्यागमंस्तदाहूता भागार्थं सर्वदेवताः ॥ 11 ॥
ततः क्रोधसमाविष्टो विश्वामित्रो महामुनिः ।
स्रुवमुद्यम्य सक्रोधस्त्रिशङ्कुमिदमब्रवीत् ॥ 12 ॥
पश्य मे तपसो वीर्यं स्वार्जितस्य नरेश्वर ।
एष त्वां सशरीरेण नयामि स्वर्गमोजसा ॥ 13 ॥
दुष्प्रापं सशरीरेण दिवं गच्छ नराधिप ।
स्वार्जितं किञ्चिदप्यस्ति मया हि तपसःफलम् ॥ 14 ॥
राजन् स्वतेजसा तस्य सशरीरो दिवं व्रज ।
उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन् सशरीरो नरेश्वरः ॥ 15 ॥
दिवं जगाम काकुत्स्थ मुनीनां पश्यतां तदा ।
देवलोकगतं दृष्ट्वा त्रिशङ्कुं पाकशासनः ॥ 16 ॥
सह सर्वैस्सुरगणैरिदं वचनमब्रवीत् ।
त्रिशङ्को गच्छ भूयस्त्वं नासि स्वर्गकृतालयः ॥ 17 ॥
गुरुशापहतो मूढ पत भूमिमवाक्छिराः ।
एवमुक्तो महेन्द्रेण त्रिशङ्कुरपतत्पुनः ॥ 18 ॥
विक्रोशमानस्त्राहीति विश्वामित्रं तपोधनम् ।
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य क्रोशमानस्य कौशिकः ॥ 19 ॥
रोषमाहारयत्तीव्रं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ।
ऋषिमध्ये स तेजस्स्वी प्रजापतिरिवापरः ॥ 20 ॥
सृजन् दक्षिणमार्गस्थान् सप्तर्षीनपरान् पुनः ।
नक्षत्रमालामपरामसृजत्क्रोधमूर्च्छितः ॥ 21 ॥
दक्षिणां दिशमास्थाय मुनिमध्ये महायशाः ।
सृष्ट्वा नक्षत्रवंशं च क्रोधेन कलुषीकृतः ॥ 22 ॥
अन्यमिन्द्रं करिष्यामि लोको वा स्यादनिन्द्रकः ।
दैवतान्यपि स क्रोधा त्स्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ 23 ॥
ततः परमसम्भ्रान्तास्सर्षिसङ्घास्सुरासुराः ।
विश्वामित्रं महात्मानमूचुः सानुनयं वचः ॥ 24 ॥
अयं राजा महाभाग गुरुशापपरिक्षतः ।
सशरीरो दिवं यातुं नार्हत्येव तपोधन ॥ 25 ॥
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां मुनिपुङ्गवः ।
अब्रवीत्सुमहद्वाक्यं कौशिकः सर्वदेवताः ॥ 26 ॥
सशरीरस्य भद्रं वस्त्रिशङ्कोरस्य भूपतेः ।
आरोहणं प्रतिज्ञाय नानृतं कर्तुमुत्सहे ॥ 27 ॥
स्वर्गोऽस्तु सशरीरस्य त्रिशङ्कोरस्य शाश्वतः ।
नक्षत्राणि च सर्वाणि मामकानि ध्रुवाण्यथ ॥ 28 ॥
यावल्लोका धरिष्यन्ति तिष्ठन्त्वेतानि सर्वशः ।
मत्कृतानि सुरा स्सर्वे तदनुज्ञातुमर्हथ ॥ 29 ॥
एवमुक्ताः सुरास्सर्वे प्रत्यूचुर्मुनिपुङ्गवम् ।
एवं भवतु भद्रं ते तिष्ठन्त्वेतानि सर्वशः ॥ 30 ॥
गगने तान्यनेकानि वैश्वानरपथाद्बहिः ।
नक्षत्राणि मुनिश्रेष्ठ तेषु ज्योतिष्षु जाज्वलन् ॥ 31 ॥
अवाक्छिरास्त्रिशङ्कुश्च तिष्ठत्वमरसन्निभः ।
अनुयास्यन्ति चैतानि ज्योतींषि नृपसत्तमम् ॥ 32 ॥
कृतार्थं कीर्तिमन्तं च स्वर्गलोकगतं यथा ।
विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा सर्वदेवैरभिष्टुतः ॥ 33 ॥
ऋषिभिश्च महातेजा बाढमित्याह देवताः ।
ततो देवा महात्मानो मुनयश्च तपोधनाः ।
जग्मुर्यथाऽऽगतं सर्वे यज्ञस्यान्ते नरोत्तम ॥ 34 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे षष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṣṭitamassargaḥ |
tapobalahatān kṛtvā vāsiṣṭhān samahodayān |
ṛṣimadhye mahātejā viśvāmitro'bhyabhāṣata || 1 ||
ayamikṣvākudāyādastriśaṅkuriti viśrutaḥ |
dharmiṣṭhaśca vadānyaśca māṃ caiva śaraṇaṃ gataḥ || 2 ||
tenānena śarīreṇa devalokajigīṣayā |
yathā'yaṃ svaśarīreṇa svargalokaṃ gamiṣyati || 3 ||
tathā pravartyatāṃ yajñe bhavadbhiśca mayā saha |
viśvāmitravaca śśrutvā sarva eva maharṣayaḥ || 4 ||
ūcussametya sahitā dharmajñā dharmasaṃhitam |
ayaṃ kuśikadāyādo muniḥ paramakopanaḥ || 5 ||
yadāha vacanaṃ samyagetatkāryaṃ na saṃśayaḥ |
agnikalpo hi bhagavān śāpaṃ dāsyati roṣitaḥ || 6 ||
tasmātpravartyatāṃ yajña ssaśarīro yathā divam |
gacchedikṣvākudāyādo viśvāmitrasya tejasā || 7 ||
tathā pravartyatāṃ yajña ssarve samadhitiṣṭhata |
evamuktvā maharṣayaḥ cakrustāstāḥkriyāstadā || 8 ||
yājakaśca mahātejā viśvāmitro'bhavatkratau |
ṛtvijaścānupūrvyeṇa mantravanmantrakovidāḥ || 9 ||
cakruḥ karmāṇi sarvāṇi yathākalpaṃ yathāvidhi |
tataḥ kālena mahatā viśvāmitro mahātapāḥ || 10 ||
cakārāvāhanaṃ tatra bhāgārthaṃ sarvadevatāḥ |
nābhyāgamaṃstadāhūtā bhāgārthaṃ sarvadevatāḥ || 11 ||
tataḥ krodhasamāviṣṭo viśvāmitro mahāmuniḥ |
sruvamudyamya sakrodhastriśaṅkumidamabravīt || 12 ||
paśya me tapaso vīryaṃ svārjitasya nareśvara |
eṣa tvāṃ saśarīreṇa nayāmi svargamojasā || 13 ||
duṣprāpaṃ saśarīreṇa divaṃ gaccha narādhipa |
svārjitaṃ kiñcidapyasti mayā hi tapasaḥphalam || 14 ||
rājan svatejasā tasya saśarīro divaṃ vraja |
uktavākye munau tasmin saśarīro nareśvaraḥ || 15 ||
divaṃ jagāma kākutstha munīnāṃ paśyatāṃ tadā |
devalokagataṃ dṛṣṭvā triśaṅkuṃ pākaśāsanaḥ || 16 ||
saha sarvaissuragaṇairidaṃ vacanamabravīt |
triśaṅko gaccha bhūyastvaṃ nāsi svargakṛtālayaḥ || 17 ||
guruśāpahato mūḍha pata bhūmimavākchirāḥ |
evamukto mahendreṇa triśaṅkurapatatpunaḥ || 18 ||
vikrośamānastrāhīti viśvāmitraṃ tapodhanam |
tacchrutvā vacanaṃ tasya krośamānasya kauśikaḥ || 19 ||
roṣamāhārayattīvraṃ tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt |
ṛṣimadhye sa tejassvī prajāpatirivāparaḥ || 20 ||
sṛjan dakṣiṇamārgasthān saptarṣīnaparān punaḥ |
nakṣatramālāmaparāmasṛjatkrodhamūrcchitaḥ || 21 ||
dakṣiṇāṃ diśamāsthāya munimadhye mahāyaśāḥ |
sṛṣṭvā nakṣatravaṃśaṃ ca krodhena kaluṣīkṛtaḥ || 22 ||
anyamindraṃ kariṣyāmi loko vā syādanindrakaḥ |
daivatānyapi sa krodhā tsraṣṭuṃ samupacakrame || 23 ||
tataḥ paramasambhrāntāssarṣisaṅghāssurāsurāḥ |
viśvāmitraṃ mahātmānamūcuḥ sānunayaṃ vacaḥ || 24 ||
ayaṃ rājā mahābhāga guruśāpaparikṣataḥ |
saśarīro divaṃ yātuṃ nārhatyeva tapodhana || 25 ||
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā devānāṃ munipuṅgavaḥ |
abravītsumahadvākyaṃ kauśikaḥ sarvadevatāḥ || 26 ||
saśarīrasya bhadraṃ vastriśaṅkorasya bhūpateḥ |
ārohaṇaṃ pratijñāya nānṛtaṃ kartumutsahe || 27 ||
svargo'stu saśarīrasya triśaṅkorasya śāśvataḥ |
nakṣatrāṇi ca sarvāṇi māmakāni dhruvāṇyatha || 28 ||
yāvallokā dhariṣyanti tiṣṭhantvetāni sarvaśaḥ |
matkṛtāni surā ssarve tadanujñātumarhatha || 29 ||
evamuktāḥ surāssarve pratyūcurmunipuṅgavam |
evaṃ bhavatu bhadraṃ te tiṣṭhantvetāni sarvaśaḥ || 30 ||
gagane tānyanekāni vaiśvānarapathādbahiḥ |
nakṣatrāṇi muniśreṣṭha teṣu jyotiṣṣu jājvalan || 31 ||
avākchirāstriśaṅkuśca tiṣṭhatvamarasannibhaḥ |
anuyāsyanti caitāni jyotīṃṣi nṛpasattamam || 32 ||
kṛtārthaṃ kīrtimantaṃ ca svargalokagataṃ yathā |
viśvāmitrastu dharmātmā sarvadevairabhiṣṭutaḥ || 33 ||
ṛṣibhiśca mahātejā bāḍhamityāha devatāḥ |
tato devā mahātmāno munayaśca tapodhanāḥ |
jagmuryathā''gataṃ sarve yajñasyānte narottama || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.