ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତଃ ପ୍ରାଗୁତ୍ତରାଂ ଗତ୍ଵା ରାମସ୍ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଯଜ୍ଞଵାଟମୁପାଗମତ୍ ॥ 1 ॥
ରାମସ୍ତୁ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲମୁଵାଚ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ।
ସାଧ୍ଵୀ ଯଜ୍ଞସମୃଦ୍ଧିର୍ହି ଜନକସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 2 ॥
ବହୂନୀହ ସହସ୍ରାଣି ନାନାଦେଶନିଵାସିନାମ୍ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ମହାଭାଗ ଵେଦାଧ୍ଯଯନଶାଲିନାମ୍ ॥ 3 ॥
ଋଷିଵାଟାଶ୍ଚ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଶକଟୀଶତସଙ୍କୁଲାଃ ।
ଦେଶୋ ଵିଧୀଯତାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଯତ୍ର ଵତ୍ସ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍ ॥ 4 ॥
ରାମସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାମୁନିଃ ।
ନିଵେଶମକରୋଦ୍ଦେଶେ ଵିଵିକ୍ତେ ସଲିଲାଯୁତେ ॥ 5 ॥
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ନୃପତିସ୍ତଦା ।
ଶତାନନ୍ଦଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପୁରୋହିତମନିନ୍ଦିତମ୍ ॥ 6 ॥
ପ୍ରତ୍ଯୁଜ୍ଜଗାମ ସହସା ଵିନଯେନ ସମନ୍ଵିତଃ ।
ଋତ୍ଵିଜୋଽପି ମହାତ୍ମାନସ୍ତ୍ଵର୍ଘ୍ଯମାଦାଯ ସତ୍ଵରମ୍ ॥ 7 ॥
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଯ ଧର୍ମେଣ ଦଦୁର୍ମନ୍ନ୍ତ୍ରପୁରସ୍କୃତମ୍ ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଚ ତାଂ ପୂଜାଂ ଜନକସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 8 ॥
ପପ୍ରଚ୍ଛ କୁଶଲଂ ରାଜ୍ଞୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଚ ନିରାମଯମ୍ ।
ସ ତାଂଶ୍ଚାପି ମୁନୀନ୍ ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୋପାଧ୍ଯାଯପୁରୋଧସଃ ॥ 9 ॥
ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ତତସ୍ସର୍ଵୈସ୍ସମାଗଚ୍ଛତ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵତ୍ ।
ଅଥ ରାଜା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ କୃତାଞ୍ଜଲିରଭାଷତ ॥ 10 ॥
ଆସନେ ଭଗଵାନାସ୍ତାଂ ସହୈଭିର୍ମୁନିପୁଙ୍ଗଵୈଃ ।
ଜନକସ୍ଯ ଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଷସାଦ ମହାମୁନିଃ ॥ 11 ॥
ପୁରୋଧା ଋତ୍ଵିଜଶ୍ଚୈଵ ରାଜା ଚ ସହ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ।
ଆସନେଷୁ ଯଥାନ୍ଯାଯମୁପଵିଷ୍ଟାନ୍ ସମନ୍ତତଃ ॥ 12 ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ନୃପତିସ୍ତତ୍ର ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଅଦ୍ଯ ଯଜ୍ଞସମୃଧ୍ଦିର୍ମେ ସଫଲା ଦୈଵତୈଃ କୃତା ॥ 13 ॥
ଅଦ୍ଯ ଯଜ୍ଞଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଭଗଵଦ୍ଦର୍ଶନାନ୍ମଯା ।
ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମ୍ଯନୁଗୃହୀତୋଽସ୍ମି ଯସ୍ଯ ମେ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵ ॥ 14 ॥
ଯଜ୍ଞୋପସଦନଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପ୍ରାପ୍ତୋଽସି ମୁନିଭିଃ ସହ ।
ଦ୍ଵାଦଶାହଂ ତୁ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେ ଶେଷମାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ ॥ 15 ॥
ତତୋ ଭାଗାର୍ଥିନୋ ଦେଵାନ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି କୌଶିକ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୁନିଶାର୍ଦୂଲଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନସ୍ତଦା ॥ 16 ॥
ପୁନସ୍ତଂ ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଣତୋ ନୃପଃ ।
ଇମୌ କୁମାରୌ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦେଵତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମୌ ॥ 17 ॥
ଗଜସିଂହଗତୀ ଵୀରୌ ଶାର୍ଦୂଲଵୃଷଭୋପମୌ ।
ପଦ୍ମପତ୍ରଵିଶାଲାକ୍ଷୌ ଖଡ୍ଗତୂଣୀଧନୁର୍ଧରୌ ॥ 18 ॥
ଅଶ୍ଵିନାଵିଵ ରୂପେଣ ସମୁପସ୍ଥିତଯୌଵନୌ ।
ଯଦୃଚ୍ଛଯୈଵ ଗାଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ଦେଵଲୋକାଦିଵାମରୌ ॥ 19 ॥
କଥଂ ପଦ୍ଭ୍ଯାମିହ ପ୍ରାପ୍ତୌ କିମର୍ଥଂ କସ୍ଯ ଵା ମୁନେ ।
ଵରାଯୁଧଧରୌ ଵୀରୌ କସ୍ଯ ପୁତ୍ରୌ ମହାମୁନେ ॥ 20 ॥
ଭୂଷଯନ୍ତାଵିମଂ ଦେଶଂ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯାଵିଵାମ୍ବରମ୍ ।
ପରସ୍ପରସ୍ଯ ସଦୃଶୌ ପ୍ରମାଣେଙ୍ଗିତଚେଷ୍ଟିତୈଃ ॥ 21 ॥
କାକପକ୍ଷଧରୌ ଵୀରୌ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜନକସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 22 ॥
ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ମହାତ୍ମାନୌ ପୁତ୍ରୌ ଦଶରଥସ୍ଯ ତୌ ।
ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମନିଵାସଂ ଚ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଵଧଂ ତଥା ॥ 23 ॥
ତଚ୍ଚାଗମନମଵ୍ଯଗ୍ରଂ ଵିଶାଲାଯାଶ୍ଚ ଦର୍ଶନମ୍ ।
ଅହଲ୍ଯାଦର୍ଶନଂ ଚୈଵ ଗୌତମେନ ସମାଗମମ୍ ॥ 24 ॥
ମହାଧନୁଷି ଜିଜ୍ଞାସାଂ କର୍ତୁମାଗମନଂ ତଥା ।
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ମହାତେଜା ଜନକାଯ ମହାତ୍ମନେ ॥ 25 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha pañcāśassargaḥ |
tataḥ prāguttarāṃ gatvā rāmassaumitriṇā saha |
viśvāmitraṃ puraskṛtya yajñavāṭamupāgamat || 1 ||
rāmastu muniśārdūlamuvāca sahalakṣmaṇaḥ |
sādhvī yajñasamṛddhirhi janakasya mahātmanaḥ || 2 ||
bahūnīha sahasrāṇi nānādeśanivāsinām |
brāhmaṇānāṃ mahābhāga vedādhyayanaśālinām || 3 ||
ṛṣivāṭāśca dṛśyante śakaṭīśatasaṅkulāḥ |
deśo vidhīyatāṃ brahman yatra vatsyāmahe vayam || 4 ||
rāmasya vacanaṃ śrutvā viśvāmitro mahāmuniḥ |
niveśamakaroddeśe vivikte salilāyute || 5 ||
viśvāmitramanuprāptaṃ śrutvā sa nṛpatistadā |
śatānandaṃ puraskṛtya purohitamaninditam || 6 ||
pratyujjagāma sahasā vinayena samanvitaḥ |
ṛtvijo'pi mahātmānastvarghyamādāya satvaram || 7 ||
viśvāmitrāya dharmeṇa dadurmanntrapuraskṛtam |
pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ janakasya mahātmanaḥ || 8 ||
papraccha kuśalaṃ rājño yajñasya ca nirāmayam |
sa tāṃścāpi munīn pṛṣṭvā sopādhyāyapurodhasaḥ || 9 ||
yathānyāyaṃ tatassarvaissamāgacchatprahṛṣṭavat |
atha rājā muniśreṣṭhaṃ kṛtāñjalirabhāṣata || 10 ||
āsane bhagavānāstāṃ sahaibhirmunipuṅgavaiḥ |
janakasya vacaśśrutvā niṣasāda mahāmuniḥ || 11 ||
purodhā ṛtvijaścaiva rājā ca saha mantribhiḥ |
āsaneṣu yathānyāyamupaviṣṭān samantataḥ || 12 ||
dṛṣṭvā sa nṛpatistatra viśvāmitramathābravīt |
adya yajñasamṛdhdirme saphalā daivataiḥ kṛtā || 13 ||
adya yajñaphalaṃ prāptaṃ bhagavaddarśanānmayā |
dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya me munipuṅgava || 14 ||
yajñopasadanaṃ brahman prāpto'si munibhiḥ saha |
dvādaśāhaṃ tu brahmarṣe śeṣamāhurmanīṣiṇaḥ || 15 ||
tato bhāgārthino devān draṣṭumarhasi kauśika |
ityuktvā muniśārdūlaṃ prahṛṣṭavadanastadā || 16 ||
punastaṃ paripapraccha prāñjaliḥ praṇato nṛpaḥ |
imau kumārau bhadraṃ te devatulyaparākramau || 17 ||
gajasiṃhagatī vīrau śārdūlavṛṣabhopamau |
padmapatraviśālākṣau khaḍgatūṇīdhanurdharau || 18 ||
aśvināviva rūpeṇa samupasthitayauvanau |
yadṛcchayaiva gāṃ prāptau devalokādivāmarau || 19 ||
kathaṃ padbhyāmiha prāptau kimarthaṃ kasya vā mune |
varāyudhadharau vīrau kasya putrau mahāmune || 20 ||
bhūṣayantāvimaṃ deśaṃ candrasūryāvivāmbaram |
parasparasya sadṛśau pramāṇeṅgitaceṣṭitaiḥ || 21 ||
kākapakṣadharau vīrau śrotumicchāmi tattvataḥ |
tasya tadvacanaṃ śrutvā janakasya mahātmanaḥ || 22 ||
nyavedayanmahātmānau putrau daśarathasya tau |
siddhāśramanivāsaṃ ca rākṣasānāṃ vadhaṃ tathā || 23 ||
taccāgamanamavyagraṃ viśālāyāśca darśanam |
ahalyādarśanaṃ caiva gautamena samāgamam || 24 ||
mahādhanuṣi jijñāsāṃ kartumāgamanaṃ tathā |
etatsarvaṃ mahātejā janakāya mahātmane || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe pañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ पञ्चाशस्सर्गः ।
ततः प्रागुत्तरां गत्वा रामस्सौमित्रिणा सह ।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य यज्ञवाटमुपागमत् ॥ 1 ॥
रामस्तु मुनिशार्दूलमुवाच सहलक्ष्मणः ।
साध्वी यज्ञसमृद्धिर्हि जनकस्य महात्मनः ॥ 2 ॥
बहूनीह सहस्राणि नानादेशनिवासिनाम् ।
ब्राह्मणानां महाभाग वेदाध्ययनशालिनाम् ॥ 3 ॥
ऋषिवाटाश्च दृश्यन्ते शकटीशतसङ्कुलाः ।
देशो विधीयतां ब्रह्मन् यत्र वत्स्यामहे वयम् ॥ 4 ॥
रामस्य वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो महामुनिः ।
निवेशमकरोद्देशे विविक्ते सलिलायुते ॥ 5 ॥
विश्वामित्रमनुप्राप्तं श्रुत्वा स नृपतिस्तदा ।
शतानन्दं पुरस्कृत्य पुरोहितमनिन्दितम् ॥ 6 ॥
प्रत्युज्जगाम सहसा विनयेन समन्वितः ।
ऋत्विजोऽपि महात्मानस्त्वर्घ्यमादाय सत्वरम् ॥ 7 ॥
विश्वामित्राय धर्मेण ददुर्मन्न्त्रपुरस्कृतम् ।
प्रतिगृह्य च तां पूजां जनकस्य महात्मनः ॥ 8 ॥
पप्रच्छ कुशलं राज्ञो यज्ञस्य च निरामयम् ।
स तांश्चापि मुनीन् पृष्ट्वा सोपाध्यायपुरोधसः ॥ 9 ॥
यथान्यायं ततस्सर्वैस्समागच्छत्प्रहृष्टवत् ।
अथ राजा मुनिश्रेष्ठं कृताञ्जलिरभाषत ॥ 10 ॥
आसने भगवानास्तां सहैभिर्मुनिपुङ्गवैः ।
जनकस्य वचश्श्रुत्वा निषसाद महामुनिः ॥ 11 ॥
पुरोधा ऋत्विजश्चैव राजा च सह मन्त्रिभिः ।
आसनेषु यथान्यायमुपविष्टान् समन्ततः ॥ 12 ॥
दृष्ट्वा स नृपतिस्तत्र विश्वामित्रमथाब्रवीत् ।
अद्य यज्ञसमृध्दिर्मे सफला दैवतैः कृता ॥ 13 ॥
अद्य यज्ञफलं प्राप्तं भगवद्दर्शनान्मया ।
धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे मुनिपुङ्गव ॥ 14 ॥
यज्ञोपसदनं ब्रह्मन् प्राप्तोऽसि मुनिभिः सह ।
द्वादशाहं तु ब्रह्मर्षे शेषमाहुर्मनीषिणः ॥ 15 ॥
ततो भागार्थिनो देवान् द्रष्टुमर्हसि कौशिक ।
इत्युक्त्वा मुनिशार्दूलं प्रहृष्टवदनस्तदा ॥ 16 ॥
पुनस्तं परिपप्रच्छ प्राञ्जलिः प्रणतो नृपः ।
इमौ कुमारौ भद्रं ते देवतुल्यपराक्रमौ ॥ 17 ॥
गजसिंहगती वीरौ शार्दूलवृषभोपमौ ।
पद्मपत्रविशालाक्षौ खड्गतूणीधनुर्धरौ ॥ 18 ॥
अश्विनाविव रूपेण समुपस्थितयौवनौ ।
यदृच्छयैव गां प्राप्तौ देवलोकादिवामरौ ॥ 19 ॥
कथं पद्भ्यामिह प्राप्तौ किमर्थं कस्य वा मुने ।
वरायुधधरौ वीरौ कस्य पुत्रौ महामुने ॥ 20 ॥
भूषयन्ताविमं देशं चन्द्रसूर्याविवाम्बरम् ।
परस्परस्य सदृशौ प्रमाणेङ्गितचेष्टितैः ॥ 21 ॥
काकपक्षधरौ वीरौ श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा जनकस्य महात्मनः ॥ 22 ॥
न्यवेदयन्महात्मानौ पुत्रौ दशरथस्य तौ ।
सिद्धाश्रमनिवासं च राक्षसानां वधं तथा ॥ 23 ॥
तच्चागमनमव्यग्रं विशालायाश्च दर्शनम् ।
अहल्यादर्शनं चैव गौतमेन समागमम् ॥ 24 ॥
महाधनुषि जिज्ञासां कर्तुमागमनं तथा ।
एतत्सर्वं महातेजा जनकाय महात्मने ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे पञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha pañcāśassargaḥ |
tataḥ prāguttarāṃ gatvā rāmassaumitriṇā saha |
viśvāmitraṃ puraskṛtya yajñavāṭamupāgamat || 1 ||
rāmastu muniśārdūlamuvāca sahalakṣmaṇaḥ |
sādhvī yajñasamṛddhirhi janakasya mahātmanaḥ || 2 ||
bahūnīha sahasrāṇi nānādeśanivāsinām |
brāhmaṇānāṃ mahābhāga vedādhyayanaśālinām || 3 ||
ṛṣivāṭāśca dṛśyante śakaṭīśatasaṅkulāḥ |
deśo vidhīyatāṃ brahman yatra vatsyāmahe vayam || 4 ||
rāmasya vacanaṃ śrutvā viśvāmitro mahāmuniḥ |
niveśamakaroddeśe vivikte salilāyute || 5 ||
viśvāmitramanuprāptaṃ śrutvā sa nṛpatistadā |
śatānandaṃ puraskṛtya purohitamaninditam || 6 ||
pratyujjagāma sahasā vinayena samanvitaḥ |
ṛtvijo'pi mahātmānastvarghyamādāya satvaram || 7 ||
viśvāmitrāya dharmeṇa dadurmanntrapuraskṛtam |
pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ janakasya mahātmanaḥ || 8 ||
papraccha kuśalaṃ rājño yajñasya ca nirāmayam |
sa tāṃścāpi munīn pṛṣṭvā sopādhyāyapurodhasaḥ || 9 ||
yathānyāyaṃ tatassarvaissamāgacchatprahṛṣṭavat |
atha rājā muniśreṣṭhaṃ kṛtāñjalirabhāṣata || 10 ||
āsane bhagavānāstāṃ sahaibhirmunipuṅgavaiḥ |
janakasya vacaśśrutvā niṣasāda mahāmuniḥ || 11 ||
purodhā ṛtvijaścaiva rājā ca saha mantribhiḥ |
āsaneṣu yathānyāyamupaviṣṭān samantataḥ || 12 ||
dṛṣṭvā sa nṛpatistatra viśvāmitramathābravīt |
adya yajñasamṛdhdirme saphalā daivataiḥ kṛtā || 13 ||
adya yajñaphalaṃ prāptaṃ bhagavaddarśanānmayā |
dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya me munipuṅgava || 14 ||
yajñopasadanaṃ brahman prāpto'si munibhiḥ saha |
dvādaśāhaṃ tu brahmarṣe śeṣamāhurmanīṣiṇaḥ || 15 ||
tato bhāgārthino devān draṣṭumarhasi kauśika |
ityuktvā muniśārdūlaṃ prahṛṣṭavadanastadā || 16 ||
punastaṃ paripapraccha prāñjaliḥ praṇato nṛpaḥ |
imau kumārau bhadraṃ te devatulyaparākramau || 17 ||
gajasiṃhagatī vīrau śārdūlavṛṣabhopamau |
padmapatraviśālākṣau khaḍgatūṇīdhanurdharau || 18 ||
aśvināviva rūpeṇa samupasthitayauvanau |
yadṛcchayaiva gāṃ prāptau devalokādivāmarau || 19 ||
kathaṃ padbhyāmiha prāptau kimarthaṃ kasya vā mune |
varāyudhadharau vīrau kasya putrau mahāmune || 20 ||
bhūṣayantāvimaṃ deśaṃ candrasūryāvivāmbaram |
parasparasya sadṛśau pramāṇeṅgitaceṣṭitaiḥ || 21 ||
kākapakṣadharau vīrau śrotumicchāmi tattvataḥ |
tasya tadvacanaṃ śrutvā janakasya mahātmanaḥ || 22 ||
nyavedayanmahātmānau putrau daśarathasya tau |
siddhāśramanivāsaṃ ca rākṣasānāṃ vadhaṃ tathā || 23 ||
taccāgamanamavyagraṃ viśālāyāśca darśanam |
ahalyādarśanaṃ caiva gautamena samāgamam || 24 ||
mahādhanuṣi jijñāsāṃ kartumāgamanaṃ tathā |
etatsarvaṃ mahātejā janakāya mahātmane || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe pañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.