ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
. ତସ୍ଯାମାତ୍ଯା ଗୁଣୈରାସନ୍ନିକ୍ଷ୍ଵାକୋସ୍ତୁ ମହାତ୍ମନଃ ।
ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞାଶ୍ଚେଙ୍ଗିତଜ୍ଞାଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରିଯହିତେ ରତାଃ ॥ 1 ॥
ଅଷ୍ଟୌ ବଭୂଵୁର୍ଵୀରସ୍ଯ ତସ୍ଯାମାତ୍ଯା ଯଶସ୍ଵିନଃ ।
ଶୁଚଯଶ୍ଚାନୁରକ୍ତାଶ୍ଚ ରାଜକୃତ୍ଯେଷୁ ନିତ୍ଯଶଃ ॥ 2 ॥
ଧୃଷ୍ଟିର୍ଜଯନ୍ତୋ ଵିଜଯସ୍ସିଦ୍ଧାର୍ଥୋ ହ୍ଯର୍ଥସାଧକଃ ।
ଅଶୋକୋ ମନ୍ତ୍ରପାଲଶ୍ଚ ସୁମନ୍ତ୍ରଶ୍ଚାଷ୍ଟମୋଽଭଵତ୍ ॥ 3 ॥
ଋତ୍ଵିଜୌ ଦ୍ଵାଵଭିମତୌ ତସ୍ଯାଽଽସ୍ତାମୃଷିସତ୍ତମୌ ।
ଵସିଷ୍ଠୋ ଵାମଦେଵଶ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରିଣଶ୍ଚ ତଥାପରେ ॥ 4 ॥
ଵିଦ୍ଯାଵିନୀତା ହ୍ରୀମନ୍ତଃ କୁଶଲା ନିଯତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ ।
ଶ୍ରୀମନ୍ତଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନଶ୍ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞା ଦୃଢଵିକ୍ରମାଃ ॥ 5 ॥
କୀର୍ତିମନ୍ତଃ ପ୍ରଣିହିତାଃ ଯଥାଵଚନକାରିଣଃ ।
ତେଜଃ କ୍ଷମାଯଶଃପ୍ରାପ୍ତା ସ୍ମିତପୂର୍ଵାଭିଭାଷିଣଃ ॥ 6 ॥
କ୍ରୋଧାତ୍କାମାର୍ଥହେତୋର୍ଵା ନ ବ୍ରୂଯୁରନୃତଂ ଵଚଃ ।
ତେଷାମଵିଦିତଂ କିଞ୍ଚିତ୍ସ୍ଵେଷୁ ନାସ୍ତି ପରେଷୁ ଵା ।
କ୍ରିଯମାଣଂ କୃତଂ ଵାପି ଚାରେଣାପି ଚିକୀର୍ଷିତମ୍ ॥ 7 ॥
କୁଶଲା ଵ୍ଯଵହାରେଷୁ ସୌହୃଦେଷୁ ପରୀକ୍ଷିତାଃ ।
ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ତୁ ତେ ଦଣ୍ଡଂ ଧାରଯେଯୁସ୍ସୁତେଷ୍ଵପି ॥ 8 ॥
କୋଶସଙ୍ଗ୍ରହଣେ ଯୁକ୍ତା ବଲସ୍ଯ ଚ ପରିଗ୍ରହେ ।
ଅହିତଂ ଚାପି ପୁରୁଷଂ ନ ଵିହିଂସ୍ଯୁରଦୂଷକମ୍ ॥ 9 ॥
ଵୀରାଶ୍ଚ ନିଯତୋତ୍ସାହା ରାଜଶାସ୍ତ୍ରମନୁଷ୍ଠିତାଃ ।
ଶୁଚୀନାଂ ରକ୍ଷିତାରଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ଵିଷଯଵାସିନାମ୍ ॥ 10 ॥
ବ୍ରହ୍ମ କ୍ଷତ୍ରମହିଂସନ୍ତସ୍ତେ କୋଶଂ ସମପୂରଯନ୍ ।
ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଦଣ୍ଡାସ୍ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପୁରୁଷସ୍ଯ ବଲାବଲମ୍ ॥ 11 ॥
ଶୁଚୀନାମେକବୁଦ୍ଧୀନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ସମ୍ପ୍ରଜାନତାମ୍ ।
ନାସୀତ୍ପୁରେ ଵା ରାଷ୍ଟ୍ରେ ଵା ମୃଷାଵାଦୀ ନରଃ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ 12 ॥
କଶ୍ଚିନ୍ନ ଦୁଷ୍ଟସ୍ତତ୍ରାସୀତ୍ପରଦାରରତୋ ନରଃ ।
ପ୍ରଶାନ୍ତଂ ସର୍ଵମେଵାସୀଦ୍ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ପୁରଵରଂ ଚ ତତ୍ ॥ 13 ॥
ସୁଵାସସସ୍ସୁଵେଷାଶ୍ଚ ତେ ଚ ସର୍ଵେ ସୁଶୀଲିନଃ ।
ହିତାର୍ଥଂ ଚ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଜାଗ୍ରତୋ ନଯଚକ୍ଷୁଷା ॥ 14 ॥
ଗୁରୋର୍ଗୁଣଗୃହୀତାଶ୍ଚ ପ୍ରଖ୍ଯାତାଶ୍ଚ ପରାକ୍ରମେ ।
ଵିଦେଶେଷ୍ଵପି ଵିଜ୍ଞାତାସ୍ସର୍ଵତୋ ବୁଦ୍ଧିନିଶ୍ଚଯାତ୍ ॥ 15 ॥
ସନ୍ଧିଵିଗ୍ରହତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାଃ ପ୍ରକୃତ୍ଯା ସମ୍ପଦାନ୍ଵିତାଃ ॥ 16 ॥
ମନ୍ତ୍ରସଂଵରଣେ ଶକ୍ତାଶ୍ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣାସ୍ସୂକ୍ଷ୍ମାସୁ ବୁଦ୍ଧିଷୁ ।
ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରଵିଶେଷଜ୍ଞାସ୍ସତତଂ ପ୍ରିଯଵାଦିନଃ ॥ 17 ॥
ଈଦୃଶୈସ୍ତୈରମାତ୍ଯୈସ୍ତୁ ରାଜା ଦଶରଥୋଽନଘଃ ।
ଉପପନ୍ନୋ ଗୁଣୋପେତୈରନ୍ଵଶାସଦ୍ଵସୁନ୍ଧରାମ୍ ॥ 18 ॥
ଅଵେକ୍ଷମାଣଶ୍ଚାରେଣ ପ୍ରଜା ଧର୍ମେଣ ରଞ୍ଜଯନ୍ ।
ପ୍ରଜାନାଂ ପାଲନଂ କୁର୍ଵନ୍ନଧର୍ମାନ୍ପରିଵର୍ଜଯନ୍ ॥ 19 ॥
ଵିଶ୍ରୁତସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵଦାନ୍ଯସ୍ସତ୍ଯସଙ୍ଗରଃ ।
ସ ତତ୍ର ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଶ୍ଶଶାସ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍ ॥ 20 ॥
ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟଂ ଵା ତୁଲ୍ଯଂ ଵା ଶତ୍ରୁମାତ୍ମନଃ ।
ମିତ୍ରଵାନ୍ନତସାମନ୍ତଃ ପ୍ରତାପହତକଣ୍ଟକଃ ॥ 21 ॥
ସ ଶଶାସ ଜଗଦ୍ରାଜା ଦିଵଂ ଦେଵପତିର୍ଯଥା ।
ତୈର୍ମନ୍ତ୍ରିଭିର୍ମନ୍ତ୍ରହିତେ ନିଯୁକ୍ତୈ ର୍ଵୃତୋଽନୁରକ୍ତୈଃ କୁଶଲୈସ୍ସମର୍ଥୈଃ ।
ସ ପାର୍ଥିଵୋ ଦୀପ୍ତିମଵାପ ଯୁକ୍ତ ସ୍ତେଜୋମଯୈର୍ଗୋଭିରିଵୋଦିତୋଽର୍କଃ ॥ 22 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
. tasyāmātyā guṇairāsannikṣvākostu mahātmanaḥ |
mantrajñāśceṅgitajñāśca nityaṃ priyahite ratāḥ || 1 ||
aṣṭau babhūvurvīrasya tasyāmātyā yaśasvinaḥ |
śucayaścānuraktāśca rājakṛtyeṣu nityaśaḥ || 2 ||
dhṛṣṭirjayanto vijayassiddhārtho hyarthasādhakaḥ |
aśoko mantrapālaśca sumantraścāṣṭamo'bhavat || 3 ||
ṛtvijau dvāvabhimatau tasyā''stāmṛṣisattamau |
vasiṣṭho vāmadevaśca mantriṇaśca tathāpare || 4 ||
vidyāvinītā hrīmantaḥ kuśalā niyatendriyāḥ |
śrīmantaśca mahātmānaśśāstrajñā dṛḍhavikramāḥ || 5 ||
kīrtimantaḥ praṇihitāḥ yathāvacanakāriṇaḥ |
tejaḥ kṣamāyaśaḥprāptā smitapūrvābhibhāṣiṇaḥ || 6 ||
krodhātkāmārthahetorvā na brūyuranṛtaṃ vacaḥ |
teṣāmaviditaṃ kiñcitsveṣu nāsti pareṣu vā |
kriyamāṇaṃ kṛtaṃ vāpi cāreṇāpi cikīrṣitam || 7 ||
kuśalā vyavahāreṣu sauhṛdeṣu parīkṣitāḥ |
prāptakālaṃ tu te daṇḍaṃ dhārayeyussuteṣvapi || 8 ||
kośasaṅgrahaṇe yuktā balasya ca parigrahe |
ahitaṃ cāpi puruṣaṃ na vihiṃsyuradūṣakam || 9 ||
vīrāśca niyatotsāhā rājaśāstramanuṣṭhitāḥ |
śucīnāṃ rakṣitāraśca nityaṃ viṣayavāsinām || 10 ||
brahma kṣatramahiṃsantaste kośaṃ samapūrayan |
sutīkṣṇadaṇḍāssamprekṣya puruṣasya balābalam || 11 ||
śucīnāmekabuddhīnāṃ sarveṣāṃ samprajānatām |
nāsītpure vā rāṣṭre vā mṛṣāvādī naraḥ kvacit || 12 ||
kaścinna duṣṭastatrāsītparadārarato naraḥ |
praśāntaṃ sarvamevāsīdrāṣṭraṃ puravaraṃ ca tat || 13 ||
suvāsasassuveṣāśca te ca sarve suśīlinaḥ |
hitārthaṃ ca narendrasya jāgrato nayacakṣuṣā || 14 ||
gurorguṇagṛhītāśca prakhyātāśca parākrame |
videśeṣvapi vijñātāssarvato buddhiniścayāt || 15 ||
sandhivigrahatattvajñāḥ prakṛtyā sampadānvitāḥ || 16 ||
mantrasaṃvaraṇe śaktāśślakṣṇāssūkṣmāsu buddhiṣu |
nītiśāstraviśeṣajñāssatataṃ priyavādinaḥ || 17 ||
īdṛśaistairamātyaistu rājā daśaratho'naghaḥ |
upapanno guṇopetairanvaśāsadvasundharām || 18 ||
avekṣamāṇaścāreṇa prajā dharmeṇa rañjayan |
prajānāṃ pālanaṃ kurvannadharmānparivarjayan || 19 ||
viśrutastriṣu lokeṣu vadānyassatyasaṅgaraḥ |
sa tatra puruṣavyāghraśśaśāsa pṛthivīmimām || 20 ||
nādhyagacchadviśiṣṭaṃ vā tulyaṃ vā śatrumātmanaḥ |
mitravānnatasāmantaḥ pratāpahatakaṇṭakaḥ || 21 ||
sa śaśāsa jagadrājā divaṃ devapatiryathā |
tairmantribhirmantrahite niyuktai rvṛto'nuraktaiḥ kuśalaissamarthaiḥ |
sa pārthivo dīptimavāpa yukta stejomayairgobhirivodito'rkaḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ सप्तमस्सर्गः ।
. तस्यामात्या गुणैरासन्निक्ष्वाकोस्तु महात्मनः ।
मन्त्रज्ञाश्चेङ्गितज्ञाश्च नित्यं प्रियहिते रताः ॥ 1 ॥
अष्टौ बभूवुर्वीरस्य तस्यामात्या यशस्विनः ।
शुचयश्चानुरक्ताश्च राजकृत्येषु नित्यशः ॥ 2 ॥
धृष्टिर्जयन्तो विजयस्सिद्धार्थो ह्यर्थसाधकः ।
अशोको मन्त्रपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽभवत् ॥ 3 ॥
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्याऽऽस्तामृषिसत्तमौ ।
वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे ॥ 4 ॥
विद्याविनीता ह्रीमन्तः कुशला नियतेन्द्रियाः ।
श्रीमन्तश्च महात्मानश्शास्त्रज्ञा दृढविक्रमाः ॥ 5 ॥
कीर्तिमन्तः प्रणिहिताः यथावचनकारिणः ।
तेजः क्षमायशःप्राप्ता स्मितपूर्वाभिभाषिणः ॥ 6 ॥
क्रोधात्कामार्थहेतोर्वा न ब्रूयुरनृतं वचः ।
तेषामविदितं किञ्चित्स्वेषु नास्ति परेषु वा ।
क्रियमाणं कृतं वापि चारेणापि चिकीर्षितम् ॥ 7 ॥
कुशला व्यवहारेषु सौहृदेषु परीक्षिताः ।
प्राप्तकालं तु ते दण्डं धारयेयुस्सुतेष्वपि ॥ 8 ॥
कोशसङ्ग्रहणे युक्ता बलस्य च परिग्रहे ।
अहितं चापि पुरुषं न विहिंस्युरदूषकम् ॥ 9 ॥
वीराश्च नियतोत्साहा राजशास्त्रमनुष्ठिताः ।
शुचीनां रक्षितारश्च नित्यं विषयवासिनाम् ॥ 10 ॥
ब्रह्म क्षत्रमहिंसन्तस्ते कोशं समपूरयन् ।
सुतीक्ष्णदण्डास्सम्प्रेक्ष्य पुरुषस्य बलाबलम् ॥ 11 ॥
शुचीनामेकबुद्धीनां सर्वेषां सम्प्रजानताम् ।
नासीत्पुरे वा राष्ट्रे वा मृषावादी नरः क्वचित् ॥ 12 ॥
कश्चिन्न दुष्टस्तत्रासीत्परदाररतो नरः ।
प्रशान्तं सर्वमेवासीद्राष्ट्रं पुरवरं च तत् ॥ 13 ॥
सुवाससस्सुवेषाश्च ते च सर्वे सुशीलिनः ।
हितार्थं च नरेन्द्रस्य जाग्रतो नयचक्षुषा ॥ 14 ॥
गुरोर्गुणगृहीताश्च प्रख्याताश्च पराक्रमे ।
विदेशेष्वपि विज्ञातास्सर्वतो बुद्धिनिश्चयात् ॥ 15 ॥
सन्धिविग्रहतत्त्वज्ञाः प्रकृत्या सम्पदान्विताः ॥ 16 ॥
मन्त्रसंवरणे शक्ताश्श्लक्ष्णास्सूक्ष्मासु बुद्धिषु ।
नीतिशास्त्रविशेषज्ञास्सततं प्रियवादिनः ॥ 17 ॥
ईदृशैस्तैरमात्यैस्तु राजा दशरथोऽनघः ।
उपपन्नो गुणोपेतैरन्वशासद्वसुन्धराम् ॥ 18 ॥
अवेक्षमाणश्चारेण प्रजा धर्मेण रञ्जयन् ।
प्रजानां पालनं कुर्वन्नधर्मान्परिवर्जयन् ॥ 19 ॥
विश्रुतस्त्रिषु लोकेषु वदान्यस्सत्यसङ्गरः ।
स तत्र पुरुषव्याघ्रश्शशास पृथिवीमिमाम् ॥ 20 ॥
नाध्यगच्छद्विशिष्टं वा तुल्यं वा शत्रुमात्मनः ।
मित्रवान्नतसामन्तः प्रतापहतकण्टकः ॥ 21 ॥
स शशास जगद्राजा दिवं देवपतिर्यथा ।
तैर्मन्त्रिभिर्मन्त्रहिते नियुक्तै र्वृतोऽनुरक्तैः कुशलैस्समर्थैः ।
स पार्थिवो दीप्तिमवाप युक्त स्तेजोमयैर्गोभिरिवोदितोऽर्कः ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्तमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
. tasyāmātyā guṇairāsannikṣvākostu mahātmanaḥ |
mantrajñāśceṅgitajñāśca nityaṃ priyahite ratāḥ || 1 ||
aṣṭau babhūvurvīrasya tasyāmātyā yaśasvinaḥ |
śucayaścānuraktāśca rājakṛtyeṣu nityaśaḥ || 2 ||
dhṛṣṭirjayanto vijayassiddhārtho hyarthasādhakaḥ |
aśoko mantrapālaśca sumantraścāṣṭamo'bhavat || 3 ||
ṛtvijau dvāvabhimatau tasyā''stāmṛṣisattamau |
vasiṣṭho vāmadevaśca mantriṇaśca tathāpare || 4 ||
vidyāvinītā hrīmantaḥ kuśalā niyatendriyāḥ |
śrīmantaśca mahātmānaśśāstrajñā dṛḍhavikramāḥ || 5 ||
kīrtimantaḥ praṇihitāḥ yathāvacanakāriṇaḥ |
tejaḥ kṣamāyaśaḥprāptā smitapūrvābhibhāṣiṇaḥ || 6 ||
krodhātkāmārthahetorvā na brūyuranṛtaṃ vacaḥ |
teṣāmaviditaṃ kiñcitsveṣu nāsti pareṣu vā |
kriyamāṇaṃ kṛtaṃ vāpi cāreṇāpi cikīrṣitam || 7 ||
kuśalā vyavahāreṣu sauhṛdeṣu parīkṣitāḥ |
prāptakālaṃ tu te daṇḍaṃ dhārayeyussuteṣvapi || 8 ||
kośasaṅgrahaṇe yuktā balasya ca parigrahe |
ahitaṃ cāpi puruṣaṃ na vihiṃsyuradūṣakam || 9 ||
vīrāśca niyatotsāhā rājaśāstramanuṣṭhitāḥ |
śucīnāṃ rakṣitāraśca nityaṃ viṣayavāsinām || 10 ||
brahma kṣatramahiṃsantaste kośaṃ samapūrayan |
sutīkṣṇadaṇḍāssamprekṣya puruṣasya balābalam || 11 ||
śucīnāmekabuddhīnāṃ sarveṣāṃ samprajānatām |
nāsītpure vā rāṣṭre vā mṛṣāvādī naraḥ kvacit || 12 ||
kaścinna duṣṭastatrāsītparadārarato naraḥ |
praśāntaṃ sarvamevāsīdrāṣṭraṃ puravaraṃ ca tat || 13 ||
suvāsasassuveṣāśca te ca sarve suśīlinaḥ |
hitārthaṃ ca narendrasya jāgrato nayacakṣuṣā || 14 ||
gurorguṇagṛhītāśca prakhyātāśca parākrame |
videśeṣvapi vijñātāssarvato buddhiniścayāt || 15 ||
sandhivigrahatattvajñāḥ prakṛtyā sampadānvitāḥ || 16 ||
mantrasaṃvaraṇe śaktāśślakṣṇāssūkṣmāsu buddhiṣu |
nītiśāstraviśeṣajñāssatataṃ priyavādinaḥ || 17 ||
īdṛśaistairamātyaistu rājā daśaratho'naghaḥ |
upapanno guṇopetairanvaśāsadvasundharām || 18 ||
avekṣamāṇaścāreṇa prajā dharmeṇa rañjayan |
prajānāṃ pālanaṃ kurvannadharmānparivarjayan || 19 ||
viśrutastriṣu lokeṣu vadānyassatyasaṅgaraḥ |
sa tatra puruṣavyāghraśśaśāsa pṛthivīmimām || 20 ||
nādhyagacchadviśiṣṭaṃ vā tulyaṃ vā śatrumātmanaḥ |
mitravānnatasāmantaḥ pratāpahatakaṇṭakaḥ || 21 ||
sa śaśāsa jagadrājā divaṃ devapatiryathā |
tairmantribhirmantrahite niyuktai rvṛto'nuraktaiḥ kuśalaissamarthaiḥ |
sa pārthivo dīptimavāpa yukta stejomayairgobhirivodito'rkaḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.