ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଅଥ ତାଂ ରଜନୀଂ ତତ୍ର କୃତାର୍ଥୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ।
ଊଷତୁର୍ମୁଦିତୌ ଵୀରୌ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା ॥ 1 ॥
ପ୍ରଭାତାଯାଂ ତୁ ଶର୍ଵର୍ଯାଂ କୃତପୌର୍ଵାହ୍ଣିକକ୍ରିଯୌ ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମୃଷୀଂଶ୍ଚାନ୍ଯାନ୍ ସହିତାଵଭିଜଗ୍ମତୁଃ ॥ 2 ॥
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ପାଵକମ୍ ।
ଊଚତୁର୍ମଧୁରୋଦାରଂ ଵାକ୍ଯଂ ମଧୁରଭାଷିଣୌ ॥ 3 ॥
ଇମୌ ସ୍ମ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ କିଙ୍କରୌ ସମୁପସ୍ଥିତୌ ।
ଆଜ୍ଞାପଯ ଯଥେଷ୍ଟଂ ଵୈ ଶାସନଂ କରଵାଵ କିମ୍ ॥ 4 ॥
ଏଵମୁକ୍ତା ସ୍ତତସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ସର୍ଵ ଏଵ ମହର୍ଷଯଃ ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ରାମଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍ ॥ 5 ॥
ମୈଥିଲସ୍ଯ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନକସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି ।
ଯଜ୍ଞଃ ପରମଧର୍ମିଷ୍ଠସ୍ତସ୍ଯ ଯାସ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍ ॥ 6 ॥
ତ୍ଵଂ ଚୈଵ ନରଶାର୍ଦୂଲ ସହାସ୍ମାଭିର୍ଗମିଷ୍ଯସି ।
ଅଦ୍ଭୁତଂ ଧନୁରତ୍ନଂ ଚ ତତ୍ର ତଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି ॥ 7 ॥
ତଦ୍ଧି ପୂର୍ଵଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦତ୍ତଂ ସଦସି ଦୈଵତୈଃ ।
ଅପ୍ରମେଯବଲଂ ଘୋରଂ ମଖେ ପରମଭାସ୍ଵରମ୍ ॥ 8 ॥
ନାସ୍ଯ ଦେଵା ନ ଗନ୍ଧର୍ଵା ନାସୁରା ନ ଚ ରାକ୍ଷସାଃ ।
କର୍ତୁମାରୋପଣଂ ଶକ୍ତା ନ କଥଞ୍ଚନ ମାନୁଷାଃ ॥ 9 ॥
ଧନୁଷସ୍ତସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଂ ତୁ ଜିଜ୍ଞାସନ୍ତୋ ମହୀକ୍ଷିତଃ ।
ନ ଶେକୁରାରୋପଯିତୁଂ ରାଜପୁତ୍ରା ମହାବଲାଃ ॥ 10 ॥
ତଦ୍ଧନୁର୍ନରଶାର୍ଦୂଲ ମୈଥିଲସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।
ତତ୍ର ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଯଜ୍ଞଂ ଚାଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନମ୍ ॥ 11 ॥
ତଦ୍ଧି ଯଜ୍ଞଫଲଂ ତେନ ମୈଥିଲେନୋତ୍ତମଂ ଧନୁଃ ।
ଯାଚିତଂ ନରଶାର୍ଦୂଲ ସୁନାଭଂ ସର୍ଵଦୈଵତୈଃ ॥ 12 ॥
ଆଯାଗଭୂତଂ ନୃପତେସ୍ତସ୍ଯ ଵେଶ୍ମନି ରାଘଵ ।
ଅର୍ଚିତଂ ଵିଵିଧୈର୍ଗନ୍ଧୈର୍ଧୂପୈଶ୍ଚାଗରୁଗନ୍ଧିଭିଃ ॥ 13 ॥
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମୁନିଵରଃ ପ୍ରସ୍ଥାନମକରୋତ୍ତଦା ।
ସର୍ଷିସଙ୍ଘ ସ୍ସକାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଵନଦେଵତାଃ ॥ 14 ॥
ସ୍ଵସ୍ତି ଵୋଽସ୍ତୁ ଗମିଷ୍ଯାମି ସିଦ୍ଵସ୍ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମାଦହମ୍ ।
ଉତ୍ତରେ ଜାହ୍ନଵୀତୀରେ ହିମଵନ୍ତଂ ଶିଲୋଚ୍ଚଯମ୍ ॥ 15 ॥
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମମନୁତ୍ତମମ୍ ।
ଉତ୍ତରାଂ ଦିଶମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ପ୍ରସ୍ଥାତୁମୁପଚକ୍ରମେ ॥ 16 ॥
ତଂ ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ମୁନିଵରମନ୍ଵଯାଦନୁସାରିଣମ୍ ।
ଶକଟୀଶତମାତ୍ରଂ ତୁ ପ୍ରାଯେଣ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନାମ୍ ॥ 17 ॥
ମୃଗପକ୍ଷିଗଣାଶ୍ଚୈଵ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମନିଵାସିନଃ ।
ଅନୁଜଗ୍ମୁର୍ମହାତ୍ମାନଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ମହାମୁନିମ୍ ॥ 18 ॥
ନିଵର୍ତଯାମାସ ତତଃ ପକ୍ଷିସଙ୍ଘାନ୍ ମୃଗାନପି ।
ତେ ଗତ୍ଵା ଦୂରମଧ୍ଵାନଂ ଲମ୍ବମାନେ ଦିଵାକରେ ।
ଵାସଂ ଚକ୍ରୁର୍ମୁନିଗଣାଃ ଶୋଣାକୂଲେ ସମାହିତାଃ ॥ 19 ॥
ତେଽସ୍ତଂ ଗତେ ଦିନକରେ ସ୍ନାତ୍ଵା ହୁତହୁତାଶନାଃ ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ନିଷେଦୁରମିତୌଜସଃ ॥ 20 ॥
ରାମୋଽପି ସହସୌମିତ୍ରିର୍ମୁନୀଂ ସ୍ତାନଭିପୂଜ୍ଯ ଚ ।
ଅଗ୍ରତୋ ନିଷସାଦାଥ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ ॥ 21 ॥
ଅଥ ରାମୋ ମହାତେଜାଃ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ମହାମୁନିମ୍ ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ ନରଶାର୍ଦୂଲଃ କୌତୂହଲସମନ୍ଵିତଃ ॥ 22 ॥
ଭଗଵନ୍ କୋଽନ୍ଵଯଂ ଦେଶସ୍ସମୃଦ୍ଧଵନଶୋଭିତଃ ।
ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ॥ 23 ॥
ଚୋଦିତୋ ରାମଵାକ୍ଯେନ କଥଯାମାସ ସୁଵ୍ରତଃ ।
ତସ୍ଯ ଦେଶସ୍ଯ ନିଖିଲମୃଷିମଧ୍ଯେ ମହାତପାଃ ॥ 24 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଏକତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekatriṃśassargaḥ |
atha tāṃ rajanīṃ tatra kṛtārthau rāmalakṣmaṇau |
ūṣaturmuditau vīrau prahṛṣṭenāntarātmanā || 1 ||
prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ kṛtapaurvāhṇikakriyau |
viśvāmitramṛṣīṃścānyān sahitāvabhijagmatuḥ || 2 ||
abhivādya muniśreṣṭhaṃ jvalantamiva pāvakam |
ūcaturmadhurodāraṃ vākyaṃ madhurabhāṣiṇau || 3 ||
imau sma muniśārdūla kiṅkarau samupasthitau |
ājñāpaya yatheṣṭaṃ vai śāsanaṃ karavāva kim || 4 ||
evamuktā statastābhyāṃ sarva eva maharṣayaḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya rāmaṃ vacanamabruvan || 5 ||
maithilasya naraśreṣṭha janakasya bhaviṣyati |
yajñaḥ paramadharmiṣṭhastasya yāsyāmahe vayam || 6 ||
tvaṃ caiva naraśārdūla sahāsmābhirgamiṣyasi |
adbhutaṃ dhanuratnaṃ ca tatra tadraṣṭumarhasi || 7 ||
taddhi pūrvaṃ naraśreṣṭha dattaṃ sadasi daivataiḥ |
aprameyabalaṃ ghoraṃ makhe paramabhāsvaram || 8 ||
nāsya devā na gandharvā nāsurā na ca rākṣasāḥ |
kartumāropaṇaṃ śaktā na kathañcana mānuṣāḥ || 9 ||
dhanuṣastasya vīryaṃ tu jijñāsanto mahīkṣitaḥ |
na śekurāropayituṃ rājaputrā mahābalāḥ || 10 ||
taddhanurnaraśārdūla maithilasya mahātmanaḥ |
tatra drakṣyasi kākutstha yajñaṃ cādbhutadarśanam || 11 ||
taddhi yajñaphalaṃ tena maithilenottamaṃ dhanuḥ |
yācitaṃ naraśārdūla sunābhaṃ sarvadaivataiḥ || 12 ||
āyāgabhūtaṃ nṛpatestasya veśmani rāghava |
arcitaṃ vividhairgandhairdhūpaiścāgarugandhibhiḥ || 13 ||
evamuktvā munivaraḥ prasthānamakarottadā |
sarṣisaṅgha ssakākutsthaḥ āmantrya vanadevatāḥ || 14 ||
svasti vo'stu gamiṣyāmi sidvassiddhāśramādaham |
uttare jāhnavītīre himavantaṃ śiloccayam || 15 ||
pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā siddhāśramamanuttamam |
uttarāṃ diśamuddiśya prasthātumupacakrame || 16 ||
taṃ prayāntaṃ munivaramanvayādanusāriṇam |
śakaṭīśatamātraṃ tu prāyeṇa brahmavādinām || 17 ||
mṛgapakṣigaṇāścaiva siddhāśramanivāsinaḥ |
anujagmurmahātmānaṃ viśvāmitraṃ mahāmunim || 18 ||
nivartayāmāsa tataḥ pakṣisaṅghān mṛgānapi |
te gatvā dūramadhvānaṃ lambamāne divākare |
vāsaṃ cakrurmunigaṇāḥ śoṇākūle samāhitāḥ || 19 ||
te'staṃ gate dinakare snātvā hutahutāśanāḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya niṣeduramitaujasaḥ || 20 ||
rāmo'pi sahasaumitrirmunīṃ stānabhipūjya ca |
agrato niṣasādātha viśvāmitrasya dhīmataḥ || 21 ||
atha rāmo mahātejāḥ viśvāmitraṃ mahāmunim |
papraccha naraśārdūlaḥ kautūhalasamanvitaḥ || 22 ||
bhagavan ko'nvayaṃ deśassamṛddhavanaśobhitaḥ |
śrotumicchāmi bhadraṃ te vaktumarhasi tattvataḥ || 23 ||
codito rāmavākyena kathayāmāsa suvrataḥ |
tasya deśasya nikhilamṛṣimadhye mahātapāḥ || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ एकत्रिंशस्सर्गः ।
अथ तां रजनीं तत्र कृतार्थौ रामलक्ष्मणौ ।
ऊषतुर्मुदितौ वीरौ प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ 1 ॥
प्रभातायां तु शर्वर्यां कृतपौर्वाह्णिकक्रियौ ।
विश्वामित्रमृषींश्चान्यान् सहितावभिजग्मतुः ॥ 2 ॥
अभिवाद्य मुनिश्रेष्ठं ज्वलन्तमिव पावकम् ।
ऊचतुर्मधुरोदारं वाक्यं मधुरभाषिणौ ॥ 3 ॥
इमौ स्म मुनिशार्दूल किङ्करौ समुपस्थितौ ।
आज्ञापय यथेष्टं वै शासनं करवाव किम् ॥ 4 ॥
एवमुक्ता स्ततस्ताभ्यां सर्व एव महर्षयः ।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य रामं वचनमब्रुवन् ॥ 5 ॥
मैथिलस्य नरश्रेष्ठ जनकस्य भविष्यति ।
यज्ञः परमधर्मिष्ठस्तस्य यास्यामहे वयम् ॥ 6 ॥
त्वं चैव नरशार्दूल सहास्माभिर्गमिष्यसि ।
अद्भुतं धनुरत्नं च तत्र तद्रष्टुमर्हसि ॥ 7 ॥
तद्धि पूर्वं नरश्रेष्ठ दत्तं सदसि दैवतैः ।
अप्रमेयबलं घोरं मखे परमभास्वरम् ॥ 8 ॥
नास्य देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसाः ।
कर्तुमारोपणं शक्ता न कथञ्चन मानुषाः ॥ 9 ॥
धनुषस्तस्य वीर्यं तु जिज्ञासन्तो महीक्षितः ।
न शेकुरारोपयितुं राजपुत्रा महाबलाः ॥ 10 ॥
तद्धनुर्नरशार्दूल मैथिलस्य महात्मनः ।
तत्र द्रक्ष्यसि काकुत्स्थ यज्ञं चाद्भुतदर्शनम् ॥ 11 ॥
तद्धि यज्ञफलं तेन मैथिलेनोत्तमं धनुः ।
याचितं नरशार्दूल सुनाभं सर्वदैवतैः ॥ 12 ॥
आयागभूतं नृपतेस्तस्य वेश्मनि राघव ।
अर्चितं विविधैर्गन्धैर्धूपैश्चागरुगन्धिभिः ॥ 13 ॥
एवमुक्त्वा मुनिवरः प्रस्थानमकरोत्तदा ।
सर्षिसङ्घ स्सकाकुत्स्थः आमन्त्र्य वनदेवताः ॥ 14 ॥
स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि सिद्वस्सिद्धाश्रमादहम् ।
उत्तरे जाह्नवीतीरे हिमवन्तं शिलोच्चयम् ॥ 15 ॥
प्रदक्षिणं ततः कृत्वा सिद्धाश्रममनुत्तमम् ।
उत्तरां दिशमुद्दिश्य प्रस्थातुमुपचक्रमे ॥ 16 ॥
तं प्रयान्तं मुनिवरमन्वयादनुसारिणम् ।
शकटीशतमात्रं तु प्रायेण ब्रह्मवादिनाम् ॥ 17 ॥
मृगपक्षिगणाश्चैव सिद्धाश्रमनिवासिनः ।
अनुजग्मुर्महात्मानं विश्वामित्रं महामुनिम् ॥ 18 ॥
निवर्तयामास ततः पक्षिसङ्घान् मृगानपि ।
ते गत्वा दूरमध्वानं लम्बमाने दिवाकरे ।
वासं चक्रुर्मुनिगणाः शोणाकूले समाहिताः ॥ 19 ॥
तेऽस्तं गते दिनकरे स्नात्वा हुतहुताशनाः ।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य निषेदुरमितौजसः ॥ 20 ॥
रामोऽपि सहसौमित्रिर्मुनीं स्तानभिपूज्य च ।
अग्रतो निषसादाथ विश्वामित्रस्य धीमतः ॥ 21 ॥
अथ रामो महातेजाः विश्वामित्रं महामुनिम् ।
पप्रच्छ नरशार्दूलः कौतूहलसमन्वितः ॥ 22 ॥
भगवन् कोऽन्वयं देशस्समृद्धवनशोभितः ।
श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते वक्तुमर्हसि तत्त्वतः ॥ 23 ॥
चोदितो रामवाक्येन कथयामास सुव्रतः ।
तस्य देशस्य निखिलमृषिमध्ये महातपाः ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekatriṃśassargaḥ |
atha tāṃ rajanīṃ tatra kṛtārthau rāmalakṣmaṇau |
ūṣaturmuditau vīrau prahṛṣṭenāntarātmanā || 1 ||
prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ kṛtapaurvāhṇikakriyau |
viśvāmitramṛṣīṃścānyān sahitāvabhijagmatuḥ || 2 ||
abhivādya muniśreṣṭhaṃ jvalantamiva pāvakam |
ūcaturmadhurodāraṃ vākyaṃ madhurabhāṣiṇau || 3 ||
imau sma muniśārdūla kiṅkarau samupasthitau |
ājñāpaya yatheṣṭaṃ vai śāsanaṃ karavāva kim || 4 ||
evamuktā statastābhyāṃ sarva eva maharṣayaḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya rāmaṃ vacanamabruvan || 5 ||
maithilasya naraśreṣṭha janakasya bhaviṣyati |
yajñaḥ paramadharmiṣṭhastasya yāsyāmahe vayam || 6 ||
tvaṃ caiva naraśārdūla sahāsmābhirgamiṣyasi |
adbhutaṃ dhanuratnaṃ ca tatra tadraṣṭumarhasi || 7 ||
taddhi pūrvaṃ naraśreṣṭha dattaṃ sadasi daivataiḥ |
aprameyabalaṃ ghoraṃ makhe paramabhāsvaram || 8 ||
nāsya devā na gandharvā nāsurā na ca rākṣasāḥ |
kartumāropaṇaṃ śaktā na kathañcana mānuṣāḥ || 9 ||
dhanuṣastasya vīryaṃ tu jijñāsanto mahīkṣitaḥ |
na śekurāropayituṃ rājaputrā mahābalāḥ || 10 ||
taddhanurnaraśārdūla maithilasya mahātmanaḥ |
tatra drakṣyasi kākutstha yajñaṃ cādbhutadarśanam || 11 ||
taddhi yajñaphalaṃ tena maithilenottamaṃ dhanuḥ |
yācitaṃ naraśārdūla sunābhaṃ sarvadaivataiḥ || 12 ||
āyāgabhūtaṃ nṛpatestasya veśmani rāghava |
arcitaṃ vividhairgandhairdhūpaiścāgarugandhibhiḥ || 13 ||
evamuktvā munivaraḥ prasthānamakarottadā |
sarṣisaṅgha ssakākutsthaḥ āmantrya vanadevatāḥ || 14 ||
svasti vo'stu gamiṣyāmi sidvassiddhāśramādaham |
uttare jāhnavītīre himavantaṃ śiloccayam || 15 ||
pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā siddhāśramamanuttamam |
uttarāṃ diśamuddiśya prasthātumupacakrame || 16 ||
taṃ prayāntaṃ munivaramanvayādanusāriṇam |
śakaṭīśatamātraṃ tu prāyeṇa brahmavādinām || 17 ||
mṛgapakṣigaṇāścaiva siddhāśramanivāsinaḥ |
anujagmurmahātmānaṃ viśvāmitraṃ mahāmunim || 18 ||
nivartayāmāsa tataḥ pakṣisaṅghān mṛgānapi |
te gatvā dūramadhvānaṃ lambamāne divākare |
vāsaṃ cakrurmunigaṇāḥ śoṇākūle samāhitāḥ || 19 ||
te'staṃ gate dinakare snātvā hutahutāśanāḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya niṣeduramitaujasaḥ || 20 ||
rāmo'pi sahasaumitrirmunīṃ stānabhipūjya ca |
agrato niṣasādātha viśvāmitrasya dhīmataḥ || 21 ||
atha rāmo mahātejāḥ viśvāmitraṃ mahāmunim |
papraccha naraśārdūlaḥ kautūhalasamanvitaḥ || 22 ||
bhagavan ko'nvayaṃ deśassamṛddhavanaśobhitaḥ |
śrotumicchāmi bhadraṃ te vaktumarhasi tattvataḥ || 23 ||
codito rāmavākyena kathayāmāsa suvrataḥ |
tasya deśasya nikhilamṛṣimadhye mahātapāḥ || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.