ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଟ୍ପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଵସିଷ୍ଠେନ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାବଲଃ ।
ଆଗ୍ନେଯମସ୍ତ୍ରମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡଂ ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ କାଲଦଣ୍ଡମିଵା¶ମ୍ ।
ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନ୍ କ୍ରୋଧାଦିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 2 ॥
କ୍ଷତ୍ରବନ୍ଧୋ ସ୍ଥିତୋସ୍ମ୍ଯେଷ ଯଦ୍ବଲଂ ତଦ୍ଵିଦର୍ଶଯ ।
ନାଶଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ତେ ଦର୍ପଂ ଶସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ତଵ ଗାଧିଜ ॥ 3 ॥
କ୍ଵ ଚ ତେ କ୍ଷତ୍ରିଯବଲଂ କ୍ଵ ଚ ବ୍ରହ୍ମବଲଂ ମହତ୍ ।
ପଶ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମବଲଂ ଦିଵ୍ଯଂ ମମ କ୍ଷତ୍ରିଯପାଂସନ ॥ 4 ॥
ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ରଂ ଗାଧିପୁତ୍ରସ୍ଯ ଘୋରମାଗ୍ନେଯମୁଦ୍ଯତମ୍ ।
ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡେନ ତଚ୍ଛାନ୍ତମଗ୍ନେର୍ଵେଗ ଇଵାମ୍ଭସା ॥ 5 ॥
ଵାରୁଣଂ ଚୈଵ ରୌଦ୍ରଂ ଚ ଐନ୍ଦ୍ରଂ ପାଶୁପତଂ ତଥା ।
ଐଷୀକଂ ଚାପି ଚିକ୍ଷେପ କୁପିତୋ ଗାଧିନନ୍ଦନଃ ॥ 6 ॥
ମାନଵଂ ମୋହନଂ ଚୈଵ ଗାନ୍ଧର୍ଵଂ ସ୍ଵାପନଂ ତଥା ।
ଜୃମ୍ଭଣଂ ମାଦନଂ ଚୈଵ ସନ୍ତାପନଵିଲାପନେ ॥ 7 ॥
ଶୋଷଣଂ ଦାରଣଂ ଚୈଵ ଵଜ୍ରମସ୍ତ୍ରଂ ସୁଦୁର୍ଜଯମ୍ ।
ବ୍ରହ୍ମପାଶଂ କାଲପାଶଂ ଵାରୁଣଂ ପାଶମେଵ ଚ ॥ 8 ॥
ପୈନାକାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଦଯିତଂ ଶୁଷ୍କାର୍ଦ୍ରେ ଅଶନୀ ଉଭେ ।
ଦଣ୍ଡାସ୍ତ୍ରମଥ ପୈଶାଚଂ କ୍ରୌଞ୍ଚମସ୍ତ୍ରଂ ତଥୈଵ ଚ ॥ 9 ॥
ଧର୍ମଚକ୍ରଂ କାଲଚକ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣୁଚକ୍ରଂ ତଥୈଵ ଚ ।
ଵାଯଵ୍ଯଂ ମଥନଂ ଚୈଵ ଅସ୍ତ୍ରଂ ହଯଶିରସ୍ତଥା ॥ 10 ॥
ଶକ୍ତିଦ୍ଵଯଂ ଚ ଚିକ୍ଷେପ କଙ୍କାଲଂ ମୁସଲଂ ତଥା ।
560 ଵୈଦ୍ଯାଧରଂ ମହାସ୍ତ୍ରଂ ଚ କାଲାସ୍ତ୍ରମଥ ଦାରୁଣମ୍ ॥ 11 ॥
ତ୍ରିଶୂଲମସ୍ତ୍ରଂ ଘୋରଂ ଚ କାପାଲମଥ କଙ୍କଣମ୍ ।
ଏତାନ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ଚିକ୍ଷେପ ସର୍ଵାଣି ରଘୁନନ୍ଦନ ॥ 12 ॥
ଵସିଷ୍ଠେ ଜପତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍ ।
ତାନି ସର୍ଵାଣି ଦଣ୍ଡେନ ଗ୍ରସତେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ସୁତଃ ॥ 13 ॥
ତେଷୁ ଶାନ୍ତେଷୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଂ କ୍ଷିପ୍ତଵାନ୍ ଗାଧିନନ୍ଦନଃ ।
ତଦସ୍ତ୍ରମୁଦ୍ଯତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵାସ୍ସାଗ୍ନିପୁରୋଗମାଃ ॥ 14 ॥
ଦେଵର୍ଷଯଶ୍ଚ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତାଗନ୍ଧର୍ଵାସ୍ସମହୋରଗାଃ ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମାସୀତ୍ସନ୍ତପ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରେ ସମୁଦୀରିତେ ॥ 15 ॥
ତଦପ୍ଯସ୍ତ୍ରଂ ମହାଘୋରଂ ବ୍ରହ୍ମଂ ବ୍ରାହ୍ମେଣ ତେଜସା ।
ଵସିଷ୍ଠୋ ଗ୍ରସତେ ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡେନ ରାଘଵ ॥ 16 ॥
ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଂ ଗ୍ରସମାନସ୍ଯ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନଂ ରୌଦ୍ରଂ ରୂପମାସୀତ୍ସୁଦାରୁଣମ୍ ॥ 17 ॥
ରୋମକୂପେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।
ମରୀଚ୍ଯ ଇଵ ନିଷ୍ପେତୁରଗ୍ନେର୍ଧୂମାକୁଲାର୍ଚିଷଃ ॥ 18 ॥
ପ୍ରାଜ୍ଵଲଦ୍ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡଶ୍ଚ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ କରୋଦ୍ଯତଃ ।
ଵିଧୂମ ଇଵ କାଲାଗ୍ନିର୍ଯମଦଣ୍ଡ ଇଵାପରଃ ॥ 19 ॥
ତତୋଽସ୍ତୁଵନ୍ ମୁନିଗଣା ଵସିଷ୍ଠଂ ଜପତାଂ ଵରମ୍ ।
ଅମୋଘଂ ତେ ବଲଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ତେଜୋ ଧାରଯ ତେଜସା ॥ 20 ॥
ନିଗୃହୀତସ୍ତ୍ଵଯା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାତପାଃ ।
ପ୍ରସୀଦ ଜପତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକାସ୍ସନ୍ତୁ ଗତଵ୍ଯଥାଃ ॥ 21 ॥
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାତେଜାଶ୍ଶମଂ ଚକ୍ରେ ମହାତପାଃ ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋଽପି ନିକୃତୋ ଵିନିଶ୍ଵସ୍ଯେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 22 ॥
ଧିଗ୍ବଲଂ କ୍ଷତ୍ରିଯବଲଂ ବ୍ରହ୍ମତେଜୋ ବଲଂ ବଲମ୍ ।
ଏକେନ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡେନ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରାଣି ହତାନି ମେ ॥ 23 ॥
ତଦେତତ୍ସମଵେକ୍ଷ୍ଯାହଂ ପ୍ରସନ୍ନେନ୍ଦ୍ରିଯମାନସଃ ।
ତପୋ ମହତ୍ସମାସ୍ଥାସ୍ଯେ ଯଦ୍ଵୈ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵକାରଣମ୍ ॥ 24 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṭpañcāśassargaḥ |
evamukto vasiṣṭhena viśvāmitro mahābalaḥ |
āgneyamastramutkṣipya tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt || 1 ||
brahmadaṇḍaṃ samutkṣipya kāladaṇḍamivā¶m |
vasiṣṭho bhagavān krodhādidaṃ vacanamabravīt || 2 ||
kṣatrabandho sthitosmyeṣa yadbalaṃ tadvidarśaya |
nāśayāmyadya te darpaṃ śastrasya tava gādhija || 3 ||
kva ca te kṣatriyabalaṃ kva ca brahmabalaṃ mahat |
paśya brahmabalaṃ divyaṃ mama kṣatriyapāṃsana || 4 ||
tasyāstraṃ gādhiputrasya ghoramāgneyamudyatam |
brahmadaṇḍena tacchāntamagnervega ivāmbhasā || 5 ||
vāruṇaṃ caiva raudraṃ ca aindraṃ pāśupataṃ tathā |
aiṣīkaṃ cāpi cikṣepa kupito gādhinandanaḥ || 6 ||
mānavaṃ mohanaṃ caiva gāndharvaṃ svāpanaṃ tathā |
jṛmbhaṇaṃ mādanaṃ caiva santāpanavilāpane || 7 ||
śoṣaṇaṃ dāraṇaṃ caiva vajramastraṃ sudurjayam |
brahmapāśaṃ kālapāśaṃ vāruṇaṃ pāśameva ca || 8 ||
painākāstraṃ ca dayitaṃ śuṣkārdre aśanī ubhe |
daṇḍāstramatha paiśācaṃ krauñcamastraṃ tathaiva ca || 9 ||
dharmacakraṃ kālacakraṃ viṣṇucakraṃ tathaiva ca |
vāyavyaṃ mathanaṃ caiva astraṃ hayaśirastathā || 10 ||
śaktidvayaṃ ca cikṣepa kaṅkālaṃ musalaṃ tathā |
560 vaidyādharaṃ mahāstraṃ ca kālāstramatha dāruṇam || 11 ||
triśūlamastraṃ ghoraṃ ca kāpālamatha kaṅkaṇam |
etānyastrāṇi cikṣepa sarvāṇi raghunandana || 12 ||
vasiṣṭhe japatāṃ śreṣṭhe tadadbhutamivābhavat |
tāni sarvāṇi daṇḍena grasate brahmaṇassutaḥ || 13 ||
teṣu śānteṣu brahmāstraṃ kṣiptavān gādhinandanaḥ |
tadastramudyataṃ dṛṣṭvā devāssāgnipurogamāḥ || 14 ||
devarṣayaśca sambhrāntāgandharvāssamahoragāḥ |
trailokyamāsītsantaptaṃ brahmāstre samudīrite || 15 ||
tadapyastraṃ mahāghoraṃ brahmaṃ brāhmeṇa tejasā |
vasiṣṭho grasate sarvaṃ brahmadaṇḍena rāghava || 16 ||
brahmāstraṃ grasamānasya vasiṣṭhasya mahātmanaḥ |
trailokyamohanaṃ raudraṃ rūpamāsītsudāruṇam || 17 ||
romakūpeṣu sarveṣu vasiṣṭhasya mahātmanaḥ |
marīcya iva niṣpeturagnerdhūmākulārciṣaḥ || 18 ||
prājvaladbrahmadaṇḍaśca vasiṣṭhasya karodyataḥ |
vidhūma iva kālāgniryamadaṇḍa ivāparaḥ || 19 ||
tato'stuvan munigaṇā vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam |
amoghaṃ te balaṃ brahman tejo dhāraya tejasā || 20 ||
nigṛhītastvayā brahman viśvāmitro mahātapāḥ |
prasīda japatāṃ śreṣṭha lokāssantu gatavyathāḥ || 21 ||
evamukto mahātejāśśamaṃ cakre mahātapāḥ |
viśvāmitro'pi nikṛto viniśvasyedamabravīt || 22 ||
dhigbalaṃ kṣatriyabalaṃ brahmatejo balaṃ balam |
ekena brahmadaṇḍena sarvāstrāṇi hatāni me || 23 ||
tadetatsamavekṣyāhaṃ prasannendriyamānasaḥ |
tapo mahatsamāsthāsye yadvai brahmatvakāraṇam || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṭpañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ षट्पञ्चाशस्सर्गः ।
एवमुक्तो वसिष्ठेन विश्वामित्रो महाबलः ।
आग्नेयमस्त्रमुत्क्षिप्य तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ 1 ॥
ब्रह्मदण्डं समुत्क्षिप्य कालदण्डमिवा¶म् ।
वसिष्ठो भगवान् क्रोधादिदं वचनमब्रवीत् ॥ 2 ॥
क्षत्रबन्धो स्थितोस्म्येष यद्बलं तद्विदर्शय ।
नाशयाम्यद्य ते दर्पं शस्त्रस्य तव गाधिज ॥ 3 ॥
क्व च ते क्षत्रियबलं क्व च ब्रह्मबलं महत् ।
पश्य ब्रह्मबलं दिव्यं मम क्षत्रियपांसन ॥ 4 ॥
तस्यास्त्रं गाधिपुत्रस्य घोरमाग्नेयमुद्यतम् ।
ब्रह्मदण्डेन तच्छान्तमग्नेर्वेग इवाम्भसा ॥ 5 ॥
वारुणं चैव रौद्रं च ऐन्द्रं पाशुपतं तथा ।
ऐषीकं चापि चिक्षेप कुपितो गाधिनन्दनः ॥ 6 ॥
मानवं मोहनं चैव गान्धर्वं स्वापनं तथा ।
जृम्भणं मादनं चैव सन्तापनविलापने ॥ 7 ॥
शोषणं दारणं चैव वज्रमस्त्रं सुदुर्जयम् ।
ब्रह्मपाशं कालपाशं वारुणं पाशमेव च ॥ 8 ॥
पैनाकास्त्रं च दयितं शुष्कार्द्रे अशनी उभे ।
दण्डास्त्रमथ पैशाचं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च ॥ 9 ॥
धर्मचक्रं कालचक्रं विष्णुचक्रं तथैव च ।
वायव्यं मथनं चैव अस्त्रं हयशिरस्तथा ॥ 10 ॥
शक्तिद्वयं च चिक्षेप कङ्कालं मुसलं तथा ।
560 वैद्याधरं महास्त्रं च कालास्त्रमथ दारुणम् ॥ 11 ॥
त्रिशूलमस्त्रं घोरं च कापालमथ कङ्कणम् ।
एतान्यस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघुनन्दन ॥ 12 ॥
वसिष्ठे जपतां श्रेष्ठे तदद्भुतमिवाभवत् ।
तानि सर्वाणि दण्डेन ग्रसते ब्रह्मणस्सुतः ॥ 13 ॥
तेषु शान्तेषु ब्रह्मास्त्रं क्षिप्तवान् गाधिनन्दनः ।
तदस्त्रमुद्यतं दृष्ट्वा देवास्साग्निपुरोगमाः ॥ 14 ॥
देवर्षयश्च सम्भ्रान्तागन्धर्वास्समहोरगाः ।
त्रैलोक्यमासीत्सन्तप्तं ब्रह्मास्त्रे समुदीरिते ॥ 15 ॥
तदप्यस्त्रं महाघोरं ब्रह्मं ब्राह्मेण तेजसा ।
वसिष्ठो ग्रसते सर्वं ब्रह्मदण्डेन राघव ॥ 16 ॥
ब्रह्मास्त्रं ग्रसमानस्य वसिष्ठस्य महात्मनः ।
त्रैलोक्यमोहनं रौद्रं रूपमासीत्सुदारुणम् ॥ 17 ॥
रोमकूपेषु सर्वेषु वसिष्ठस्य महात्मनः ।
मरीच्य इव निष्पेतुरग्नेर्धूमाकुलार्चिषः ॥ 18 ॥
प्राज्वलद्ब्रह्मदण्डश्च वसिष्ठस्य करोद्यतः ।
विधूम इव कालाग्निर्यमदण्ड इवापरः ॥ 19 ॥
ततोऽस्तुवन् मुनिगणा वसिष्ठं जपतां वरम् ।
अमोघं ते बलं ब्रह्मन् तेजो धारय तेजसा ॥ 20 ॥
निगृहीतस्त्वया ब्रह्मन् विश्वामित्रो महातपाः ।
प्रसीद जपतां श्रेष्ठ लोकास्सन्तु गतव्यथाः ॥ 21 ॥
एवमुक्तो महातेजाश्शमं चक्रे महातपाः ।
विश्वामित्रोऽपि निकृतो विनिश्वस्येदमब्रवीत् ॥ 22 ॥
धिग्बलं क्षत्रियबलं ब्रह्मतेजो बलं बलम् ।
एकेन ब्रह्मदण्डेन सर्वास्त्राणि हतानि मे ॥ 23 ॥
तदेतत्समवेक्ष्याहं प्रसन्नेन्द्रियमानसः ।
तपो महत्समास्थास्ये यद्वै ब्रह्मत्वकारणम् ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे षट्पञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṭpañcāśassargaḥ |
evamukto vasiṣṭhena viśvāmitro mahābalaḥ |
āgneyamastramutkṣipya tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt || 1 ||
brahmadaṇḍaṃ samutkṣipya kāladaṇḍamivā¶m |
vasiṣṭho bhagavān krodhādidaṃ vacanamabravīt || 2 ||
kṣatrabandho sthitosmyeṣa yadbalaṃ tadvidarśaya |
nāśayāmyadya te darpaṃ śastrasya tava gādhija || 3 ||
kva ca te kṣatriyabalaṃ kva ca brahmabalaṃ mahat |
paśya brahmabalaṃ divyaṃ mama kṣatriyapāṃsana || 4 ||
tasyāstraṃ gādhiputrasya ghoramāgneyamudyatam |
brahmadaṇḍena tacchāntamagnervega ivāmbhasā || 5 ||
vāruṇaṃ caiva raudraṃ ca aindraṃ pāśupataṃ tathā |
aiṣīkaṃ cāpi cikṣepa kupito gādhinandanaḥ || 6 ||
mānavaṃ mohanaṃ caiva gāndharvaṃ svāpanaṃ tathā |
jṛmbhaṇaṃ mādanaṃ caiva santāpanavilāpane || 7 ||
śoṣaṇaṃ dāraṇaṃ caiva vajramastraṃ sudurjayam |
brahmapāśaṃ kālapāśaṃ vāruṇaṃ pāśameva ca || 8 ||
painākāstraṃ ca dayitaṃ śuṣkārdre aśanī ubhe |
daṇḍāstramatha paiśācaṃ krauñcamastraṃ tathaiva ca || 9 ||
dharmacakraṃ kālacakraṃ viṣṇucakraṃ tathaiva ca |
vāyavyaṃ mathanaṃ caiva astraṃ hayaśirastathā || 10 ||
śaktidvayaṃ ca cikṣepa kaṅkālaṃ musalaṃ tathā |
560 vaidyādharaṃ mahāstraṃ ca kālāstramatha dāruṇam || 11 ||
triśūlamastraṃ ghoraṃ ca kāpālamatha kaṅkaṇam |
etānyastrāṇi cikṣepa sarvāṇi raghunandana || 12 ||
vasiṣṭhe japatāṃ śreṣṭhe tadadbhutamivābhavat |
tāni sarvāṇi daṇḍena grasate brahmaṇassutaḥ || 13 ||
teṣu śānteṣu brahmāstraṃ kṣiptavān gādhinandanaḥ |
tadastramudyataṃ dṛṣṭvā devāssāgnipurogamāḥ || 14 ||
devarṣayaśca sambhrāntāgandharvāssamahoragāḥ |
trailokyamāsītsantaptaṃ brahmāstre samudīrite || 15 ||
tadapyastraṃ mahāghoraṃ brahmaṃ brāhmeṇa tejasā |
vasiṣṭho grasate sarvaṃ brahmadaṇḍena rāghava || 16 ||
brahmāstraṃ grasamānasya vasiṣṭhasya mahātmanaḥ |
trailokyamohanaṃ raudraṃ rūpamāsītsudāruṇam || 17 ||
romakūpeṣu sarveṣu vasiṣṭhasya mahātmanaḥ |
marīcya iva niṣpeturagnerdhūmākulārciṣaḥ || 18 ||
prājvaladbrahmadaṇḍaśca vasiṣṭhasya karodyataḥ |
vidhūma iva kālāgniryamadaṇḍa ivāparaḥ || 19 ||
tato'stuvan munigaṇā vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam |
amoghaṃ te balaṃ brahman tejo dhāraya tejasā || 20 ||
nigṛhītastvayā brahman viśvāmitro mahātapāḥ |
prasīda japatāṃ śreṣṭha lokāssantu gatavyathāḥ || 21 ||
evamukto mahātejāśśamaṃ cakre mahātapāḥ |
viśvāmitro'pi nikṛto viniśvasyedamabravīt || 22 ||
dhigbalaṃ kṣatriyabalaṃ brahmatejo balaṃ balam |
ekena brahmadaṇḍena sarvāstrāṇi hatāni me || 23 ||
tadetatsamavekṣyāhaṃ prasannendriyamānasaḥ |
tapo mahatsamāsthāsye yadvai brahmatvakāraṇam || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṭpañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.