શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।
અથ ષટ્પઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ।
એવમુક્તો વસિષ્ઠેન વિશ્વામિત્રો મહાબલઃ ।
આગ્નેયમસ્ત્રમુત્ક્ષિપ્ય તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ ચાબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
બ્રહ્મદણ્ડં સમુત્ક્ષિપ્ય કાલદણ્ડમિવા¶મ્ ।
વસિષ્ઠો ભગવાન્ ક્રોધાદિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 2 ॥
ક્ષત્રબન્ધો સ્થિતોસ્મ્યેષ યદ્બલં તદ્વિદર્શય ।
નાશયામ્યદ્ય તે દર્પં શસ્ત્રસ્ય તવ ગાધિજ ॥ 3 ॥
ક્વ ચ તે ક્ષત્રિયબલં ક્વ ચ બ્રહ્મબલં મહત્ ।
પશ્ય બ્રહ્મબલં દિવ્યં મમ ક્ષત્રિયપાંસન ॥ 4 ॥
તસ્યાસ્ત્રં ગાધિપુત્રસ્ય ઘોરમાગ્નેયમુદ્યતમ્ ।
બ્રહ્મદણ્ડેન તચ્છાન્તમગ્નેર્વેગ ઇવામ્ભસા ॥ 5 ॥
વારુણં ચૈવ રૌદ્રં ચ ઐન્દ્રં પાશુપતં તથા ।
ઐષીકં ચાપિ ચિક્ષેપ કુપિતો ગાધિનન્દનઃ ॥ 6 ॥
માનવં મોહનં ચૈવ ગાન્ધર્વં સ્વાપનં તથા ।
જૃમ્ભણં માદનં ચૈવ સન્તાપનવિલાપને ॥ 7 ॥
શોષણં દારણં ચૈવ વજ્રમસ્ત્રં સુદુર્જયમ્ ।
બ્રહ્મપાશં કાલપાશં વારુણં પાશમેવ ચ ॥ 8 ॥
પૈનાકાસ્ત્રં ચ દયિતં શુષ્કાર્દ્રે અશની ઉભે ।
દણ્ડાસ્ત્રમથ પૈશાચં ક્રૌઞ્ચમસ્ત્રં તથૈવ ચ ॥ 9 ॥
ધર્મચક્રં કાલચક્રં વિષ્ણુચક્રં તથૈવ ચ ।
વાયવ્યં મથનં ચૈવ અસ્ત્રં હયશિરસ્તથા ॥ 10 ॥
શક્તિદ્વયં ચ ચિક્ષેપ કઙ્કાલં મુસલં તથા ।
560 વૈદ્યાધરં મહાસ્ત્રં ચ કાલાસ્ત્રમથ દારુણમ્ ॥ 11 ॥
ત્રિશૂલમસ્ત્રં ઘોરં ચ કાપાલમથ કઙ્કણમ્ ।
એતાન્યસ્ત્રાણિ ચિક્ષેપ સર્વાણિ રઘુનન્દન ॥ 12 ॥
વસિષ્ઠે જપતાં શ્રેષ્ઠે તદદ્ભુતમિવાભવત્ ।
તાનિ સર્વાણિ દણ્ડેન ગ્રસતે બ્રહ્મણસ્સુતઃ ॥ 13 ॥
તેષુ શાન્તેષુ બ્રહ્માસ્ત્રં ક્ષિપ્તવાન્ ગાધિનન્દનઃ ।
તદસ્ત્રમુદ્યતં દૃષ્ટ્વા દેવાસ્સાગ્નિપુરોગમાઃ ॥ 14 ॥
દેવર્ષયશ્ચ સમ્ભ્રાન્તાગન્ધર્વાસ્સમહોરગાઃ ।
ત્રૈલોક્યમાસીત્સન્તપ્તં બ્રહ્માસ્ત્રે સમુદીરિતે ॥ 15 ॥
તદપ્યસ્ત્રં મહાઘોરં બ્રહ્મં બ્રાહ્મેણ તેજસા ।
વસિષ્ઠો ગ્રસતે સર્વં બ્રહ્મદણ્ડેન રાઘવ ॥ 16 ॥
બ્રહ્માસ્ત્રં ગ્રસમાનસ્ય વસિષ્ઠસ્ય મહાત્મનઃ ।
ત્રૈલોક્યમોહનં રૌદ્રં રૂપમાસીત્સુદારુણમ્ ॥ 17 ॥
રોમકૂપેષુ સર્વેષુ વસિષ્ઠસ્ય મહાત્મનઃ ।
મરીચ્ય ઇવ નિષ્પેતુરગ્નેર્ધૂમાકુલાર્ચિષઃ ॥ 18 ॥
પ્રાજ્વલદ્બ્રહ્મદણ્ડશ્ચ વસિષ્ઠસ્ય કરોદ્યતઃ ।
વિધૂમ ઇવ કાલાગ્નિર્યમદણ્ડ ઇવાપરઃ ॥ 19 ॥
તતોઽસ્તુવન્ મુનિગણા વસિષ્ઠં જપતાં વરમ્ ।
અમોઘં તે બલં બ્રહ્મન્ તેજો ધારય તેજસા ॥ 20 ॥
નિગૃહીતસ્ત્વયા બ્રહ્મન્ વિશ્વામિત્રો મહાતપાઃ ।
પ્રસીદ જપતાં શ્રેષ્ઠ લોકાસ્સન્તુ ગતવ્યથાઃ ॥ 21 ॥
એવમુક્તો મહાતેજાશ્શમં ચક્રે મહાતપાઃ ।
વિશ્વામિત્રોઽપિ નિકૃતો વિનિશ્વસ્યેદમબ્રવીત્ ॥ 22 ॥
ધિગ્બલં ક્ષત્રિયબલં બ્રહ્મતેજો બલં બલમ્ ।
એકેન બ્રહ્મદણ્ડેન સર્વાસ્ત્રાણિ હતાનિ મે ॥ 23 ॥
તદેતત્સમવેક્ષ્યાહં પ્રસન્નેન્દ્રિયમાનસઃ ।
તપો મહત્સમાસ્થાસ્યે યદ્વૈ બ્રહ્મત્વકારણમ્ ॥ 24 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે ષટ્પઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṭpañcāśassargaḥ |
evamukto vasiṣṭhena viśvāmitro mahābalaḥ |
āgneyamastramutkṣipya tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt || 1 ||
brahmadaṇḍaṃ samutkṣipya kāladaṇḍamivā¶m |
vasiṣṭho bhagavān krodhādidaṃ vacanamabravīt || 2 ||
kṣatrabandho sthitosmyeṣa yadbalaṃ tadvidarśaya |
nāśayāmyadya te darpaṃ śastrasya tava gādhija || 3 ||
kva ca te kṣatriyabalaṃ kva ca brahmabalaṃ mahat |
paśya brahmabalaṃ divyaṃ mama kṣatriyapāṃsana || 4 ||
tasyāstraṃ gādhiputrasya ghoramāgneyamudyatam |
brahmadaṇḍena tacchāntamagnervega ivāmbhasā || 5 ||
vāruṇaṃ caiva raudraṃ ca aindraṃ pāśupataṃ tathā |
aiṣīkaṃ cāpi cikṣepa kupito gādhinandanaḥ || 6 ||
mānavaṃ mohanaṃ caiva gāndharvaṃ svāpanaṃ tathā |
jṛmbhaṇaṃ mādanaṃ caiva santāpanavilāpane || 7 ||
śoṣaṇaṃ dāraṇaṃ caiva vajramastraṃ sudurjayam |
brahmapāśaṃ kālapāśaṃ vāruṇaṃ pāśameva ca || 8 ||
painākāstraṃ ca dayitaṃ śuṣkārdre aśanī ubhe |
daṇḍāstramatha paiśācaṃ krauñcamastraṃ tathaiva ca || 9 ||
dharmacakraṃ kālacakraṃ viṣṇucakraṃ tathaiva ca |
vāyavyaṃ mathanaṃ caiva astraṃ hayaśirastathā || 10 ||
śaktidvayaṃ ca cikṣepa kaṅkālaṃ musalaṃ tathā |
560 vaidyādharaṃ mahāstraṃ ca kālāstramatha dāruṇam || 11 ||
triśūlamastraṃ ghoraṃ ca kāpālamatha kaṅkaṇam |
etānyastrāṇi cikṣepa sarvāṇi raghunandana || 12 ||
vasiṣṭhe japatāṃ śreṣṭhe tadadbhutamivābhavat |
tāni sarvāṇi daṇḍena grasate brahmaṇassutaḥ || 13 ||
teṣu śānteṣu brahmāstraṃ kṣiptavān gādhinandanaḥ |
tadastramudyataṃ dṛṣṭvā devāssāgnipurogamāḥ || 14 ||
devarṣayaśca sambhrāntāgandharvāssamahoragāḥ |
trailokyamāsītsantaptaṃ brahmāstre samudīrite || 15 ||
tadapyastraṃ mahāghoraṃ brahmaṃ brāhmeṇa tejasā |
vasiṣṭho grasate sarvaṃ brahmadaṇḍena rāghava || 16 ||
brahmāstraṃ grasamānasya vasiṣṭhasya mahātmanaḥ |
trailokyamohanaṃ raudraṃ rūpamāsītsudāruṇam || 17 ||
romakūpeṣu sarveṣu vasiṣṭhasya mahātmanaḥ |
marīcya iva niṣpeturagnerdhūmākulārciṣaḥ || 18 ||
prājvaladbrahmadaṇḍaśca vasiṣṭhasya karodyataḥ |
vidhūma iva kālāgniryamadaṇḍa ivāparaḥ || 19 ||
tato'stuvan munigaṇā vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam |
amoghaṃ te balaṃ brahman tejo dhāraya tejasā || 20 ||
nigṛhītastvayā brahman viśvāmitro mahātapāḥ |
prasīda japatāṃ śreṣṭha lokāssantu gatavyathāḥ || 21 ||
evamukto mahātejāśśamaṃ cakre mahātapāḥ |
viśvāmitro'pi nikṛto viniśvasyedamabravīt || 22 ||
dhigbalaṃ kṣatriyabalaṃ brahmatejo balaṃ balam |
ekena brahmadaṇḍena sarvāstrāṇi hatāni me || 23 ||
tadetatsamavekṣyāhaṃ prasannendriyamānasaḥ |
tapo mahatsamāsthāsye yadvai brahmatvakāraṇam || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṭpañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ षट्पञ्चाशस्सर्गः ।
एवमुक्तो वसिष्ठेन विश्वामित्रो महाबलः ।
आग्नेयमस्त्रमुत्क्षिप्य तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ 1 ॥
ब्रह्मदण्डं समुत्क्षिप्य कालदण्डमिवा¶म् ।
वसिष्ठो भगवान् क्रोधादिदं वचनमब्रवीत् ॥ 2 ॥
क्षत्रबन्धो स्थितोस्म्येष यद्बलं तद्विदर्शय ।
नाशयाम्यद्य ते दर्पं शस्त्रस्य तव गाधिज ॥ 3 ॥
क्व च ते क्षत्रियबलं क्व च ब्रह्मबलं महत् ।
पश्य ब्रह्मबलं दिव्यं मम क्षत्रियपांसन ॥ 4 ॥
तस्यास्त्रं गाधिपुत्रस्य घोरमाग्नेयमुद्यतम् ।
ब्रह्मदण्डेन तच्छान्तमग्नेर्वेग इवाम्भसा ॥ 5 ॥
वारुणं चैव रौद्रं च ऐन्द्रं पाशुपतं तथा ।
ऐषीकं चापि चिक्षेप कुपितो गाधिनन्दनः ॥ 6 ॥
मानवं मोहनं चैव गान्धर्वं स्वापनं तथा ।
जृम्भणं मादनं चैव सन्तापनविलापने ॥ 7 ॥
शोषणं दारणं चैव वज्रमस्त्रं सुदुर्जयम् ।
ब्रह्मपाशं कालपाशं वारुणं पाशमेव च ॥ 8 ॥
पैनाकास्त्रं च दयितं शुष्कार्द्रे अशनी उभे ।
दण्डास्त्रमथ पैशाचं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च ॥ 9 ॥
धर्मचक्रं कालचक्रं विष्णुचक्रं तथैव च ।
वायव्यं मथनं चैव अस्त्रं हयशिरस्तथा ॥ 10 ॥
शक्तिद्वयं च चिक्षेप कङ्कालं मुसलं तथा ।
560 वैद्याधरं महास्त्रं च कालास्त्रमथ दारुणम् ॥ 11 ॥
त्रिशूलमस्त्रं घोरं च कापालमथ कङ्कणम् ।
एतान्यस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघुनन्दन ॥ 12 ॥
वसिष्ठे जपतां श्रेष्ठे तदद्भुतमिवाभवत् ।
तानि सर्वाणि दण्डेन ग्रसते ब्रह्मणस्सुतः ॥ 13 ॥
तेषु शान्तेषु ब्रह्मास्त्रं क्षिप्तवान् गाधिनन्दनः ।
तदस्त्रमुद्यतं दृष्ट्वा देवास्साग्निपुरोगमाः ॥ 14 ॥
देवर्षयश्च सम्भ्रान्तागन्धर्वास्समहोरगाः ।
त्रैलोक्यमासीत्सन्तप्तं ब्रह्मास्त्रे समुदीरिते ॥ 15 ॥
तदप्यस्त्रं महाघोरं ब्रह्मं ब्राह्मेण तेजसा ।
वसिष्ठो ग्रसते सर्वं ब्रह्मदण्डेन राघव ॥ 16 ॥
ब्रह्मास्त्रं ग्रसमानस्य वसिष्ठस्य महात्मनः ।
त्रैलोक्यमोहनं रौद्रं रूपमासीत्सुदारुणम् ॥ 17 ॥
रोमकूपेषु सर्वेषु वसिष्ठस्य महात्मनः ।
मरीच्य इव निष्पेतुरग्नेर्धूमाकुलार्चिषः ॥ 18 ॥
प्राज्वलद्ब्रह्मदण्डश्च वसिष्ठस्य करोद्यतः ।
विधूम इव कालाग्निर्यमदण्ड इवापरः ॥ 19 ॥
ततोऽस्तुवन् मुनिगणा वसिष्ठं जपतां वरम् ।
अमोघं ते बलं ब्रह्मन् तेजो धारय तेजसा ॥ 20 ॥
निगृहीतस्त्वया ब्रह्मन् विश्वामित्रो महातपाः ।
प्रसीद जपतां श्रेष्ठ लोकास्सन्तु गतव्यथाः ॥ 21 ॥
एवमुक्तो महातेजाश्शमं चक्रे महातपाः ।
विश्वामित्रोऽपि निकृतो विनिश्वस्येदमब्रवीत् ॥ 22 ॥
धिग्बलं क्षत्रियबलं ब्रह्मतेजो बलं बलम् ।
एकेन ब्रह्मदण्डेन सर्वास्त्राणि हतानि मे ॥ 23 ॥
तदेतत्समवेक्ष्याहं प्रसन्नेन्द्रियमानसः ।
तपो महत्समास्थास्ये यद्वै ब्रह्मत्वकारणम् ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे षट्पञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṭpañcāśassargaḥ |
evamukto vasiṣṭhena viśvāmitro mahābalaḥ |
āgneyamastramutkṣipya tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt || 1 ||
brahmadaṇḍaṃ samutkṣipya kāladaṇḍamivā¶m |
vasiṣṭho bhagavān krodhādidaṃ vacanamabravīt || 2 ||
kṣatrabandho sthitosmyeṣa yadbalaṃ tadvidarśaya |
nāśayāmyadya te darpaṃ śastrasya tava gādhija || 3 ||
kva ca te kṣatriyabalaṃ kva ca brahmabalaṃ mahat |
paśya brahmabalaṃ divyaṃ mama kṣatriyapāṃsana || 4 ||
tasyāstraṃ gādhiputrasya ghoramāgneyamudyatam |
brahmadaṇḍena tacchāntamagnervega ivāmbhasā || 5 ||
vāruṇaṃ caiva raudraṃ ca aindraṃ pāśupataṃ tathā |
aiṣīkaṃ cāpi cikṣepa kupito gādhinandanaḥ || 6 ||
mānavaṃ mohanaṃ caiva gāndharvaṃ svāpanaṃ tathā |
jṛmbhaṇaṃ mādanaṃ caiva santāpanavilāpane || 7 ||
śoṣaṇaṃ dāraṇaṃ caiva vajramastraṃ sudurjayam |
brahmapāśaṃ kālapāśaṃ vāruṇaṃ pāśameva ca || 8 ||
painākāstraṃ ca dayitaṃ śuṣkārdre aśanī ubhe |
daṇḍāstramatha paiśācaṃ krauñcamastraṃ tathaiva ca || 9 ||
dharmacakraṃ kālacakraṃ viṣṇucakraṃ tathaiva ca |
vāyavyaṃ mathanaṃ caiva astraṃ hayaśirastathā || 10 ||
śaktidvayaṃ ca cikṣepa kaṅkālaṃ musalaṃ tathā |
560 vaidyādharaṃ mahāstraṃ ca kālāstramatha dāruṇam || 11 ||
triśūlamastraṃ ghoraṃ ca kāpālamatha kaṅkaṇam |
etānyastrāṇi cikṣepa sarvāṇi raghunandana || 12 ||
vasiṣṭhe japatāṃ śreṣṭhe tadadbhutamivābhavat |
tāni sarvāṇi daṇḍena grasate brahmaṇassutaḥ || 13 ||
teṣu śānteṣu brahmāstraṃ kṣiptavān gādhinandanaḥ |
tadastramudyataṃ dṛṣṭvā devāssāgnipurogamāḥ || 14 ||
devarṣayaśca sambhrāntāgandharvāssamahoragāḥ |
trailokyamāsītsantaptaṃ brahmāstre samudīrite || 15 ||
tadapyastraṃ mahāghoraṃ brahmaṃ brāhmeṇa tejasā |
vasiṣṭho grasate sarvaṃ brahmadaṇḍena rāghava || 16 ||
brahmāstraṃ grasamānasya vasiṣṭhasya mahātmanaḥ |
trailokyamohanaṃ raudraṃ rūpamāsītsudāruṇam || 17 ||
romakūpeṣu sarveṣu vasiṣṭhasya mahātmanaḥ |
marīcya iva niṣpeturagnerdhūmākulārciṣaḥ || 18 ||
prājvaladbrahmadaṇḍaśca vasiṣṭhasya karodyataḥ |
vidhūma iva kālāgniryamadaṇḍa ivāparaḥ || 19 ||
tato'stuvan munigaṇā vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam |
amoghaṃ te balaṃ brahman tejo dhāraya tejasā || 20 ||
nigṛhītastvayā brahman viśvāmitro mahātapāḥ |
prasīda japatāṃ śreṣṭha lokāssantu gatavyathāḥ || 21 ||
evamukto mahātejāśśamaṃ cakre mahātapāḥ |
viśvāmitro'pi nikṛto viniśvasyedamabravīt || 22 ||
dhigbalaṃ kṣatriyabalaṃ brahmatejo balaṃ balam |
ekena brahmadaṇḍena sarvāstrāṇi hatāni me || 23 ||
tadetatsamavekṣyāhaṃ prasannendriyamānasaḥ |
tapo mahatsamāsthāsye yadvai brahmatvakāraṇam || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṭpañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.