1.56 Balakanda - Shatpanchasha Sargah

ॐ

1.56 બાલકાણ્ડ - ષટ્પઞ્ચાશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ ષટ્પઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ।

એવમુક્તો વસિષ્ઠેન વિશ્વામિત્રો મહાબલઃ ।

આગ્નેયમસ્ત્રમુત્ક્ષિપ્ય તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ ચાબ્રવીત્ ॥ 1 ॥

બ્રહ્મદણ્ડં સમુત્ક્ષિપ્ય કાલદણ્ડમિવા¶મ્ ।

વસિષ્ઠો ભગવાન્ ક્રોધાદિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 2 ॥

ક્ષત્રબન્ધો સ્થિતોસ્મ્યેષ યદ્બલં તદ્વિદર્શય ।

નાશયામ્યદ્ય તે દર્પં શસ્ત્રસ્ય તવ ગાધિજ ॥ 3 ॥

ક્વ ચ તે ક્ષત્રિયબલં ક્વ ચ બ્રહ્મબલં મહત્ ।

પશ્ય બ્રહ્મબલં દિવ્યં મમ ક્ષત્રિયપાંસન ॥ 4 ॥

તસ્યાસ્ત્રં ગાધિપુત્રસ્ય ઘોરમાગ્નેયમુદ્યતમ્ ।

બ્રહ્મદણ્ડેન તચ્છાન્તમગ્નેર્વેગ ઇવામ્ભસા ॥ 5 ॥

વારુણં ચૈવ રૌદ્રં ચ ઐન્દ્રં પાશુપતં તથા ।

ઐષીકં ચાપિ ચિક્ષેપ કુપિતો ગાધિનન્દનઃ ॥ 6 ॥

માનવં મોહનં ચૈવ ગાન્ધર્વં સ્વાપનં તથા ।

જૃમ્ભણં માદનં ચૈવ સન્તાપનવિલાપને ॥ 7 ॥

શોષણં દારણં ચૈવ વજ્રમસ્ત્રં સુદુર્જયમ્ ।

બ્રહ્મપાશં કાલપાશં વારુણં પાશમેવ ચ ॥ 8 ॥

પૈનાકાસ્ત્રં ચ દયિતં શુષ્કાર્દ્રે અશની ઉભે ।

દણ્ડાસ્ત્રમથ પૈશાચં ક્રૌઞ્ચમસ્ત્રં તથૈવ ચ ॥ 9 ॥

ધર્મચક્રં કાલચક્રં વિષ્ણુચક્રં તથૈવ ચ ।

વાયવ્યં મથનં ચૈવ અસ્ત્રં હયશિરસ્તથા ॥ 10 ॥

શક્તિદ્વયં ચ ચિક્ષેપ કઙ્કાલં મુસલં તથા ।

560 વૈદ્યાધરં મહાસ્ત્રં ચ કાલાસ્ત્રમથ દારુણમ્ ॥ 11 ॥

ત્રિશૂલમસ્ત્રં ઘોરં ચ કાપાલમથ કઙ્કણમ્ ।

એતાન્યસ્ત્રાણિ ચિક્ષેપ સર્વાણિ રઘુનન્દન ॥ 12 ॥

વસિષ્ઠે જપતાં શ્રેષ્ઠે તદદ્ભુતમિવાભવત્ ।

તાનિ સર્વાણિ દણ્ડેન ગ્રસતે બ્રહ્મણસ્સુતઃ ॥ 13 ॥

તેષુ શાન્તેષુ બ્રહ્માસ્ત્રં ક્ષિપ્તવાન્ ગાધિનન્દનઃ ।

તદસ્ત્રમુદ્યતં દૃષ્ટ્વા દેવાસ્સાગ્નિપુરોગમાઃ ॥ 14 ॥

દેવર્ષયશ્ચ સમ્ભ્રાન્તાગન્ધર્વાસ્સમહોરગાઃ ।

ત્રૈલોક્યમાસીત્સન્તપ્તં બ્રહ્માસ્ત્રે સમુદીરિતે ॥ 15 ॥

તદપ્યસ્ત્રં મહાઘોરં બ્રહ્મં બ્રાહ્મેણ તેજસા ।

વસિષ્ઠો ગ્રસતે સર્વં બ્રહ્મદણ્ડેન રાઘવ ॥ 16 ॥

બ્રહ્માસ્ત્રં ગ્રસમાનસ્ય વસિષ્ઠસ્ય મહાત્મનઃ ।

ત્રૈલોક્યમોહનં રૌદ્રં રૂપમાસીત્સુદારુણમ્ ॥ 17 ॥

રોમકૂપેષુ સર્વેષુ વસિષ્ઠસ્ય મહાત્મનઃ ।

મરીચ્ય ઇવ નિષ્પેતુરગ્નેર્ધૂમાકુલાર્ચિષઃ ॥ 18 ॥

પ્રાજ્વલદ્બ્રહ્મદણ્ડશ્ચ વસિષ્ઠસ્ય કરોદ્યતઃ ।

વિધૂમ ઇવ કાલાગ્નિર્યમદણ્ડ ઇવાપરઃ ॥ 19 ॥

તતોઽસ્તુવન્ મુનિગણા વસિષ્ઠં જપતાં વરમ્ ।

અમોઘં તે બલં બ્રહ્મન્ તેજો ધારય તેજસા ॥ 20 ॥

નિગૃહીતસ્ત્વયા બ્રહ્મન્ વિશ્વામિત્રો મહાતપાઃ ।

પ્રસીદ જપતાં શ્રેષ્ઠ લોકાસ્સન્તુ ગતવ્યથાઃ ॥ 21 ॥

એવમુક્તો મહાતેજાશ્શમં ચક્રે મહાતપાઃ ।

વિશ્વામિત્રોઽપિ નિકૃતો વિનિશ્વસ્યેદમબ્રવીત્ ॥ 22 ॥

ધિગ્બલં ક્ષત્રિયબલં બ્રહ્મતેજો બલં બલમ્ ।

એકેન બ્રહ્મદણ્ડેન સર્વાસ્ત્રાણિ હતાનિ મે ॥ 23 ॥

તદેતત્સમવેક્ષ્યાહં પ્રસન્નેન્દ્રિયમાનસઃ ।

તપો મહત્સમાસ્થાસ્યે યદ્વૈ બ્રહ્મત્વકારણમ્ ॥ 24 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે ષટ્પઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha ṣaṭpañcāśassargaḥ |

evamukto vasiṣṭhena viśvāmitro mahābalaḥ |

āgneyamastramutkṣipya tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt || 1 ||

brahmadaṇḍaṃ samutkṣipya kāladaṇḍamivā¶m |

vasiṣṭho bhagavān krodhādidaṃ vacanamabravīt || 2 ||

kṣatrabandho sthitosmyeṣa yadbalaṃ tadvidarśaya |

nāśayāmyadya te darpaṃ śastrasya tava gādhija || 3 ||

kva ca te kṣatriyabalaṃ kva ca brahmabalaṃ mahat |

paśya brahmabalaṃ divyaṃ mama kṣatriyapāṃsana || 4 ||

tasyāstraṃ gādhiputrasya ghoramāgneyamudyatam |

brahmadaṇḍena tacchāntamagnervega ivāmbhasā || 5 ||

vāruṇaṃ caiva raudraṃ ca aindraṃ pāśupataṃ tathā |

aiṣīkaṃ cāpi cikṣepa kupito gādhinandanaḥ || 6 ||

mānavaṃ mohanaṃ caiva gāndharvaṃ svāpanaṃ tathā |

jṛmbhaṇaṃ mādanaṃ caiva santāpanavilāpane || 7 ||

śoṣaṇaṃ dāraṇaṃ caiva vajramastraṃ sudurjayam |

brahmapāśaṃ kālapāśaṃ vāruṇaṃ pāśameva ca || 8 ||

painākāstraṃ ca dayitaṃ śuṣkārdre aśanī ubhe |

daṇḍāstramatha paiśācaṃ krauñcamastraṃ tathaiva ca || 9 ||

dharmacakraṃ kālacakraṃ viṣṇucakraṃ tathaiva ca |

vāyavyaṃ mathanaṃ caiva astraṃ hayaśirastathā || 10 ||

śaktidvayaṃ ca cikṣepa kaṅkālaṃ musalaṃ tathā |

560 vaidyādharaṃ mahāstraṃ ca kālāstramatha dāruṇam || 11 ||

triśūlamastraṃ ghoraṃ ca kāpālamatha kaṅkaṇam |

etānyastrāṇi cikṣepa sarvāṇi raghunandana || 12 ||

vasiṣṭhe japatāṃ śreṣṭhe tadadbhutamivābhavat |

tāni sarvāṇi daṇḍena grasate brahmaṇassutaḥ || 13 ||

teṣu śānteṣu brahmāstraṃ kṣiptavān gādhinandanaḥ |

tadastramudyataṃ dṛṣṭvā devāssāgnipurogamāḥ || 14 ||

devarṣayaśca sambhrāntāgandharvāssamahoragāḥ |

trailokyamāsītsantaptaṃ brahmāstre samudīrite || 15 ||

tadapyastraṃ mahāghoraṃ brahmaṃ brāhmeṇa tejasā |

vasiṣṭho grasate sarvaṃ brahmadaṇḍena rāghava || 16 ||

brahmāstraṃ grasamānasya vasiṣṭhasya mahātmanaḥ |

trailokyamohanaṃ raudraṃ rūpamāsītsudāruṇam || 17 ||

romakūpeṣu sarveṣu vasiṣṭhasya mahātmanaḥ |

marīcya iva niṣpeturagnerdhūmākulārciṣaḥ || 18 ||

prājvaladbrahmadaṇḍaśca vasiṣṭhasya karodyataḥ |

vidhūma iva kālāgniryamadaṇḍa ivāparaḥ || 19 ||

tato'stuvan munigaṇā vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam |

amoghaṃ te balaṃ brahman tejo dhāraya tejasā || 20 ||

nigṛhītastvayā brahman viśvāmitro mahātapāḥ |

prasīda japatāṃ śreṣṭha lokāssantu gatavyathāḥ || 21 ||

evamukto mahātejāśśamaṃ cakre mahātapāḥ |

viśvāmitro'pi nikṛto viniśvasyedamabravīt || 22 ||

dhigbalaṃ kṣatriyabalaṃ brahmatejo balaṃ balam |

ekena brahmadaṇḍena sarvāstrāṇi hatāni me || 23 ||

tadetatsamavekṣyāhaṃ prasannendriyamānasaḥ |

tapo mahatsamāsthāsye yadvai brahmatvakāraṇam || 24 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṭpañcāśassargaḥ ||