શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।
અથ દ્વિપઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ।
સ દૃષ્ટ્વા પરમપ્રીતો વિશ્વામિત્રો મહાબલઃ ।
પ્રણતો વિનયાદ્વીરો વસિષ્ઠં જપતાં વરમ્ ॥ 1 ॥
સ્વાગતં તવ ચેત્યુક્તો વસિષ્ઠેન મહાત્મના ।
આસનં ચાસ્ય ભગવાન્ વસિષ્ઠો વ્યાદિદેશ હ ॥ 2 ॥
ઉપવિષ્ટાય ચ તદા વિશ્વામિત્રાય ધીમતે ।
યથાન્યાયં મુનિવરઃ ફલમૂલમુપાહરત્ ॥ 3 ॥
પ્રતિગૃહ્ય તુ તાં પૂજાં વસિષ્ઠાદ્રાજસત્તમઃ ।
તપોગ્નિહોત્રશિષ્યેષુ કુશલં પર્યપૃચ્છત ॥ 4 ॥
વિશ્વામિત્રો મહાતેજા વનસ્પતિગણે તથા ।
સર્વત્ર કુશલં ચાહ વસિષ્ઠો રાજસત્તમમ્ ॥ 5 ॥
સુખોપવિષ્ટં રાજાનં વિશ્વામિત્રં મહાતપાઃ ।
પપ્રચ્છ જપતાં શ્રેષ્ઠો વસિષ્ઠો બ્રહ્મણસ્સુતઃ ॥ 6 ॥
કચ્ચિત્તે કુશલં રાજન્ કચ્ચિદ્ધર્મેણ રઞ્જયન્ ।
પ્રજાઃ પાલયસે વીર રાજવૃત્તેન ધાર્મિક ॥ 7 ॥
કચ્ચિત્તે સમ્ભૃતા ભૃત્યાઃ કચ્ચિત્તિષ્ઠન્તિ શાસને ।
કચ્ચિત્તે વિજિતાસ્સર્વે રિપવો રિપુસૂદન ॥ 8 ॥
કચ્ચિદ્બલેષુ કોશેષુ મિત્રેષુ ચ પરન્તપ ।
કુશલં તે નરવ્યાઘ્ર પુત્રપૌત્રે તવાનઘ ॥ 9 ॥
સર્વત્ર કુશલં રાજા વસિષ્ઠં પ્રત્યુદાહરત્ ।
વિશ્વામિત્રો મહાતેજા વસિષ્ઠં વિનયાન્વિતઃ ॥ 10 ॥
કૃત્વોભૌ સુચિરં કાલં ધર્મિષ્ઠૌ તાઃ કથાઃ શુભાઃ ।
મુદા પરમયા યુક્તૌ પ્રીયેતાં તૌ પરસ્પરમ્ ॥ 11 ॥
તતો વસિષ્ઠો ભગવાન્ કથાઽન્તે રઘુનન્દન ।
વિશ્વામિત્રમિદં વાક્યમુવાચ પ્રહસન્નિવ ॥ 12 ॥
આતિથ્યં કર્તુમિચ્છામિ બલસ્યાસ્ય મહાબલ ।
તવ ચૈવાપ્રમેયસ્ય યથાર્હં સમ્પ્રતીચ્છ મે ॥ 13 ॥
સત્ક્રિયાં તુ ભવાનેતાં પ્રતીચ્છતુ મયોદ્યતામ્ ।
રાજા ત્વમતિથિશ્રેષ્ઠઃ પૂજનીયઃ પ્રયત્નતઃ ॥ 14 ॥
એવમુક્તો વસિષ્ઠેન વિશ્વામિત્રો મહામતિઃ ।
કૃતમિત્યબ્રવીદ્રાજા પ્રિયવાક્યેન મે ત્વયા ॥ 15 ॥
ફલમૂલેન ભગવન્ વિદ્યતે યત્તવાશ્રમે ।
પાદ્યેનાચમનીયેન ભગવદ્દર્શનેન ચ ॥ 16 ॥
સર્વથા ચ મહાપ્રાજ્ઞ પૂજાર્હેણ સુપૂજિતઃ ।
ગમિષ્યામિ નમસ્તેઽસ્તુ મૈત્રેણેક્ષસ્વ ચક્ષુષા ॥ 17 ॥
એવં બ્રુવન્તં રાજાનં વસિષ્ઠઃપુનરેવ હિ ।
ન્યમન્ત્રયત ધર્માત્મા પુનઃપુનરુદારધીઃ ॥ 18 ॥
બાઢમિત્યેવ ગાધેયો વસિષ્ઠં પ્રત્યુવાચ હ ।
યથા પ્રિયં ભગવતસ્તથાઽસ્તુ મુનિપુઙ્ગવ ॥ 19 ॥
એવમુક્તો મહાતેજા વસિષ્ઠો જપતાં વરઃ ।
આજુહાવ તતઃ પ્રીતઃ કલ્માષીં ધૂતકલ્મષઃ ॥ 20 ॥
એહ્યેહિ શબલે ક્ષિપ્રં શ્રૃણુ ચાપિ વચો મમ ।
સબલસ્યાસ્ય રાજર્ષેઃકર્તું વ્યવસિતોઽસ્મ્યહમ્ ॥ 21 ॥
ભોજનેન મહાર્હેણ સત્કારં સંવિધત્સ્વ મે ।
યસ્ય યસ્ય યથાકામં ષડ્રસેષ્વભિપૂજિતમ્ ।
તત્સર્વં કામધુક્ક્ષિપ્રમભિવર્ષ કૃતે મમ ॥ 22 ॥
રસેનાન્નેન પાનેન લેહ્યચોષ્યેણ સંયુતમ્ ।
અન્નાનાં નિચયં સર્વં સૃજસ્વ શબલે ત્વર ॥ 23 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે દ્વિપઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvipañcāśassargaḥ |
sa dṛṣṭvā paramaprīto viśvāmitro mahābalaḥ |
praṇato vinayādvīro vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam || 1 ||
svāgataṃ tava cetyukto vasiṣṭhena mahātmanā |
āsanaṃ cāsya bhagavān vasiṣṭho vyādideśa ha || 2 ||
upaviṣṭāya ca tadā viśvāmitrāya dhīmate |
yathānyāyaṃ munivaraḥ phalamūlamupāharat || 3 ||
pratigṛhya tu tāṃ pūjāṃ vasiṣṭhādrājasattamaḥ |
tapognihotraśiṣyeṣu kuśalaṃ paryapṛcchata || 4 ||
viśvāmitro mahātejā vanaspatigaṇe tathā |
sarvatra kuśalaṃ cāha vasiṣṭho rājasattamam || 5 ||
sukhopaviṣṭaṃ rājānaṃ viśvāmitraṃ mahātapāḥ |
papraccha japatāṃ śreṣṭho vasiṣṭho brahmaṇassutaḥ || 6 ||
kaccitte kuśalaṃ rājan kacciddharmeṇa rañjayan |
prajāḥ pālayase vīra rājavṛttena dhārmika || 7 ||
kaccitte sambhṛtā bhṛtyāḥ kaccittiṣṭhanti śāsane |
kaccitte vijitāssarve ripavo ripusūdana || 8 ||
kaccidbaleṣu kośeṣu mitreṣu ca parantapa |
kuśalaṃ te naravyāghra putrapautre tavānagha || 9 ||
sarvatra kuśalaṃ rājā vasiṣṭhaṃ pratyudāharat |
viśvāmitro mahātejā vasiṣṭhaṃ vinayānvitaḥ || 10 ||
kṛtvobhau suciraṃ kālaṃ dharmiṣṭhau tāḥ kathāḥ śubhāḥ |
mudā paramayā yuktau prīyetāṃ tau parasparam || 11 ||
tato vasiṣṭho bhagavān kathā'nte raghunandana |
viśvāmitramidaṃ vākyamuvāca prahasanniva || 12 ||
ātithyaṃ kartumicchāmi balasyāsya mahābala |
tava caivāprameyasya yathārhaṃ sampratīccha me || 13 ||
satkriyāṃ tu bhavānetāṃ pratīcchatu mayodyatām |
rājā tvamatithiśreṣṭhaḥ pūjanīyaḥ prayatnataḥ || 14 ||
evamukto vasiṣṭhena viśvāmitro mahāmatiḥ |
kṛtamityabravīdrājā priyavākyena me tvayā || 15 ||
phalamūlena bhagavan vidyate yattavāśrame |
pādyenācamanīyena bhagavaddarśanena ca || 16 ||
sarvathā ca mahāprājña pūjārheṇa supūjitaḥ |
gamiṣyāmi namaste'stu maitreṇekṣasva cakṣuṣā || 17 ||
evaṃ bruvantaṃ rājānaṃ vasiṣṭhaḥpunareva hi |
nyamantrayata dharmātmā punaḥpunarudāradhīḥ || 18 ||
bāḍhamityeva gādheyo vasiṣṭhaṃ pratyuvāca ha |
yathā priyaṃ bhagavatastathā'stu munipuṅgava || 19 ||
evamukto mahātejā vasiṣṭho japatāṃ varaḥ |
ājuhāva tataḥ prītaḥ kalmāṣīṃ dhūtakalmaṣaḥ || 20 ||
ehyehi śabale kṣipraṃ śrṛṇu cāpi vaco mama |
sabalasyāsya rājarṣeḥkartuṃ vyavasito'smyaham || 21 ||
bhojanena mahārheṇa satkāraṃ saṃvidhatsva me |
yasya yasya yathākāmaṃ ṣaḍraseṣvabhipūjitam |
tatsarvaṃ kāmadhukkṣipramabhivarṣa kṛte mama || 22 ||
rasenānnena pānena lehyacoṣyeṇa saṃyutam |
annānāṃ nicayaṃ sarvaṃ sṛjasva śabale tvara || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvipañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ द्विपञ्चाशस्सर्गः ।
स दृष्ट्वा परमप्रीतो विश्वामित्रो महाबलः ।
प्रणतो विनयाद्वीरो वसिष्ठं जपतां वरम् ॥ 1 ॥
स्वागतं तव चेत्युक्तो वसिष्ठेन महात्मना ।
आसनं चास्य भगवान् वसिष्ठो व्यादिदेश ह ॥ 2 ॥
उपविष्टाय च तदा विश्वामित्राय धीमते ।
यथान्यायं मुनिवरः फलमूलमुपाहरत् ॥ 3 ॥
प्रतिगृह्य तु तां पूजां वसिष्ठाद्राजसत्तमः ।
तपोग्निहोत्रशिष्येषु कुशलं पर्यपृच्छत ॥ 4 ॥
विश्वामित्रो महातेजा वनस्पतिगणे तथा ।
सर्वत्र कुशलं चाह वसिष्ठो राजसत्तमम् ॥ 5 ॥
सुखोपविष्टं राजानं विश्वामित्रं महातपाः ।
पप्रच्छ जपतां श्रेष्ठो वसिष्ठो ब्रह्मणस्सुतः ॥ 6 ॥
कच्चित्ते कुशलं राजन् कच्चिद्धर्मेण रञ्जयन् ।
प्रजाः पालयसे वीर राजवृत्तेन धार्मिक ॥ 7 ॥
कच्चित्ते सम्भृता भृत्याः कच्चित्तिष्ठन्ति शासने ।
कच्चित्ते विजितास्सर्वे रिपवो रिपुसूदन ॥ 8 ॥
कच्चिद्बलेषु कोशेषु मित्रेषु च परन्तप ।
कुशलं ते नरव्याघ्र पुत्रपौत्रे तवानघ ॥ 9 ॥
सर्वत्र कुशलं राजा वसिष्ठं प्रत्युदाहरत् ।
विश्वामित्रो महातेजा वसिष्ठं विनयान्वितः ॥ 10 ॥
कृत्वोभौ सुचिरं कालं धर्मिष्ठौ ताः कथाः शुभाः ।
मुदा परमया युक्तौ प्रीयेतां तौ परस्परम् ॥ 11 ॥
ततो वसिष्ठो भगवान् कथाऽन्ते रघुनन्दन ।
विश्वामित्रमिदं वाक्यमुवाच प्रहसन्निव ॥ 12 ॥
आतिथ्यं कर्तुमिच्छामि बलस्यास्य महाबल ।
तव चैवाप्रमेयस्य यथार्हं सम्प्रतीच्छ मे ॥ 13 ॥
सत्क्रियां तु भवानेतां प्रतीच्छतु मयोद्यताम् ।
राजा त्वमतिथिश्रेष्ठः पूजनीयः प्रयत्नतः ॥ 14 ॥
एवमुक्तो वसिष्ठेन विश्वामित्रो महामतिः ।
कृतमित्यब्रवीद्राजा प्रियवाक्येन मे त्वया ॥ 15 ॥
फलमूलेन भगवन् विद्यते यत्तवाश्रमे ।
पाद्येनाचमनीयेन भगवद्दर्शनेन च ॥ 16 ॥
सर्वथा च महाप्राज्ञ पूजार्हेण सुपूजितः ।
गमिष्यामि नमस्तेऽस्तु मैत्रेणेक्षस्व चक्षुषा ॥ 17 ॥
एवं ब्रुवन्तं राजानं वसिष्ठःपुनरेव हि ।
न्यमन्त्रयत धर्मात्मा पुनःपुनरुदारधीः ॥ 18 ॥
बाढमित्येव गाधेयो वसिष्ठं प्रत्युवाच ह ।
यथा प्रियं भगवतस्तथाऽस्तु मुनिपुङ्गव ॥ 19 ॥
एवमुक्तो महातेजा वसिष्ठो जपतां वरः ।
आजुहाव ततः प्रीतः कल्माषीं धूतकल्मषः ॥ 20 ॥
एह्येहि शबले क्षिप्रं श्रृणु चापि वचो मम ।
सबलस्यास्य राजर्षेःकर्तुं व्यवसितोऽस्म्यहम् ॥ 21 ॥
भोजनेन महार्हेण सत्कारं संविधत्स्व मे ।
यस्य यस्य यथाकामं षड्रसेष्वभिपूजितम् ।
तत्सर्वं कामधुक्क्षिप्रमभिवर्ष कृते मम ॥ 22 ॥
रसेनान्नेन पानेन लेह्यचोष्येण संयुतम् ।
अन्नानां निचयं सर्वं सृजस्व शबले त्वर ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे द्विपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvipañcāśassargaḥ |
sa dṛṣṭvā paramaprīto viśvāmitro mahābalaḥ |
praṇato vinayādvīro vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam || 1 ||
svāgataṃ tava cetyukto vasiṣṭhena mahātmanā |
āsanaṃ cāsya bhagavān vasiṣṭho vyādideśa ha || 2 ||
upaviṣṭāya ca tadā viśvāmitrāya dhīmate |
yathānyāyaṃ munivaraḥ phalamūlamupāharat || 3 ||
pratigṛhya tu tāṃ pūjāṃ vasiṣṭhādrājasattamaḥ |
tapognihotraśiṣyeṣu kuśalaṃ paryapṛcchata || 4 ||
viśvāmitro mahātejā vanaspatigaṇe tathā |
sarvatra kuśalaṃ cāha vasiṣṭho rājasattamam || 5 ||
sukhopaviṣṭaṃ rājānaṃ viśvāmitraṃ mahātapāḥ |
papraccha japatāṃ śreṣṭho vasiṣṭho brahmaṇassutaḥ || 6 ||
kaccitte kuśalaṃ rājan kacciddharmeṇa rañjayan |
prajāḥ pālayase vīra rājavṛttena dhārmika || 7 ||
kaccitte sambhṛtā bhṛtyāḥ kaccittiṣṭhanti śāsane |
kaccitte vijitāssarve ripavo ripusūdana || 8 ||
kaccidbaleṣu kośeṣu mitreṣu ca parantapa |
kuśalaṃ te naravyāghra putrapautre tavānagha || 9 ||
sarvatra kuśalaṃ rājā vasiṣṭhaṃ pratyudāharat |
viśvāmitro mahātejā vasiṣṭhaṃ vinayānvitaḥ || 10 ||
kṛtvobhau suciraṃ kālaṃ dharmiṣṭhau tāḥ kathāḥ śubhāḥ |
mudā paramayā yuktau prīyetāṃ tau parasparam || 11 ||
tato vasiṣṭho bhagavān kathā'nte raghunandana |
viśvāmitramidaṃ vākyamuvāca prahasanniva || 12 ||
ātithyaṃ kartumicchāmi balasyāsya mahābala |
tava caivāprameyasya yathārhaṃ sampratīccha me || 13 ||
satkriyāṃ tu bhavānetāṃ pratīcchatu mayodyatām |
rājā tvamatithiśreṣṭhaḥ pūjanīyaḥ prayatnataḥ || 14 ||
evamukto vasiṣṭhena viśvāmitro mahāmatiḥ |
kṛtamityabravīdrājā priyavākyena me tvayā || 15 ||
phalamūlena bhagavan vidyate yattavāśrame |
pādyenācamanīyena bhagavaddarśanena ca || 16 ||
sarvathā ca mahāprājña pūjārheṇa supūjitaḥ |
gamiṣyāmi namaste'stu maitreṇekṣasva cakṣuṣā || 17 ||
evaṃ bruvantaṃ rājānaṃ vasiṣṭhaḥpunareva hi |
nyamantrayata dharmātmā punaḥpunarudāradhīḥ || 18 ||
bāḍhamityeva gādheyo vasiṣṭhaṃ pratyuvāca ha |
yathā priyaṃ bhagavatastathā'stu munipuṅgava || 19 ||
evamukto mahātejā vasiṣṭho japatāṃ varaḥ |
ājuhāva tataḥ prītaḥ kalmāṣīṃ dhūtakalmaṣaḥ || 20 ||
ehyehi śabale kṣipraṃ śrṛṇu cāpi vaco mama |
sabalasyāsya rājarṣeḥkartuṃ vyavasito'smyaham || 21 ||
bhojanena mahārheṇa satkāraṃ saṃvidhatsva me |
yasya yasya yathākāmaṃ ṣaḍraseṣvabhipūjitam |
tatsarvaṃ kāmadhukkṣipramabhivarṣa kṛte mama || 22 ||
rasenānnena pānena lehyacoṣyeṇa saṃyutam |
annānāṃ nicayaṃ sarvaṃ sṛjasva śabale tvara || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvipañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.