শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে বালকাণ্ডম্ ।
অথ দ্বিপঞ্চাশস্সর্গঃ ।
স দৃষ্ট্বা পরমপ্রীতো বিশ্বামিত্রো মহাবলঃ ।
প্রণতো বিনযাদ্বীরো বসিষ্ঠং জপতাং বরম্ ॥ 1 ॥
স্বাগতং তব চেত্যুক্তো বসিষ্ঠেন মহাত্মনা ।
আসনং চাস্য ভগবান্ বসিষ্ঠো ব্যাদিদেশ হ ॥ 2 ॥
উপবিষ্টায চ তদা বিশ্বামিত্রায ধীমতে ।
যথান্যাযং মুনিবরঃ ফলমূলমুপাহরত্ ॥ 3 ॥
প্রতিগৃহ্য তু তাং পূজাং বসিষ্ঠাদ্রাজসত্তমঃ ।
তপোগ্নিহোত্রশিষ্যেষু কুশলং পর্যপৃচ্ছত ॥ 4 ॥
বিশ্বামিত্রো মহাতেজা বনস্পতিগণে তথা ।
সর্বত্র কুশলং চাহ বসিষ্ঠো রাজসত্তমম্ ॥ 5 ॥
সুখোপবিষ্টং রাজানং বিশ্বামিত্রং মহাতপাঃ ।
পপ্রচ্ছ জপতাং শ্রেষ্ঠো বসিষ্ঠো ব্রহ্মণস্সুতঃ ॥ 6 ॥
কচ্চিত্তে কুশলং রাজন্ কচ্চিদ্ধর্মেণ রঞ্জযন্ ।
প্রজাঃ পালযসে বীর রাজবৃত্তেন ধার্মিক ॥ 7 ॥
কচ্চিত্তে সম্ভৃতা ভৃত্যাঃ কচ্চিত্তিষ্ঠন্তি শাসনে ।
কচ্চিত্তে বিজিতাস্সর্বে রিপবো রিপুসূদন ॥ 8 ॥
কচ্চিদ্বলেষু কোশেষু মিত্রেষু চ পরন্তপ ।
কুশলং তে নরব্যাঘ্র পুত্রপৌত্রে তবানঘ ॥ 9 ॥
সর্বত্র কুশলং রাজা বসিষ্ঠং প্রত্যুদাহরত্ ।
বিশ্বামিত্রো মহাতেজা বসিষ্ঠং বিনযান্বিতঃ ॥ 10 ॥
কৃত্বোভৌ সুচিরং কালং ধর্মিষ্ঠৌ তাঃ কথাঃ শুভাঃ ।
মুদা পরমযা যুক্তৌ প্রীযেতাং তৌ পরস্পরম্ ॥ 11 ॥
ততো বসিষ্ঠো ভগবান্ কথাঽন্তে রঘুনন্দন ।
বিশ্বামিত্রমিদং বাক্যমুবাচ প্রহসন্নিব ॥ 12 ॥
আতিথ্যং কর্তুমিচ্ছামি বলস্যাস্য মহাবল ।
তব চৈবাপ্রমেযস্য যথার্হং সম্প্রতীচ্ছ মে ॥ 13 ॥
সত্ক্রিযাং তু ভবানেতাং প্রতীচ্ছতু মযোদ্যতাম্ ।
রাজা ত্বমতিথিশ্রেষ্ঠঃ পূজনীযঃ প্রযত্নতঃ ॥ 14 ॥
এবমুক্তো বসিষ্ঠেন বিশ্বামিত্রো মহামতিঃ ।
কৃতমিত্যব্রবীদ্রাজা প্রিযবাক্যেন মে ত্বযা ॥ 15 ॥
ফলমূলেন ভগবন্ বিদ্যতে যত্তবাশ্রমে ।
পাদ্যেনাচমনীযেন ভগবদ্দর্শনেন চ ॥ 16 ॥
সর্বথা চ মহাপ্রাজ্ঞ পূজার্হেণ সুপূজিতঃ ।
গমিষ্যামি নমস্তেঽস্তু মৈত্রেণেক্ষস্ব চক্ষুষা ॥ 17 ॥
এবং ব্রুবন্তং রাজানং বসিষ্ঠঃপুনরেব হি ।
ন্যমন্ত্রযত ধর্মাত্মা পুনঃপুনরুদারধীঃ ॥ 18 ॥
বাঢমিত্যেব গাধেযো বসিষ্ঠং প্রত্যুবাচ হ ।
যথা প্রিযং ভগবতস্তথাঽস্তু মুনিপুঙ্গব ॥ 19 ॥
এবমুক্তো মহাতেজা বসিষ্ঠো জপতাং বরঃ ।
আজুহাব ততঃ প্রীতঃ কল্মাষীং ধূতকল্মষঃ ॥ 20 ॥
এহ্যেহি শবলে ক্ষিপ্রং শ্রৃণু চাপি বচো মম ।
সবলস্যাস্য রাজর্ষেঃকর্তুং ব্যবসিতোঽস্ম্যহম্ ॥ 21 ॥
ভোজনেন মহার্হেণ সত্কারং সংবিধত্স্ব মে ।
যস্য যস্য যথাকামং ষড্রসেষ্বভিপূজিতম্ ।
তত্সর্বং কামধুক্ক্ষিপ্রমভিবর্ষ কৃতে মম ॥ 22 ॥
রসেনান্নেন পানেন লেহ্যচোষ্যেণ সংযুতম্ ।
অন্নানাং নিচযং সর্বং সৃজস্ব শবলে ত্বর ॥ 23 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে বালকাণ্ডে দ্বিপঞ্চাশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvipañcāśassargaḥ |
sa dṛṣṭvā paramaprīto viśvāmitro mahābalaḥ |
praṇato vinayādvīro vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam || 1 ||
svāgataṃ tava cetyukto vasiṣṭhena mahātmanā |
āsanaṃ cāsya bhagavān vasiṣṭho vyādideśa ha || 2 ||
upaviṣṭāya ca tadā viśvāmitrāya dhīmate |
yathānyāyaṃ munivaraḥ phalamūlamupāharat || 3 ||
pratigṛhya tu tāṃ pūjāṃ vasiṣṭhādrājasattamaḥ |
tapognihotraśiṣyeṣu kuśalaṃ paryapṛcchata || 4 ||
viśvāmitro mahātejā vanaspatigaṇe tathā |
sarvatra kuśalaṃ cāha vasiṣṭho rājasattamam || 5 ||
sukhopaviṣṭaṃ rājānaṃ viśvāmitraṃ mahātapāḥ |
papraccha japatāṃ śreṣṭho vasiṣṭho brahmaṇassutaḥ || 6 ||
kaccitte kuśalaṃ rājan kacciddharmeṇa rañjayan |
prajāḥ pālayase vīra rājavṛttena dhārmika || 7 ||
kaccitte sambhṛtā bhṛtyāḥ kaccittiṣṭhanti śāsane |
kaccitte vijitāssarve ripavo ripusūdana || 8 ||
kaccidbaleṣu kośeṣu mitreṣu ca parantapa |
kuśalaṃ te naravyāghra putrapautre tavānagha || 9 ||
sarvatra kuśalaṃ rājā vasiṣṭhaṃ pratyudāharat |
viśvāmitro mahātejā vasiṣṭhaṃ vinayānvitaḥ || 10 ||
kṛtvobhau suciraṃ kālaṃ dharmiṣṭhau tāḥ kathāḥ śubhāḥ |
mudā paramayā yuktau prīyetāṃ tau parasparam || 11 ||
tato vasiṣṭho bhagavān kathā'nte raghunandana |
viśvāmitramidaṃ vākyamuvāca prahasanniva || 12 ||
ātithyaṃ kartumicchāmi balasyāsya mahābala |
tava caivāprameyasya yathārhaṃ sampratīccha me || 13 ||
satkriyāṃ tu bhavānetāṃ pratīcchatu mayodyatām |
rājā tvamatithiśreṣṭhaḥ pūjanīyaḥ prayatnataḥ || 14 ||
evamukto vasiṣṭhena viśvāmitro mahāmatiḥ |
kṛtamityabravīdrājā priyavākyena me tvayā || 15 ||
phalamūlena bhagavan vidyate yattavāśrame |
pādyenācamanīyena bhagavaddarśanena ca || 16 ||
sarvathā ca mahāprājña pūjārheṇa supūjitaḥ |
gamiṣyāmi namaste'stu maitreṇekṣasva cakṣuṣā || 17 ||
evaṃ bruvantaṃ rājānaṃ vasiṣṭhaḥpunareva hi |
nyamantrayata dharmātmā punaḥpunarudāradhīḥ || 18 ||
bāḍhamityeva gādheyo vasiṣṭhaṃ pratyuvāca ha |
yathā priyaṃ bhagavatastathā'stu munipuṅgava || 19 ||
evamukto mahātejā vasiṣṭho japatāṃ varaḥ |
ājuhāva tataḥ prītaḥ kalmāṣīṃ dhūtakalmaṣaḥ || 20 ||
ehyehi śabale kṣipraṃ śrṛṇu cāpi vaco mama |
sabalasyāsya rājarṣeḥkartuṃ vyavasito'smyaham || 21 ||
bhojanena mahārheṇa satkāraṃ saṃvidhatsva me |
yasya yasya yathākāmaṃ ṣaḍraseṣvabhipūjitam |
tatsarvaṃ kāmadhukkṣipramabhivarṣa kṛte mama || 22 ||
rasenānnena pānena lehyacoṣyeṇa saṃyutam |
annānāṃ nicayaṃ sarvaṃ sṛjasva śabale tvara || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvipañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ द्विपञ्चाशस्सर्गः ।
स दृष्ट्वा परमप्रीतो विश्वामित्रो महाबलः ।
प्रणतो विनयाद्वीरो वसिष्ठं जपतां वरम् ॥ 1 ॥
स्वागतं तव चेत्युक्तो वसिष्ठेन महात्मना ।
आसनं चास्य भगवान् वसिष्ठो व्यादिदेश ह ॥ 2 ॥
उपविष्टाय च तदा विश्वामित्राय धीमते ।
यथान्यायं मुनिवरः फलमूलमुपाहरत् ॥ 3 ॥
प्रतिगृह्य तु तां पूजां वसिष्ठाद्राजसत्तमः ।
तपोग्निहोत्रशिष्येषु कुशलं पर्यपृच्छत ॥ 4 ॥
विश्वामित्रो महातेजा वनस्पतिगणे तथा ।
सर्वत्र कुशलं चाह वसिष्ठो राजसत्तमम् ॥ 5 ॥
सुखोपविष्टं राजानं विश्वामित्रं महातपाः ।
पप्रच्छ जपतां श्रेष्ठो वसिष्ठो ब्रह्मणस्सुतः ॥ 6 ॥
कच्चित्ते कुशलं राजन् कच्चिद्धर्मेण रञ्जयन् ।
प्रजाः पालयसे वीर राजवृत्तेन धार्मिक ॥ 7 ॥
कच्चित्ते सम्भृता भृत्याः कच्चित्तिष्ठन्ति शासने ।
कच्चित्ते विजितास्सर्वे रिपवो रिपुसूदन ॥ 8 ॥
कच्चिद्बलेषु कोशेषु मित्रेषु च परन्तप ।
कुशलं ते नरव्याघ्र पुत्रपौत्रे तवानघ ॥ 9 ॥
सर्वत्र कुशलं राजा वसिष्ठं प्रत्युदाहरत् ।
विश्वामित्रो महातेजा वसिष्ठं विनयान्वितः ॥ 10 ॥
कृत्वोभौ सुचिरं कालं धर्मिष्ठौ ताः कथाः शुभाः ।
मुदा परमया युक्तौ प्रीयेतां तौ परस्परम् ॥ 11 ॥
ततो वसिष्ठो भगवान् कथाऽन्ते रघुनन्दन ।
विश्वामित्रमिदं वाक्यमुवाच प्रहसन्निव ॥ 12 ॥
आतिथ्यं कर्तुमिच्छामि बलस्यास्य महाबल ।
तव चैवाप्रमेयस्य यथार्हं सम्प्रतीच्छ मे ॥ 13 ॥
सत्क्रियां तु भवानेतां प्रतीच्छतु मयोद्यताम् ।
राजा त्वमतिथिश्रेष्ठः पूजनीयः प्रयत्नतः ॥ 14 ॥
एवमुक्तो वसिष्ठेन विश्वामित्रो महामतिः ।
कृतमित्यब्रवीद्राजा प्रियवाक्येन मे त्वया ॥ 15 ॥
फलमूलेन भगवन् विद्यते यत्तवाश्रमे ।
पाद्येनाचमनीयेन भगवद्दर्शनेन च ॥ 16 ॥
सर्वथा च महाप्राज्ञ पूजार्हेण सुपूजितः ।
गमिष्यामि नमस्तेऽस्तु मैत्रेणेक्षस्व चक्षुषा ॥ 17 ॥
एवं ब्रुवन्तं राजानं वसिष्ठःपुनरेव हि ।
न्यमन्त्रयत धर्मात्मा पुनःपुनरुदारधीः ॥ 18 ॥
बाढमित्येव गाधेयो वसिष्ठं प्रत्युवाच ह ।
यथा प्रियं भगवतस्तथाऽस्तु मुनिपुङ्गव ॥ 19 ॥
एवमुक्तो महातेजा वसिष्ठो जपतां वरः ।
आजुहाव ततः प्रीतः कल्माषीं धूतकल्मषः ॥ 20 ॥
एह्येहि शबले क्षिप्रं श्रृणु चापि वचो मम ।
सबलस्यास्य राजर्षेःकर्तुं व्यवसितोऽस्म्यहम् ॥ 21 ॥
भोजनेन महार्हेण सत्कारं संविधत्स्व मे ।
यस्य यस्य यथाकामं षड्रसेष्वभिपूजितम् ।
तत्सर्वं कामधुक्क्षिप्रमभिवर्ष कृते मम ॥ 22 ॥
रसेनान्नेन पानेन लेह्यचोष्येण संयुतम् ।
अन्नानां निचयं सर्वं सृजस्व शबले त्वर ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे द्विपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvipañcāśassargaḥ |
sa dṛṣṭvā paramaprīto viśvāmitro mahābalaḥ |
praṇato vinayādvīro vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam || 1 ||
svāgataṃ tava cetyukto vasiṣṭhena mahātmanā |
āsanaṃ cāsya bhagavān vasiṣṭho vyādideśa ha || 2 ||
upaviṣṭāya ca tadā viśvāmitrāya dhīmate |
yathānyāyaṃ munivaraḥ phalamūlamupāharat || 3 ||
pratigṛhya tu tāṃ pūjāṃ vasiṣṭhādrājasattamaḥ |
tapognihotraśiṣyeṣu kuśalaṃ paryapṛcchata || 4 ||
viśvāmitro mahātejā vanaspatigaṇe tathā |
sarvatra kuśalaṃ cāha vasiṣṭho rājasattamam || 5 ||
sukhopaviṣṭaṃ rājānaṃ viśvāmitraṃ mahātapāḥ |
papraccha japatāṃ śreṣṭho vasiṣṭho brahmaṇassutaḥ || 6 ||
kaccitte kuśalaṃ rājan kacciddharmeṇa rañjayan |
prajāḥ pālayase vīra rājavṛttena dhārmika || 7 ||
kaccitte sambhṛtā bhṛtyāḥ kaccittiṣṭhanti śāsane |
kaccitte vijitāssarve ripavo ripusūdana || 8 ||
kaccidbaleṣu kośeṣu mitreṣu ca parantapa |
kuśalaṃ te naravyāghra putrapautre tavānagha || 9 ||
sarvatra kuśalaṃ rājā vasiṣṭhaṃ pratyudāharat |
viśvāmitro mahātejā vasiṣṭhaṃ vinayānvitaḥ || 10 ||
kṛtvobhau suciraṃ kālaṃ dharmiṣṭhau tāḥ kathāḥ śubhāḥ |
mudā paramayā yuktau prīyetāṃ tau parasparam || 11 ||
tato vasiṣṭho bhagavān kathā'nte raghunandana |
viśvāmitramidaṃ vākyamuvāca prahasanniva || 12 ||
ātithyaṃ kartumicchāmi balasyāsya mahābala |
tava caivāprameyasya yathārhaṃ sampratīccha me || 13 ||
satkriyāṃ tu bhavānetāṃ pratīcchatu mayodyatām |
rājā tvamatithiśreṣṭhaḥ pūjanīyaḥ prayatnataḥ || 14 ||
evamukto vasiṣṭhena viśvāmitro mahāmatiḥ |
kṛtamityabravīdrājā priyavākyena me tvayā || 15 ||
phalamūlena bhagavan vidyate yattavāśrame |
pādyenācamanīyena bhagavaddarśanena ca || 16 ||
sarvathā ca mahāprājña pūjārheṇa supūjitaḥ |
gamiṣyāmi namaste'stu maitreṇekṣasva cakṣuṣā || 17 ||
evaṃ bruvantaṃ rājānaṃ vasiṣṭhaḥpunareva hi |
nyamantrayata dharmātmā punaḥpunarudāradhīḥ || 18 ||
bāḍhamityeva gādheyo vasiṣṭhaṃ pratyuvāca ha |
yathā priyaṃ bhagavatastathā'stu munipuṅgava || 19 ||
evamukto mahātejā vasiṣṭho japatāṃ varaḥ |
ājuhāva tataḥ prītaḥ kalmāṣīṃ dhūtakalmaṣaḥ || 20 ||
ehyehi śabale kṣipraṃ śrṛṇu cāpi vaco mama |
sabalasyāsya rājarṣeḥkartuṃ vyavasito'smyaham || 21 ||
bhojanena mahārheṇa satkāraṃ saṃvidhatsva me |
yasya yasya yathākāmaṃ ṣaḍraseṣvabhipūjitam |
tatsarvaṃ kāmadhukkṣipramabhivarṣa kṛte mama || 22 ||
rasenānnena pānena lehyacoṣyeṇa saṃyutam |
annānāṃ nicayaṃ sarvaṃ sṛjasva śabale tvara || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvipañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.