1.52 Balakanda - Dvipanchasha Sargah

ॐ

1.52 બાલકાણ્ડ - દ્વિપઞ્ચાશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ દ્વિપઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ।

સ દૃષ્ટ્વા પરમપ્રીતો વિશ્વામિત્રો મહાબલઃ ।

પ્રણતો વિનયાદ્વીરો વસિષ્ઠં જપતાં વરમ્ ॥ 1 ॥

સ્વાગતં તવ ચેત્યુક્તો વસિષ્ઠેન મહાત્મના ।

આસનં ચાસ્ય ભગવાન્ વસિષ્ઠો વ્યાદિદેશ હ ॥ 2 ॥

ઉપવિષ્ટાય ચ તદા વિશ્વામિત્રાય ધીમતે ।

યથાન્યાયં મુનિવરઃ ફલમૂલમુપાહરત્ ॥ 3 ॥

પ્રતિગૃહ્ય તુ તાં પૂજાં વસિષ્ઠાદ્રાજસત્તમઃ ।

તપોગ્નિહોત્રશિષ્યેષુ કુશલં પર્યપૃચ્છત ॥ 4 ॥

વિશ્વામિત્રો મહાતેજા વનસ્પતિગણે તથા ।

સર્વત્ર કુશલં ચાહ વસિષ્ઠો રાજસત્તમમ્ ॥ 5 ॥

સુખોપવિષ્ટં રાજાનં વિશ્વામિત્રં મહાતપાઃ ।

પપ્રચ્છ જપતાં શ્રેષ્ઠો વસિષ્ઠો બ્રહ્મણસ્સુતઃ ॥ 6 ॥

કચ્ચિત્તે કુશલં રાજન્ કચ્ચિદ્ધર્મેણ રઞ્જયન્ ।

પ્રજાઃ પાલયસે વીર રાજવૃત્તેન ધાર્મિક ॥ 7 ॥

કચ્ચિત્તે સમ્ભૃતા ભૃત્યાઃ કચ્ચિત્તિષ્ઠન્તિ શાસને ।

કચ્ચિત્તે વિજિતાસ્સર્વે રિપવો રિપુસૂદન ॥ 8 ॥

કચ્ચિદ્બલેષુ કોશેષુ મિત્રેષુ ચ પરન્તપ ।

કુશલં તે નરવ્યાઘ્ર પુત્રપૌત્રે તવાનઘ ॥ 9 ॥

સર્વત્ર કુશલં રાજા વસિષ્ઠં પ્રત્યુદાહરત્ ।

વિશ્વામિત્રો મહાતેજા વસિષ્ઠં વિનયાન્વિતઃ ॥ 10 ॥

કૃત્વોભૌ સુચિરં કાલં ધર્મિષ્ઠૌ તાઃ કથાઃ શુભાઃ ।

મુદા પરમયા યુક્તૌ પ્રીયેતાં તૌ પરસ્પરમ્ ॥ 11 ॥

તતો વસિષ્ઠો ભગવાન્ કથાઽન્તે રઘુનન્દન ।

વિશ્વામિત્રમિદં વાક્યમુવાચ પ્રહસન્નિવ ॥ 12 ॥

આતિથ્યં કર્તુમિચ્છામિ બલસ્યાસ્ય મહાબલ ।

તવ ચૈવાપ્રમેયસ્ય યથાર્હં સમ્પ્રતીચ્છ મે ॥ 13 ॥

સત્ક્રિયાં તુ ભવાનેતાં પ્રતીચ્છતુ મયોદ્યતામ્ ।

રાજા ત્વમતિથિશ્રેષ્ઠઃ પૂજનીયઃ પ્રયત્નતઃ ॥ 14 ॥

એવમુક્તો વસિષ્ઠેન વિશ્વામિત્રો મહામતિઃ ।

કૃતમિત્યબ્રવીદ્રાજા પ્રિયવાક્યેન મે ત્વયા ॥ 15 ॥

ફલમૂલેન ભગવન્ વિદ્યતે યત્તવાશ્રમે ।

પાદ્યેનાચમનીયેન ભગવદ્દર્શનેન ચ ॥ 16 ॥

સર્વથા ચ મહાપ્રાજ્ઞ પૂજાર્હેણ સુપૂજિતઃ ।

ગમિષ્યામિ નમસ્તેઽસ્તુ મૈત્રેણેક્ષસ્વ ચક્ષુષા ॥ 17 ॥

એવં બ્રુવન્તં રાજાનં વસિષ્ઠઃપુનરેવ હિ ।

ન્યમન્ત્રયત ધર્માત્મા પુનઃપુનરુદારધીઃ ॥ 18 ॥

બાઢમિત્યેવ ગાધેયો વસિષ્ઠં પ્રત્યુવાચ હ ।

યથા પ્રિયં ભગવતસ્તથાઽસ્તુ મુનિપુઙ્ગવ ॥ 19 ॥

એવમુક્તો મહાતેજા વસિષ્ઠો જપતાં વરઃ ।

આજુહાવ તતઃ પ્રીતઃ કલ્માષીં ધૂતકલ્મષઃ ॥ 20 ॥

એહ્યેહિ શબલે ક્ષિપ્રં શ્રૃણુ ચાપિ વચો મમ ।

સબલસ્યાસ્ય રાજર્ષેઃકર્તું વ્યવસિતોઽસ્મ્યહમ્ ॥ 21 ॥

ભોજનેન મહાર્હેણ સત્કારં સંવિધત્સ્વ મે ।

યસ્ય યસ્ય યથાકામં ષડ્રસેષ્વભિપૂજિતમ્ ।

તત્સર્વં કામધુક્ક્ષિપ્રમભિવર્ષ કૃતે મમ ॥ 22 ॥

રસેનાન્નેન પાનેન લેહ્યચોષ્યેણ સંયુતમ્ ।

અન્નાનાં નિચયં સર્વં સૃજસ્વ શબલે ત્વર ॥ 23 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે દ્વિપઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha dvipañcāśassargaḥ |

sa dṛṣṭvā paramaprīto viśvāmitro mahābalaḥ |

praṇato vinayādvīro vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam || 1 ||

svāgataṃ tava cetyukto vasiṣṭhena mahātmanā |

āsanaṃ cāsya bhagavān vasiṣṭho vyādideśa ha || 2 ||

upaviṣṭāya ca tadā viśvāmitrāya dhīmate |

yathānyāyaṃ munivaraḥ phalamūlamupāharat || 3 ||

pratigṛhya tu tāṃ pūjāṃ vasiṣṭhādrājasattamaḥ |

tapognihotraśiṣyeṣu kuśalaṃ paryapṛcchata || 4 ||

viśvāmitro mahātejā vanaspatigaṇe tathā |

sarvatra kuśalaṃ cāha vasiṣṭho rājasattamam || 5 ||

sukhopaviṣṭaṃ rājānaṃ viśvāmitraṃ mahātapāḥ |

papraccha japatāṃ śreṣṭho vasiṣṭho brahmaṇassutaḥ || 6 ||

kaccitte kuśalaṃ rājan kacciddharmeṇa rañjayan |

prajāḥ pālayase vīra rājavṛttena dhārmika || 7 ||

kaccitte sambhṛtā bhṛtyāḥ kaccittiṣṭhanti śāsane |

kaccitte vijitāssarve ripavo ripusūdana || 8 ||

kaccidbaleṣu kośeṣu mitreṣu ca parantapa |

kuśalaṃ te naravyāghra putrapautre tavānagha || 9 ||

sarvatra kuśalaṃ rājā vasiṣṭhaṃ pratyudāharat |

viśvāmitro mahātejā vasiṣṭhaṃ vinayānvitaḥ || 10 ||

kṛtvobhau suciraṃ kālaṃ dharmiṣṭhau tāḥ kathāḥ śubhāḥ |

mudā paramayā yuktau prīyetāṃ tau parasparam || 11 ||

tato vasiṣṭho bhagavān kathā'nte raghunandana |

viśvāmitramidaṃ vākyamuvāca prahasanniva || 12 ||

ātithyaṃ kartumicchāmi balasyāsya mahābala |

tava caivāprameyasya yathārhaṃ sampratīccha me || 13 ||

satkriyāṃ tu bhavānetāṃ pratīcchatu mayodyatām |

rājā tvamatithiśreṣṭhaḥ pūjanīyaḥ prayatnataḥ || 14 ||

evamukto vasiṣṭhena viśvāmitro mahāmatiḥ |

kṛtamityabravīdrājā priyavākyena me tvayā || 15 ||

phalamūlena bhagavan vidyate yattavāśrame |

pādyenācamanīyena bhagavaddarśanena ca || 16 ||

sarvathā ca mahāprājña pūjārheṇa supūjitaḥ |

gamiṣyāmi namaste'stu maitreṇekṣasva cakṣuṣā || 17 ||

evaṃ bruvantaṃ rājānaṃ vasiṣṭhaḥpunareva hi |

nyamantrayata dharmātmā punaḥpunarudāradhīḥ || 18 ||

bāḍhamityeva gādheyo vasiṣṭhaṃ pratyuvāca ha |

yathā priyaṃ bhagavatastathā'stu munipuṅgava || 19 ||

evamukto mahātejā vasiṣṭho japatāṃ varaḥ |

ājuhāva tataḥ prītaḥ kalmāṣīṃ dhūtakalmaṣaḥ || 20 ||

ehyehi śabale kṣipraṃ śrṛṇu cāpi vaco mama |

sabalasyāsya rājarṣeḥkartuṃ vyavasito'smyaham || 21 ||

bhojanena mahārheṇa satkāraṃ saṃvidhatsva me |

yasya yasya yathākāmaṃ ṣaḍraseṣvabhipūjitam |

tatsarvaṃ kāmadhukkṣipramabhivarṣa kṛte mama || 22 ||

rasenānnena pānena lehyacoṣyeṇa saṃyutam |

annānāṃ nicayaṃ sarvaṃ sṛjasva śabale tvara || 23 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvipañcāśassargaḥ ||