શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।
અથ ષોડશસ્સર્ગઃ ।
તતો નારાયણો દેવો નિયુક્તસ્સુરસત્તમૈઃ ।
જાનન્નપિ સુરાનેવં શ્લક્ષ્ણં વચનમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
ઉપાયઃ કો વધે તસ્ય રાવણસ્ય દુરાત્મનઃ ।
યમહં તં સમાસ્થાય નિહન્યામૃષિકણ્ટકમ્ ॥ 2 ॥
એવમુક્તાસ્સુરાસ્સર્વે પ્રત્યૂચુર્વિષ્ણુમવ્યયમ્ ।
માનુષીં તનુમાસ્થાય રાવણં જહિ સંયુગે ॥ 3 ॥
સ હિ તેપે તપસ્તીવ્રં દીર્ઘકાલમરિન્દમ ।
યેન તુષ્ટોઽભવદ્બ્રહ્મા લોકકૃલ્લોકપૂર્વજઃ ॥ 4 ॥
સન્તુષ્ટઃ પ્રદદૌ તસ્મૈ રાક્ષસાય વરં પ્રભુઃ ।
04 નાનાવિધેભ્યો ભૂતેભ્યો ભયં નાન્યત્ર માનુષાત્ ॥ 5 ॥
અવજ્ઞાતાઃ પુરા તેન વરદાને હિ માનવાઃ ।
105 એવં પિતામહાત્તસ્માદ્વરં પ્રાપ્ય સ દર્પિતઃ ॥ 6 ॥
ઉત્સાદયતિ લોકાન્ત્રીન્ સ્ત્રિયશ્ચાપ્યપકર્ષતિ ।
તસ્માત્તસ્ય વધો દૃષ્ટો માનુષેભ્યઃ પરન્તપ ॥ 7 ॥
ઇત્યેતદ્વચનં શ્રુત્વા સુરાણાં વિષ્ણુરાત્મવાન્ ।
પિતરં રોચયામાસ તદા દશરથં નૃપમ્ ॥ 8 ॥
સ ચાપ્યપુત્રો નૃપતિસ્તસ્મિન્કાલે મહાદ્યુતિઃ ।
અયજત્પુત્રિયામિષ્ટિં પુત્રેપ્સુરરિસૂદનઃ ॥ 9 ॥
સ કૃત્વા નિશ્ચયં વિષ્ણુરામન્ત્ર્ય ચ પિતામહમ્ ।
અન્તર્ધાનં ગતો દેવૈઃ પૂજ્યમાનો મહર્ષિભિઃ ॥ 10 ॥
તો વૈ યજમાનસ્ય પાવકાદતુલપ્રભમ્ ।
પ્રાદુર્ભૂતં મહદ્ભૂતં મહાવીર્યં મહાબલમ્ ॥ 11 ॥
કૃષ્ણં રક્તામ્બરધરં રક્તાસ્યં દુન્દુભિસ્વનમ્ ।
સ્નિગ્ધહર્યક્ષતનુજશ્મશ્રુપ્રવરમૂર્ધજમ્ ॥ 12 ॥
શુભલક્ષણસમ્પન્નં દિવ્યાભરણભૂષિતમ્ ।
શૈલશૃઙ્ગસમુત્સેથં દૃપ્તશાર્દૂલવિક્રમમ્ ॥ 13 ॥
દિવાકરસમાકારં દીપ્તાનલશિખોપમમ્ ।
તપ્તજામ્બૂનદમયીં રાજતાન્તપરિચ્છદામ્ ॥ 14 ॥
દિવ્યપાયસસમ્પૂર્ણાં પાત્રીં પત્નીમિવ પ્રિયામ્ ।
પ્રગૃહ્ય વિપુલાં દોર્ભ્યાં સ્વયં માયામયીમિવ ॥ 15 ॥
સમવેક્ષ્યાબ્રવીદ્વાક્યમિદં દશરથં નૃપમ્ ।
પ્રાજાપત્યં નરં વિદ્ધિ મામિહાભ્યાગતં નૃપ ॥ 16 ॥
તતઃ પરં તદા રાજા પ્રત્યુવાચ કૃતાઞ્જલિઃ ।
ભગવન્ સ્વાગતં તેઽસ્તુ કિમહં કરવાણિ તે ॥ 17 ॥
અથો પુનરિદં વાક્યં પ્રાજાપત્યો નરોઽબ્રવીત્ ।
રાજન્નર્ચયતા દેવાનદ્ય પ્રાપ્તમિદં ત્વયા ॥ 18 ॥
ઇદં તુ નૃપશાર્દૂલ પાયસં દેવનિર્મિતમ્ ।
પ્રજાકરં ગૃહાણ ત્વં ધન્યમારોગ્યવર્ધનમ્ ॥ 19 ॥
ભાર્યાણામનુરૂપાણામશ્નીતેતિ પ્રયચ્છ વૈ ।
તાસુ ત્વં પ્રાપ્સ્યસે પુત્રાન્યદર્થં યજસે નૃપ ॥ 20 ॥
તથેતિ નૃપતિઃ પ્રીતશ્શિરસા પ્રતિગૃહ્યતામ્ ।
પાત્રીં દેવાન્નસમ્પૂર્ણાં દેવદત્તાં હિરણ્મયીમ્ ॥ 21 ॥
અભિવાદ્ય ચ તદ્ભૂતમદ્ભુતં પ્રિયદર્શનમ્ ।
મુદા પરમયા યુક્તશ્ચકારાભિપ્રદક્ષિણમ્ ॥ 22 ॥
તતો દશરથઃ પ્રાપ્ય પાયસં દેવનિર્મિતમ્ ।
બભૂવ પરમપ્રીતઃ પ્રાપ્ય વિત્તમિવાધનઃ ॥ 23 ॥
તતસ્તદદ્ભુતપ્રખ્યં ભૂતં પરમભાસ્વરમ્ ।
સંવર્તયિત્વા તત્કર્મ તત્રૈવાન્તરધીયત ॥ 24 ॥
હર્ષરશ્મિભિરુદ્યોતં તસ્યાન્તઃપુરમાબભૌ ।
શારદસ્યાભિરામસ્ય ચન્દ્રસ્યેવ નભોંઽશુભિઃ ॥ 25 ॥
સોઽન્તઃપુરં પ્રવિશ્યૈવ કૌસલ્યામિદમબ્રવીત્ ।
પાયસં પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ પુત્રીયં ત્વિદમાત્મનઃ ॥ 26 ॥
કૌસલ્યાયૈ નરપતિઃ પાયસાર્ધં દદૌ તદા ।
અર્ધાદર્ધં દદૌ ચાપિ સુમિત્રાયૈ નરાધિપઃ ॥ 27 ॥
કૈકેય્યૈ ચાવશિષ્ટાર્ધં દદૌ પુત્રાર્થકારણાત્ ।
પ્રદદૌ ચાવશિષ્ટાર્ધં પાયસસ્યામૃતોપમમ્ ॥ 28 ॥
અનુચિન્ત્ય સુમિત્રાયૈ પુનરેવ મહીપતિઃ ।
એવં તાસાં દદૌ રાજા ભાર્યાણાં પાયસં પૃથક્ ॥ 29 ॥
તાસ્ત્વેતત્પાયસં પ્રાપ્ય નરેન્દ્રસ્યોત્તમાસ્સ્ત્રયઃ ।
સમ્માનં મેનિરે સર્વાંઃ પ્રહર્ષોદિતચેતસઃ ॥ 30 ॥
તતસ્તુ તાઃ પ્રાશ્ય તદુત્તમાસ્ત્રિયો મહીપતેરુત્તમપાયસં પૃથક્ ।
હુતાશનાદિત્યસમાનતેજસો ઽચિરેણ ગર્ભાન્પ્રતિપેદિરે તદા ॥ 31 ॥
તતસ્તુ રાજા પ્રસમીક્ષ્ય તાઃ સ્ત્રિયઃ પ્રરૂઢગર્ભાઃ પ્રતિલબ્ધમાનસઃ ।
બભૂવ હૃષ્ટસ્ત્રિદિવે યથા હરિઃ સુરેન્દ્રસિદ્ધર્ષિગણાભિપૂજિતઃ ॥ 32 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે ષોડશસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣoḍaśassargaḥ |
tato nārāyaṇo devo niyuktassurasattamaiḥ |
jānannapi surānevaṃ ślakṣṇaṃ vacanamabravīt || 1 ||
upāyaḥ ko vadhe tasya rāvaṇasya durātmanaḥ |
yamahaṃ taṃ samāsthāya nihanyāmṛṣikaṇṭakam || 2 ||
evamuktāssurāssarve pratyūcurviṣṇumavyayam |
mānuṣīṃ tanumāsthāya rāvaṇaṃ jahi saṃyuge || 3 ||
sa hi tepe tapastīvraṃ dīrghakālamarindama |
yena tuṣṭo'bhavadbrahmā lokakṛllokapūrvajaḥ || 4 ||
santuṣṭaḥ pradadau tasmai rākṣasāya varaṃ prabhuḥ |
04 nānāvidhebhyo bhūtebhyo bhayaṃ nānyatra mānuṣāt || 5 ||
avajñātāḥ purā tena varadāne hi mānavāḥ |
105 evaṃ pitāmahāttasmādvaraṃ prāpya sa darpitaḥ || 6 ||
utsādayati lokāntrīn striyaścāpyapakarṣati |
tasmāttasya vadho dṛṣṭo mānuṣebhyaḥ parantapa || 7 ||
ityetadvacanaṃ śrutvā surāṇāṃ viṣṇurātmavān |
pitaraṃ rocayāmāsa tadā daśarathaṃ nṛpam || 8 ||
sa cāpyaputro nṛpatistasminkāle mahādyutiḥ |
ayajatputriyāmiṣṭiṃ putrepsurarisūdanaḥ || 9 ||
sa kṛtvā niścayaṃ viṣṇurāmantrya ca pitāmaham |
antardhānaṃ gato devaiḥ pūjyamāno maharṣibhiḥ || 10 ||
to vai yajamānasya pāvakādatulaprabham |
prādurbhūtaṃ mahadbhūtaṃ mahāvīryaṃ mahābalam || 11 ||
kṛṣṇaṃ raktāmbaradharaṃ raktāsyaṃ dundubhisvanam |
snigdhaharyakṣatanujaśmaśrupravaramūrdhajam || 12 ||
śubhalakṣaṇasampannaṃ divyābharaṇabhūṣitam |
śailaśṛṅgasamutsethaṃ dṛptaśārdūlavikramam || 13 ||
divākarasamākāraṃ dīptānalaśikhopamam |
taptajāmbūnadamayīṃ rājatāntaparicchadām || 14 ||
divyapāyasasampūrṇāṃ pātrīṃ patnīmiva priyām |
pragṛhya vipulāṃ dorbhyāṃ svayaṃ māyāmayīmiva || 15 ||
samavekṣyābravīdvākyamidaṃ daśarathaṃ nṛpam |
prājāpatyaṃ naraṃ viddhi māmihābhyāgataṃ nṛpa || 16 ||
tataḥ paraṃ tadā rājā pratyuvāca kṛtāñjaliḥ |
bhagavan svāgataṃ te'stu kimahaṃ karavāṇi te || 17 ||
atho punaridaṃ vākyaṃ prājāpatyo naro'bravīt |
rājannarcayatā devānadya prāptamidaṃ tvayā || 18 ||
idaṃ tu nṛpaśārdūla pāyasaṃ devanirmitam |
prajākaraṃ gṛhāṇa tvaṃ dhanyamārogyavardhanam || 19 ||
bhāryāṇāmanurūpāṇāmaśnīteti prayaccha vai |
tāsu tvaṃ prāpsyase putrānyadarthaṃ yajase nṛpa || 20 ||
tatheti nṛpatiḥ prītaśśirasā pratigṛhyatām |
pātrīṃ devānnasampūrṇāṃ devadattāṃ hiraṇmayīm || 21 ||
abhivādya ca tadbhūtamadbhutaṃ priyadarśanam |
mudā paramayā yuktaścakārābhipradakṣiṇam || 22 ||
tato daśarathaḥ prāpya pāyasaṃ devanirmitam |
babhūva paramaprītaḥ prāpya vittamivādhanaḥ || 23 ||
tatastadadbhutaprakhyaṃ bhūtaṃ paramabhāsvaram |
saṃvartayitvā tatkarma tatraivāntaradhīyata || 24 ||
harṣaraśmibhirudyotaṃ tasyāntaḥpuramābabhau |
śāradasyābhirāmasya candrasyeva nabhoṃ'śubhiḥ || 25 ||
so'ntaḥpuraṃ praviśyaiva kausalyāmidamabravīt |
pāyasaṃ pratigṛhṇīṣva putrīyaṃ tvidamātmanaḥ || 26 ||
kausalyāyai narapatiḥ pāyasārdhaṃ dadau tadā |
ardhādardhaṃ dadau cāpi sumitrāyai narādhipaḥ || 27 ||
kaikeyyai cāvaśiṣṭārdhaṃ dadau putrārthakāraṇāt |
pradadau cāvaśiṣṭārdhaṃ pāyasasyāmṛtopamam || 28 ||
anucintya sumitrāyai punareva mahīpatiḥ |
evaṃ tāsāṃ dadau rājā bhāryāṇāṃ pāyasaṃ pṛthak || 29 ||
tāstvetatpāyasaṃ prāpya narendrasyottamāsstrayaḥ |
sammānaṃ menire sarvāṃḥ praharṣoditacetasaḥ || 30 ||
tatastu tāḥ prāśya taduttamāstriyo mahīpateruttamapāyasaṃ pṛthak |
hutāśanādityasamānatejaso 'cireṇa garbhānpratipedire tadā || 31 ||
tatastu rājā prasamīkṣya tāḥ striyaḥ prarūḍhagarbhāḥ pratilabdhamānasaḥ |
babhūva hṛṣṭastridive yathā hariḥ surendrasiddharṣigaṇābhipūjitaḥ || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣoḍaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ षोडशस्सर्गः ।
ततो नारायणो देवो नियुक्तस्सुरसत्तमैः ।
जानन्नपि सुरानेवं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत् ॥ 1 ॥
उपायः को वधे तस्य रावणस्य दुरात्मनः ।
यमहं तं समास्थाय निहन्यामृषिकण्टकम् ॥ 2 ॥
एवमुक्तास्सुरास्सर्वे प्रत्यूचुर्विष्णुमव्ययम् ।
मानुषीं तनुमास्थाय रावणं जहि संयुगे ॥ 3 ॥
स हि तेपे तपस्तीव्रं दीर्घकालमरिन्दम ।
येन तुष्टोऽभवद्ब्रह्मा लोककृल्लोकपूर्वजः ॥ 4 ॥
सन्तुष्टः प्रददौ तस्मै राक्षसाय वरं प्रभुः ।
04 नानाविधेभ्यो भूतेभ्यो भयं नान्यत्र मानुषात् ॥ 5 ॥
अवज्ञाताः पुरा तेन वरदाने हि मानवाः ।
105 एवं पितामहात्तस्माद्वरं प्राप्य स दर्पितः ॥ 6 ॥
उत्सादयति लोकान्त्रीन् स्त्रियश्चाप्यपकर्षति ।
तस्मात्तस्य वधो दृष्टो मानुषेभ्यः परन्तप ॥ 7 ॥
इत्येतद्वचनं श्रुत्वा सुराणां विष्णुरात्मवान् ।
पितरं रोचयामास तदा दशरथं नृपम् ॥ 8 ॥
स चाप्यपुत्रो नृपतिस्तस्मिन्काले महाद्युतिः ।
अयजत्पुत्रियामिष्टिं पुत्रेप्सुररिसूदनः ॥ 9 ॥
स कृत्वा निश्चयं विष्णुरामन्त्र्य च पितामहम् ।
अन्तर्धानं गतो देवैः पूज्यमानो महर्षिभिः ॥ 10 ॥
तो वै यजमानस्य पावकादतुलप्रभम् ।
प्रादुर्भूतं महद्भूतं महावीर्यं महाबलम् ॥ 11 ॥
कृष्णं रक्ताम्बरधरं रक्तास्यं दुन्दुभिस्वनम् ।
स्निग्धहर्यक्षतनुजश्मश्रुप्रवरमूर्धजम् ॥ 12 ॥
शुभलक्षणसम्पन्नं दिव्याभरणभूषितम् ।
शैलशृङ्गसमुत्सेथं दृप्तशार्दूलविक्रमम् ॥ 13 ॥
दिवाकरसमाकारं दीप्तानलशिखोपमम् ।
तप्तजाम्बूनदमयीं राजतान्तपरिच्छदाम् ॥ 14 ॥
दिव्यपायससम्पूर्णां पात्रीं पत्नीमिव प्रियाम् ।
प्रगृह्य विपुलां दोर्भ्यां स्वयं मायामयीमिव ॥ 15 ॥
समवेक्ष्याब्रवीद्वाक्यमिदं दशरथं नृपम् ।
प्राजापत्यं नरं विद्धि मामिहाभ्यागतं नृप ॥ 16 ॥
ततः परं तदा राजा प्रत्युवाच कृताञ्जलिः ।
भगवन् स्वागतं तेऽस्तु किमहं करवाणि ते ॥ 17 ॥
अथो पुनरिदं वाक्यं प्राजापत्यो नरोऽब्रवीत् ।
राजन्नर्चयता देवानद्य प्राप्तमिदं त्वया ॥ 18 ॥
इदं तु नृपशार्दूल पायसं देवनिर्मितम् ।
प्रजाकरं गृहाण त्वं धन्यमारोग्यवर्धनम् ॥ 19 ॥
भार्याणामनुरूपाणामश्नीतेति प्रयच्छ वै ।
तासु त्वं प्राप्स्यसे पुत्रान्यदर्थं यजसे नृप ॥ 20 ॥
तथेति नृपतिः प्रीतश्शिरसा प्रतिगृह्यताम् ।
पात्रीं देवान्नसम्पूर्णां देवदत्तां हिरण्मयीम् ॥ 21 ॥
अभिवाद्य च तद्भूतमद्भुतं प्रियदर्शनम् ।
मुदा परमया युक्तश्चकाराभिप्रदक्षिणम् ॥ 22 ॥
ततो दशरथः प्राप्य पायसं देवनिर्मितम् ।
बभूव परमप्रीतः प्राप्य वित्तमिवाधनः ॥ 23 ॥
ततस्तदद्भुतप्रख्यं भूतं परमभास्वरम् ।
संवर्तयित्वा तत्कर्म तत्रैवान्तरधीयत ॥ 24 ॥
हर्षरश्मिभिरुद्योतं तस्यान्तःपुरमाबभौ ।
शारदस्याभिरामस्य चन्द्रस्येव नभोंऽशुभिः ॥ 25 ॥
सोऽन्तःपुरं प्रविश्यैव कौसल्यामिदमब्रवीत् ।
पायसं प्रतिगृह्णीष्व पुत्रीयं त्विदमात्मनः ॥ 26 ॥
कौसल्यायै नरपतिः पायसार्धं ददौ तदा ।
अर्धादर्धं ददौ चापि सुमित्रायै नराधिपः ॥ 27 ॥
कैकेय्यै चावशिष्टार्धं ददौ पुत्रार्थकारणात् ।
प्रददौ चावशिष्टार्धं पायसस्यामृतोपमम् ॥ 28 ॥
अनुचिन्त्य सुमित्रायै पुनरेव महीपतिः ।
एवं तासां ददौ राजा भार्याणां पायसं पृथक् ॥ 29 ॥
तास्त्वेतत्पायसं प्राप्य नरेन्द्रस्योत्तमास्स्त्रयः ।
सम्मानं मेनिरे सर्वांः प्रहर्षोदितचेतसः ॥ 30 ॥
ततस्तु ताः प्राश्य तदुत्तमास्त्रियो महीपतेरुत्तमपायसं पृथक् ।
हुताशनादित्यसमानतेजसो ऽचिरेण गर्भान्प्रतिपेदिरे तदा ॥ 31 ॥
ततस्तु राजा प्रसमीक्ष्य ताः स्त्रियः प्ररूढगर्भाः प्रतिलब्धमानसः ।
बभूव हृष्टस्त्रिदिवे यथा हरिः सुरेन्द्रसिद्धर्षिगणाभिपूजितः ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे षोडशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣoḍaśassargaḥ |
tato nārāyaṇo devo niyuktassurasattamaiḥ |
jānannapi surānevaṃ ślakṣṇaṃ vacanamabravīt || 1 ||
upāyaḥ ko vadhe tasya rāvaṇasya durātmanaḥ |
yamahaṃ taṃ samāsthāya nihanyāmṛṣikaṇṭakam || 2 ||
evamuktāssurāssarve pratyūcurviṣṇumavyayam |
mānuṣīṃ tanumāsthāya rāvaṇaṃ jahi saṃyuge || 3 ||
sa hi tepe tapastīvraṃ dīrghakālamarindama |
yena tuṣṭo'bhavadbrahmā lokakṛllokapūrvajaḥ || 4 ||
santuṣṭaḥ pradadau tasmai rākṣasāya varaṃ prabhuḥ |
04 nānāvidhebhyo bhūtebhyo bhayaṃ nānyatra mānuṣāt || 5 ||
avajñātāḥ purā tena varadāne hi mānavāḥ |
105 evaṃ pitāmahāttasmādvaraṃ prāpya sa darpitaḥ || 6 ||
utsādayati lokāntrīn striyaścāpyapakarṣati |
tasmāttasya vadho dṛṣṭo mānuṣebhyaḥ parantapa || 7 ||
ityetadvacanaṃ śrutvā surāṇāṃ viṣṇurātmavān |
pitaraṃ rocayāmāsa tadā daśarathaṃ nṛpam || 8 ||
sa cāpyaputro nṛpatistasminkāle mahādyutiḥ |
ayajatputriyāmiṣṭiṃ putrepsurarisūdanaḥ || 9 ||
sa kṛtvā niścayaṃ viṣṇurāmantrya ca pitāmaham |
antardhānaṃ gato devaiḥ pūjyamāno maharṣibhiḥ || 10 ||
to vai yajamānasya pāvakādatulaprabham |
prādurbhūtaṃ mahadbhūtaṃ mahāvīryaṃ mahābalam || 11 ||
kṛṣṇaṃ raktāmbaradharaṃ raktāsyaṃ dundubhisvanam |
snigdhaharyakṣatanujaśmaśrupravaramūrdhajam || 12 ||
śubhalakṣaṇasampannaṃ divyābharaṇabhūṣitam |
śailaśṛṅgasamutsethaṃ dṛptaśārdūlavikramam || 13 ||
divākarasamākāraṃ dīptānalaśikhopamam |
taptajāmbūnadamayīṃ rājatāntaparicchadām || 14 ||
divyapāyasasampūrṇāṃ pātrīṃ patnīmiva priyām |
pragṛhya vipulāṃ dorbhyāṃ svayaṃ māyāmayīmiva || 15 ||
samavekṣyābravīdvākyamidaṃ daśarathaṃ nṛpam |
prājāpatyaṃ naraṃ viddhi māmihābhyāgataṃ nṛpa || 16 ||
tataḥ paraṃ tadā rājā pratyuvāca kṛtāñjaliḥ |
bhagavan svāgataṃ te'stu kimahaṃ karavāṇi te || 17 ||
atho punaridaṃ vākyaṃ prājāpatyo naro'bravīt |
rājannarcayatā devānadya prāptamidaṃ tvayā || 18 ||
idaṃ tu nṛpaśārdūla pāyasaṃ devanirmitam |
prajākaraṃ gṛhāṇa tvaṃ dhanyamārogyavardhanam || 19 ||
bhāryāṇāmanurūpāṇāmaśnīteti prayaccha vai |
tāsu tvaṃ prāpsyase putrānyadarthaṃ yajase nṛpa || 20 ||
tatheti nṛpatiḥ prītaśśirasā pratigṛhyatām |
pātrīṃ devānnasampūrṇāṃ devadattāṃ hiraṇmayīm || 21 ||
abhivādya ca tadbhūtamadbhutaṃ priyadarśanam |
mudā paramayā yuktaścakārābhipradakṣiṇam || 22 ||
tato daśarathaḥ prāpya pāyasaṃ devanirmitam |
babhūva paramaprītaḥ prāpya vittamivādhanaḥ || 23 ||
tatastadadbhutaprakhyaṃ bhūtaṃ paramabhāsvaram |
saṃvartayitvā tatkarma tatraivāntaradhīyata || 24 ||
harṣaraśmibhirudyotaṃ tasyāntaḥpuramābabhau |
śāradasyābhirāmasya candrasyeva nabhoṃ'śubhiḥ || 25 ||
so'ntaḥpuraṃ praviśyaiva kausalyāmidamabravīt |
pāyasaṃ pratigṛhṇīṣva putrīyaṃ tvidamātmanaḥ || 26 ||
kausalyāyai narapatiḥ pāyasārdhaṃ dadau tadā |
ardhādardhaṃ dadau cāpi sumitrāyai narādhipaḥ || 27 ||
kaikeyyai cāvaśiṣṭārdhaṃ dadau putrārthakāraṇāt |
pradadau cāvaśiṣṭārdhaṃ pāyasasyāmṛtopamam || 28 ||
anucintya sumitrāyai punareva mahīpatiḥ |
evaṃ tāsāṃ dadau rājā bhāryāṇāṃ pāyasaṃ pṛthak || 29 ||
tāstvetatpāyasaṃ prāpya narendrasyottamāsstrayaḥ |
sammānaṃ menire sarvāṃḥ praharṣoditacetasaḥ || 30 ||
tatastu tāḥ prāśya taduttamāstriyo mahīpateruttamapāyasaṃ pṛthak |
hutāśanādityasamānatejaso 'cireṇa garbhānpratipedire tadā || 31 ||
tatastu rājā prasamīkṣya tāḥ striyaḥ prarūḍhagarbhāḥ pratilabdhamānasaḥ |
babhūva hṛṣṭastridive yathā hariḥ surendrasiddharṣigaṇābhipūjitaḥ || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣoḍaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.