Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।
અથ વિંશસ્સર્ગઃ ।
Shloka 1
તચ્છ્રુત્વા રાજશાર્દૂલો વિશ્વામિત્રસ્ય ભાષિતમ્ ।
મુહૂર્તમિવ નિસ્સઞ્જ્ઞસ્સઞ્જ્ઞાવાનિદમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
મુહૂર્તમિવ નિસ્સઞ્જ્ઞસ્સઞ્જ્ઞાવાનિદમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
tacchrutvā rājaśārdūlo viśvāmitrasya bhāṣitam |
muhūrtamiva nissañjñassañjñāvānidamabravīt || 1 ||
muhūrtamiva nissañjñassañjñāvānidamabravīt || 1 ||
Shloka 2
ઊનષોડશવર્ષો મે રામો રાજીવલોચનઃ ।
ન યુદ્ધયોગ્યતામસ્ય પશ્યામિ સહ રાક્ષસૈઃ ॥ 2 ॥
ન યુદ્ધયોગ્યતામસ્ય પશ્યામિ સહ રાક્ષસૈઃ ॥ 2 ॥
ūnaṣoḍaśavarṣo me rāmo rājīvalocanaḥ |
na yuddhayogyatāmasya paśyāmi saha rākṣasaiḥ || 2 ||
na yuddhayogyatāmasya paśyāmi saha rākṣasaiḥ || 2 ||
Shloka 3
ઇયમક્ષૌહિણી પૂર્ણા યસ્યાહં પતિરીશ્વરઃ ।
અનયા સંવૃતો ગત્વા યોદ્ધાઽહં તૈર્નિશાચરૈઃ ॥ 3 ॥
અનયા સંવૃતો ગત્વા યોદ્ધાઽહં તૈર્નિશાચરૈઃ ॥ 3 ॥
iyamakṣauhiṇī pūrṇā yasyāhaṃ patirīśvaraḥ |
anayā saṃvṛto gatvā yoddhā'haṃ tairniśācaraiḥ || 3 ||
anayā saṃvṛto gatvā yoddhā'haṃ tairniśācaraiḥ || 3 ||
Shloka 4
ઇમે શૂરાશ્ચ વિક્રાન્તા ભૃત્યા મેઽસ્ત્રવિશારદાઃ ।
યોગ્યા રક્ષોગણૈર્યોદ્ધું ન રામં નેતુમર્હસિ ॥ 4 ॥
યોગ્યા રક્ષોગણૈર્યોદ્ધું ન રામં નેતુમર્હસિ ॥ 4 ॥
ime śūrāśca vikrāntā bhṛtyā me'straviśāradāḥ |
yogyā rakṣogaṇairyoddhuṃ na rāmaṃ netumarhasi || 4 ||
yogyā rakṣogaṇairyoddhuṃ na rāmaṃ netumarhasi || 4 ||
Shloka 5
અહમેવ ધનુષ્પાણિર્ગોપ્તા સમરમૂર્ધનિ ।
યાવત્પ્રાણાન્ધરિષ્યામિ તાવદ્યોત્સ્યે નિશાચરૈઃ ॥ 5 ॥
યાવત્પ્રાણાન્ધરિષ્યામિ તાવદ્યોત્સ્યે નિશાચરૈઃ ॥ 5 ॥
ahameva dhanuṣpāṇirgoptā samaramūrdhani |
yāvatprāṇāndhariṣyāmi tāvadyotsye niśācaraiḥ || 5 ||
yāvatprāṇāndhariṣyāmi tāvadyotsye niśācaraiḥ || 5 ||
Shloka 6
નિર્વિઘ્ના વ્રતચર્યા સા ભવિષ્યતિ સુરક્ષિતા ।
અહં તત્રાગમિષ્યામિ ન રામં નેતુમર્હસિ ॥ 6 ॥
અહં તત્રાગમિષ્યામિ ન રામં નેતુમર્હસિ ॥ 6 ॥
nirvighnā vratacaryā sā bhaviṣyati surakṣitā |
ahaṃ tatrāgamiṣyāmi na rāmaṃ netumarhasi || 6 ||
ahaṃ tatrāgamiṣyāmi na rāmaṃ netumarhasi || 6 ||
Shloka 7
બાલો હ્યકૃતવિદ્યશ્ચ ન ચ વેત્તિ બલાબલમ્ ।
ન ચાસ્ત્રબલસંયુક્તો ન ચ યુદ્ધવિશારદઃ ॥ 7 ॥
ન ચાસ્ત્રબલસંયુક્તો ન ચ યુદ્ધવિશારદઃ ॥ 7 ॥
bālo hyakṛtavidyaśca na ca vetti balābalam |
na cāstrabalasaṃyukto na ca yuddhaviśāradaḥ || 7 ||
na cāstrabalasaṃyukto na ca yuddhaviśāradaḥ || 7 ||
Shloka 8
ન ચાસૌ રક્ષસાં યોગ્યઃ કૂટયુદ્ધા હિ તે ધ્રુવમ્ ।
વિપ્રયુક્તો હિ રામેણ મુહૂર્તમપિ નોત્સહે ॥ 8 ॥
વિપ્રયુક્તો હિ રામેણ મુહૂર્તમપિ નોત્સહે ॥ 8 ॥
na cāsau rakṣasāṃ yogyaḥ kūṭayuddhā hi te dhruvam |
viprayukto hi rāmeṇa muhūrtamapi notsahe || 8 ||
viprayukto hi rāmeṇa muhūrtamapi notsahe || 8 ||
Shloka 9
જીવિતું મુનિશાર્દૂલ ન રામં નેતુમર્હસિ ।
યદિ વા રાઘવં બ્રહ્મન્નેતુમિચ્છસિ સુવ્રત ॥ 9 ॥
યદિ વા રાઘવં બ્રહ્મન્નેતુમિચ્છસિ સુવ્રત ॥ 9 ॥
jīvituṃ muniśārdūla na rāmaṃ netumarhasi |
yadi vā rāghavaṃ brahmannetumicchasi suvrata || 9 ||
yadi vā rāghavaṃ brahmannetumicchasi suvrata || 9 ||
Shloka 10
ચતુરઙ્ગસમાયુક્તં મયા ચ સહિતં નય ।
ષષ્ટિર્વર્ષસહસ્રાણિ જાતસ્ય મમ કૌશિક ॥ 10 ॥
ષષ્ટિર્વર્ષસહસ્રાણિ જાતસ્ય મમ કૌશિક ॥ 10 ॥
caturaṅgasamāyuktaṃ mayā ca sahitaṃ naya |
ṣaṣṭirvarṣasahasrāṇi jātasya mama kauśika || 10 ||
ṣaṣṭirvarṣasahasrāṇi jātasya mama kauśika || 10 ||
Shloka 11
દુઃખેનોત્પાદિતશ્ચાયં ન રામં નેતુમર્હસિ ।
ચતુર્ણામાત્મજાનાં હિ પ્રીતિઃપરમિકા મમ ॥ 11 ॥
ચતુર્ણામાત્મજાનાં હિ પ્રીતિઃપરમિકા મમ ॥ 11 ॥
duḥkhenotpāditaścāyaṃ na rāmaṃ netumarhasi |
caturṇāmātmajānāṃ hi prītiḥparamikā mama || 11 ||
caturṇāmātmajānāṃ hi prītiḥparamikā mama || 11 ||
Shloka 12
જ્યેષ્ઠં ધર્મપ્રધાનં ચ ન રામં નેતુમર્હસિ ।
કિંવીર્યા રાક્ષસાસ્તે ચ કસ્ય પુત્રાશ્ચ તે ચ કે ॥ 12 ॥
કિંવીર્યા રાક્ષસાસ્તે ચ કસ્ય પુત્રાશ્ચ તે ચ કે ॥ 12 ॥
jyeṣṭhaṃ dharmapradhānaṃ ca na rāmaṃ netumarhasi |
kiṃvīryā rākṣasāste ca kasya putrāśca te ca ke || 12 ||
kiṃvīryā rākṣasāste ca kasya putrāśca te ca ke || 12 ||
Shloka 13
કથં પ્રમાણાઃ કે ચૈતાન્રક્ષન્તિ મુનિપુઙ્ગવ ।
કથં ચ પ્રતિકર્તવ્યં તેષાં રામેણ રક્ષસામ્ ॥ 13 ॥
કથં ચ પ્રતિકર્તવ્યં તેષાં રામેણ રક્ષસામ્ ॥ 13 ॥
kathaṃ pramāṇāḥ ke caitānrakṣanti munipuṅgava |
kathaṃ ca pratikartavyaṃ teṣāṃ rāmeṇa rakṣasām || 13 ||
kathaṃ ca pratikartavyaṃ teṣāṃ rāmeṇa rakṣasām || 13 ||
Shloka 14
મામકૈર્વા બલૈર્બ્રહ્મન્મયા વા કૂટયોધિનામ્ ।
3 સર્વં મે શંસ ભગવન્કથં તેષાં મયા રણે ॥ 14 ॥
3 સર્વં મે શંસ ભગવન્કથં તેષાં મયા રણે ॥ 14 ॥
māmakairvā balairbrahmanmayā vā kūṭayodhinām |
3 sarvaṃ me śaṃsa bhagavankathaṃ teṣāṃ mayā raṇe || 14 ||
3 sarvaṃ me śaṃsa bhagavankathaṃ teṣāṃ mayā raṇe || 14 ||
Shloka 15
સ્થાતવ્યં દુષ્ટભાવાનાં વીર્યોત્સિક્તા હિ રાક્ષસાઃ ।
4 તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા વિશ્વામિત્રોઽભ્યભાષત ॥ 15 ॥
4 તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા વિશ્વામિત્રોઽભ્યભાષત ॥ 15 ॥
sthātavyaṃ duṣṭabhāvānāṃ vīryotsiktā hi rākṣasāḥ |
4 tasya tadvacanaṃ śrutvā viśvāmitro'bhyabhāṣata || 15 ||
4 tasya tadvacanaṃ śrutvā viśvāmitro'bhyabhāṣata || 15 ||
Shloka 16
પૌલસ્ત્યવંશપ્રભવો રાવણો નામ રાક્ષસઃ ।
સ બ્રહ્મણા દત્તવરસ્ત્રૈલોક્યં બાધતે ભૃશમ્ ॥ 16 ॥
સ બ્રહ્મણા દત્તવરસ્ત્રૈલોક્યં બાધતે ભૃશમ્ ॥ 16 ॥
paulastyavaṃśaprabhavo rāvaṇo nāma rākṣasaḥ |
sa brahmaṇā dattavarastrailokyaṃ bādhate bhṛśam || 16 ||
sa brahmaṇā dattavarastrailokyaṃ bādhate bhṛśam || 16 ||
Shloka 17
મહાબલો મહાવીર્યો રાક્ષસૈર્બહુભિર્વૃતઃ ।
શ્રૂયતે હિ મહાવીર્યો રાવણો રાક્ષસાધિપઃ ॥ 17 ॥
શ્રૂયતે હિ મહાવીર્યો રાવણો રાક્ષસાધિપઃ ॥ 17 ॥
mahābalo mahāvīryo rākṣasairbahubhirvṛtaḥ |
śrūyate hi mahāvīryo rāvaṇo rākṣasādhipaḥ || 17 ||
śrūyate hi mahāvīryo rāvaṇo rākṣasādhipaḥ || 17 ||
Shloka 18
સાક્ષાદ્વૈશ્રવણભ્રાતા પુત્રો વિશ્રવસો મુનેઃ ।
યદા સ્વયં ન યજ્ઞસ્ય વિઘ્નકર્તા મહાબલઃ ॥ 18 ॥
યદા સ્વયં ન યજ્ઞસ્ય વિઘ્નકર્તા મહાબલઃ ॥ 18 ॥
sākṣādvaiśravaṇabhrātā putro viśravaso muneḥ |
yadā svayaṃ na yajñasya vighnakartā mahābalaḥ || 18 ||
yadā svayaṃ na yajñasya vighnakartā mahābalaḥ || 18 ||
Shloka 19
તેન સઞ્ચોદિતૌ દ્વૌ તુ રાક્ષસૌ વૈ મહાબલૌ ।
મારીચશ્ચ સુબાહુશ્ચ યજ્ઞવિઘ્નં કરિષ્યતઃ ॥ 19 ॥
મારીચશ્ચ સુબાહુશ્ચ યજ્ઞવિઘ્નં કરિષ્યતઃ ॥ 19 ॥
tena sañcoditau dvau tu rākṣasau vai mahābalau |
mārīcaśca subāhuśca yajñavighnaṃ kariṣyataḥ || 19 ||
mārīcaśca subāhuśca yajñavighnaṃ kariṣyataḥ || 19 ||
Shloka 20
ઇત્યુક્તો મુનિના તેન રાજોવાચ મુનિં તદા ।
ન હિ શક્તોઽસ્મિ સઙ્ગ્રામે સ્થાતું તસ્ય દુરાત્મનઃ ॥ 20 ॥
ન હિ શક્તોઽસ્મિ સઙ્ગ્રામે સ્થાતું તસ્ય દુરાત્મનઃ ॥ 20 ॥
ityukto muninā tena rājovāca muniṃ tadā |
na hi śakto'smi saṅgrāme sthātuṃ tasya durātmanaḥ || 20 ||
na hi śakto'smi saṅgrāme sthātuṃ tasya durātmanaḥ || 20 ||
Shloka 21
સ ત્વં પ્રસાદં ધર્મજ્ઞ કુરુષ્વ મમ પુત્રકે ।
મમ ચૈવાલ્પભાગ્યસ્ય દૈવતં હિ ભવાન્ગુરુઃ ॥ 21 ॥
મમ ચૈવાલ્પભાગ્યસ્ય દૈવતં હિ ભવાન્ગુરુઃ ॥ 21 ॥
sa tvaṃ prasādaṃ dharmajña kuruṣva mama putrake |
mama caivālpabhāgyasya daivataṃ hi bhavānguruḥ || 21 ||
mama caivālpabhāgyasya daivataṃ hi bhavānguruḥ || 21 ||
Shloka 22
દેવદાનવગન્ધર્વા યક્ષાઃપતગપન્નગાઃ ।
ન શક્તા રાવણં સોઢું કિં પુનર્માનવા યુધિ ॥ 22 ॥
ન શક્તા રાવણં સોઢું કિં પુનર્માનવા યુધિ ॥ 22 ॥
devadānavagandharvā yakṣāḥpatagapannagāḥ |
na śaktā rāvaṇaṃ soḍhuṃ kiṃ punarmānavā yudhi || 22 ||
na śaktā rāvaṇaṃ soḍhuṃ kiṃ punarmānavā yudhi || 22 ||
Shloka 23
સ હિ વીર્યવતાં વીર્યમાદત્તે યુધિ રાક્ષસઃ ।
તેન ચાહં ન શક્તોઽસ્મિ સંયોદ્ધું તસ્ય વા બલૈઃ ॥ 23 ॥
તેન ચાહં ન શક્તોઽસ્મિ સંયોદ્ધું તસ્ય વા બલૈઃ ॥ 23 ॥
sa hi vīryavatāṃ vīryamādatte yudhi rākṣasaḥ |
tena cāhaṃ na śakto'smi saṃyoddhuṃ tasya vā balaiḥ || 23 ||
tena cāhaṃ na śakto'smi saṃyoddhuṃ tasya vā balaiḥ || 23 ||
Shloka 24
સબલો વા મુનિશ્રેષ્ઠ સહિતો વા મમાત્મજૈઃ ।
કથમપ્યમરપ્રખ્યં સઙ્ગ્રામાણામકોવિદમ્ ।
બાલં મે તનયં બ્રહ્મન્ નૈવ દાસ્યામિ પુત્રકમ્ ॥ 24 ॥
કથમપ્યમરપ્રખ્યં સઙ્ગ્રામાણામકોવિદમ્ ।
બાલં મે તનયં બ્રહ્મન્ નૈવ દાસ્યામિ પુત્રકમ્ ॥ 24 ॥
sabalo vā muniśreṣṭha sahito vā mamātmajaiḥ |
kathamapyamaraprakhyaṃ saṅgrāmāṇāmakovidam |
bālaṃ me tanayaṃ brahman naiva dāsyāmi putrakam || 24 ||
kathamapyamaraprakhyaṃ saṅgrāmāṇāmakovidam |
bālaṃ me tanayaṃ brahman naiva dāsyāmi putrakam || 24 ||
Shloka 25
અથ કાલોપમૌ યુધ્દે સુતૌ સુન્દોપસુન્દયોઃ ॥ 25 ॥
atha kālopamau yudhde sutau sundopasundayoḥ || 25 ||
Shloka 26
યજ્ઞવિઘ્નકરૌ તૌ તે નૈવ દાસ્યામિ પુત્રકમ્ ।
મારીચશ્ચ સુબાહુશ્ચ વીર્યવન્તૌ સુશિક્ષિતૌ ।
તયોરન્યતરેણાહં યોધ્દા સ્યાં સસુહૃદ્ગણઃ ॥ 26 ॥
મારીચશ્ચ સુબાહુશ્ચ વીર્યવન્તૌ સુશિક્ષિતૌ ।
તયોરન્યતરેણાહં યોધ્દા સ્યાં સસુહૃદ્ગણઃ ॥ 26 ॥
yajñavighnakarau tau te naiva dāsyāmi putrakam |
mārīcaśca subāhuśca vīryavantau suśikṣitau |
tayoranyatareṇāhaṃ yodhdā syāṃ sasuhṛdgaṇaḥ || 26 ||
mārīcaśca subāhuśca vīryavantau suśikṣitau |
tayoranyatareṇāhaṃ yodhdā syāṃ sasuhṛdgaṇaḥ || 26 ||
ઇતિ નરપતિજલ્પનાદ્દ્વિજેન્દ્રં કુશિકસુતં સુમહાન્વિવેશ મન્યુઃ ।
સુહુત ઇવ મખેઽગ્નિરાજ્યસિક્ત સ્સમભવદુજ્જ્વલિતો મહર્ષિવહ્નિઃ ॥ 27 ॥
સુહુત ઇવ મખેઽગ્નિરાજ્યસિક્ત સ્સમભવદુજ્જ્વલિતો મહર્ષિવહ્નિઃ ॥ 27 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે વિંશસ્સર્ગઃ ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ विंशस्सर्गः ।
तच्छ्रुत्वा राजशार्दूलो विश्वामित्रस्य भाषितम् ।
मुहूर्तमिव निस्सञ्ज्ञस्सञ्ज्ञावानिदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
ऊनषोडशवर्षो मे रामो राजीवलोचनः ।
न युद्धयोग्यतामस्य पश्यामि सह राक्षसैः ॥ 2 ॥
इयमक्षौहिणी पूर्णा यस्याहं पतिरीश्वरः ।
अनया संवृतो गत्वा योद्धाऽहं तैर्निशाचरैः ॥ 3 ॥
इमे शूराश्च विक्रान्ता भृत्या मेऽस्त्रविशारदाः ।
योग्या रक्षोगणैर्योद्धुं न रामं नेतुमर्हसि ॥ 4 ॥
अहमेव धनुष्पाणिर्गोप्ता समरमूर्धनि ।
यावत्प्राणान्धरिष्यामि तावद्योत्स्ये निशाचरैः ॥ 5 ॥
निर्विघ्ना व्रतचर्या सा भविष्यति सुरक्षिता ।
अहं तत्रागमिष्यामि न रामं नेतुमर्हसि ॥ 6 ॥
बालो ह्यकृतविद्यश्च न च वेत्ति बलाबलम् ।
न चास्त्रबलसंयुक्तो न च युद्धविशारदः ॥ 7 ॥
न चासौ रक्षसां योग्यः कूटयुद्धा हि ते ध्रुवम् ।
विप्रयुक्तो हि रामेण मुहूर्तमपि नोत्सहे ॥ 8 ॥
जीवितुं मुनिशार्दूल न रामं नेतुमर्हसि ।
यदि वा राघवं ब्रह्मन्नेतुमिच्छसि सुव्रत ॥ 9 ॥
चतुरङ्गसमायुक्तं मया च सहितं नय ।
षष्टिर्वर्षसहस्राणि जातस्य मम कौशिक ॥ 10 ॥
दुःखेनोत्पादितश्चायं न रामं नेतुमर्हसि ।
चतुर्णामात्मजानां हि प्रीतिःपरमिका मम ॥ 11 ॥
ज्येष्ठं धर्मप्रधानं च न रामं नेतुमर्हसि ।
किंवीर्या राक्षसास्ते च कस्य पुत्राश्च ते च के ॥ 12 ॥
कथं प्रमाणाः के चैतान्रक्षन्ति मुनिपुङ्गव ।
कथं च प्रतिकर्तव्यं तेषां रामेण रक्षसाम् ॥ 13 ॥
मामकैर्वा बलैर्ब्रह्मन्मया वा कूटयोधिनाम् ।
3 सर्वं मे शंस भगवन्कथं तेषां मया रणे ॥ 14 ॥
स्थातव्यं दुष्टभावानां वीर्योत्सिक्ता हि राक्षसाः ।
4 तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥ 15 ॥
पौलस्त्यवंशप्रभवो रावणो नाम राक्षसः ।
स ब्रह्मणा दत्तवरस्त्रैलोक्यं बाधते भृशम् ॥ 16 ॥
महाबलो महावीर्यो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः ।
श्रूयते हि महावीर्यो रावणो राक्षसाधिपः ॥ 17 ॥
साक्षाद्वैश्रवणभ्राता पुत्रो विश्रवसो मुनेः ।
यदा स्वयं न यज्ञस्य विघ्नकर्ता महाबलः ॥ 18 ॥
तेन सञ्चोदितौ द्वौ तु राक्षसौ वै महाबलौ ।
मारीचश्च सुबाहुश्च यज्ञविघ्नं करिष्यतः ॥ 19 ॥
इत्युक्तो मुनिना तेन राजोवाच मुनिं तदा ।
न हि शक्तोऽस्मि सङ्ग्रामे स्थातुं तस्य दुरात्मनः ॥ 20 ॥
स त्वं प्रसादं धर्मज्ञ कुरुष्व मम पुत्रके ।
मम चैवाल्पभाग्यस्य दैवतं हि भवान्गुरुः ॥ 21 ॥
देवदानवगन्धर्वा यक्षाःपतगपन्नगाः ।
न शक्ता रावणं सोढुं किं पुनर्मानवा युधि ॥ 22 ॥
स हि वीर्यवतां वीर्यमादत्ते युधि राक्षसः ।
तेन चाहं न शक्तोऽस्मि संयोद्धुं तस्य वा बलैः ॥ 23 ॥
सबलो वा मुनिश्रेष्ठ सहितो वा ममात्मजैः ।
कथमप्यमरप्रख्यं सङ्ग्रामाणामकोविदम् ।
बालं मे तनयं ब्रह्मन् नैव दास्यामि पुत्रकम् ॥ 24 ॥
अथ कालोपमौ युध्दे सुतौ सुन्दोपसुन्दयोः ॥ 25 ॥
यज्ञविघ्नकरौ तौ ते नैव दास्यामि पुत्रकम् ।
मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ ।
तयोरन्यतरेणाहं योध्दा स्यां ससुहृद्गणः ॥ 26 ॥
इति नरपतिजल्पनाद्द्विजेन्द्रं कुशिकसुतं सुमहान्विवेश मन्युः ।
सुहुत इव मखेऽग्निराज्यसिक्त स्समभवदुज्ज्वलितो महर्षिवह्निः ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे विंशस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.