Valmiki Ramayana Bala Kanda Sarga 20 — Bengali Script

Meaning —

শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে বালকাণ্ডম্ ।

অথ বিংশস্সর্গঃ ।

Shloka 1

তচ্ছ্রুত্বা রাজশার্দূলো বিশ্বামিত্রস্য ভাষিতম্ ।
মুহূর্তমিব নিস্সঞ্জ্ঞস্সঞ্জ্ঞাবানিদমব্রবীত্ ॥ 1 ॥

tacchrutvā rājaśārdūlo viśvāmitrasya bhāṣitam |
muhūrtamiva nissañjñassañjñāvānidamabravīt || 1 ||

Shloka 2

ঊনষোডশবর্ষো মে রামো রাজীবলোচনঃ ।
ন যুদ্ধযোগ্যতামস্য পশ্যামি সহ রাক্ষসৈঃ ॥ 2 ॥

ūnaṣoḍaśavarṣo me rāmo rājīvalocanaḥ |
na yuddhayogyatāmasya paśyāmi saha rākṣasaiḥ || 2 ||

Shloka 3

ইযমক্ষৌহিণী পূর্ণা যস্যাহং পতিরীশ্বরঃ ।
অনযা সংবৃতো গত্বা যোদ্ধাঽহং তৈর্নিশাচরৈঃ ॥ 3 ॥

iyamakṣauhiṇī pūrṇā yasyāhaṃ patirīśvaraḥ |
anayā saṃvṛto gatvā yoddhā'haṃ tairniśācaraiḥ || 3 ||

Shloka 4

ইমে শূরাশ্চ বিক্রান্তা ভৃত্যা মেঽস্ত্রবিশারদাঃ ।
যোগ্যা রক্ষোগণৈর্যোদ্ধুং ন রামং নেতুমর্হসি ॥ 4 ॥

ime śūrāśca vikrāntā bhṛtyā me'straviśāradāḥ |
yogyā rakṣogaṇairyoddhuṃ na rāmaṃ netumarhasi || 4 ||

Shloka 5

অহমেব ধনুষ্পাণির্গোপ্তা সমরমূর্ধনি ।
যাবত্প্রাণান্ধরিষ্যামি তাবদ্যোত্স্যে নিশাচরৈঃ ॥ 5 ॥

ahameva dhanuṣpāṇirgoptā samaramūrdhani |
yāvatprāṇāndhariṣyāmi tāvadyotsye niśācaraiḥ || 5 ||

Shloka 6

নির্বিঘ্না ব্রতচর্যা সা ভবিষ্যতি সুরক্ষিতা ।
অহং তত্রাগমিষ্যামি ন রামং নেতুমর্হসি ॥ 6 ॥

nirvighnā vratacaryā sā bhaviṣyati surakṣitā |
ahaṃ tatrāgamiṣyāmi na rāmaṃ netumarhasi || 6 ||

Shloka 7

বালো হ্যকৃতবিদ্যশ্চ ন চ বেত্তি বলাবলম্ ।
ন চাস্ত্রবলসংযুক্তো ন চ যুদ্ধবিশারদঃ ॥ 7 ॥

bālo hyakṛtavidyaśca na ca vetti balābalam |
na cāstrabalasaṃyukto na ca yuddhaviśāradaḥ || 7 ||

Shloka 8

ন চাসৌ রক্ষসাং যোগ্যঃ কূটযুদ্ধা হি তে ধ্রুবম্ ।
বিপ্রযুক্তো হি রামেণ মুহূর্তমপি নোত্সহে ॥ 8 ॥

na cāsau rakṣasāṃ yogyaḥ kūṭayuddhā hi te dhruvam |
viprayukto hi rāmeṇa muhūrtamapi notsahe || 8 ||

Shloka 9

জীবিতুং মুনিশার্দূল ন রামং নেতুমর্হসি ।
যদি বা রাঘবং ব্রহ্মন্নেতুমিচ্ছসি সুব্রত ॥ 9 ॥

jīvituṃ muniśārdūla na rāmaṃ netumarhasi |
yadi vā rāghavaṃ brahmannetumicchasi suvrata || 9 ||

Shloka 10

চতুরঙ্গসমাযুক্তং মযা চ সহিতং নয ।
ষষ্টির্বর্ষসহস্রাণি জাতস্য মম কৌশিক ॥ 10 ॥

caturaṅgasamāyuktaṃ mayā ca sahitaṃ naya |
ṣaṣṭirvarṣasahasrāṇi jātasya mama kauśika || 10 ||

Shloka 11

দুঃখেনোত্পাদিতশ্চাযং ন রামং নেতুমর্হসি ।
চতুর্ণামাত্মজানাং হি প্রীতিঃপরমিকা মম ॥ 11 ॥

duḥkhenotpāditaścāyaṃ na rāmaṃ netumarhasi |
caturṇāmātmajānāṃ hi prītiḥparamikā mama || 11 ||

Shloka 12

জ্যেষ্ঠং ধর্মপ্রধানং চ ন রামং নেতুমর্হসি ।
কিংবীর্যা রাক্ষসাস্তে চ কস্য পুত্রাশ্চ তে চ কে ॥ 12 ॥

jyeṣṭhaṃ dharmapradhānaṃ ca na rāmaṃ netumarhasi |
kiṃvīryā rākṣasāste ca kasya putrāśca te ca ke || 12 ||

Shloka 13

কথং প্রমাণাঃ কে চৈতান্রক্ষন্তি মুনিপুঙ্গব ।
কথং চ প্রতিকর্তব্যং তেষাং রামেণ রক্ষসাম্ ॥ 13 ॥

kathaṃ pramāṇāḥ ke caitānrakṣanti munipuṅgava |
kathaṃ ca pratikartavyaṃ teṣāṃ rāmeṇa rakṣasām || 13 ||

Shloka 14

মামকৈর্বা বলৈর্ব্রহ্মন্মযা বা কূটযোধিনাম্ ।
3 সর্বং মে শংস ভগবন্কথং তেষাং মযা রণে ॥ 14 ॥

māmakairvā balairbrahmanmayā vā kūṭayodhinām |
3 sarvaṃ me śaṃsa bhagavankathaṃ teṣāṃ mayā raṇe || 14 ||

Shloka 15

স্থাতব্যং দুষ্টভাবানাং বীর্যোত্সিক্তা হি রাক্ষসাঃ ।
4 তস্য তদ্বচনং শ্রুত্বা বিশ্বামিত্রোঽভ্যভাষত ॥ 15 ॥

sthātavyaṃ duṣṭabhāvānāṃ vīryotsiktā hi rākṣasāḥ |
4 tasya tadvacanaṃ śrutvā viśvāmitro'bhyabhāṣata || 15 ||

Shloka 16

পৌলস্ত্যবংশপ্রভবো রাবণো নাম রাক্ষসঃ ।
স ব্রহ্মণা দত্তবরস্ত্রৈলোক্যং বাধতে ভৃশম্ ॥ 16 ॥

paulastyavaṃśaprabhavo rāvaṇo nāma rākṣasaḥ |
sa brahmaṇā dattavarastrailokyaṃ bādhate bhṛśam || 16 ||

Shloka 17

মহাবলো মহাবীর্যো রাক্ষসৈর্বহুভির্বৃতঃ ।
শ্রূযতে হি মহাবীর্যো রাবণো রাক্ষসাধিপঃ ॥ 17 ॥

mahābalo mahāvīryo rākṣasairbahubhirvṛtaḥ |
śrūyate hi mahāvīryo rāvaṇo rākṣasādhipaḥ || 17 ||

Shloka 18

সাক্ষাদ্বৈশ্রবণভ্রাতা পুত্রো বিশ্রবসো মুনেঃ ।
যদা স্বযং ন যজ্ঞস্য বিঘ্নকর্তা মহাবলঃ ॥ 18 ॥

sākṣādvaiśravaṇabhrātā putro viśravaso muneḥ |
yadā svayaṃ na yajñasya vighnakartā mahābalaḥ || 18 ||

Shloka 19

তেন সঞ্চোদিতৌ দ্বৌ তু রাক্ষসৌ বৈ মহাবলৌ ।
মারীচশ্চ সুবাহুশ্চ যজ্ঞবিঘ্নং করিষ্যতঃ ॥ 19 ॥

tena sañcoditau dvau tu rākṣasau vai mahābalau |
mārīcaśca subāhuśca yajñavighnaṃ kariṣyataḥ || 19 ||

Shloka 20

ইত্যুক্তো মুনিনা তেন রাজোবাচ মুনিং তদা ।
ন হি শক্তোঽস্মি সঙ্গ্রামে স্থাতুং তস্য দুরাত্মনঃ ॥ 20 ॥

ityukto muninā tena rājovāca muniṃ tadā |
na hi śakto'smi saṅgrāme sthātuṃ tasya durātmanaḥ || 20 ||

Shloka 21

স ত্বং প্রসাদং ধর্মজ্ঞ কুরুষ্ব মম পুত্রকে ।
মম চৈবাল্পভাগ্যস্য দৈবতং হি ভবান্গুরুঃ ॥ 21 ॥

sa tvaṃ prasādaṃ dharmajña kuruṣva mama putrake |
mama caivālpabhāgyasya daivataṃ hi bhavānguruḥ || 21 ||

Shloka 22

দেবদানবগন্ধর্বা যক্ষাঃপতগপন্নগাঃ ।
ন শক্তা রাবণং সোঢুং কিং পুনর্মানবা যুধি ॥ 22 ॥

devadānavagandharvā yakṣāḥpatagapannagāḥ |
na śaktā rāvaṇaṃ soḍhuṃ kiṃ punarmānavā yudhi || 22 ||

Shloka 23

স হি বীর্যবতাং বীর্যমাদত্তে যুধি রাক্ষসঃ ।
তেন চাহং ন শক্তোঽস্মি সংযোদ্ধুং তস্য বা বলৈঃ ॥ 23 ॥

sa hi vīryavatāṃ vīryamādatte yudhi rākṣasaḥ |
tena cāhaṃ na śakto'smi saṃyoddhuṃ tasya vā balaiḥ || 23 ||

Shloka 24

সবলো বা মুনিশ্রেষ্ঠ সহিতো বা মমাত্মজৈঃ ।
কথমপ্যমরপ্রখ্যং সঙ্গ্রামাণামকোবিদম্ ।
বালং মে তনযং ব্রহ্মন্ নৈব দাস্যামি পুত্রকম্ ॥ 24 ॥

sabalo vā muniśreṣṭha sahito vā mamātmajaiḥ |
kathamapyamaraprakhyaṃ saṅgrāmāṇāmakovidam |
bālaṃ me tanayaṃ brahman naiva dāsyāmi putrakam || 24 ||

Shloka 25

অথ কালোপমৌ যুধ্দে সুতৌ সুন্দোপসুন্দযোঃ ॥ 25 ॥

atha kālopamau yudhde sutau sundopasundayoḥ || 25 ||

Shloka 26

যজ্ঞবিঘ্নকরৌ তৌ তে নৈব দাস্যামি পুত্রকম্ ।
মারীচশ্চ সুবাহুশ্চ বীর্যবন্তৌ সুশিক্ষিতৌ ।
তযোরন্যতরেণাহং যোধ্দা স্যাং সসুহৃদ্গণঃ ॥ 26 ॥

yajñavighnakarau tau te naiva dāsyāmi putrakam |
mārīcaśca subāhuśca vīryavantau suśikṣitau |
tayoranyatareṇāhaṃ yodhdā syāṃ sasuhṛdgaṇaḥ || 26 ||

ইতি নরপতিজল্পনাদ্দ্বিজেন্দ্রং কুশিকসুতং সুমহান্বিবেশ মন্যুঃ ।
সুহুত ইব মখেঽগ্নিরাজ্যসিক্ত স্সমভবদুজ্জ্বলিতো মহর্ষিবহ্নিঃ ॥ 27 ॥

ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে বালকাণ্ডে বিংশস্সর্গঃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।

अथ विंशस्सर्गः ।

तच्छ्रुत्वा राजशार्दूलो विश्वामित्रस्य भाषितम् ।

मुहूर्तमिव निस्सञ्ज्ञस्सञ्ज्ञावानिदमब्रवीत् ॥ 1 ॥

ऊनषोडशवर्षो मे रामो राजीवलोचनः ।

न युद्धयोग्यतामस्य पश्यामि सह राक्षसैः ॥ 2 ॥

इयमक्षौहिणी पूर्णा यस्याहं पतिरीश्वरः ।

अनया संवृतो गत्वा योद्धाऽहं तैर्निशाचरैः ॥ 3 ॥

इमे शूराश्च विक्रान्ता भृत्या मेऽस्त्रविशारदाः ।

योग्या रक्षोगणैर्योद्धुं न रामं नेतुमर्हसि ॥ 4 ॥

अहमेव धनुष्पाणिर्गोप्ता समरमूर्धनि ।

यावत्प्राणान्धरिष्यामि तावद्योत्स्ये निशाचरैः ॥ 5 ॥

निर्विघ्ना व्रतचर्या सा भविष्यति सुरक्षिता ।

अहं तत्रागमिष्यामि न रामं नेतुमर्हसि ॥ 6 ॥

बालो ह्यकृतविद्यश्च न च वेत्ति बलाबलम् ।

न चास्त्रबलसंयुक्तो न च युद्धविशारदः ॥ 7 ॥

न चासौ रक्षसां योग्यः कूटयुद्धा हि ते ध्रुवम् ।

विप्रयुक्तो हि रामेण मुहूर्तमपि नोत्सहे ॥ 8 ॥

जीवितुं मुनिशार्दूल न रामं नेतुमर्हसि ।

यदि वा राघवं ब्रह्मन्नेतुमिच्छसि सुव्रत ॥ 9 ॥

चतुरङ्गसमायुक्तं मया च सहितं नय ।

षष्टिर्वर्षसहस्राणि जातस्य मम कौशिक ॥ 10 ॥

दुःखेनोत्पादितश्चायं न रामं नेतुमर्हसि ।

चतुर्णामात्मजानां हि प्रीतिःपरमिका मम ॥ 11 ॥

ज्येष्ठं धर्मप्रधानं च न रामं नेतुमर्हसि ।

किंवीर्या राक्षसास्ते च कस्य पुत्राश्च ते च के ॥ 12 ॥

कथं प्रमाणाः के चैतान्रक्षन्ति मुनिपुङ्गव ।

कथं च प्रतिकर्तव्यं तेषां रामेण रक्षसाम् ॥ 13 ॥

मामकैर्वा बलैर्ब्रह्मन्मया वा कूटयोधिनाम् ।

3 सर्वं मे शंस भगवन्कथं तेषां मया रणे ॥ 14 ॥

स्थातव्यं दुष्टभावानां वीर्योत्सिक्ता हि राक्षसाः ।

4 तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥ 15 ॥

पौलस्त्यवंशप्रभवो रावणो नाम राक्षसः ।

स ब्रह्मणा दत्तवरस्त्रैलोक्यं बाधते भृशम् ॥ 16 ॥

महाबलो महावीर्यो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः ।

श्रूयते हि महावीर्यो रावणो राक्षसाधिपः ॥ 17 ॥

साक्षाद्वैश्रवणभ्राता पुत्रो विश्रवसो मुनेः ।

यदा स्वयं न यज्ञस्य विघ्नकर्ता महाबलः ॥ 18 ॥

तेन सञ्चोदितौ द्वौ तु राक्षसौ वै महाबलौ ।

मारीचश्च सुबाहुश्च यज्ञविघ्नं करिष्यतः ॥ 19 ॥

इत्युक्तो मुनिना तेन राजोवाच मुनिं तदा ।

न हि शक्तोऽस्मि सङ्ग्रामे स्थातुं तस्य दुरात्मनः ॥ 20 ॥

स त्वं प्रसादं धर्मज्ञ कुरुष्व मम पुत्रके ।

मम चैवाल्पभाग्यस्य दैवतं हि भवान्गुरुः ॥ 21 ॥

देवदानवगन्धर्वा यक्षाःपतगपन्नगाः ।

न शक्ता रावणं सोढुं किं पुनर्मानवा युधि ॥ 22 ॥

स हि वीर्यवतां वीर्यमादत्ते युधि राक्षसः ।

तेन चाहं न शक्तोऽस्मि संयोद्धुं तस्य वा बलैः ॥ 23 ॥

सबलो वा मुनिश्रेष्ठ सहितो वा ममात्मजैः ।

कथमप्यमरप्रख्यं सङ्ग्रामाणामकोविदम् ।

बालं मे तनयं ब्रह्मन् नैव दास्यामि पुत्रकम् ॥ 24 ॥

अथ कालोपमौ युध्दे सुतौ सुन्दोपसुन्दयोः ॥ 25 ॥

यज्ञविघ्नकरौ तौ ते नैव दास्यामि पुत्रकम् ।

मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ ।

तयोरन्यतरेणाहं योध्दा स्यां ससुहृद्गणः ॥ 26 ॥

इति नरपतिजल्पनाद्द्विजेन्द्रं कुशिकसुतं सुमहान्विवेश मन्युः ।

सुहुत इव मखेऽग्निराज्यसिक्त स्समभवदुज्ज्वलितो महर्षिवह्निः ॥ 27 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे विंशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

1.20 বালকাণ্ড - বিংশ সর্গঃ