1.71 বালকাণ্ড - একসপ্ততিতম সর্গঃ

1.71 Balakanda - Ekasaptatitama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Bengali script
📄 Download PDF
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে বালকাণ্ডম্ ।
অথ একসপ্ততিতমস্সর্গঃ ।
এবং ব্রুবাণং জনকঃ প্রত্যুবাচ কৃতাঞ্জলিঃ ।
শ্রোতুমর্হসি ভদ্রং তে কুলং নঃ পরিকীর্তিতম্ ॥ 1 ॥
প্রদানে হি মুনিশ্রেষ্ঠ কুলং নিরবশেষতঃ ।
বক্তব্যং কুলজাতেন তন্নিবোধ মহামুনে ॥ 2 ॥
রাজাঽভূত্ ত্রিষু লোকেষু বিশ্রুত স্স্বেন কর্মণা ।
নিমিঃ পরমধর্মাত্মা সর্বসত্ত্ববতাং বরঃ ॥ 3 ॥
তস্য পুত্রোমিথির্নাম মিথিলা যেন নির্মিতা ।
প্রথমো জনকো নাম জনকাদপ্যুদাবসুঃ ॥ 4 ॥
উদাবসোস্তু ধর্মাত্মা জাতো বৈ নন্দিবর্ধনঃ ।
নন্দিবর্ধনপুত্রস্তু সুকেতুর্নাম নামতঃ ॥ 5 ॥
সুকেতোরপি ধর্মাত্মা দেবরাতো মহাবলঃ ।
দেবরাতস্য রাজর্ষের্বৃহদ্রথ ইতি স্মৃতঃ ॥ 6 ॥
বৃহদ্রথস্য শূরোঽভূন্মহাবীরঃ প্রতাপবান্ ।
মহাবীরস্য ধৃতিমান্ সুধৃতিস্সত্যবিক্রমঃ ॥ 7 ॥
সুধৃতেরপি ধর্মাত্মা দৃষ্টকেতুস্সুধার্মিকঃ ।
দৃষ্টকেতোস্তু রাজর্ষের্হর্যশ্ব ইতি বিশ্রুতঃ ॥ 8 ॥
হর্যশ্বস্য মরুঃ পুত্রো মরোঃ পুত্রঃ প্রতিন্ধকঃ ।
প্রতিন্ধকস্য ধর্মাত্মা রাজা কীর্তিরথস্সুতঃ ॥ 9 ॥
পুত্রঃ কীর্তিরথস্যাপি দেবমীঢ ইতি স্মৃতঃ ।
দেবমীঢস্য বিবুধো বিবুধস্য মহীধ্রকঃ ॥ 10 ॥
মহীধ্রকসুতো রাজা কীর্তিরাতো মহাবলঃ ।
কীর্তিরাতস্য রাজর্ষের্মহারোমা ব্যজাযত ॥ 11 ॥
মহারোম্ণস্তু ধর্মাত্মা স্বর্ণরোমা ব্যজাযত ।
স্বর্ণরোম্ণস্তু রাজর্ষের্হ্রস্বরোমা ব্যজাযত ॥ 12 ॥
তস্য পুত্রদ্বযং জজ্ঞে ধর্মজ্ঞস্য মহাত্মনঃ ।
জ্যেষ্ঠোঽহমনুজো ভ্রাতা মম বীরঃ কুশধ্বজঃ ॥ 13 ॥
মাং তু জ্যেষ্ঠং পিতা রাজ্যে সোঽভিষিচ্য নরাধিপঃ ।
কুশধ্বজং সমাবেশ্য ভারং মযি বনং গতঃ ॥ 14 ॥
বৃদ্ধে পিতরি স্বর্যাতে ধর্মেণ ধুরমাবহম্ ।
ভ্রাতরং দেবসঙ্কাশং স্নেহাত্পশ্যন্ কুশধ্বজম্ ॥ 15 ॥
কস্য চিত্ত্বথকালস্য সাঙ্কাশ্যাদগমত্পুরাত্ ।
সুধন্বা বীর্যবান্রাজা মিথিলামবরোধকঃ ॥ 16 ॥
স চ মে প্রেষযামাস শৈবং ধনুরনুত্তমম্ ।
সীতা কন্যা চ পদ্মাক্ষী মহ্যং বৈ দীযতামিতি ॥ 17 ॥
তস্যাপ্রদানাদ্ব্রহ্মর্ষে যুদ্ধমাসীন্মযা সহ ।
স হতোঽভিমুখো রাজা সুধন্বা তু মযা রণে ॥ 18 ॥
নিহত্য তং মুনিশ্রেষ্ঠ সুধন্বানং নরাধিপম্ ।
সাঙ্কাশ্যে ভ্রাতরং বীরমভ্যষিঞ্চং কুশধ্বজম্ ॥ 19 ॥
কনীযানেষ মে ভ্রাতা অহং জ্যেষ্ঠো মহামুনে ।
দদামি পরমপ্রীতো বধ্বৌ তে মুনিপুঙ্গব ॥ 20 ॥
সীতাং রামায ভদ্রং তে ঊর্মিলা লক্ষ্মণায চ ।
বীর্যশুল্কাং মম সুতাং সীতাং সুরসুতোপমাম্ ॥ 21 ॥
দ্বিতীযামূর্মিলাং চৈব ত্রির্দদামি ন সংশযঃ ।
দদামি পরমপ্রীতো বধ্বৌ তে রঘুনন্দন ॥ 22 ॥
রামলক্ষ্মণযো রাজন্ গোদানং কারযস্ব হ ।
পিতৃকার্যং চ ভদ্রং তে ততো বৈবাহিকং কুরু ॥ 23 ॥
মখা হ্যদ্য মহাবাহো তৃতীযে দিবসে প্রভো ।
ফল্গুন্যামুত্তরে রাজংস্তস্মিন্বৈবাহিকং কুরু ॥ 24 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে বালকাণ্ডে একসপ্ততিতমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekasaptatitamassargaḥ |
evaṃ bruvāṇaṃ janakaḥ pratyuvāca kṛtāñjaliḥ |
śrotumarhasi bhadraṃ te kulaṃ naḥ parikīrtitam || 1 ||
pradāne hi muniśreṣṭha kulaṃ niravaśeṣataḥ |
vaktavyaṃ kulajātena tannibodha mahāmune || 2 ||
rājā'bhūt triṣu lokeṣu viśruta ssvena karmaṇā |
nimiḥ paramadharmātmā sarvasattvavatāṃ varaḥ || 3 ||
tasya putromithirnāma mithilā yena nirmitā |
prathamo janako nāma janakādapyudāvasuḥ || 4 ||
udāvasostu dharmātmā jāto vai nandivardhanaḥ |
nandivardhanaputrastu suketurnāma nāmataḥ || 5 ||
suketorapi dharmātmā devarāto mahābalaḥ |
devarātasya rājarṣerbṛhadratha iti smṛtaḥ || 6 ||
bṛhadrathasya śūro'bhūnmahāvīraḥ pratāpavān |
mahāvīrasya dhṛtimān sudhṛtissatyavikramaḥ || 7 ||
sudhṛterapi dharmātmā dṛṣṭaketussudhārmikaḥ |
dṛṣṭaketostu rājarṣerharyaśva iti viśrutaḥ || 8 ||
haryaśvasya maruḥ putro maroḥ putraḥ pratindhakaḥ |
pratindhakasya dharmātmā rājā kīrtirathassutaḥ || 9 ||
putraḥ kīrtirathasyāpi devamīḍha iti smṛtaḥ |
devamīḍhasya vibudho vibudhasya mahīdhrakaḥ || 10 ||
mahīdhrakasuto rājā kīrtirāto mahābalaḥ |
kīrtirātasya rājarṣermahāromā vyajāyata || 11 ||
mahāromṇastu dharmātmā svarṇaromā vyajāyata |
svarṇaromṇastu rājarṣerhrasvaromā vyajāyata || 12 ||
tasya putradvayaṃ jajñe dharmajñasya mahātmanaḥ |
jyeṣṭho'hamanujo bhrātā mama vīraḥ kuśadhvajaḥ || 13 ||
māṃ tu jyeṣṭhaṃ pitā rājye so'bhiṣicya narādhipaḥ |
kuśadhvajaṃ samāveśya bhāraṃ mayi vanaṃ gataḥ || 14 ||
vṛddhe pitari svaryāte dharmeṇa dhuramāvaham |
bhrātaraṃ devasaṅkāśaṃ snehātpaśyan kuśadhvajam || 15 ||
kasya cittvathakālasya sāṅkāśyādagamatpurāt |
sudhanvā vīryavānrājā mithilāmavarodhakaḥ || 16 ||
sa ca me preṣayāmāsa śaivaṃ dhanuranuttamam |
sītā kanyā ca padmākṣī mahyaṃ vai dīyatāmiti || 17 ||
tasyāpradānādbrahmarṣe yuddhamāsīnmayā saha |
sa hato'bhimukho rājā sudhanvā tu mayā raṇe || 18 ||
nihatya taṃ muniśreṣṭha sudhanvānaṃ narādhipam |
sāṅkāśye bhrātaraṃ vīramabhyaṣiñcaṃ kuśadhvajam || 19 ||
kanīyāneṣa me bhrātā ahaṃ jyeṣṭho mahāmune |
dadāmi paramaprīto vadhvau te munipuṅgava || 20 ||
sītāṃ rāmāya bhadraṃ te ūrmilā lakṣmaṇāya ca |
vīryaśulkāṃ mama sutāṃ sītāṃ surasutopamām || 21 ||
dvitīyāmūrmilāṃ caiva trirdadāmi na saṃśayaḥ |
dadāmi paramaprīto vadhvau te raghunandana || 22 ||
rāmalakṣmaṇayo rājan godānaṃ kārayasva ha |
pitṛkāryaṃ ca bhadraṃ te tato vaivāhikaṃ kuru || 23 ||
makhā hyadya mahābāho tṛtīye divase prabho |
phalgunyāmuttare rājaṃstasminvaivāhikaṃ kuru || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekasaptatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ एकसप्ततितमस्सर्गः ।
एवं ब्रुवाणं जनकः प्रत्युवाच कृताञ्जलिः ।
श्रोतुमर्हसि भद्रं ते कुलं नः परिकीर्तितम् ॥ 1 ॥
प्रदाने हि मुनिश्रेष्ठ कुलं निरवशेषतः ।
वक्तव्यं कुलजातेन तन्निबोध महामुने ॥ 2 ॥
राजाऽभूत् त्रिषु लोकेषु विश्रुत स्स्वेन कर्मणा ।
निमिः परमधर्मात्मा सर्वसत्त्ववतां वरः ॥ 3 ॥
तस्य पुत्रोमिथिर्नाम मिथिला येन निर्मिता ।
प्रथमो जनको नाम जनकादप्युदावसुः ॥ 4 ॥
उदावसोस्तु धर्मात्मा जातो वै नन्दिवर्धनः ।
नन्दिवर्धनपुत्रस्तु सुकेतुर्नाम नामतः ॥ 5 ॥
सुकेतोरपि धर्मात्मा देवरातो महाबलः ।
देवरातस्य राजर्षेर्बृहद्रथ इति स्मृतः ॥ 6 ॥
बृहद्रथस्य शूरोऽभून्महावीरः प्रतापवान् ।
महावीरस्य धृतिमान् सुधृतिस्सत्यविक्रमः ॥ 7 ॥
सुधृतेरपि धर्मात्मा दृष्टकेतुस्सुधार्मिकः ।
दृष्टकेतोस्तु राजर्षेर्हर्यश्व इति विश्रुतः ॥ 8 ॥
हर्यश्वस्य मरुः पुत्रो मरोः पुत्रः प्रतिन्धकः ।
प्रतिन्धकस्य धर्मात्मा राजा कीर्तिरथस्सुतः ॥ 9 ॥
पुत्रः कीर्तिरथस्यापि देवमीढ इति स्मृतः ।
देवमीढस्य विबुधो विबुधस्य महीध्रकः ॥ 10 ॥
महीध्रकसुतो राजा कीर्तिरातो महाबलः ।
कीर्तिरातस्य राजर्षेर्महारोमा व्यजायत ॥ 11 ॥
महारोम्णस्तु धर्मात्मा स्वर्णरोमा व्यजायत ।
स्वर्णरोम्णस्तु राजर्षेर्ह्रस्वरोमा व्यजायत ॥ 12 ॥
तस्य पुत्रद्वयं जज्ञे धर्मज्ञस्य महात्मनः ।
ज्येष्ठोऽहमनुजो भ्राता मम वीरः कुशध्वजः ॥ 13 ॥
मां तु ज्येष्ठं पिता राज्ये सोऽभिषिच्य नराधिपः ।
कुशध्वजं समावेश्य भारं मयि वनं गतः ॥ 14 ॥
वृद्धे पितरि स्वर्याते धर्मेण धुरमावहम् ।
भ्रातरं देवसङ्काशं स्नेहात्पश्यन् कुशध्वजम् ॥ 15 ॥
कस्य चित्त्वथकालस्य साङ्काश्यादगमत्पुरात् ।
सुधन्वा वीर्यवान्राजा मिथिलामवरोधकः ॥ 16 ॥
स च मे प्रेषयामास शैवं धनुरनुत्तमम् ।
सीता कन्या च पद्माक्षी मह्यं वै दीयतामिति ॥ 17 ॥
तस्याप्रदानाद्ब्रह्मर्षे युद्धमासीन्मया सह ।
स हतोऽभिमुखो राजा सुधन्वा तु मया रणे ॥ 18 ॥
निहत्य तं मुनिश्रेष्ठ सुधन्वानं नराधिपम् ।
साङ्काश्ये भ्रातरं वीरमभ्यषिञ्चं कुशध्वजम् ॥ 19 ॥
कनीयानेष मे भ्राता अहं ज्येष्ठो महामुने ।
ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते मुनिपुङ्गव ॥ 20 ॥
सीतां रामाय भद्रं ते ऊर्मिला लक्ष्मणाय च ।
वीर्यशुल्कां मम सुतां सीतां सुरसुतोपमाम् ॥ 21 ॥
द्वितीयामूर्मिलां चैव त्रिर्ददामि न संशयः ।
ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते रघुनन्दन ॥ 22 ॥
रामलक्ष्मणयो राजन् गोदानं कारयस्व ह ।
पितृकार्यं च भद्रं ते ततो वैवाहिकं कुरु ॥ 23 ॥
मखा ह्यद्य महाबाहो तृतीये दिवसे प्रभो ।
फल्गुन्यामुत्तरे राजंस्तस्मिन्वैवाहिकं कुरु ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकसप्ततितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekasaptatitamassargaḥ |
evaṃ bruvāṇaṃ janakaḥ pratyuvāca kṛtāñjaliḥ |
śrotumarhasi bhadraṃ te kulaṃ naḥ parikīrtitam || 1 ||
pradāne hi muniśreṣṭha kulaṃ niravaśeṣataḥ |
vaktavyaṃ kulajātena tannibodha mahāmune || 2 ||
rājā'bhūt triṣu lokeṣu viśruta ssvena karmaṇā |
nimiḥ paramadharmātmā sarvasattvavatāṃ varaḥ || 3 ||
tasya putromithirnāma mithilā yena nirmitā |
prathamo janako nāma janakādapyudāvasuḥ || 4 ||
udāvasostu dharmātmā jāto vai nandivardhanaḥ |
nandivardhanaputrastu suketurnāma nāmataḥ || 5 ||
suketorapi dharmātmā devarāto mahābalaḥ |
devarātasya rājarṣerbṛhadratha iti smṛtaḥ || 6 ||
bṛhadrathasya śūro'bhūnmahāvīraḥ pratāpavān |
mahāvīrasya dhṛtimān sudhṛtissatyavikramaḥ || 7 ||
sudhṛterapi dharmātmā dṛṣṭaketussudhārmikaḥ |
dṛṣṭaketostu rājarṣerharyaśva iti viśrutaḥ || 8 ||
haryaśvasya maruḥ putro maroḥ putraḥ pratindhakaḥ |
pratindhakasya dharmātmā rājā kīrtirathassutaḥ || 9 ||
putraḥ kīrtirathasyāpi devamīḍha iti smṛtaḥ |
devamīḍhasya vibudho vibudhasya mahīdhrakaḥ || 10 ||
mahīdhrakasuto rājā kīrtirāto mahābalaḥ |
kīrtirātasya rājarṣermahāromā vyajāyata || 11 ||
mahāromṇastu dharmātmā svarṇaromā vyajāyata |
svarṇaromṇastu rājarṣerhrasvaromā vyajāyata || 12 ||
tasya putradvayaṃ jajñe dharmajñasya mahātmanaḥ |
jyeṣṭho'hamanujo bhrātā mama vīraḥ kuśadhvajaḥ || 13 ||
māṃ tu jyeṣṭhaṃ pitā rājye so'bhiṣicya narādhipaḥ |
kuśadhvajaṃ samāveśya bhāraṃ mayi vanaṃ gataḥ || 14 ||
vṛddhe pitari svaryāte dharmeṇa dhuramāvaham |
bhrātaraṃ devasaṅkāśaṃ snehātpaśyan kuśadhvajam || 15 ||
kasya cittvathakālasya sāṅkāśyādagamatpurāt |
sudhanvā vīryavānrājā mithilāmavarodhakaḥ || 16 ||
sa ca me preṣayāmāsa śaivaṃ dhanuranuttamam |
sītā kanyā ca padmākṣī mahyaṃ vai dīyatāmiti || 17 ||
tasyāpradānādbrahmarṣe yuddhamāsīnmayā saha |
sa hato'bhimukho rājā sudhanvā tu mayā raṇe || 18 ||
nihatya taṃ muniśreṣṭha sudhanvānaṃ narādhipam |
sāṅkāśye bhrātaraṃ vīramabhyaṣiñcaṃ kuśadhvajam || 19 ||
kanīyāneṣa me bhrātā ahaṃ jyeṣṭho mahāmune |
dadāmi paramaprīto vadhvau te munipuṅgava || 20 ||
sītāṃ rāmāya bhadraṃ te ūrmilā lakṣmaṇāya ca |
vīryaśulkāṃ mama sutāṃ sītāṃ surasutopamām || 21 ||
dvitīyāmūrmilāṃ caiva trirdadāmi na saṃśayaḥ |
dadāmi paramaprīto vadhvau te raghunandana || 22 ||
rāmalakṣmaṇayo rājan godānaṃ kārayasva ha |
pitṛkāryaṃ ca bhadraṃ te tato vaivāhikaṃ kuru || 23 ||
makhā hyadya mahābāho tṛtīye divase prabho |
phalgunyāmuttare rājaṃstasminvaivāhikaṃ kuru || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekasaptatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in