1.20 Balakanda - Vimsha Sargah

ॐ

1.20 બાલકાણ્ડ - વિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।

અથ વિંશસ્સર્ગઃ ।

તચ્છ્રુત્વા રાજશાર્દૂલો વિશ્વામિત્રસ્ય ભાષિતમ્ ।

મુહૂર્તમિવ નિસ્સઞ્જ્ઞસ્સઞ્જ્ઞાવાનિદમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥

ઊનષોડશવર્ષો મે રામો રાજીવલોચનઃ ।

ન યુદ્ધયોગ્યતામસ્ય પશ્યામિ સહ રાક્ષસૈઃ ॥ 2 ॥

ઇયમક્ષૌહિણી પૂર્ણા યસ્યાહં પતિરીશ્વરઃ ।

અનયા સંવૃતો ગત્વા યોદ્ધાઽહં તૈર્નિશાચરૈઃ ॥ 3 ॥

ઇમે શૂરાશ્ચ વિક્રાન્તા ભૃત્યા મેઽસ્ત્રવિશારદાઃ ।

યોગ્યા રક્ષોગણૈર્યોદ્ધું ન રામં નેતુમર્હસિ ॥ 4 ॥

અહમેવ ધનુષ્પાણિર્ગોપ્તા સમરમૂર્ધનિ ।

યાવત્પ્રાણાન્ધરિષ્યામિ તાવદ્યોત્સ્યે નિશાચરૈઃ ॥ 5 ॥

નિર્વિઘ્ના વ્રતચર્યા સા ભવિષ્યતિ સુરક્ષિતા ।

અહં તત્રાગમિષ્યામિ ન રામં નેતુમર્હસિ ॥ 6 ॥

બાલો હ્યકૃતવિદ્યશ્ચ ન ચ વેત્તિ બલાબલમ્ ।

ન ચાસ્ત્રબલસંયુક્તો ન ચ યુદ્ધવિશારદઃ ॥ 7 ॥

ન ચાસૌ રક્ષસાં યોગ્યઃ કૂટયુદ્ધા હિ તે ધ્રુવમ્ ।

વિપ્રયુક્તો હિ રામેણ મુહૂર્તમપિ નોત્સહે ॥ 8 ॥

જીવિતું મુનિશાર્દૂલ ન રામં નેતુમર્હસિ ।

યદિ વા રાઘવં બ્રહ્મન્નેતુમિચ્છસિ સુવ્રત ॥ 9 ॥

ચતુરઙ્ગસમાયુક્તં મયા ચ સહિતં નય ।

ષષ્ટિર્વર્ષસહસ્રાણિ જાતસ્ય મમ કૌશિક ॥ 10 ॥

દુઃખેનોત્પાદિતશ્ચાયં ન રામં નેતુમર્હસિ ।

ચતુર્ણામાત્મજાનાં હિ પ્રીતિઃપરમિકા મમ ॥ 11 ॥

જ્યેષ્ઠં ધર્મપ્રધાનં ચ ન રામં નેતુમર્હસિ ।

કિંવીર્યા રાક્ષસાસ્તે ચ કસ્ય પુત્રાશ્ચ તે ચ કે ॥ 12 ॥

કથં પ્રમાણાઃ કે ચૈતાન્રક્ષન્તિ મુનિપુઙ્ગવ ।

કથં ચ પ્રતિકર્તવ્યં તેષાં રામેણ રક્ષસામ્ ॥ 13 ॥

મામકૈર્વા બલૈર્બ્રહ્મન્મયા વા કૂટયોધિનામ્ ।

3 સર્વં મે શંસ ભગવન્કથં તેષાં મયા રણે ॥ 14 ॥

સ્થાતવ્યં દુષ્ટભાવાનાં વીર્યોત્સિક્તા હિ રાક્ષસાઃ ।

4 તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા વિશ્વામિત્રોઽભ્યભાષત ॥ 15 ॥

પૌલસ્ત્યવંશપ્રભવો રાવણો નામ રાક્ષસઃ ।

સ બ્રહ્મણા દત્તવરસ્ત્રૈલોક્યં બાધતે ભૃશમ્ ॥ 16 ॥

મહાબલો મહાવીર્યો રાક્ષસૈર્બહુભિર્વૃતઃ ।

શ્રૂયતે હિ મહાવીર્યો રાવણો રાક્ષસાધિપઃ ॥ 17 ॥

સાક્ષાદ્વૈશ્રવણભ્રાતા પુત્રો વિશ્રવસો મુનેઃ ।

યદા સ્વયં ન યજ્ઞસ્ય વિઘ્નકર્તા મહાબલઃ ॥ 18 ॥

તેન સઞ્ચોદિતૌ દ્વૌ તુ રાક્ષસૌ વૈ મહાબલૌ ।

મારીચશ્ચ સુબાહુશ્ચ યજ્ઞવિઘ્નં કરિષ્યતઃ ॥ 19 ॥

ઇત્યુક્તો મુનિના તેન રાજોવાચ મુનિં તદા ।

ન હિ શક્તોઽસ્મિ સઙ્ગ્રામે સ્થાતું તસ્ય દુરાત્મનઃ ॥ 20 ॥

સ ત્વં પ્રસાદં ધર્મજ્ઞ કુરુષ્વ મમ પુત્રકે ।

મમ ચૈવાલ્પભાગ્યસ્ય દૈવતં હિ ભવાન્ગુરુઃ ॥ 21 ॥

દેવદાનવગન્ધર્વા યક્ષાઃપતગપન્નગાઃ ।

ન શક્તા રાવણં સોઢું કિં પુનર્માનવા યુધિ ॥ 22 ॥

સ હિ વીર્યવતાં વીર્યમાદત્તે યુધિ રાક્ષસઃ ।

તેન ચાહં ન શક્તોઽસ્મિ સંયોદ્ધું તસ્ય વા બલૈઃ ॥ 23 ॥

સબલો વા મુનિશ્રેષ્ઠ સહિતો વા મમાત્મજૈઃ ।

કથમપ્યમરપ્રખ્યં સઙ્ગ્રામાણામકોવિદમ્ ।

બાલં મે તનયં બ્રહ્મન્ નૈવ દાસ્યામિ પુત્રકમ્ ॥ 24 ॥

અથ કાલોપમૌ યુધ્દે સુતૌ સુન્દોપસુન્દયોઃ ॥ 25 ॥

યજ્ઞવિઘ્નકરૌ તૌ તે નૈવ દાસ્યામિ પુત્રકમ્ ।

મારીચશ્ચ સુબાહુશ્ચ વીર્યવન્તૌ સુશિક્ષિતૌ ।

તયોરન્યતરેણાહં યોધ્દા સ્યાં સસુહૃદ્ગણઃ ॥ 26 ॥

ઇતિ નરપતિજલ્પનાદ્દ્વિજેન્દ્રં કુશિકસુતં સુમહાન્વિવેશ મન્યુઃ ।

સુહુત ઇવ મખેઽગ્નિરાજ્યસિક્ત સ્સમભવદુજ્જ્વલિતો મહર્ષિવહ્નિઃ ॥ 27 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે વિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha viṃśassargaḥ |

tacchrutvā rājaśārdūlo viśvāmitrasya bhāṣitam |

muhūrtamiva nissañjñassañjñāvānidamabravīt || 1 ||

ūnaṣoḍaśavarṣo me rāmo rājīvalocanaḥ |

na yuddhayogyatāmasya paśyāmi saha rākṣasaiḥ || 2 ||

iyamakṣauhiṇī pūrṇā yasyāhaṃ patirīśvaraḥ |

anayā saṃvṛto gatvā yoddhā'haṃ tairniśācaraiḥ || 3 ||

ime śūrāśca vikrāntā bhṛtyā me'straviśāradāḥ |

yogyā rakṣogaṇairyoddhuṃ na rāmaṃ netumarhasi || 4 ||

ahameva dhanuṣpāṇirgoptā samaramūrdhani |

yāvatprāṇāndhariṣyāmi tāvadyotsye niśācaraiḥ || 5 ||

nirvighnā vratacaryā sā bhaviṣyati surakṣitā |

ahaṃ tatrāgamiṣyāmi na rāmaṃ netumarhasi || 6 ||

bālo hyakṛtavidyaśca na ca vetti balābalam |

na cāstrabalasaṃyukto na ca yuddhaviśāradaḥ || 7 ||

na cāsau rakṣasāṃ yogyaḥ kūṭayuddhā hi te dhruvam |

viprayukto hi rāmeṇa muhūrtamapi notsahe || 8 ||

jīvituṃ muniśārdūla na rāmaṃ netumarhasi |

yadi vā rāghavaṃ brahmannetumicchasi suvrata || 9 ||

caturaṅgasamāyuktaṃ mayā ca sahitaṃ naya |

ṣaṣṭirvarṣasahasrāṇi jātasya mama kauśika || 10 ||

duḥkhenotpāditaścāyaṃ na rāmaṃ netumarhasi |

caturṇāmātmajānāṃ hi prītiḥparamikā mama || 11 ||

jyeṣṭhaṃ dharmapradhānaṃ ca na rāmaṃ netumarhasi |

kiṃvīryā rākṣasāste ca kasya putrāśca te ca ke || 12 ||

kathaṃ pramāṇāḥ ke caitānrakṣanti munipuṅgava |

kathaṃ ca pratikartavyaṃ teṣāṃ rāmeṇa rakṣasām || 13 ||

māmakairvā balairbrahmanmayā vā kūṭayodhinām |

3 sarvaṃ me śaṃsa bhagavankathaṃ teṣāṃ mayā raṇe || 14 ||

sthātavyaṃ duṣṭabhāvānāṃ vīryotsiktā hi rākṣasāḥ |

4 tasya tadvacanaṃ śrutvā viśvāmitro'bhyabhāṣata || 15 ||

paulastyavaṃśaprabhavo rāvaṇo nāma rākṣasaḥ |

sa brahmaṇā dattavarastrailokyaṃ bādhate bhṛśam || 16 ||

mahābalo mahāvīryo rākṣasairbahubhirvṛtaḥ |

śrūyate hi mahāvīryo rāvaṇo rākṣasādhipaḥ || 17 ||

sākṣādvaiśravaṇabhrātā putro viśravaso muneḥ |

yadā svayaṃ na yajñasya vighnakartā mahābalaḥ || 18 ||

tena sañcoditau dvau tu rākṣasau vai mahābalau |

mārīcaśca subāhuśca yajñavighnaṃ kariṣyataḥ || 19 ||

ityukto muninā tena rājovāca muniṃ tadā |

na hi śakto'smi saṅgrāme sthātuṃ tasya durātmanaḥ || 20 ||

sa tvaṃ prasādaṃ dharmajña kuruṣva mama putrake |

mama caivālpabhāgyasya daivataṃ hi bhavānguruḥ || 21 ||

devadānavagandharvā yakṣāḥpatagapannagāḥ |

na śaktā rāvaṇaṃ soḍhuṃ kiṃ punarmānavā yudhi || 22 ||

sa hi vīryavatāṃ vīryamādatte yudhi rākṣasaḥ |

tena cāhaṃ na śakto'smi saṃyoddhuṃ tasya vā balaiḥ || 23 ||

sabalo vā muniśreṣṭha sahito vā mamātmajaiḥ |

kathamapyamaraprakhyaṃ saṅgrāmāṇāmakovidam |

bālaṃ me tanayaṃ brahman naiva dāsyāmi putrakam || 24 ||

atha kālopamau yudhde sutau sundopasundayoḥ || 25 ||

yajñavighnakarau tau te naiva dāsyāmi putrakam |

mārīcaśca subāhuśca vīryavantau suśikṣitau |

tayoranyatareṇāhaṃ yodhdā syāṃ sasuhṛdgaṇaḥ || 26 ||

iti narapatijalpanāddvijendraṃ kuśikasutaṃ sumahānviveśa manyuḥ |

suhuta iva makhe'gnirājyasikta ssamabhavadujjvalito maharṣivahniḥ || 27 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe viṃśassargaḥ ||