શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।
અથ અષ્ટમસ્સર્ગઃ ।
તસ્ય ત્વેવં પ્રભાવસ્ય ધર્મજ્ઞસ્ય મહાત્મનઃ ।
સુતાર્થં તપ્યમાનસ્ય નાસીદ્વંશકરસ્સુતઃ ॥ 1 ॥
ચિન્તયાનસ્ય તસ્યૈવં બુદ્ધિરાસીન્મહાત્મનઃ ।
સુતાર્થં હયમેધેન કિમર્થં ન યજામ્યહમ્ ॥ 2 ॥
સ નિશ્ચિતાં મતિં કૃત્વા યષ્ટવ્યમિતિ બુદ્ધિમાન્ ।
મન્ત્રિભિસ્સહ ધર્માત્મા સર્વૈરેવ કૃતાત્મભિઃ ॥ 3 ॥
તતોઽબ્રવીદિદં રાજા સુમન્ત્રં મન્ત્રિસત્તમમ્ ।
શીઘ્રમાનય મે સર્વાન્ગુરૂંસ્તાન્ સપુરોહિતાન્ ॥ 4 ॥
તતસ્સુમન્ત્રસ્ત્વરિતં ગત્વા ત્વરિતવિક્રમઃ ।
સમાનયત્સ તાન્ સર્વાન્ સમસ્તાન્વેદપારગાન્ ॥ 5 ॥
સુયજ્ઞં વામદેવં ચ જાબાલિમથ કાશ્યપમ્ ।
પરોહિતં વસિષ્ઠં ચ યે ચાન્યે વ્દિજસત્તમાઃ ॥ 6 ॥
તાન્પૂજયિત્વા ધર્માત્મા રાજા દશરથસ્તદા ।
ઇદં ધર્માર્થસહિતં શ્લક્ષ્ણંવચનમબ્રવીત્ ॥ 7 ॥
મમ લાલપ્યમાનસ્ય પુત્રાર્થન્નાસ્તિ વૈ સુખમ્ ।
તદર્થં હયમેધેન યક્ષ્યામીતિ મતિર્મમ ॥ 8 ॥
તદહં યષ્ટુમિચ્છામિ શાસ્ત્રદૃષ્ટેન કર્મણા ।
કથં પ્રાપ્સ્યામ્યહં કામં બુદ્ધિરત્રવિચાર્યતામ્ ॥ 9 ॥
તતસ્સાધ્વિતિ તદ્વાક્યં બ્રાહ્મણાઃ પ્રત્યપૂજયન્ ।
વસિષ્ઠપ્રમુખાસ્સર્વે પાર્થિવસ્ય મુખાચ્ચ્યુતમ્ ॥ 10 ॥
ઊચુશ્ચ પરમપ્રીતાસ્સર્વે દશરથં વચઃ ।
સમ્ભારાસ્સમ્ભ્રિયન્તાં તે તુરગશ્ચ વિમુચ્યતામ્ ॥ 11 ॥
સર્વથા પ્રાપ્સ્યસે પુત્રાનભિપ્રેતાંશ્ચ પાર્થિવ ।
યસ્ય તે ધાર્મિકી બુદ્ધિરિયં પુત્રાર્થમાગતા ॥ 12 ॥
તતઃ પ્રીતોઽભવદ્રાજા શ્રુત્વા તદ્વિજભાષિતમ્ ।
અમાત્યાંશ્ચાબ્રવીદ્રાજા હર્ષપર્યાકુલેક્ષણઃ ॥ 13 ॥
સમ્ભારાસ્સમ્ભ્રિયન્તાં મે ગુરૂણાં વચનાદિહ ।
સમર્થાધિષ્ઠિતશ્ચાશ્વસ્સોપાધ્યાયો વિમુચ્યતામ્ ॥ 14 ॥
સરય્વાશ્ચોત્તરે તીરે યજ્ઞભૂમિર્વિધીયતામ્ ।
શાન્તયશ્ચાભિવર્ધન્તાં યથાકલ્પં યથાવિધિ ॥ 15 ॥
શક્યઃ પ્રાપ્તુમયં યજ્ઞસ્સર્વેણાપિ મહીક્ષિતા ।
નાપરાધો ભવેત્કષ્ટો યદ્યસ્મિન્ક્રતુસત્તમે ॥ 16 ॥
છિદ્રં હિ મૃગયન્તેઽત્ર વિદ્વાંસો બ્રહ્મરાક્ષસાઃ ।
નિહતસ્ય ચ યજ્ઞસ્ય સદ્યઃ કર્તા વિનશ્યતિ ॥ 17 ॥
તદ્યથા વિધિપૂર્વં મે ક્રતુરેષ સમાપ્યતે ।
તથા વિધાનં ક્રિયતાં સમર્થાઃ કરણેષ્વિહ ॥ 18 ॥
તથેતિ ચાબ્રુવન્સર્વે મન્ત્રિણઃપ્રત્યપૂજયન્ ।
પાર્થિવેન્દ્રસ્ય તદ્વાક્યં યથાજ્ઞપ્તં નિશમ્ય તે ॥ 19 ॥
તથા દ્વિજાસ્તે ધર્મજ્ઞા વર્ધયન્તો નૃપોત્તમમ્ ।
અનુજ્ઞાતાસ્તતસ્સર્વે પુનર્જગ્મુર્યથાગતમ્ ॥ 20 ॥
વિસર્જયિત્વા તાન્વિપ્રાન્સચિવાનિદમબ્રવીત્ ।
ઋત્વિગ્ભિરુપદિષ્ટોઽયં યથાવત્ક્રતુરાપ્યતામ્ ॥ 21 ॥
ઇત્યુક્ત્વા નૃપશાર્દૂલસ્સચિવાન્સમુપસ્થિતાન્ ।
વિસર્જયિત્વા સ્વં વેશ્મ પ્રવિવેશ મહાદ્યુતિઃ ॥ 22 ॥
તતસ્સ ગત્વા તાઃપત્નીર્નરેન્દ્રો હૃદયપ્રિયાઃ ।
ઉવાચ દીક્ષાં વિશત યક્ષ્યેઽહં સુતકારણાત્ ॥ 23 ॥
તાસાં તેનાતિકાન્તેન વચનેન સુવર્ચસામ્ ।
મુખપદ્માન્યશોભન્ત પદ્માનીવ હિમાત્યયે ॥ 24 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે અષ્ટમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha aṣṭamassargaḥ |
tasya tvevaṃ prabhāvasya dharmajñasya mahātmanaḥ |
sutārthaṃ tapyamānasya nāsīdvaṃśakarassutaḥ || 1 ||
cintayānasya tasyaivaṃ buddhirāsīnmahātmanaḥ |
sutārthaṃ hayamedhena kimarthaṃ na yajāmyaham || 2 ||
sa niścitāṃ matiṃ kṛtvā yaṣṭavyamiti buddhimān |
mantribhissaha dharmātmā sarvaireva kṛtātmabhiḥ || 3 ||
tato'bravīdidaṃ rājā sumantraṃ mantrisattamam |
śīghramānaya me sarvāngurūṃstān sapurohitān || 4 ||
tatassumantrastvaritaṃ gatvā tvaritavikramaḥ |
samānayatsa tān sarvān samastānvedapāragān || 5 ||
suyajñaṃ vāmadevaṃ ca jābālimatha kāśyapam |
parohitaṃ vasiṣṭhaṃ ca ye cānye vdijasattamāḥ || 6 ||
tānpūjayitvā dharmātmā rājā daśarathastadā |
idaṃ dharmārthasahitaṃ ślakṣṇaṃvacanamabravīt || 7 ||
mama lālapyamānasya putrārthannāsti vai sukham |
tadarthaṃ hayamedhena yakṣyāmīti matirmama || 8 ||
tadahaṃ yaṣṭumicchāmi śāstradṛṣṭena karmaṇā |
kathaṃ prāpsyāmyahaṃ kāmaṃ buddhiratravicāryatām || 9 ||
tatassādhviti tadvākyaṃ brāhmaṇāḥ pratyapūjayan |
vasiṣṭhapramukhāssarve pārthivasya mukhāccyutam || 10 ||
ūcuśca paramaprītāssarve daśarathaṃ vacaḥ |
sambhārāssambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām || 11 ||
sarvathā prāpsyase putrānabhipretāṃśca pārthiva |
yasya te dhārmikī buddhiriyaṃ putrārthamāgatā || 12 ||
tataḥ prīto'bhavadrājā śrutvā tadvijabhāṣitam |
amātyāṃścābravīdrājā harṣaparyākulekṣaṇaḥ || 13 ||
sambhārāssambhriyantāṃ me gurūṇāṃ vacanādiha |
samarthādhiṣṭhitaścāśvassopādhyāyo vimucyatām || 14 ||
sarayvāścottare tīre yajñabhūmirvidhīyatām |
śāntayaścābhivardhantāṃ yathākalpaṃ yathāvidhi || 15 ||
śakyaḥ prāptumayaṃ yajñassarveṇāpi mahīkṣitā |
nāparādho bhavetkaṣṭo yadyasminkratusattame || 16 ||
chidraṃ hi mṛgayante'tra vidvāṃso brahmarākṣasāḥ |
nihatasya ca yajñasya sadyaḥ kartā vinaśyati || 17 ||
tadyathā vidhipūrvaṃ me kratureṣa samāpyate |
tathā vidhānaṃ kriyatāṃ samarthāḥ karaṇeṣviha || 18 ||
tatheti cābruvansarve mantriṇaḥpratyapūjayan |
pārthivendrasya tadvākyaṃ yathājñaptaṃ niśamya te || 19 ||
tathā dvijāste dharmajñā vardhayanto nṛpottamam |
anujñātāstatassarve punarjagmuryathāgatam || 20 ||
visarjayitvā tānviprānsacivānidamabravīt |
ṛtvigbhirupadiṣṭo'yaṃ yathāvatkraturāpyatām || 21 ||
ityuktvā nṛpaśārdūlassacivānsamupasthitān |
visarjayitvā svaṃ veśma praviveśa mahādyutiḥ || 22 ||
tatassa gatvā tāḥpatnīrnarendro hṛdayapriyāḥ |
uvāca dīkṣāṃ viśata yakṣye'haṃ sutakāraṇāt || 23 ||
tāsāṃ tenātikāntena vacanena suvarcasām |
mukhapadmānyaśobhanta padmānīva himātyaye || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe aṣṭamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ अष्टमस्सर्गः ।
तस्य त्वेवं प्रभावस्य धर्मज्ञस्य महात्मनः ।
सुतार्थं तप्यमानस्य नासीद्वंशकरस्सुतः ॥ 1 ॥
चिन्तयानस्य तस्यैवं बुद्धिरासीन्महात्मनः ।
सुतार्थं हयमेधेन किमर्थं न यजाम्यहम् ॥ 2 ॥
स निश्चितां मतिं कृत्वा यष्टव्यमिति बुद्धिमान् ।
मन्त्रिभिस्सह धर्मात्मा सर्वैरेव कृतात्मभिः ॥ 3 ॥
ततोऽब्रवीदिदं राजा सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तमम् ।
शीघ्रमानय मे सर्वान्गुरूंस्तान् सपुरोहितान् ॥ 4 ॥
ततस्सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः ।
समानयत्स तान् सर्वान् समस्तान्वेदपारगान् ॥ 5 ॥
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् ।
परोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये व्दिजसत्तमाः ॥ 6 ॥
तान्पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ।
इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णंवचनमब्रवीत् ॥ 7 ॥
मम लालप्यमानस्य पुत्रार्थन्नास्ति वै सुखम् ।
तदर्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम ॥ 8 ॥
तदहं यष्टुमिच्छामि शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ।
कथं प्राप्स्याम्यहं कामं बुद्धिरत्रविचार्यताम् ॥ 9 ॥
ततस्साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् ।
वसिष्ठप्रमुखास्सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम् ॥ 10 ॥
ऊचुश्च परमप्रीतास्सर्वे दशरथं वचः ।
सम्भारास्सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥ 11 ॥
सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रानभिप्रेतांश्च पार्थिव ।
यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥ 12 ॥
ततः प्रीतोऽभवद्राजा श्रुत्वा तद्विजभाषितम् ।
अमात्यांश्चाब्रवीद्राजा हर्षपर्याकुलेक्षणः ॥ 13 ॥
सम्भारास्सम्भ्रियन्तां मे गुरूणां वचनादिह ।
समर्थाधिष्ठितश्चाश्वस्सोपाध्यायो विमुच्यताम् ॥ 14 ॥
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि ॥ 15 ॥
शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञस्सर्वेणापि महीक्षिता ।
नापराधो भवेत्कष्टो यद्यस्मिन्क्रतुसत्तमे ॥ 16 ॥
छिद्रं हि मृगयन्तेऽत्र विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः ।
निहतस्य च यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ॥ 17 ॥
तद्यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ।
तथा विधानं क्रियतां समर्थाः करणेष्विह ॥ 18 ॥
तथेति चाब्रुवन्सर्वे मन्त्रिणःप्रत्यपूजयन् ।
पार्थिवेन्द्रस्य तद्वाक्यं यथाज्ञप्तं निशम्य ते ॥ 19 ॥
तथा द्विजास्ते धर्मज्ञा वर्धयन्तो नृपोत्तमम् ।
अनुज्ञातास्ततस्सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ 20 ॥
विसर्जयित्वा तान्विप्रान्सचिवानिदमब्रवीत् ।
ऋत्विग्भिरुपदिष्टोऽयं यथावत्क्रतुराप्यताम् ॥ 21 ॥
इत्युक्त्वा नृपशार्दूलस्सचिवान्समुपस्थितान् ।
विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महाद्युतिः ॥ 22 ॥
ततस्स गत्वा ताःपत्नीर्नरेन्द्रो हृदयप्रियाः ।
उवाच दीक्षां विशत यक्ष्येऽहं सुतकारणात् ॥ 23 ॥
तासां तेनातिकान्तेन वचनेन सुवर्चसाम् ।
मुखपद्मान्यशोभन्त पद्मानीव हिमात्यये ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे अष्टमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha aṣṭamassargaḥ |
tasya tvevaṃ prabhāvasya dharmajñasya mahātmanaḥ |
sutārthaṃ tapyamānasya nāsīdvaṃśakarassutaḥ || 1 ||
cintayānasya tasyaivaṃ buddhirāsīnmahātmanaḥ |
sutārthaṃ hayamedhena kimarthaṃ na yajāmyaham || 2 ||
sa niścitāṃ matiṃ kṛtvā yaṣṭavyamiti buddhimān |
mantribhissaha dharmātmā sarvaireva kṛtātmabhiḥ || 3 ||
tato'bravīdidaṃ rājā sumantraṃ mantrisattamam |
śīghramānaya me sarvāngurūṃstān sapurohitān || 4 ||
tatassumantrastvaritaṃ gatvā tvaritavikramaḥ |
samānayatsa tān sarvān samastānvedapāragān || 5 ||
suyajñaṃ vāmadevaṃ ca jābālimatha kāśyapam |
parohitaṃ vasiṣṭhaṃ ca ye cānye vdijasattamāḥ || 6 ||
tānpūjayitvā dharmātmā rājā daśarathastadā |
idaṃ dharmārthasahitaṃ ślakṣṇaṃvacanamabravīt || 7 ||
mama lālapyamānasya putrārthannāsti vai sukham |
tadarthaṃ hayamedhena yakṣyāmīti matirmama || 8 ||
tadahaṃ yaṣṭumicchāmi śāstradṛṣṭena karmaṇā |
kathaṃ prāpsyāmyahaṃ kāmaṃ buddhiratravicāryatām || 9 ||
tatassādhviti tadvākyaṃ brāhmaṇāḥ pratyapūjayan |
vasiṣṭhapramukhāssarve pārthivasya mukhāccyutam || 10 ||
ūcuśca paramaprītāssarve daśarathaṃ vacaḥ |
sambhārāssambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām || 11 ||
sarvathā prāpsyase putrānabhipretāṃśca pārthiva |
yasya te dhārmikī buddhiriyaṃ putrārthamāgatā || 12 ||
tataḥ prīto'bhavadrājā śrutvā tadvijabhāṣitam |
amātyāṃścābravīdrājā harṣaparyākulekṣaṇaḥ || 13 ||
sambhārāssambhriyantāṃ me gurūṇāṃ vacanādiha |
samarthādhiṣṭhitaścāśvassopādhyāyo vimucyatām || 14 ||
sarayvāścottare tīre yajñabhūmirvidhīyatām |
śāntayaścābhivardhantāṃ yathākalpaṃ yathāvidhi || 15 ||
śakyaḥ prāptumayaṃ yajñassarveṇāpi mahīkṣitā |
nāparādho bhavetkaṣṭo yadyasminkratusattame || 16 ||
chidraṃ hi mṛgayante'tra vidvāṃso brahmarākṣasāḥ |
nihatasya ca yajñasya sadyaḥ kartā vinaśyati || 17 ||
tadyathā vidhipūrvaṃ me kratureṣa samāpyate |
tathā vidhānaṃ kriyatāṃ samarthāḥ karaṇeṣviha || 18 ||
tatheti cābruvansarve mantriṇaḥpratyapūjayan |
pārthivendrasya tadvākyaṃ yathājñaptaṃ niśamya te || 19 ||
tathā dvijāste dharmajñā vardhayanto nṛpottamam |
anujñātāstatassarve punarjagmuryathāgatam || 20 ||
visarjayitvā tānviprānsacivānidamabravīt |
ṛtvigbhirupadiṣṭo'yaṃ yathāvatkraturāpyatām || 21 ||
ityuktvā nṛpaśārdūlassacivānsamupasthitān |
visarjayitvā svaṃ veśma praviveśa mahādyutiḥ || 22 ||
tatassa gatvā tāḥpatnīrnarendro hṛdayapriyāḥ |
uvāca dīkṣāṃ viśata yakṣye'haṃ sutakāraṇāt || 23 ||
tāsāṃ tenātikāntena vacanena suvarcasām |
mukhapadmānyaśobhanta padmānīva himātyaye || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe aṣṭamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.