𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌬𑌾𑌲𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌅𑌷𑍍𑌟𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌤𑍍𑌵𑍇𑌵𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌸𑍁𑌤𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌤𑌪𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌨𑌾𑌸𑍀𑌦𑍍𑌵𑌂𑌶𑌕𑌰𑌸𑍍𑌸𑍁𑌤𑌃 ॥ 1 ॥
𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌾𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌸𑍍𑌯𑍈𑌵𑌂 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌰𑌾𑌸𑍀𑌨𑍍𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌸𑍁𑌤𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌹𑌯𑌮𑍇𑌧𑍇𑌨 𑌕𑌿𑌮𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌨 𑌯𑌜𑌾𑌮𑍍𑌯𑌹𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌸 𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑌾𑌂 𑌮𑌤𑌿𑌂 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌯𑌷𑍍𑌟𑌵𑍍𑌯𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌮𑌾𑌨𑍍 ।
𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌭𑌿𑌸𑍍𑌸𑌹 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍈𑌰𑍇𑌵 𑌕𑍃𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌭𑌿𑌃 ॥ 3 ॥
𑌤𑌤𑍋𑌽𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌦𑌿𑌦𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌸𑍁𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌸𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ।
𑌶𑍀𑌘𑍍𑌰𑌮𑌾𑌨𑌯 𑌮𑍇 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍𑌗𑍁𑌰𑍂𑌂𑌸𑍍𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌸𑌪𑍁𑌰𑍋𑌹𑌿𑌤𑌾𑌨𑍍 ॥ 4 ॥
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌸𑍁𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌰𑌿𑌤𑌂 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌰𑌿𑌤𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ।
𑌸𑌮𑌾𑌨𑌯𑌤𑍍𑌸 𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌸𑌮𑌸𑍍𑌤𑌾𑌨𑍍𑌵𑍇𑌦𑌪𑌾𑌰𑌗𑌾𑌨𑍍 ॥ 5 ॥
𑌸𑍁𑌯𑌜𑍍𑌞𑌂 𑌵𑌾𑌮𑌦𑍇𑌵𑌂 𑌚 𑌜𑌾𑌬𑌾𑌲𑌿𑌮𑌥 𑌕𑌾𑌶𑍍𑌯𑌪𑌮𑍍 ।
𑌪𑌰𑍋𑌹𑌿𑌤𑌂 𑌵𑌸𑌿𑌷𑍍𑌠𑌂 𑌚 𑌯𑍇 𑌚𑌾𑌨𑍍𑌯𑍇 𑌵𑍍𑌦𑌿𑌜𑌸𑌤𑍍𑌤𑌮𑌾𑌃 ॥ 6 ॥
𑌤𑌾𑌨𑍍𑌪𑍂𑌜𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌸𑍍𑌤𑌦𑌾 ।
𑌇𑌦𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌰𑍍𑌥𑌸𑌹𑌿𑌤𑌂 𑌶𑍍𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌂𑌵𑌚𑌨𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 7 ॥
𑌮𑌮 𑌲𑌾𑌲𑌪𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌾𑌰𑍍𑌥𑌨𑍍𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌵𑍈 𑌸𑍁𑌖𑌮𑍍 ।
𑌤𑌦𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌹𑌯𑌮𑍇𑌧𑍇𑌨 𑌯𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑍀𑌤𑌿 𑌮𑌤𑌿𑌰𑍍𑌮𑌮 ॥ 8 ॥
𑌤𑌦𑌹𑌂 𑌯𑌷𑍍𑌟𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿 𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍇𑌨 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾 ।
𑌕𑌥𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑍍𑌯𑌹𑌂 𑌕𑌾𑌮𑌂 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌰𑌤𑍍𑌰𑌵𑌿𑌚𑌾𑌰𑍍𑌯𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 9 ॥
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌸𑌾𑌧𑍍𑌵𑌿𑌤𑌿 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌪𑍂𑌜𑌯𑌨𑍍 ।
𑌵𑌸𑌿𑌷𑍍𑌠𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁𑌖𑌾𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌮𑍁𑌖𑌾𑌚𑍍𑌚𑍍𑌯𑍁𑌤𑌮𑍍 ॥ 10 ॥
𑌊𑌚𑍁𑌶𑍍𑌚 𑌪𑌰𑌮𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌾𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌂 𑌵𑌚𑌃 ।
𑌸𑌮𑍍𑌭𑌾𑌰𑌾𑌸𑍍𑌸𑌮𑍍𑌭𑍍𑌰𑌿𑌯𑌨𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌤𑍇 𑌤𑍁𑌰𑌗𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌿𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 11 ॥
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌥𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌸𑍍𑌯𑌸𑍇 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌾𑌨𑌭𑌿𑌪𑍍𑌰𑍇𑌤𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚 𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌵 ।
𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌤𑍇 𑌧𑌾𑌰𑍍𑌮𑌿𑌕𑍀 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌾𑌰𑍍𑌥𑌮𑌾𑌗𑌤𑌾 ॥ 12 ॥
𑌤𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑍋𑌽𑌭𑌵𑌦𑍍𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌭𑌾𑌷𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌅𑌮𑌾𑌤𑍍𑌯𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚𑌾𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌦𑍍𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌹𑌰𑍍𑌷𑌪𑌰𑍍𑌯𑌾𑌕𑍁𑌲𑍇𑌕𑍍𑌷𑌣𑌃 ॥ 13 ॥
𑌸𑌮𑍍𑌭𑌾𑌰𑌾𑌸𑍍𑌸𑌮𑍍𑌭𑍍𑌰𑌿𑌯𑌨𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌮𑍇 𑌗𑍁𑌰𑍂𑌣𑌾𑌂 𑌵𑌚𑌨𑌾𑌦𑌿𑌹 ।
𑌸𑌮𑌰𑍍𑌥𑌾𑌧𑌿𑌷𑍍𑌠𑌿𑌤𑌶𑍍𑌚𑌾𑌶𑍍𑌵𑌸𑍍𑌸𑍋𑌪𑌾𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑍋 𑌵𑌿𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 14 ॥
𑌸𑌰𑌯𑍍𑌵𑌾𑌶𑍍𑌚𑍋𑌤𑍍𑌤𑌰𑍇 𑌤𑍀𑌰𑍇 𑌯𑌜𑍍𑌞𑌭𑍂𑌮𑌿𑌰𑍍𑌵𑌿𑌧𑍀𑌯𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌶𑌾𑌨𑍍𑌤𑌯𑌶𑍍𑌚𑌾𑌭𑌿𑌵𑌰𑍍𑌧𑌨𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌯𑌥𑌾𑌕𑌲𑍍𑌪𑌂 𑌯𑌥𑌾𑌵𑌿𑌧𑌿 ॥ 15 ॥
𑌶𑌕𑍍𑌯𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑍁𑌮𑌯𑌂 𑌯𑌜𑍍𑌞𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇𑌣𑌾𑌪𑌿 𑌮𑌹𑍀𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾 ।
𑌨𑌾𑌪𑌰𑌾𑌧𑍋 𑌭𑌵𑍇𑌤𑍍𑌕𑌷𑍍𑌟𑍋 𑌯𑌦𑍍𑌯𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌕𑍍𑌰𑌤𑍁𑌸𑌤𑍍𑌤𑌮𑍇 ॥ 16 ॥
𑌛𑌿𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌹𑌿 𑌮𑍃𑌗𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇𑌽𑌤𑍍𑌰 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌵𑌾𑌂𑌸𑍋 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌃 ।
𑌨𑌿𑌹𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌯𑌜𑍍𑌞𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌦𑍍𑌯𑌃 𑌕𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌵𑌿𑌨𑌶𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 17 ॥
𑌤𑌦𑍍𑌯𑌥𑌾 𑌵𑌿𑌧𑌿𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌮𑍇 𑌕𑍍𑌰𑌤𑍁𑌰𑍇𑌷 𑌸𑌮𑌾𑌪𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌤𑌥𑌾 𑌵𑌿𑌧𑌾𑌨𑌂 𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑌤𑌾𑌂 𑌸𑌮𑌰𑍍𑌥𑌾𑌃 𑌕𑌰𑌣𑍇𑌷𑍍𑌵𑌿𑌹 ॥ 18 ॥
𑌤𑌥𑍇𑌤𑌿 𑌚𑌾𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌨𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌣𑌃𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌪𑍂𑌜𑌯𑌨𑍍 ।
𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌵𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌯𑌥𑌾𑌜𑍍𑌞𑌪𑍍𑌤𑌂 𑌨𑌿𑌶𑌮𑍍𑌯 𑌤𑍇 ॥ 19 ॥
𑌤𑌥𑌾 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞𑌾 𑌵𑌰𑍍𑌧𑌯𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌨𑍃𑌪𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ।
𑌅𑌨𑍁𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑌤𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌪𑍁𑌨𑌰𑍍𑌜𑌗𑍍𑌮𑍁𑌰𑍍𑌯𑌥𑌾𑌗𑌤𑌮𑍍 ॥ 20 ॥
𑌵𑌿𑌸𑌰𑍍𑌜𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌸𑌚𑌿𑌵𑌾𑌨𑌿𑌦𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ।
𑌋𑌤𑍍𑌵𑌿𑌗𑍍𑌭𑌿𑌰𑍁𑌪𑌦𑌿𑌷𑍍𑌟𑍋𑌽𑌯𑌂 𑌯𑌥𑌾𑌵𑌤𑍍𑌕𑍍𑌰𑌤𑍁𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 21 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌨𑍃𑌪𑌶𑌾𑌰𑍍𑌦𑍂𑌲𑌸𑍍𑌸𑌚𑌿𑌵𑌾𑌨𑍍𑌸𑌮𑍁𑌪𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌾𑌨𑍍 ।
𑌵𑌿𑌸𑌰𑍍𑌜𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑍍𑌵𑌂 𑌵𑍇𑌶𑍍𑌮 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌵𑍇𑌶 𑌮𑌹𑌾𑌦𑍍𑌯𑍁𑌤𑌿𑌃 ॥ 22 ॥
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌸 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑌾𑌃𑌪𑌤𑍍𑌨𑍀𑌰𑍍𑌨𑌰𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍋 𑌹𑍃𑌦𑌯𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌃 ।
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌦𑍀𑌕𑍍𑌷𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌶𑌤 𑌯𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑍇𑌽𑌹𑌂 𑌸𑍁𑌤𑌕𑌾𑌰𑌣𑌾𑌤𑍍 ॥ 23 ॥
𑌤𑌾𑌸𑌾𑌂 𑌤𑍇𑌨𑌾𑌤𑌿𑌕𑌾𑌨𑍍𑌤𑍇𑌨 𑌵𑌚𑌨𑍇𑌨 𑌸𑍁𑌵𑌰𑍍𑌚𑌸𑌾𑌮𑍍 ।
𑌮𑍁𑌖𑌪𑌦𑍍𑌮𑌾𑌨𑍍𑌯𑌶𑍋𑌭𑌨𑍍𑌤 𑌪𑌦𑍍𑌮𑌾𑌨𑍀𑌵 𑌹𑌿𑌮𑌾𑌤𑍍𑌯𑌯𑍇 ॥ 24 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌬𑌾𑌲𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌅𑌷𑍍𑌟𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha aṣṭamassargaḥ |
tasya tvevaṃ prabhāvasya dharmajñasya mahātmanaḥ |
sutārthaṃ tapyamānasya nāsīdvaṃśakarassutaḥ || 1 ||
cintayānasya tasyaivaṃ buddhirāsīnmahātmanaḥ |
sutārthaṃ hayamedhena kimarthaṃ na yajāmyaham || 2 ||
sa niścitāṃ matiṃ kṛtvā yaṣṭavyamiti buddhimān |
mantribhissaha dharmātmā sarvaireva kṛtātmabhiḥ || 3 ||
tato'bravīdidaṃ rājā sumantraṃ mantrisattamam |
śīghramānaya me sarvāngurūṃstān sapurohitān || 4 ||
tatassumantrastvaritaṃ gatvā tvaritavikramaḥ |
samānayatsa tān sarvān samastānvedapāragān || 5 ||
suyajñaṃ vāmadevaṃ ca jābālimatha kāśyapam |
parohitaṃ vasiṣṭhaṃ ca ye cānye vdijasattamāḥ || 6 ||
tānpūjayitvā dharmātmā rājā daśarathastadā |
idaṃ dharmārthasahitaṃ ślakṣṇaṃvacanamabravīt || 7 ||
mama lālapyamānasya putrārthannāsti vai sukham |
tadarthaṃ hayamedhena yakṣyāmīti matirmama || 8 ||
tadahaṃ yaṣṭumicchāmi śāstradṛṣṭena karmaṇā |
kathaṃ prāpsyāmyahaṃ kāmaṃ buddhiratravicāryatām || 9 ||
tatassādhviti tadvākyaṃ brāhmaṇāḥ pratyapūjayan |
vasiṣṭhapramukhāssarve pārthivasya mukhāccyutam || 10 ||
ūcuśca paramaprītāssarve daśarathaṃ vacaḥ |
sambhārāssambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām || 11 ||
sarvathā prāpsyase putrānabhipretāṃśca pārthiva |
yasya te dhārmikī buddhiriyaṃ putrārthamāgatā || 12 ||
tataḥ prīto'bhavadrājā śrutvā tadvijabhāṣitam |
amātyāṃścābravīdrājā harṣaparyākulekṣaṇaḥ || 13 ||
sambhārāssambhriyantāṃ me gurūṇāṃ vacanādiha |
samarthādhiṣṭhitaścāśvassopādhyāyo vimucyatām || 14 ||
sarayvāścottare tīre yajñabhūmirvidhīyatām |
śāntayaścābhivardhantāṃ yathākalpaṃ yathāvidhi || 15 ||
śakyaḥ prāptumayaṃ yajñassarveṇāpi mahīkṣitā |
nāparādho bhavetkaṣṭo yadyasminkratusattame || 16 ||
chidraṃ hi mṛgayante'tra vidvāṃso brahmarākṣasāḥ |
nihatasya ca yajñasya sadyaḥ kartā vinaśyati || 17 ||
tadyathā vidhipūrvaṃ me kratureṣa samāpyate |
tathā vidhānaṃ kriyatāṃ samarthāḥ karaṇeṣviha || 18 ||
tatheti cābruvansarve mantriṇaḥpratyapūjayan |
pārthivendrasya tadvākyaṃ yathājñaptaṃ niśamya te || 19 ||
tathā dvijāste dharmajñā vardhayanto nṛpottamam |
anujñātāstatassarve punarjagmuryathāgatam || 20 ||
visarjayitvā tānviprānsacivānidamabravīt |
ṛtvigbhirupadiṣṭo'yaṃ yathāvatkraturāpyatām || 21 ||
ityuktvā nṛpaśārdūlassacivānsamupasthitān |
visarjayitvā svaṃ veśma praviveśa mahādyutiḥ || 22 ||
tatassa gatvā tāḥpatnīrnarendro hṛdayapriyāḥ |
uvāca dīkṣāṃ viśata yakṣye'haṃ sutakāraṇāt || 23 ||
tāsāṃ tenātikāntena vacanena suvarcasām |
mukhapadmānyaśobhanta padmānīva himātyaye || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe aṣṭamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ अष्टमस्सर्गः ।
तस्य त्वेवं प्रभावस्य धर्मज्ञस्य महात्मनः ।
सुतार्थं तप्यमानस्य नासीद्वंशकरस्सुतः ॥ 1 ॥
चिन्तयानस्य तस्यैवं बुद्धिरासीन्महात्मनः ।
सुतार्थं हयमेधेन किमर्थं न यजाम्यहम् ॥ 2 ॥
स निश्चितां मतिं कृत्वा यष्टव्यमिति बुद्धिमान् ।
मन्त्रिभिस्सह धर्मात्मा सर्वैरेव कृतात्मभिः ॥ 3 ॥
ततोऽब्रवीदिदं राजा सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तमम् ।
शीघ्रमानय मे सर्वान्गुरूंस्तान् सपुरोहितान् ॥ 4 ॥
ततस्सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः ।
समानयत्स तान् सर्वान् समस्तान्वेदपारगान् ॥ 5 ॥
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् ।
परोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये व्दिजसत्तमाः ॥ 6 ॥
तान्पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ।
इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णंवचनमब्रवीत् ॥ 7 ॥
मम लालप्यमानस्य पुत्रार्थन्नास्ति वै सुखम् ।
तदर्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम ॥ 8 ॥
तदहं यष्टुमिच्छामि शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ।
कथं प्राप्स्याम्यहं कामं बुद्धिरत्रविचार्यताम् ॥ 9 ॥
ततस्साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् ।
वसिष्ठप्रमुखास्सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम् ॥ 10 ॥
ऊचुश्च परमप्रीतास्सर्वे दशरथं वचः ।
सम्भारास्सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥ 11 ॥
सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रानभिप्रेतांश्च पार्थिव ।
यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥ 12 ॥
ततः प्रीतोऽभवद्राजा श्रुत्वा तद्विजभाषितम् ।
अमात्यांश्चाब्रवीद्राजा हर्षपर्याकुलेक्षणः ॥ 13 ॥
सम्भारास्सम्भ्रियन्तां मे गुरूणां वचनादिह ।
समर्थाधिष्ठितश्चाश्वस्सोपाध्यायो विमुच्यताम् ॥ 14 ॥
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।
शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि ॥ 15 ॥
शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञस्सर्वेणापि महीक्षिता ।
नापराधो भवेत्कष्टो यद्यस्मिन्क्रतुसत्तमे ॥ 16 ॥
छिद्रं हि मृगयन्तेऽत्र विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः ।
निहतस्य च यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ॥ 17 ॥
तद्यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ।
तथा विधानं क्रियतां समर्थाः करणेष्विह ॥ 18 ॥
तथेति चाब्रुवन्सर्वे मन्त्रिणःप्रत्यपूजयन् ।
पार्थिवेन्द्रस्य तद्वाक्यं यथाज्ञप्तं निशम्य ते ॥ 19 ॥
तथा द्विजास्ते धर्मज्ञा वर्धयन्तो नृपोत्तमम् ।
अनुज्ञातास्ततस्सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ 20 ॥
विसर्जयित्वा तान्विप्रान्सचिवानिदमब्रवीत् ।
ऋत्विग्भिरुपदिष्टोऽयं यथावत्क्रतुराप्यताम् ॥ 21 ॥
इत्युक्त्वा नृपशार्दूलस्सचिवान्समुपस्थितान् ।
विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महाद्युतिः ॥ 22 ॥
ततस्स गत्वा ताःपत्नीर्नरेन्द्रो हृदयप्रियाः ।
उवाच दीक्षां विशत यक्ष्येऽहं सुतकारणात् ॥ 23 ॥
तासां तेनातिकान्तेन वचनेन सुवर्चसाम् ।
मुखपद्मान्यशोभन्त पद्मानीव हिमात्यये ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे अष्टमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha aṣṭamassargaḥ |
tasya tvevaṃ prabhāvasya dharmajñasya mahātmanaḥ |
sutārthaṃ tapyamānasya nāsīdvaṃśakarassutaḥ || 1 ||
cintayānasya tasyaivaṃ buddhirāsīnmahātmanaḥ |
sutārthaṃ hayamedhena kimarthaṃ na yajāmyaham || 2 ||
sa niścitāṃ matiṃ kṛtvā yaṣṭavyamiti buddhimān |
mantribhissaha dharmātmā sarvaireva kṛtātmabhiḥ || 3 ||
tato'bravīdidaṃ rājā sumantraṃ mantrisattamam |
śīghramānaya me sarvāngurūṃstān sapurohitān || 4 ||
tatassumantrastvaritaṃ gatvā tvaritavikramaḥ |
samānayatsa tān sarvān samastānvedapāragān || 5 ||
suyajñaṃ vāmadevaṃ ca jābālimatha kāśyapam |
parohitaṃ vasiṣṭhaṃ ca ye cānye vdijasattamāḥ || 6 ||
tānpūjayitvā dharmātmā rājā daśarathastadā |
idaṃ dharmārthasahitaṃ ślakṣṇaṃvacanamabravīt || 7 ||
mama lālapyamānasya putrārthannāsti vai sukham |
tadarthaṃ hayamedhena yakṣyāmīti matirmama || 8 ||
tadahaṃ yaṣṭumicchāmi śāstradṛṣṭena karmaṇā |
kathaṃ prāpsyāmyahaṃ kāmaṃ buddhiratravicāryatām || 9 ||
tatassādhviti tadvākyaṃ brāhmaṇāḥ pratyapūjayan |
vasiṣṭhapramukhāssarve pārthivasya mukhāccyutam || 10 ||
ūcuśca paramaprītāssarve daśarathaṃ vacaḥ |
sambhārāssambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām || 11 ||
sarvathā prāpsyase putrānabhipretāṃśca pārthiva |
yasya te dhārmikī buddhiriyaṃ putrārthamāgatā || 12 ||
tataḥ prīto'bhavadrājā śrutvā tadvijabhāṣitam |
amātyāṃścābravīdrājā harṣaparyākulekṣaṇaḥ || 13 ||
sambhārāssambhriyantāṃ me gurūṇāṃ vacanādiha |
samarthādhiṣṭhitaścāśvassopādhyāyo vimucyatām || 14 ||
sarayvāścottare tīre yajñabhūmirvidhīyatām |
śāntayaścābhivardhantāṃ yathākalpaṃ yathāvidhi || 15 ||
śakyaḥ prāptumayaṃ yajñassarveṇāpi mahīkṣitā |
nāparādho bhavetkaṣṭo yadyasminkratusattame || 16 ||
chidraṃ hi mṛgayante'tra vidvāṃso brahmarākṣasāḥ |
nihatasya ca yajñasya sadyaḥ kartā vinaśyati || 17 ||
tadyathā vidhipūrvaṃ me kratureṣa samāpyate |
tathā vidhānaṃ kriyatāṃ samarthāḥ karaṇeṣviha || 18 ||
tatheti cābruvansarve mantriṇaḥpratyapūjayan |
pārthivendrasya tadvākyaṃ yathājñaptaṃ niśamya te || 19 ||
tathā dvijāste dharmajñā vardhayanto nṛpottamam |
anujñātāstatassarve punarjagmuryathāgatam || 20 ||
visarjayitvā tānviprānsacivānidamabravīt |
ṛtvigbhirupadiṣṭo'yaṃ yathāvatkraturāpyatām || 21 ||
ityuktvā nṛpaśārdūlassacivānsamupasthitān |
visarjayitvā svaṃ veśma praviveśa mahādyutiḥ || 22 ||
tatassa gatvā tāḥpatnīrnarendro hṛdayapriyāḥ |
uvāca dīkṣāṃ viśata yakṣye'haṃ sutakāraṇāt || 23 ||
tāsāṃ tenātikāntena vacanena suvarcasām |
mukhapadmānyaśobhanta padmānīva himātyaye || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe aṣṭamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.