⚠️ AI-generated translation — the Sanskrit (simple prose explanation) meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.
The Sanskrit (simple prose explanation) meaning of each verse is shown below the verse.
Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
Available in: Sanskrit (simple prose explanation).
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡമ് ।
അഥ ത്രിചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
Shloka 1
തതസ്സ കിങ്കരാന്ഹത്വാ ഹനുമാന്ധ്യാനമാസ്ഥിതഃ ।
വനം ഭഗ്നം മയാ ചൈത്യപ്രാസാദോ ന വിനാശിതഃ ॥ 1 ॥
വനം ഭഗ്നം മയാ ചൈത്യപ്രാസാദോ ന വിനാശിതഃ ॥ 1 ॥
tatassa kiṅkarānhatvā hanumāndhyānamāsthitaḥ |
vanaṃ bhagnaṃ mayā caityaprāsādo na vināśitaḥ || 1 ||
vanaṃ bhagnaṃ mayā caityaprāsādo na vināśitaḥ || 1 ||
ततः सः हनुमान् किङ्करान् हत्वा ध्यानमास्थितः। मया वनं भग्नम्, चैत्यप्रासादः तु न विनाशितः। AI
തസ്മാത്പ്രാസാദമപ്യേവം ഭീമം വിധ്വംസയാമ്യഹമ് ।
tasmātprāsādamapyevaṃ bhīmaṃ vidhvaṃsayāmyaham |
तस्मात् अहम् एतम् एवं भीमं प्रासादम् अपि विध्वंसयामि। AI
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ ഹനുമാന്ദര്ശയന്ബലമ് ॥ 2 ॥
Shloka 3
ചൈത്യപ്രാസാദമാപ്ലുത്യ മേരുശൃങ്ഗമിവോന്നതമ് ।
ആരുരോഹ കപിശ്രേഷ്ഠോ ഹനുമാന്മാരുതാത്മജഃ ॥ 3 ॥
ആരുരോഹ കപിശ്രേഷ്ഠോ ഹനുമാന്മാരുതാത്മജഃ ॥ 3 ॥
caityaprāsādamāplutya meruśṛṅgamivonnatam |
āruroha kapiśreṣṭho hanumānmārutātmajaḥ || 3 ||
āruroha kapiśreṣṭho hanumānmārutātmajaḥ || 3 ||
कपिश्रेष्ठः मारुतात्मजः हनुमान् मेरुशृङ्गम् इव उन्नतं चैत्यप्रासादम् आप्लुत्य आरुरोह। AI
Shloka 4
ആരുഹ്യ ഗിരിസങ്കാശം പ്രാസാദം ഹരിയൂഥപഃ ।
ബഭൌ സ സുമഹാതേജാഃ പ്രതിസൂര്യ ഇവോദിതഃ ॥ 4 ॥
ബഭൌ സ സുമഹാതേജാഃ പ്രതിസൂര്യ ഇവോദിതഃ ॥ 4 ॥
āruhya girisaṅkāśaṃ prāsādaṃ hariyūthapaḥ |
babhau sa sumahātejāḥ pratisūrya ivoditaḥ || 4 ||
babhau sa sumahātejāḥ pratisūrya ivoditaḥ || 4 ||
हरियूथपः गिरिसङ्काशं प्रासादम् आरुह्य सः सुमहातेजाः उदितः प्रतिसूर्य इव बभौ। AI
Shloka 5
സമ്പ്രധൃഷ്യ ച ദുര്ധര്ഷം ചൈത്യപ്രാസാദമുത്തമമ് ।
ഹനുമാന്പ്രജ്വലന്ലക്ഷ്മ്യാ പാരിയാത്രോപമോഽഭവത് ॥ 5 ॥
ഹനുമാന്പ്രജ്വലന്ലക്ഷ്മ്യാ പാരിയാത്രോപമോഽഭവത് ॥ 5 ॥
sampradhṛṣya ca durdharṣaṃ caityaprāsādamuttamam |
hanumānprajvalanlakṣmyā pāriyātropamo'bhavat || 5 ||
hanumānprajvalanlakṣmyā pāriyātropamo'bhavat || 5 ||
हनुमान् दुर्धर्षम् उत्तमं चैत्यप्रासादं सम्प्रधृष्य लक्ष्म्या प्रज्वलन् पारियात्रोपमः अभवत्। AI
Shloka 6
സ ഭൂത്വാ സുമഹാകായഃ പ്രഭാവാന്മാരുതാത്മജഃ ।
ധൃഷ്ടമാസ്ഫോടയാമാസ ലങ്കാം ശബ്ദേന പൂരയന് ॥ 6 ॥
ധൃഷ്ടമാസ്ഫോടയാമാസ ലങ്കാം ശബ്ദേന പൂരയന് ॥ 6 ॥
sa bhūtvā sumahākāyaḥ prabhāvānmārutātmajaḥ |
dhṛṣṭamāsphoṭayāmāsa laṅkāṃ śabdena pūrayan || 6 ||
dhṛṣṭamāsphoṭayāmāsa laṅkāṃ śabdena pūrayan || 6 ||
सः मारुतात्मजः प्रभावात् सुमहाकायः भूत्वा धृष्टम् आस्फोटयामास, शब्देन लङ्कां पूरयन्। AI
Shloka 7
തസ്യാസ്ഫോടിതശബ്ദേന മഹതാ ശ്രോത്രഘാതിനാ ।
പേതുര്വിഹങ്ഗമാസ്തത്ര ചൈത്യപാലാശ്ച മോഹിതാഃ ॥ 7 ॥
പേതുര്വിഹങ്ഗമാസ്തത്ര ചൈത്യപാലാശ്ച മോഹിതാഃ ॥ 7 ॥
tasyāsphoṭitaśabdena mahatā śrotraghātinā |
peturvihaṅgamāstatra caityapālāśca mohitāḥ || 7 ||
peturvihaṅgamāstatra caityapālāśca mohitāḥ || 7 ||
तेन महता श्रोत्रघातिना अस्फोटितशब्देन मोहिताः विहङ्गमाः चैत्यपालाः च तत्र पेतुः। AI
Shloka 8
അസ്ത്രവിജ്ജയതാം രാമോ ലക്ഷ്മണശ്ച മഹാബലഃ ।
രാജാ ജയതി സുഗ്രീവോ രാഘവേണാഭിപാലിതഃ ॥ 8 ॥
രാജാ ജയതി സുഗ്രീവോ രാഘവേണാഭിപാലിതഃ ॥ 8 ॥
astravijjayatāṃ rāmo lakṣmaṇaśca mahābalaḥ |
rājā jayati sugrīvo rāghaveṇābhipālitaḥ || 8 ||
rājā jayati sugrīvo rāghaveṇābhipālitaḥ || 8 ||
अस्त्रवित् रामः जयतु, महाबलः लक्ष्मणः च जयतु, राघवेण अभिपालितः राजा सुग्रीवः जयतु। AI
Shloka 9
ദാസോഽഹം കോസലേന്ദ്രസ്യ രാമസ്യാക്ലിഷ്ടകര്മണഃ ।
ഹനുമാന്ശത്രുസൈന്യാനാം നിഹന്താ മാരുതാത്മജഃ ॥ 9 ॥
ഹനുമാന്ശത്രുസൈന്യാനാം നിഹന്താ മാരുതാത്മജഃ ॥ 9 ॥
dāso'haṃ kosalendrasya rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ |
hanumānśatrusainyānāṃ nihantā mārutātmajaḥ || 9 ||
hanumānśatrusainyānāṃ nihantā mārutātmajaḥ || 9 ||
Shloka 10
ന രാവണസഹസ്രം മേ യുദ്ധേ പ്രതിബലം ഭവേത് ।
ശിലാഭിസ്തു പ്രഹരതഃ പാദപൈശ്ച സഹസ്രശഃ ॥ 10 ॥
ശിലാഭിസ്തു പ്രഹരതഃ പാദപൈശ്ച സഹസ്രശഃ ॥ 10 ॥
na rāvaṇasahasraṃ me yuddhe pratibalaṃ bhavet |
śilābhistu praharataḥ pādapaiśca sahasraśaḥ || 10 ||
śilābhistu praharataḥ pādapaiśca sahasraśaḥ || 10 ||
Shloka 11
അര്ദയിത്വാ പുരീം ലങ്കാമഭിവാദ്യ ച മൈഥിലീമ് ।
സമൃദ്ധാര്ഥോ ഗമിഷ്യാമി മിഷതാം സര്വരക്ഷസാമ് ॥ 11 ॥
സമൃദ്ധാര്ഥോ ഗമിഷ്യാമി മിഷതാം സര്വരക്ഷസാമ് ॥ 11 ॥
ardayitvā purīṃ laṅkāmabhivādya ca maithilīm |
samṛddhārtho gamiṣyāmi miṣatāṃ sarvarakṣasām || 11 ||
samṛddhārtho gamiṣyāmi miṣatāṃ sarvarakṣasām || 11 ||
Shloka 12
ഏവമുക്ത്വാ വിമാനസ്ഥശ്ചൈത്യസ്ഥാന്ഹരിയൂഥപഃ ।
നനാദ ഭീമനിര്ഹ്രാദോ രക്ഷസാം ജനയന്ഭയമ് ॥ 12 ॥
നനാദ ഭീമനിര്ഹ്രാദോ രക്ഷസാം ജനയന്ഭയമ് ॥ 12 ॥
evamuktvā vimānasthaścaityasthānhariyūthapaḥ |
nanāda bhīmanirhrādo rakṣasāṃ janayanbhayam || 12 ||
nanāda bhīmanirhrādo rakṣasāṃ janayanbhayam || 12 ||
Shloka 13
തേന ശബ്ദേന മഹതാ ചൈത്യപാലാശ്ശതം യയുഃ ।
ഗൃഹീത്വാ വിവിധാനസ്ത്രാന്പ്രാസാന്ഖങ്ഗാന്പരശ്വഥാന് ॥ 13 ॥
ഗൃഹീത്വാ വിവിധാനസ്ത്രാന്പ്രാസാന്ഖങ്ഗാന്പരശ്വഥാന് ॥ 13 ॥
tena śabdena mahatā caityapālāśśataṃ yayuḥ |
gṛhītvā vividhānastrānprāsānkhaṅgānparaśvathān || 13 ||
gṛhītvā vividhānastrānprāsānkhaṅgānparaśvathān || 13 ||
Shloka 14
വിസൃജന്തോ മഹാകായാ മാരുതിം പര്യവാരയന് ।
തേ ഗദാഭിര്വിചിത്രാഭിഃ പരിഘൈഃ കാഞ്ചനാങ്ഗദൈഃ ।
ആജഘ്നുര്വാനരശ്രേഷ്ഠം ബാണൈശ്ചാദിത്യസന്നിഭൈഃ ॥ 14 ॥
തേ ഗദാഭിര്വിചിത്രാഭിഃ പരിഘൈഃ കാഞ്ചനാങ്ഗദൈഃ ।
ആജഘ്നുര്വാനരശ്രേഷ്ഠം ബാണൈശ്ചാദിത്യസന്നിഭൈഃ ॥ 14 ॥
visṛjanto mahākāyā mārutiṃ paryavārayan |
te gadābhirvicitrābhiḥ parighaiḥ kāñcanāṅgadaiḥ |
ājaghnurvānaraśreṣṭhaṃ bāṇaiścādityasannibhaiḥ || 14 ||
te gadābhirvicitrābhiḥ parighaiḥ kāñcanāṅgadaiḥ |
ājaghnurvānaraśreṣṭhaṃ bāṇaiścādityasannibhaiḥ || 14 ||
Shloka 15
ആവര്ത ഇവ ഗങ്ഗായാസ്തോയസ്യ വിപുലോ മഹാന് ।
പരിക്ഷിപ്യ ഹരിശ്രേഷ്ഠം സ ബഭൌ രക്ഷസാം ഗണഃ ॥ 15 ॥
പരിക്ഷിപ്യ ഹരിശ്രേഷ്ഠം സ ബഭൌ രക്ഷസാം ഗണഃ ॥ 15 ॥
āvarta iva gaṅgāyāstoyasya vipulo mahān |
parikṣipya hariśreṣṭhaṃ sa babhau rakṣasāṃ gaṇaḥ || 15 ||
parikṣipya hariśreṣṭhaṃ sa babhau rakṣasāṃ gaṇaḥ || 15 ||
Shloka 16
തതോ വാതാത്മജഃ ക്രുദ്ധോ ഭീമ രൂപം സമാസ്ഥിതഃ ॥ 16 ॥
tato vātātmajaḥ kruddho bhīma rūpaṃ samāsthitaḥ || 16 ||
Shloka 17
പ്രാസാദസ്യ മഹന്തസ്യ സ്തമ്ബം ഹേമപരിഷ്കൃതമ് ।
ഉത്പാടയിത്വാ വേഗേന ഹനുമാന്പവനാത്മജഃ ॥ 17 ॥
ഉത്പാടയിത്വാ വേഗേന ഹനുമാന്പവനാത്മജഃ ॥ 17 ॥
prāsādasya mahantasya stambaṃ hemapariṣkṛtam |
utpāṭayitvā vegena hanumānpavanātmajaḥ || 17 ||
utpāṭayitvā vegena hanumānpavanātmajaḥ || 17 ||
Shloka 18
തതസ്തം ഭ്രാമയാമാസ ശതധാരം മഹാബലഃ ।
തത്ര ചാഗ്നിസ്സമഭവത്പ്രാസാദശ്ചാപ്യദഹ്യത ॥ 18 ॥
തത്ര ചാഗ്നിസ്സമഭവത്പ്രാസാദശ്ചാപ്യദഹ്യത ॥ 18 ॥
tatastaṃ bhrāmayāmāsa śatadhāraṃ mahābalaḥ |
tatra cāgnissamabhavatprāsādaścāpyadahyata || 18 ||
tatra cāgnissamabhavatprāsādaścāpyadahyata || 18 ||
Shloka 19
ദഹ്യമാനം തതോ ദൃഷ്ട്വാ പ്രാസാദം ഹരിയൂഥപഃ ।
സ രാക്ഷസശതം ഹത്ത്വാ വജ്രേണേന്ദ്ര ഇവാസുരാന് ॥ 19 ॥
സ രാക്ഷസശതം ഹത്ത്വാ വജ്രേണേന്ദ്ര ഇവാസുരാന് ॥ 19 ॥
dahyamānaṃ tato dṛṣṭvā prāsādaṃ hariyūthapaḥ |
sa rākṣasaśataṃ hattvā vajreṇendra ivāsurān || 19 ||
sa rākṣasaśataṃ hattvā vajreṇendra ivāsurān || 19 ||
Shloka 20
അന്തരിക്ഷേ സ്ഥിതശ്ശ്തീമാനിദം വചനമബ്രവീത് ।
മാദൃശാനാം സഹസ്രാണി വിസൃഷ്ടാനി മഹാത്മനാമ് ॥ 20 ॥
മാദൃശാനാം സഹസ്രാണി വിസൃഷ്ടാനി മഹാത്മനാമ് ॥ 20 ॥
antarikṣe sthitaśśtīmānidaṃ vacanamabravīt |
mādṛśānāṃ sahasrāṇi visṛṣṭāni mahātmanām || 20 ||
mādṛśānāṃ sahasrāṇi visṛṣṭāni mahātmanām || 20 ||
Shloka 21
ബലിനാം വാനരേന്ദ്രാണാം സുഗ്രീവവശവര്തിനാമ് ।
അടന്തി വസുധാം കൃത്സ്നാം വയമന്യേ ച വാനരാഃ ॥ 21 ॥
അടന്തി വസുധാം കൃത്സ്നാം വയമന്യേ ച വാനരാഃ ॥ 21 ॥
balināṃ vānarendrāṇāṃ sugrīvavaśavartinām |
aṭanti vasudhāṃ kṛtsnāṃ vayamanye ca vānarāḥ || 21 ||
aṭanti vasudhāṃ kṛtsnāṃ vayamanye ca vānarāḥ || 21 ||
Shloka 22
ദശനാഗബലാഃ കേചിത്കേചിദ്ദശഗുണോത്തരാഃ ।
കേചിന്നാഗസഹസ്രസ്യ ബഭൂവുസ്തുല്യവിക്രമാഃ ॥ 22 ॥
കേചിന്നാഗസഹസ്രസ്യ ബഭൂവുസ്തുല്യവിക്രമാഃ ॥ 22 ॥
daśanāgabalāḥ kecitkeciddaśaguṇottarāḥ |
kecinnāgasahasrasya babhūvustulyavikramāḥ || 22 ||
kecinnāgasahasrasya babhūvustulyavikramāḥ || 22 ||
Shloka 23
സന്തി ചൌഘബലാഃ കേചിത്കേചിദ്വായുബലോപമാഃ ।
അപ്രമേയബലാശ്ചാന്യേ തത്രാസന്ഹരിയൂഥപാഃ ॥ 23 ॥
അപ്രമേയബലാശ്ചാന്യേ തത്രാസന്ഹരിയൂഥപാഃ ॥ 23 ॥
santi caughabalāḥ kecitkecidvāyubalopamāḥ |
aprameyabalāścānye tatrāsanhariyūthapāḥ || 23 ||
aprameyabalāścānye tatrāsanhariyūthapāḥ || 23 ||
Shloka 24
ഈദൃഗ്വിധൈസ്തു ഹരിഭിര്വൃതോ ദന്തനഖായുധൈഃ ।
ശതൈശ്ശതസഹസ്രൈശ്ച കോടീഭിരയുതൈരപി ॥ 24 ॥
ശതൈശ്ശതസഹസ്രൈശ്ച കോടീഭിരയുതൈരപി ॥ 24 ॥
īdṛgvidhaistu haribhirvṛto dantanakhāyudhaiḥ |
śataiśśatasahasraiśca koṭībhirayutairapi || 24 ||
śataiśśatasahasraiśca koṭībhirayutairapi || 24 ||
Shloka 25
ആഗമിഷ്യതി സുഗ്രീവഃ സര്വേഷാം വോ നിഷൂദനഃ ।
നേയമസ്തി പുരീ ലങ്കാ ന യൂയം ന ച രാവണഃ ॥ 25 ॥
നേയമസ്തി പുരീ ലങ്കാ ന യൂയം ന ച രാവണഃ ॥ 25 ॥
āgamiṣyati sugrīvaḥ sarveṣāṃ vo niṣūdanaḥ |
neyamasti purī laṅkā na yūyaṃ na ca rāvaṇaḥ || 25 ||
neyamasti purī laṅkā na yūyaṃ na ca rāvaṇaḥ || 25 ||
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ത്രിചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ त्रिचत्वारिंशस्सर्गः ।
ततस्स किङ्करान्हत्वा हनुमान्ध्यानमास्थितः ।
वनं भग्नं मया चैत्यप्रासादो न विनाशितः ॥ 1 ॥
तस्मात्प्रासादमप्येवं भीमं विध्वंसयाम्यहम् ।
इति सञ्चिन्त्य मनसा हनुमान्दर्शयन्बलम् ॥ 2 ॥
चैत्यप्रासादमाप्लुत्य मेरुशृङ्गमिवोन्नतम् ।
आरुरोह कपिश्रेष्ठो हनुमान्मारुतात्मजः ॥ 3 ॥
आरुह्य गिरिसङ्काशं प्रासादं हरियूथपः ।
बभौ स सुमहातेजाः प्रतिसूर्य इवोदितः ॥ 4 ॥
सम्प्रधृष्य च दुर्धर्षं चैत्यप्रासादमुत्तमम् ।
हनुमान्प्रज्वलन्लक्ष्म्या पारियात्रोपमोऽभवत् ॥ 5 ॥
स भूत्वा सुमहाकायः प्रभावान्मारुतात्मजः ।
धृष्टमास्फोटयामास लङ्कां शब्देन पूरयन् ॥ 6 ॥
तस्यास्फोटितशब्देन महता श्रोत्रघातिना ।
पेतुर्विहङ्गमास्तत्र चैत्यपालाश्च मोहिताः ॥ 7 ॥
अस्त्रविज्जयतां रामो लक्ष्मणश्च महाबलः ।
राजा जयति सुग्रीवो राघवेणाभिपालितः ॥ 8 ॥
दासोऽहं कोसलेन्द्रस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः ।
हनुमान्शत्रुसैन्यानां निहन्ता मारुतात्मजः ॥ 9 ॥
न रावणसहस्रं मे युद्धे प्रतिबलं भवेत् ।
शिलाभिस्तु प्रहरतः पादपैश्च सहस्रशः ॥ 10 ॥
अर्दयित्वा पुरीं लङ्कामभिवाद्य च मैथिलीम् ।
समृद्धार्थो गमिष्यामि मिषतां सर्वरक्षसाम् ॥ 11 ॥
एवमुक्त्वा विमानस्थश्चैत्यस्थान्हरियूथपः ।
ननाद भीमनिर्ह्रादो रक्षसां जनयन्भयम् ॥ 12 ॥
तेन शब्देन महता चैत्यपालाश्शतं ययुः ।
गृहीत्वा विविधानस्त्रान्प्रासान्खङ्गान्परश्वथान् ॥ 13 ॥
विसृजन्तो महाकाया मारुतिं पर्यवारयन् ।
ते गदाभिर्विचित्राभिः परिघैः काञ्चनाङ्गदैः ।
आजघ्नुर्वानरश्रेष्ठं बाणैश्चादित्यसन्निभैः ॥ 14 ॥
आवर्त इव गङ्गायास्तोयस्य विपुलो महान् ।
परिक्षिप्य हरिश्रेष्ठं स बभौ रक्षसां गणः ॥ 15 ॥
ततो वातात्मजः क्रुद्धो भीम रूपं समास्थितः ॥ 16 ॥
प्रासादस्य महन्तस्य स्तम्बं हेमपरिष्कृतम् ।
उत्पाटयित्वा वेगेन हनुमान्पवनात्मजः ॥ 17 ॥
ततस्तं भ्रामयामास शतधारं महाबलः ।
तत्र चाग्निस्समभवत्प्रासादश्चाप्यदह्यत ॥ 18 ॥
दह्यमानं ततो दृष्ट्वा प्रासादं हरियूथपः ।
स राक्षसशतं हत्त्वा वज्रेणेन्द्र इवासुरान् ॥ 19 ॥
अन्तरिक्षे स्थितश्श्तीमानिदं वचनमब्रवीत् ।
मादृशानां सहस्राणि विसृष्टानि महात्मनाम् ॥ 20 ॥
बलिनां वानरेन्द्राणां सुग्रीववशवर्तिनाम् ।
अटन्ति वसुधां कृत्स्नां वयमन्ये च वानराः ॥ 21 ॥
दशनागबलाः केचित्केचिद्दशगुणोत्तराः ।
केचिन्नागसहस्रस्य बभूवुस्तुल्यविक्रमाः ॥ 22 ॥
सन्ति चौघबलाः केचित्केचिद्वायुबलोपमाः ।
अप्रमेयबलाश्चान्ये तत्रासन्हरियूथपाः ॥ 23 ॥
ईदृग्विधैस्तु हरिभिर्वृतो दन्तनखायुधैः ।
शतैश्शतसहस्रैश्च कोटीभिरयुतैरपि ॥ 24 ॥
आगमिष्यति सुग्रीवः सर्वेषां वो निषूदनः ।
नेयमस्ति पुरी लङ्का न यूयं न च रावणः ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे त्रिचत्वारिंशस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.