Summary — Nepali
AI-generated · not yet verified
The Nepali meaning of each verse is shown below the verse.
സീതായാസ്ത്രിജടായാശ്ച രാക്ഷസീനാം ച തര്ജനമ് ॥ 1 ॥
sītāyāstrijaṭāyāśca rākṣasīnāṃ ca tarjanam || 1 ||
विक्रमशाली हनुमानले पनि सीताको, त्रिजटाको र राक्षसीहरूको गर्जन सबैलाई यथार्थ रूपमा सुने। AI
തതോ ബഹുവിധാം ചിന്താം ചിന്തയാമാസ വാനരഃ ॥ 2 ॥
tato bahuvidhāṃ cintāṃ cintayāmāsa vānaraḥ || 2 ||
त्यसपछि वानर हनुमानले नन्दन वनमा देवीझैं रहेकी त्यस देवीलाई हेर्दै धेरै प्रकारका चिन्ताहरू चिन्तन गरे। AI
ദിക്ഷു സര്വാസു മാര്ഗന്തേ സേയമാസാദിതാ മയാ ॥ 3 ॥
dikṣu sarvāsu mārgante seyamāsāditā mayā || 3 ||
हजारौं र धेरै अयुत वानरहरूले सबै दिशाहरूमा खोजिरहेकी यिनै देवीलाई मैले प्राप्त गरेको छु। AI
ഗൂഢേന ചരതാ താവദവേക്ഷിതമിദം മയാ ॥ 4 ॥
gūḍhena caratā tāvadavekṣitamidaṃ mayā || 4 ||
राम्ररी नियुक्त गुप्तचरको रूपमा शत्रुको शक्तिको निरीक्षण गर्दै गोप्य रूपमा विचरण गर्दा मैले यति बेरसम्म यो सबै देखेको छु। AI
രാക്ഷസാധിപതേരസ്യ പ്രഭാവോ രാവണസ്യ ച ॥ 5 ॥
rākṣasādhipaterasya prabhāvo rāvaṇasya ca || 5 ||
राक्षसहरूको विशेषता, यो नगरी, र राक्षसहरूका स्वामी रावणको प्रभाव पनि मैले देखेको छु। AI
സമാശ്വാസയിതും ഭാര്യാം പതിദര്ശനകാങ്ക്ഷിണീമ് ॥ 6 ॥
samāśvāsayituṃ bhāryāṃ patidarśanakāṅkṣiṇīm || 6 ||
अप्रमेय र सम्पूर्ण प्राणीहरूप्रति दयावान् तिनी (राम) का लागि पतिको दर्शनको आकांक्षा गर्ने आफ्नी पत्नीलाई आश्वासन दिनु उचित छ। AI
അദൃഷ്ടദുഃഖാം ദുഃഖാര്താം ദുഃഖസ്യാന്തമഗച്ഛതീമ് ॥ 7 ॥
adṛṣṭaduḥkhāṃ duḥkhārtāṃ duḥkhasyāntamagacchatīm || 7 ||
पूर्ण चन्द्रमाजस्तो मुख भएकी, अहिलेसम्म दुःख नदेखेकी, दुःखले आर्त र दुःखको अन्त पाउन नसकेकी यिनलाई म आश्वासन दिन्छु। AI
അനാശ്വാസ്യ ഗമിഷ്യാമി ദോഷവദ്ഗമനം ഭവേത് ॥ 8 ॥
anāśvāsya gamiṣyāmi doṣavadgamanaṃ bhavet || 8 ||
यद्यपि शोकले मूर्च्छित चित्त भएकी यी देवीलाई आश्वासन नदिई म गएँ भने त्यो गमन दोषयुक्त हुनेछ। AI
പരിത്രാണമവിന്ദന്തീ ജാനകീ ജീവിതം ത്യജേത് ॥ 9 ॥
paritrāṇamavindantī jānakī jīvitaṃ tyajet || 9 ||
यदि म यहाँबाट गइहालेँ भने, यशस्विनी राजकुमारी जानकीले रक्षाको कुनै उपाय नपाएर प्राण त्याग गर्नेछिन्। AI
സമാശ്യാസയിതും ന്യായ്യസ്സീതാദര്ശനലാലസഃ ॥ 10 ॥
samāśyāsayituṃ nyāyyassītādarśanalālasaḥ || 10 ||
महाबाहु, पूर्ण चन्द्रमाजस्तो मुख भएका ती राम सीताको दर्शन गर्न लालायित छन्; त्यसैले मैले उनलाई आश्वासन दिनु नै उचित हुन्छ। AI
കഥന്നു ഖലു കര്തവ്യമിദം കൃച്ഛ്രഗതോ ഹ്യഹമ് ॥ 11 ॥
kathannu khalu kartavyamidaṃ kṛcchragato hyaham || 11 ||
राक्षसीहरूको सामुन्ने बोल्नु पनि अनुचित हुन्छ। म यस्तो कठिन अवस्थामा परेको छु, अब के गर्नु उचित होला? AI
സര്വഥാ നാസ്തി സന്ദേഹഃ പരിത്യക്ഷ്യതി ജീവിതമ് ॥ 12 ॥
sarvathā nāsti sandehaḥ parityakṣyati jīvitam || 12 ||
यदि यो रात बाँकी रहँदै मैले उनलाई आश्वासन दिइनँ भने, कुनै सन्देह छैन, उनले निश्चय नै प्राण त्याग गर्नेछिन्। AI
കിമഹം തം പ്രതി ബ്രൂയാമസമ്ഭാഷ്യ സുമധ്യമാമ് ॥ 13 ॥
kimahaṃ taṃ prati brūyāmasambhāṣya sumadhyamām || 13 ||
यदि रामले मलाई सीताले के भनिन् भनी सोधे भने, सुमध्यमा सीतासँग बोली नै नबोली मैले उनलाई के जवाफ दिनु? AI
നിര്ദഹേദപി കാകുത്സ്യ ക്രുദ്ധസ്തീവ്രേണ ചക്ഷുഷാ ॥ 14 ॥
nirdahedapi kākutsya kruddhastīvreṇa cakṣuṣā || 14 ||
सीताको सन्देशविना म यहाँबाट हतारिँदै फर्केँ भने, क्रोधित काकुत्स्य (राम) ले आफ्नो तीव्र दृष्टिले मलाई जलाइदिन सक्छन्। AI
വ്യര്ഥമാഗമനം തസ്യ സസൈന്യസ്യ ഭവിഷ്യതി ॥ 15 ॥
vyarthamāgamanaṃ tasya sasainyasya bhaviṣyati || 15 ||
यदि मैले सीताको कारणले उनका पतिलाई युद्धका लागि उत्प्रेरित गरेँ भने, सेनासहित उनको आगमन व्यर्थ हुनेछ। AI
ശനൈഃ ആശ്വാസയിഷ്യാമി സമ്താപ ബഹുലാം ഇമാമ് ॥ 16 ॥
śanaiḥ āśvāsayiṣyāmi samtāpa bahulāṃ imām || 16 ||
तर मैले यहाँ राक्षसीहरूको बीचमा रहेर मौका पाएँ भने, धेरै सन्तापले भरिएकी यिनलाई बिस्तारै आश्वासन दिनेछु। AI
വാചം ചോദാഹരിഷ്യാമി മാനുഷീമിഹ സംസ്കൃതാമ് ॥ 17 ॥
vācaṃ codāhariṣyāmi mānuṣīmiha saṃskṛtām || 17 ||
म अत्यन्त दुब्लो छु र विशेषतः वानर हुँ। यहाँ म संस्कृत मानवीय वाणी बोल्नेछु। AI
രാവണം മന്യമാനാ മാം സീതാ ഭീതാ ഭവിഷ്യതി ॥ 18 ॥
rāvaṇaṃ manyamānā māṃ sītā bhītā bhaviṣyati || 18 ||
यदि मैले द्विजाति (ब्राह्मण) जस्तै संस्कृत वाणी बोलें भने, मलाई रावण ठानेर सीता डराउनेछिन्। AI
അവശ്യമേവ വക്തവ്യം മാനുഷം വാക്യമര്ഥവത് ॥ 19 ॥
avaśyameva vaktavyaṃ mānuṣaṃ vākyamarthavat || 19 ||
वानरको लागि विशेषतः कसरी बोल्ने हो? अवश्य नै अर्थपूर्ण मानवीय वाक्य बोल्नुपर्छ। AI
സേയമാലോക്യ മേ രൂപം ജാനകീ ഭാഷിതം തഥാ ॥ 20 ॥
seyamālokya me rūpaṃ jānakī bhāṣitaṃ tathā || 20 ||
यो निन्दित नभएकी (सीता) मबाट सान्त्वना पाउन सक्नेछिन्, अन्यथा होइन। यिनै जानकीले मेरो रूप र बोलेको कुरा देखेर (बुझ्नेछिन्)। AI
തതോ ജാതപരിത്രാസാ ശബ്ദം കുര്യാന്മനസ്വിനീ ॥ 21 ॥
tato jātaparitrāsā śabdaṃ kuryānmanasvinī || 21 ||
पहिले राक्षसहरूबाट त्रासित भइसकेकी उनी फेरि थप त्रासमा पर्नेछिन्। त्यसपछि डराएकी धैर्यवती उनले चिच्याउनेछिन्। AI
സീതയാ ച കൃതേ ശബ്ദേ സഹസാ രാക്ഷസീഗണാഃ ।
നാനാപ്രഹരണോ ഘോരഃ സമേയാദന്തകോപമഃ ॥ 22 ॥
sītayā ca kṛte śabde sahasā rākṣasīgaṇāḥ |
nānāpraharaṇo ghoraḥ sameyādantakopamaḥ || 22 ||
विशालनयनी (सीता) ले कामरूपी रावण हो भनी जानेकी छिन्। सीताले शब्द गरेपछि तत्काल राक्षसीहरूको समूह, नाना प्रकारका हतियार लिएको र अन्तकसमान भयानक, एकैपटक आउनेछ। AI
त्यसपछि विकृत मुख भएका तिनीहरूले मलाई सबैतिरबाट घेर्नेछन्। AI
ഗൃഹ്യ ശാഖാഃ പ്രശാഖാശ്ച സ്കന്ധാംശ്ചോത്തമശാഖിനാമ് ॥ 24 ॥
gṛhya śākhāḥ praśākhāśca skandhāṃścottamaśākhinām || 24 ||
तिनीहरूले मलाई मार्ने र पक्रने प्रयत्न आ-आफ्नो शक्तिअनुसार गर्नेछन्, उत्तम वृक्षहरूका हाँगा, शाखा र काण्डहरू समातेर। AI
മമ രൂപം ച സമ്പ്രേക്ഷ്യ വനേ വിചരതോ മഹത് ॥ 25 ॥
mama rūpaṃ ca samprekṣya vane vicarato mahat || 25 ||
मेरो ठूलो रूप देखेर र वनमा विचरण गर्दै गरेको मलाई देखेर ती राक्षसीहरू भयले शङ्कित भएर यताउता दौडिनेछन्। AI
തതഃ കുര്യുസ്സമാഹ്വാനം രാക്ഷസ്യോ രക്ഷസാമപി ॥ 26 ॥
tataḥ kuryussamāhvānaṃ rākṣasyo rakṣasāmapi || 26 ||
विकृत मुख भएका राक्षसीहरू भयले त्रस्त भएर त्यसपछि राक्षसहरूलाई पनि बोलाउनेछन्। AI
തേ ശൂലശക്തിനിസ്ത്രിംശവിവിധായുധപാണയഃ ॥ 27 ॥
te śūlaśaktinistriṃśavividhāyudhapāṇayaḥ || 27 ||
राक्षसेन्द्रले नियुक्त गरेका र राक्षसेन्द्रको निवासमा रहेका ती राक्षसहरू शूल, शक्ति, तरवार र विविध अस्त्रहरू हातमा लिएर। AI
സമൃദ്ധസ്തൈസ്തു പരിതോ വിധമന് രക്ഷസാം ബലമ് ॥ 28 ॥
samṛddhastaistu parito vidhaman rakṣasāṃ balam || 28 ||
यस भय उत्पन्न गर्ने ठूलो संघर्षमा तिनीहरू वेगसाथ दौडेर आउनेछन्; तर मैले ती समृद्ध शक्तिसम्पन्न राक्षसहरूको बललाई चारैतिरबाट नष्ट गर्न सक्नेछु। AI
മാം വാ ഗൃഹ്ണീയുരാപ്ലുത്യ ബഹവശ്ശീഘ്രകാരിണഃ ॥ 29 ॥
māṃ vā gṛhṇīyurāplutya bahavaśśīghrakāriṇaḥ || 29 ||
तर म महासागरको पर पारि पुग्न सक्नेछैनँ; अथवा छिटो काम गर्ने धेरै राक्षसहरूले मलाई उफ्रेर समात्न सक्नेछन्। AI
ഹിംസാഭിരുചയോ ഹിംസ്യുരിമാം വാ ജനകാത്മജാമ് ॥ 30 ॥
hiṃsābhirucayo hiṃsyurimāṃ vā janakātmajām || 30 ||
यदि यो कार्य (सीताको खोजी) फलदायी नभयो भने मेरो ग्रहण हुन सक्छ; हिंसामा रुचि राख्ने तिनीहरूले जनककी छोरीलाई पनि हिंसा गर्न सक्छन्। AI
ഉദ്ദേശേ നഷ്ടമാര്ഗേഽസ്മിന് രാക്ഷസൈഃ പരിവാരിതേ ॥ 31 ॥
uddeśe naṣṭamārge'smin rākṣasaiḥ parivārite || 31 ||
त्यसपछि राम र सुग्रीवको यो कार्य नष्ट हुनेछ, किनकि यो उद्देश्य (सीता) को मार्ग राक्षसहरूले घेरेर नष्ट भइसकेको छ। AI
വിശസ്തേ വാ ഗൃഹീതേ വാ രക്ഷോഭിര്മയി സംയുഗേ ॥ 32 ॥
viśaste vā gṛhīte vā rakṣobhirmayi saṃyuge || 32 ||
समुद्रले घेरिएको र गोप्य स्थानमा जानकी बसिरहेकी छिन्; युद्धमा राक्षसहरूद्वारा म मारिएँ वा पक्रिएँ भने त्यसको के हुने? AI
വിമൃശംശ്ച ന പശ്യാമി യോ ഹതേ മയി വാനരഃ ॥ 33 ॥
vimṛśaṃśca na paśyāmi yo hate mayi vānaraḥ || 33 ||
रामको कार्य सिद्ध गर्ने सहायक अरू कसैलाई म देख्दिनँ। र मै मारिएँ भने यो वानर (मेरो सहायक) को हत्या गर्ने कोही छ कि भनी विचार गर्दा पनि म देख्दिनँ। AI
കാമം ഹന്തും സമര്ഥോഽസ്മി സഹസ്രാണ്യപി രക്ഷസാമ് ॥ 34 ॥
kāmaṃ hantuṃ samartho'smi sahasrāṇyapi rakṣasām || 34 ||
म एक सय योजन फराकिलो महासागर पनि लङ्घन गर्न सक्छु। राक्षसहरूका हजारौँलाई मार्न पनि म समर्थ छु। AI
അസത്യാനി ച യുദ്ധാനി സംശയോ മേ ന രോചതേ ॥ 35 ॥
asatyāni ca yuddhāni saṃśayo me na rocate || 35 ||
तर महासागरको पर पारमा पुग्न भने म सक्दिनँ। युद्धहरू अनिश्चित हुन्छन्; मलाई शङ्का मन पर्दैन। AI
പ്രാണത്യാഗശ്ച വൈദേഹ്യാ ഭവേദനഭിഭാഷണേ ॥ 36 ॥
prāṇatyāgaśca vaidehyā bhavedanabhibhāṣaṇe || 36 ||
कुन बुद्धिमान् व्यक्तिले शङ्कायुक्त कार्यलाई निःशङ्क रूपमा गर्न सक्छ ? र वैदेहीसँग वार्ता नगर्ने हो भने उनको प्राणत्याग हुन सक्छ। AI
ഭൂതാശ്ചാര്ഥാ വിനശ്യന്തി ദേശകാലവിരോധിതാഃ ॥ 37 ॥
bhūtāścārthā vinaśyanti deśakālavirodhitāḥ || 37 ||
सीतासँग वार्ता गर्नुमा मलाई यो ठूलो दोष हुन सक्छ; किनकि देश र कालको विरोध भएपछि प्राप्त भएका अर्थहरू पनि नष्ट हुन्छन्। AI
അര്ഥാനര്ഥാന്തരേ ബുദ്ധിനിശ്ചിതാപി ന ശോഭതേ ॥ 38 ॥
arthānarthāntare buddhiniścitāpi na śobhate || 38 ||
जसरी सूर्योदयको समयमा अन्धकार नष्ट हुन्छ, त्यसैगरी कायर दूत प्राप्त भएपछि बुद्धिले निश्चित गरेको अर्थ र अनर्थको भेद पनि शोभा दिँदैन। AI
ന വിനശ്യേത്കഥം കാര്യം വൈക്ലബ്യം ന കഥം ഭവേത് ॥ 39 ॥
na vinaśyetkathaṃ kāryaṃ vaiklabyaṃ na kathaṃ bhavet || 39 ||
आफूलाई पण्डित मान्ने दूतहरूले कार्यहरू नष्ट गरिदिन्छन्। कार्य कसरी नष्ट नहोस् र कायरता कसरी नहोस् भन्ने कुरा विचारणीय छ। AI
കഥം നു ഖലു വാക്യം മേ ശൃണുയാന്നോദ്വിജേത വാ ।
kathaṃ nu khalu vākyaṃ me śṛṇuyānnodvijeta vā |
समुद्र लङ्घन गर्नु कसरी व्यर्थ नहोस् ? र मेरो वचन उनले कसरी सुनून् र कसरी उद्विग्न नहोऊन् ? AI
निर्दोष कर्म गर्ने रामको, र उनका असल बन्धुको पनि, कीर्तन गर्दै ॥ ४१ ॥ AI
ഇക്ഷ്വാകൂണാം വരിഷ്ഠസ്യ രാമസ്യ വിദിതാത്മനഃ ॥ 42 ॥
ikṣvākūṇāṃ variṣṭhasya rāmasya viditātmanaḥ || 42 ||
उनको मन बन्धुहरूमा लागेको छ; म उनलाई व्याकुल बनाउने छैन। इक्ष्वाकु वंशका श्रेष्ठ, आत्मज्ञानी रामका विषयमा ॥ ४२ ॥ AI
ശ്രാവയിഷ്യാമി സര്വാണി മധുരാം പ്രബ്രുവന് ഗിരമ് ॥ 43 ॥
śrāvayiṣyāmi sarvāṇi madhurāṃ prabruvan giram || 43 ||
शुभ र धर्मयुक्त वचनहरू अर्पण गर्दै, मधुर वाणी बोल्दै, म ती सबै सुनाउने छु ॥ ४३ ॥ AI
यिनले श्रद्धा गर्नेछिन्, त्यसैअनुसार म सबै कुरा मिलाउने छु। AI
മധുരമവിതഥം ജഗാദ വാക്യം ദ്രുമവിടപാന്തരമാസ്ഥിതോ ഹനൂമാന് ॥ 44 ॥