శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।
అథ త్రిచత్వారింశస్సర్గః ।
తతస్స కిఙ్కరాన్హత్వా హనుమాన్ధ్యానమాస్థితః ।
వనం భగ్నం మయా చైత్యప్రాసాదో న వినాశితః ॥ 1 ॥
తస్మాత్ప్రాసాదమప్యేవం భీమం విధ్వంసయామ్యహమ్ ।
ఇతి సఞ్చిన్త్య మనసా హనుమాన్దర్శయన్బలమ్ ॥ 2 ॥
చైత్యప్రాసాదమాప్లుత్య మేరుశృఙ్గమివోన్నతమ్ ।
ఆరురోహ కపిశ్రేష్ఠో హనుమాన్మారుతాత్మజః ॥ 3 ॥
ఆరుహ్య గిరిసఙ్కాశం ప్రాసాదం హరియూథపః ।
బభౌ స సుమహాతేజాః ప్రతిసూర్య ఇవోదితః ॥ 4 ॥
సమ్ప్రధృష్య చ దుర్ధర్షం చైత్యప్రాసాదముత్తమమ్ ।
హనుమాన్ప్రజ్వలన్లక్ష్మ్యా పారియాత్రోపమోఽభవత్ ॥ 5 ॥
స భూత్వా సుమహాకాయః ప్రభావాన్మారుతాత్మజః ।
ధృష్టమాస్ఫోటయామాస లఙ్కాం శబ్దేన పూరయన్ ॥ 6 ॥
తస్యాస్ఫోటితశబ్దేన మహతా శ్రోత్రఘాతినా ।
పేతుర్విహఙ్గమాస్తత్ర చైత్యపాలాశ్చ మోహితాః ॥ 7 ॥
అస్త్రవిజ్జయతాం రామో లక్ష్మణశ్చ మహాబలః ।
రాజా జయతి సుగ్రీవో రాఘవేణాభిపాలితః ॥ 8 ॥
దాసోఽహం కోసలేన్ద్రస్య రామస్యాక్లిష్టకర్మణః ।
హనుమాన్శత్రుసైన్యానాం నిహన్తా మారుతాత్మజః ॥ 9 ॥
న రావణసహస్రం మే యుద్ధే ప్రతిబలం భవేత్ ।
శిలాభిస్తు ప్రహరతః పాదపైశ్చ సహస్రశః ॥ 10 ॥
అర్దయిత్వా పురీం లఙ్కామభివాద్య చ మైథిలీమ్ ।
సమృద్ధార్థో గమిష్యామి మిషతాం సర్వరక్షసామ్ ॥ 11 ॥
ఏవముక్త్వా విమానస్థశ్చైత్యస్థాన్హరియూథపః ।
ననాద భీమనిర్హ్రాదో రక్షసాం జనయన్భయమ్ ॥ 12 ॥
తేన శబ్దేన మహతా చైత్యపాలాశ్శతం యయుః ।
గృహీత్వా వివిధానస్త్రాన్ప్రాసాన్ఖఙ్గాన్పరశ్వథాన్ ॥ 13 ॥
విసృజన్తో మహాకాయా మారుతిం పర్యవారయన్ ।
తే గదాభిర్విచిత్రాభిః పరిఘైః కాఞ్చనాఙ్గదైః ।
ఆజఘ్నుర్వానరశ్రేష్ఠం బాణైశ్చాదిత్యసన్నిభైః ॥ 14 ॥
ఆవర్త ఇవ గఙ్గాయాస్తోయస్య విపులో మహాన్ ।
పరిక్షిప్య హరిశ్రేష్ఠం స బభౌ రక్షసాం గణః ॥ 15 ॥
తతో వాతాత్మజః క్రుద్ధో భీమ రూపం సమాస్థితః ॥ 16 ॥
ప్రాసాదస్య మహన్తస్య స్తమ్బం హేమపరిష్కృతమ్ ।
ఉత్పాటయిత్వా వేగేన హనుమాన్పవనాత్మజః ॥ 17 ॥
తతస్తం భ్రామయామాస శతధారం మహాబలః ।
తత్ర చాగ్నిస్సమభవత్ప్రాసాదశ్చాప్యదహ్యత ॥ 18 ॥
దహ్యమానం తతో దృష్ట్వా ప్రాసాదం హరియూథపః ।
స రాక్షసశతం హత్త్వా వజ్రేణేన్ద్ర ఇవాసురాన్ ॥ 19 ॥
అన్తరిక్షే స్థితశ్శ్తీమానిదం వచనమబ్రవీత్ ।
మాదృశానాం సహస్రాణి విసృష్టాని మహాత్మనామ్ ॥ 20 ॥
బలినాం వానరేన్ద్రాణాం సుగ్రీవవశవర్తినామ్ ।
అటన్తి వసుధాం కృత్స్నాం వయమన్యే చ వానరాః ॥ 21 ॥
దశనాగబలాః కేచిత్కేచిద్దశగుణోత్తరాః ।
కేచిన్నాగసహస్రస్య బభూవుస్తుల్యవిక్రమాః ॥ 22 ॥
సన్తి చౌఘబలాః కేచిత్కేచిద్వాయుబలోపమాః ।
అప్రమేయబలాశ్చాన్యే తత్రాసన్హరియూథపాః ॥ 23 ॥
ఈదృగ్విధైస్తు హరిభిర్వృతో దన్తనఖాయుధైః ।
శతైశ్శతసహస్రైశ్చ కోటీభిరయుతైరపి ॥ 24 ॥
ఆగమిష్యతి సుగ్రీవః సర్వేషాం వో నిషూదనః ।
నేయమస్తి పురీ లఙ్కా న యూయం న చ రావణః ॥ 25 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే త్రిచత్వారింశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha tricatvāriṃśassargaḥ |
tatassa kiṅkarānhatvā hanumāndhyānamāsthitaḥ |
vanaṃ bhagnaṃ mayā caityaprāsādo na vināśitaḥ || 1 ||
tasmātprāsādamapyevaṃ bhīmaṃ vidhvaṃsayāmyaham |
iti sañcintya manasā hanumāndarśayanbalam || 2 ||
caityaprāsādamāplutya meruśṛṅgamivonnatam |
āruroha kapiśreṣṭho hanumānmārutātmajaḥ || 3 ||
āruhya girisaṅkāśaṃ prāsādaṃ hariyūthapaḥ |
babhau sa sumahātejāḥ pratisūrya ivoditaḥ || 4 ||
sampradhṛṣya ca durdharṣaṃ caityaprāsādamuttamam |
hanumānprajvalanlakṣmyā pāriyātropamo'bhavat || 5 ||
sa bhūtvā sumahākāyaḥ prabhāvānmārutātmajaḥ |
dhṛṣṭamāsphoṭayāmāsa laṅkāṃ śabdena pūrayan || 6 ||
tasyāsphoṭitaśabdena mahatā śrotraghātinā |
peturvihaṅgamāstatra caityapālāśca mohitāḥ || 7 ||
astravijjayatāṃ rāmo lakṣmaṇaśca mahābalaḥ |
rājā jayati sugrīvo rāghaveṇābhipālitaḥ || 8 ||
dāso'haṃ kosalendrasya rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ |
hanumānśatrusainyānāṃ nihantā mārutātmajaḥ || 9 ||
na rāvaṇasahasraṃ me yuddhe pratibalaṃ bhavet |
śilābhistu praharataḥ pādapaiśca sahasraśaḥ || 10 ||
ardayitvā purīṃ laṅkāmabhivādya ca maithilīm |
samṛddhārtho gamiṣyāmi miṣatāṃ sarvarakṣasām || 11 ||
evamuktvā vimānasthaścaityasthānhariyūthapaḥ |
nanāda bhīmanirhrādo rakṣasāṃ janayanbhayam || 12 ||
tena śabdena mahatā caityapālāśśataṃ yayuḥ |
gṛhītvā vividhānastrānprāsānkhaṅgānparaśvathān || 13 ||
visṛjanto mahākāyā mārutiṃ paryavārayan |
te gadābhirvicitrābhiḥ parighaiḥ kāñcanāṅgadaiḥ |
ājaghnurvānaraśreṣṭhaṃ bāṇaiścādityasannibhaiḥ || 14 ||
āvarta iva gaṅgāyāstoyasya vipulo mahān |
parikṣipya hariśreṣṭhaṃ sa babhau rakṣasāṃ gaṇaḥ || 15 ||
tato vātātmajaḥ kruddho bhīma rūpaṃ samāsthitaḥ || 16 ||
prāsādasya mahantasya stambaṃ hemapariṣkṛtam |
utpāṭayitvā vegena hanumānpavanātmajaḥ || 17 ||
tatastaṃ bhrāmayāmāsa śatadhāraṃ mahābalaḥ |
tatra cāgnissamabhavatprāsādaścāpyadahyata || 18 ||
dahyamānaṃ tato dṛṣṭvā prāsādaṃ hariyūthapaḥ |
sa rākṣasaśataṃ hattvā vajreṇendra ivāsurān || 19 ||
antarikṣe sthitaśśtīmānidaṃ vacanamabravīt |
mādṛśānāṃ sahasrāṇi visṛṣṭāni mahātmanām || 20 ||
balināṃ vānarendrāṇāṃ sugrīvavaśavartinām |
aṭanti vasudhāṃ kṛtsnāṃ vayamanye ca vānarāḥ || 21 ||
daśanāgabalāḥ kecitkeciddaśaguṇottarāḥ |
kecinnāgasahasrasya babhūvustulyavikramāḥ || 22 ||
santi caughabalāḥ kecitkecidvāyubalopamāḥ |
aprameyabalāścānye tatrāsanhariyūthapāḥ || 23 ||
īdṛgvidhaistu haribhirvṛto dantanakhāyudhaiḥ |
śataiśśatasahasraiśca koṭībhirayutairapi || 24 ||
āgamiṣyati sugrīvaḥ sarveṣāṃ vo niṣūdanaḥ |
neyamasti purī laṅkā na yūyaṃ na ca rāvaṇaḥ || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe tricatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ त्रिचत्वारिंशस्सर्गः ।
ततस्स किङ्करान्हत्वा हनुमान्ध्यानमास्थितः ।
वनं भग्नं मया चैत्यप्रासादो न विनाशितः ॥ 1 ॥
तस्मात्प्रासादमप्येवं भीमं विध्वंसयाम्यहम् ।
इति सञ्चिन्त्य मनसा हनुमान्दर्शयन्बलम् ॥ 2 ॥
चैत्यप्रासादमाप्लुत्य मेरुशृङ्गमिवोन्नतम् ।
आरुरोह कपिश्रेष्ठो हनुमान्मारुतात्मजः ॥ 3 ॥
आरुह्य गिरिसङ्काशं प्रासादं हरियूथपः ।
बभौ स सुमहातेजाः प्रतिसूर्य इवोदितः ॥ 4 ॥
सम्प्रधृष्य च दुर्धर्षं चैत्यप्रासादमुत्तमम् ।
हनुमान्प्रज्वलन्लक्ष्म्या पारियात्रोपमोऽभवत् ॥ 5 ॥
स भूत्वा सुमहाकायः प्रभावान्मारुतात्मजः ।
धृष्टमास्फोटयामास लङ्कां शब्देन पूरयन् ॥ 6 ॥
तस्यास्फोटितशब्देन महता श्रोत्रघातिना ।
पेतुर्विहङ्गमास्तत्र चैत्यपालाश्च मोहिताः ॥ 7 ॥
अस्त्रविज्जयतां रामो लक्ष्मणश्च महाबलः ।
राजा जयति सुग्रीवो राघवेणाभिपालितः ॥ 8 ॥
दासोऽहं कोसलेन्द्रस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः ।
हनुमान्शत्रुसैन्यानां निहन्ता मारुतात्मजः ॥ 9 ॥
न रावणसहस्रं मे युद्धे प्रतिबलं भवेत् ।
शिलाभिस्तु प्रहरतः पादपैश्च सहस्रशः ॥ 10 ॥
अर्दयित्वा पुरीं लङ्कामभिवाद्य च मैथिलीम् ।
समृद्धार्थो गमिष्यामि मिषतां सर्वरक्षसाम् ॥ 11 ॥
एवमुक्त्वा विमानस्थश्चैत्यस्थान्हरियूथपः ।
ननाद भीमनिर्ह्रादो रक्षसां जनयन्भयम् ॥ 12 ॥
तेन शब्देन महता चैत्यपालाश्शतं ययुः ।
गृहीत्वा विविधानस्त्रान्प्रासान्खङ्गान्परश्वथान् ॥ 13 ॥
विसृजन्तो महाकाया मारुतिं पर्यवारयन् ।
ते गदाभिर्विचित्राभिः परिघैः काञ्चनाङ्गदैः ।
आजघ्नुर्वानरश्रेष्ठं बाणैश्चादित्यसन्निभैः ॥ 14 ॥
आवर्त इव गङ्गायास्तोयस्य विपुलो महान् ।
परिक्षिप्य हरिश्रेष्ठं स बभौ रक्षसां गणः ॥ 15 ॥
ततो वातात्मजः क्रुद्धो भीम रूपं समास्थितः ॥ 16 ॥
प्रासादस्य महन्तस्य स्तम्बं हेमपरिष्कृतम् ।
उत्पाटयित्वा वेगेन हनुमान्पवनात्मजः ॥ 17 ॥
ततस्तं भ्रामयामास शतधारं महाबलः ।
तत्र चाग्निस्समभवत्प्रासादश्चाप्यदह्यत ॥ 18 ॥
दह्यमानं ततो दृष्ट्वा प्रासादं हरियूथपः ।
स राक्षसशतं हत्त्वा वज्रेणेन्द्र इवासुरान् ॥ 19 ॥
अन्तरिक्षे स्थितश्श्तीमानिदं वचनमब्रवीत् ।
मादृशानां सहस्राणि विसृष्टानि महात्मनाम् ॥ 20 ॥
बलिनां वानरेन्द्राणां सुग्रीववशवर्तिनाम् ।
अटन्ति वसुधां कृत्स्नां वयमन्ये च वानराः ॥ 21 ॥
दशनागबलाः केचित्केचिद्दशगुणोत्तराः ।
केचिन्नागसहस्रस्य बभूवुस्तुल्यविक्रमाः ॥ 22 ॥
सन्ति चौघबलाः केचित्केचिद्वायुबलोपमाः ।
अप्रमेयबलाश्चान्ये तत्रासन्हरियूथपाः ॥ 23 ॥
ईदृग्विधैस्तु हरिभिर्वृतो दन्तनखायुधैः ।
शतैश्शतसहस्रैश्च कोटीभिरयुतैरपि ॥ 24 ॥
आगमिष्यति सुग्रीवः सर्वेषां वो निषूदनः ।
नेयमस्ति पुरी लङ्का न यूयं न च रावणः ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे त्रिचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha tricatvāriṃśassargaḥ |
tatassa kiṅkarānhatvā hanumāndhyānamāsthitaḥ |
vanaṃ bhagnaṃ mayā caityaprāsādo na vināśitaḥ || 1 ||
tasmātprāsādamapyevaṃ bhīmaṃ vidhvaṃsayāmyaham |
iti sañcintya manasā hanumāndarśayanbalam || 2 ||
caityaprāsādamāplutya meruśṛṅgamivonnatam |
āruroha kapiśreṣṭho hanumānmārutātmajaḥ || 3 ||
āruhya girisaṅkāśaṃ prāsādaṃ hariyūthapaḥ |
babhau sa sumahātejāḥ pratisūrya ivoditaḥ || 4 ||
sampradhṛṣya ca durdharṣaṃ caityaprāsādamuttamam |
hanumānprajvalanlakṣmyā pāriyātropamo'bhavat || 5 ||
sa bhūtvā sumahākāyaḥ prabhāvānmārutātmajaḥ |
dhṛṣṭamāsphoṭayāmāsa laṅkāṃ śabdena pūrayan || 6 ||
tasyāsphoṭitaśabdena mahatā śrotraghātinā |
peturvihaṅgamāstatra caityapālāśca mohitāḥ || 7 ||
astravijjayatāṃ rāmo lakṣmaṇaśca mahābalaḥ |
rājā jayati sugrīvo rāghaveṇābhipālitaḥ || 8 ||
dāso'haṃ kosalendrasya rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ |
hanumānśatrusainyānāṃ nihantā mārutātmajaḥ || 9 ||
na rāvaṇasahasraṃ me yuddhe pratibalaṃ bhavet |
śilābhistu praharataḥ pādapaiśca sahasraśaḥ || 10 ||
ardayitvā purīṃ laṅkāmabhivādya ca maithilīm |
samṛddhārtho gamiṣyāmi miṣatāṃ sarvarakṣasām || 11 ||
evamuktvā vimānasthaścaityasthānhariyūthapaḥ |
nanāda bhīmanirhrādo rakṣasāṃ janayanbhayam || 12 ||
tena śabdena mahatā caityapālāśśataṃ yayuḥ |
gṛhītvā vividhānastrānprāsānkhaṅgānparaśvathān || 13 ||
visṛjanto mahākāyā mārutiṃ paryavārayan |
te gadābhirvicitrābhiḥ parighaiḥ kāñcanāṅgadaiḥ |
ājaghnurvānaraśreṣṭhaṃ bāṇaiścādityasannibhaiḥ || 14 ||
āvarta iva gaṅgāyāstoyasya vipulo mahān |
parikṣipya hariśreṣṭhaṃ sa babhau rakṣasāṃ gaṇaḥ || 15 ||
tato vātātmajaḥ kruddho bhīma rūpaṃ samāsthitaḥ || 16 ||
prāsādasya mahantasya stambaṃ hemapariṣkṛtam |
utpāṭayitvā vegena hanumānpavanātmajaḥ || 17 ||
tatastaṃ bhrāmayāmāsa śatadhāraṃ mahābalaḥ |
tatra cāgnissamabhavatprāsādaścāpyadahyata || 18 ||
dahyamānaṃ tato dṛṣṭvā prāsādaṃ hariyūthapaḥ |
sa rākṣasaśataṃ hattvā vajreṇendra ivāsurān || 19 ||
antarikṣe sthitaśśtīmānidaṃ vacanamabravīt |
mādṛśānāṃ sahasrāṇi visṛṣṭāni mahātmanām || 20 ||
balināṃ vānarendrāṇāṃ sugrīvavaśavartinām |
aṭanti vasudhāṃ kṛtsnāṃ vayamanye ca vānarāḥ || 21 ||
daśanāgabalāḥ kecitkeciddaśaguṇottarāḥ |
kecinnāgasahasrasya babhūvustulyavikramāḥ || 22 ||
santi caughabalāḥ kecitkecidvāyubalopamāḥ |
aprameyabalāścānye tatrāsanhariyūthapāḥ || 23 ||
īdṛgvidhaistu haribhirvṛto dantanakhāyudhaiḥ |
śataiśśatasahasraiśca koṭībhirayutairapi || 24 ||
āgamiṣyati sugrīvaḥ sarveṣāṃ vo niṣūdanaḥ |
neyamasti purī laṅkā na yūyaṃ na ca rāvaṇaḥ || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe tricatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.