Valmiki Ramayana Sundara Kanda Sarga 2 — Malayalam Script

⚠️ AI-generated translation — the Marathi meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Marathi

हनुमानाने शंभर योजने अंतराचा समुद्र ओलांडून त्रिकूट पर्वताच्या शिखरावरून लंका पाहिली आणि तो समाधानी झाला. तेथून त्याने वने, उपवने, विहिरी, उद्याने व जलाशये पाहिली आणि विश्वकर्म्याने निर्माण केलेली, रावणाने रक्षिलेली, प्राकार व खंदकांनी वेढलेली लंका पाहिली. राक्षसांची कडक रक्षाव्यवस्था पाहून त्याने विचार केला की खऱ्या रूपात प्रवेश करणे शक्य नाही, म्हणून त्याने आपले रूप लहान करून रात्री लंकेत प्रवेश केला. सीतेच्या दर्शनासाठी उत्सुक असलेल्या हनुमानाने सुवर्ण व रत्नांनी युक्त ती महापुरी पाहिली आणि चंद्राच्या प्रकाशात तेथे संचार केला.

AI-generated · not yet verified

The Marathi meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുന്ദരകാണ്ഡമ് ।

അഥ ദ്വിതീയസ്സര്ഗഃ ।

Shloka 1

സ സാഗരമനാദൃഷ്യമതിക്രമ്യ മഹാബലഃ ।
ത്രികൂടശിഖരേ ലങ്കാം സ്ഥിതാം സ്വസ്ഥോ ദദര്ശ ഹ ॥ 1 ॥

sa sāgaramanādṛṣyamatikramya mahābalaḥ |
trikūṭaśikhare laṅkāṃ sthitāṃ svastho dadarśa ha || 1 ||

तो महाबलवान् वानर अदृश्य असलेला सागर ओलांडून, त्रिकूट पर्वताच्या शिखरावर स्थित असलेली लंका पाहून समाधानी झाला. ^AI

Shloka 2

തതഃ പാദപമുക്തേന പുഷ്പവര്ഷേണ വീര്യവാന് ।
അഭിവൃഷ്ടഃ സ്ഥിതസ്തത്ര ബഭൌ പുഷ്പമയോ യഥാ ॥ 2 ॥

tataḥ pādapamuktena puṣpavarṣeṇa vīryavān |
abhivṛṣṭaḥ sthitastatra babhau puṣpamayo yathā || 2 ||

मग वृक्षांतून पडलेल्या पुष्पवर्षावाने तो वीर्यवान् वानर झाकला गेला आणि तेथे उभा असता पुष्पमय झालेल्या सारखा शोभला. ^AI

Shloka 3

യോജനാനാം ശതം ശ്രീമാംസ്തീര്ത്വാപ്യുത്തമവിക്രമഃ ।
അനിഃശ്വസന് കപിസ്തത്ര ന ഗ്ലാനിമധിഗച്ഛതി ॥ 3 ॥

yojanānāṃ śataṃ śrīmāṃstīrtvāpyuttamavikramaḥ |
aniḥśvasan kapistatra na glānimadhigacchati || 3 ||

शंभर योजने अंतर पार करूनही, उत्तम पराक्रम असलेला तो श्रीमान् वानर तेथे श्वास न घेताही कोणतीही ग्लानी पावला नाही. ^AI

Shloka 4

ശതാന്യഹം യോജനാനാം ക്രമേയം സുബഹൂന്യപി ।
കിം പുനഃ സാഗരസ്യാന്തം സങ്ഖ്യാതം ശതയോജനമ് ॥ 4 ॥

śatānyahaṃ yojanānāṃ krameyaṃ subahūnyapi |
kiṃ punaḥ sāgarasyāntaṃ saṅkhyātaṃ śatayojanam || 4 ||

मी शंभर योजनांची अनेक अंतरेही उड्डाण करून पार करू शकतो; मग शंभर योजने इतकाच मोजला गेलेला सागराचा अंत तर काहीच नाही. ^AI

Shloka 5

സ തു വീര്യവതാം ശ്രേഷ്ഠഃ പ്ലവതാമപി ചോത്തമഃ ।
ജഗാമ വേഗവാന് ലങ്കാം ലങ്ഘയിത്വാ മഹോദധിമ് ॥ 5 ॥

sa tu vīryavatāṃ śreṣṭhaḥ plavatāmapi cottamaḥ |
jagāma vegavān laṅkāṃ laṅghayitvā mahodadhim || 5 ||

तो वीर्यवानांमध्ये श्रेष्ठ आणि उडणाऱ्यांमध्येही उत्तम असलेला वेगवान् वानर महासागर ओलांडून लंकेकडे गेला. ^AI

Shloka 6

ശാദ്വലാനി ച നീലാനി ഗന്ധവന്തി വനാനി ച ।
ഗണ്ഡവന്തി ച മധ്യേന ജഗാമ നഗവന്തി ച ॥ 6 ॥

śādvalāni ca nīlāni gandhavanti vanāni ca |
gaṇḍavanti ca madhyena jagāma nagavanti ca || 6 ||

तो हिरवीगार शाद्वलें, सुगंधी वने, डोंगराळ प्रदेश आणि पर्वत असलेल्या मार्गाने मधून मधून गेला. ^AI

Shloka 7

ശൈലാംശ്ച തരുസഞ്ഛന്നാന് വനാരാജീശ്ച പുഷ്പിതാഃ ।
അഭിചക്രാമ തേജസ്വീ ഹനുമാന് പ്ലവഗര്ഷഭഃ ॥ 7 ॥

śailāṃśca tarusañchannān vanārājīśca puṣpitāḥ |
abhicakrāma tejasvī hanumān plavagarṣabhaḥ || 7 ||

तेजस्वी आणि वानरश्रेष्ठ हनुमान वृक्षांनी झाकलेले पर्वत आणि फुललेल्या वनराजींच्या दिशेने पुढे सरकला. ^AI

Shloka 8

സ തസ്മിന്നചലേ തിഷ്ഠന്വനാന്യുപവനാനി ച ।
സ നഗാഗ്രേ ച താം ലങ്കാം ദദര്ശ പവനാത്മജഃ ॥ 8 ॥

sa tasminnacale tiṣṭhanvanānyupavanāni ca |
sa nagāgre ca tāṃ laṅkāṃ dadarśa pavanātmajaḥ || 8 ||

त्या पर्वतावर उभा असलेला पवनपुत्र हनुमान तेथील वने व उपवने आणि पर्वताच्या शिखरावर असलेली ती लंका पाहू लागला. ^AI

Shloka 9

സരലാന് കര്ണികാരാംശ്ച ഖര്ജൂരാംശ്ച സുപുഷ്പിതാന് ।
പ്രിയാലൂന്മുചുലിന്ദാംശ്ച കുടജാന് കേതകാനപി ॥ 9 ॥

saralān karṇikārāṃśca kharjūrāṃśca supuṣpitān |
priyālūnmuculindāṃśca kuṭajān ketakānapi || 9 ||

सरळ वृक्ष, कर्णिकार वृक्ष, तसेच चांगले फुललेले खर्जूर वृक्ष, प्रियाल, उन्मुचुलिंद, कुटज आणि केतकी हे वृक्ष. ^AI

Shloka 10

പ്രിയംങ്ഗൂന് ഗന്ധപൂര്ണാംശ്ച നീപാന് സപ്തച്ഛദാംസ്തഥാ ।
ആസനാന് കോവിദാരാംശ്ച കരവീരാംശ്ച പുഷ്പിതാന് ॥ 10 ॥

priyaṃṅgūn gandhapūrṇāṃśca nīpān saptacchadāṃstathā |
āsanān kovidārāṃśca karavīrāṃśca puṣpitān || 10 ||

प्रियंगू, सुगंधाने भरलेले नीप, तसेच सप्तच्छद, आसन, कोविदार आणि फुललेले करवीर हे वृक्ष. ^AI

Shloka 11

പുഷ്പഭാരനിബദ്ധാംശ്ച തഥാ മുകുലിതാനപി ।
പാദപാന് വിഹഗാകീര്ണാന് പവനാധൂതമസ്തകാന് ॥ 11 ॥

puṣpabhāranibaddhāṃśca tathā mukulitānapi |
pādapān vihagākīrṇān pavanādhūtamastakān || 11 ||

फुलांच्या भाराने वाकलेले आणि तसेच कळ्यांनी युक्त झालेले, पक्ष्यांनी व्यापलेले व वाऱ्याने ज्यांची शिखरे हलत आहेत असे वृक्ष. ^AI

Shloka 12

ഹംസകാരണ്ഡവാകീര്ണാ വാപീഃ പദ്മോത്മലായുതാഃ ।
ആക്രീഡാന് വിവിധാന് രമ്യാവന് വിവിധാംശ്ച ജലാശയാന് ॥ 12 ॥

haṃsakāraṇḍavākīrṇā vāpīḥ padmotmalāyutāḥ |
ākrīḍān vividhān ramyāvan vividhāṃśca jalāśayān || 12 ||

हंस व करंडव पक्ष्यांनी व्यापलेल्या आणि कमळांच्या समूहांनी युक्त अशा वापी (विहिरी), नाना प्रकारची रम्य उद्याने (आक्रीड) आणि नाना प्रकारची जलाशये. ^AI

Shloka 13

സന്തതാന് വിവിധൈര്വൃക്ഷൈഃ സര്വര്തുഫലപുഷ്പിതൈഃ ।
ഉദ്യാനാനി ച രമ്യാണി ദദര്ശ കപികുഞ്ജരഃ ॥ 13 ॥

santatān vividhairvṛkṣaiḥ sarvartuphalapuṣpitaiḥ |
udyānāni ca ramyāṇi dadarśa kapikuñjaraḥ || 13 ||

सर्व ऋतूंमध्ये फळे व फुले देणाऱ्या नाना प्रकारच्या वृक्षांनी सतत भरलेली आणि रम्य अशी उद्याने, हा वानरश्रेष्ठ (हनुमान) पाहू लागला. ^AI

Shloka 14

സമാസാദ്യ ച ലക്ഷ്മീവാന് ലങ്കാം രാവണപാലിതാമ് ।
പരിഖാഭിഃ സപദ്മാഭിഃ സോത്പലാഭിരലങ്കൃതാമ് ॥ 14 ॥

samāsādya ca lakṣmīvān laṅkāṃ rāvaṇapālitām |
parikhābhiḥ sapadmābhiḥ sotpalābhiralaṅkṛtām || 14 ||

नंतर लक्ष्मीवान (हनुमान) रावणाने पालन केलेल्या, कमळांसह व उत्पलांसह अलंकृत अशा परिखांनी (खंदकांनी) वेढलेल्या लंकेजवळ पोहोचला. ^AI

Shloka 15

സീതാപഹരണാര്ഥേന രാവണേന സുരക്ഷിതാമ് ।
സമന്താദ്വിചരദ്ഭിശ്ച രാക്ഷസൈരുഗ്രധന്വിഭിഃ ॥ 15 ॥

sītāpaharaṇārthena rāvaṇena surakṣitām |
samantādvicaradbhiśca rākṣasairugradhanvibhiḥ || 15 ||

सीतेच्या अपहरणासाठी रावणाने जिचे चांगल्या प्रकारे रक्षण केले आहे आणि जिच्याभोवती भयंकर धनुर्धारी राक्षस सर्वत्र फिरत आहेत अशी ती लंका. ^AI

Shloka 16

കാഞ്ചനേനാവൃതാം രമ്യാം പ്രാകാരേണ മഹാപുരീമ് ।
ഗൃഹൈശ്ച ഗ്രഹസങ്കാശൈഃ ശാരദാമ്ബുദസന്നിഭൈഃ ॥ 16 ॥

kāñcanenāvṛtāṃ ramyāṃ prākāreṇa mahāpurīm |
gṛhaiśca grahasaṅkāśaiḥ śāradāmbudasannibhaiḥ || 16 ||

सोन्याच्या रम्य प्राकाराने (कोटाने) वेढलेली, ग्रहांसारख्या आणि शरदकालीन मेघांसारख्या दिसणाऱ्या घरांनी युक्त अशी ती महापुरी. ^AI

Shloka 17

പാണ്ഡുരാഭിഃ പ്രതോലീഭിരുച്ചാഭിരഭിസംവൃതാമ് ।
അട്ടാലകശതാകീര്ണാം പതാകാധ്വജമാലിനീമ് ॥ 17 ॥

pāṇḍurābhiḥ pratolībhiruccābhirabhisaṃvṛtām |
aṭṭālakaśatākīrṇāṃ patākādhvajamālinīm || 17 ||

पांढऱ्या रंगाच्या उंच प्रतोली (नगरद्वारांच्या रांगा) यांनी वेढलेली, शेकडो अट्टालकांनी (बुरुजांनी) भरलेली आणि पताका व ध्वजांच्या मालांनी शोभणारी ॥ 17 ॥ ^AI

Shloka 18

തോരണൈഃ കാഞ്ചനൈര്ദിവ്യൈര്ലതാപങ്ത്കിവിചിത്രിതൈഃ ।
ദദര്ശ ഹനുമാന് ലങ്കാം ദിവി ദേവപുരീം യഥാ ॥ 18 ॥

toraṇaiḥ kāñcanairdivyairlatāpaṅtkivicitritaiḥ |
dadarśa hanumān laṅkāṃ divi devapurīṃ yathā || 18 ||

सोनेरी व दिव्य अशा, वेलींच्या रांगांनी विचित्रपणे नक्षीदार केलेल्या तोरणांनी युक्त अशी लंका हनुमानाने स्वर्गातील देवपुरीप्रमाणे पाहिली ॥ 18 ॥ ^AI

Shloka 19

ഗിരിമൂര്ധ്നിം സ്ഥിതാം ലങ്കാം പാണ്ഡുരൈര്ഭവനൈഃ ശുഭൈഃ ।
ദദര്ശ സ കപിശ്രേഷ്ഠഃ പുരമാകാശഗം യഥാ ॥ 19 ॥

girimūrdhniṃ sthitāṃ laṅkāṃ pāṇḍurairbhavanaiḥ śubhaiḥ |
dadarśa sa kapiśreṣṭhaḥ puramākāśagaṃ yathā || 19 ||

तो कपिश्रेष्ठ हनुमान पर्वताच्या माथ्यावर स्थित, शुभ पांढऱ्या भवनांनी युक्त, आकाशात तरंगणाऱ्या नगरासारखी लंका पाहू लागला ॥ 19 ॥ ^AI

Shloka 20

പാലിതാം രാക്ഷസേന്ദ്രേണ നിര്മിതാം വിശ്വകര്മണാ ।
പ്ലവമാനമിവാകാശേ ദദര്ശ ഹനുമാന് പുരീമ് ॥ 20 ॥

pālitāṃ rākṣasendreṇa nirmitāṃ viśvakarmaṇā |
plavamānamivākāśe dadarśa hanumān purīm || 20 ||

राक्षसेंद्राने (रावणाने) पालन केलेली आणि विश्वकर्म्याने निर्माण केलेली ती पुरी आकाशात तरंगत असल्यासारखी हनुमानाने पाहिली ॥ 20 ॥ ^AI

Shloka 21

വപ്രപ്രാകാരജഘനാം വിപുലാമ്ബുനവാമ്ബരാമ് ।
ശതഘ്നീശൂലകേശാന്താമട്ടാലകവതംസകാമ് ॥ 21 ॥

vapraprākārajaghanāṃ vipulāmbunavāmbarām |
śataghnīśūlakeśāntāmaṭṭālakavataṃsakām || 21 ||

जिचे कटिभाग (जघन) प्राकार व तटबंदीरूप आहेत, जी विपुल जलराशीने आच्छादलेली आहे, जिचे टोक शतघ्नी, शूल व केश (भाले) यांनी युक्त आहे आणि जी अट्टालकरूपी कर्णभूषणांनी शोभते अशी ती लंका ॥ 21 ॥ ^AI

Shloka 22

മനസേവ കൃതാം ലങ്കാം നിര്മിതാം വിശ്വകര്മണാ ।
ദ്വാരമുത്തരമാസാദ്യ ചിന്തയാമാസ വാനരഃ ॥ 22 ॥

manaseva kṛtāṃ laṅkāṃ nirmitāṃ viśvakarmaṇā |
dvāramuttaramāsādya cintayāmāsa vānaraḥ || 22 ||

मनानेच कल्पिल्यासारखी विश्वकर्म्याने निर्माण केलेली लंका उत्तर द्वाराजवळ येऊन त्या वानराने विचार करू लागला ॥ 22 ॥ ^AI

Shloka 23

കൈലാസശിഖരപ്രഖ്യാമാലിഖന്തീമിവാമ്ബരമ് ।
ഡീയമാനാമിവാകാശമുച്ഛ്രിതൈര്ഭവനോത്തമൈഃ ॥ 23 ॥

kailāsaśikharaprakhyāmālikhantīmivāmbaram |
ḍīyamānāmivākāśamucchritairbhavanottamaiḥ || 23 ||

कैलासाच्या शिखरासारखी, आकाशावर चित्र काढत असल्यासारखी, आणि उंच उत्तम भवनांमुळे आकाशात उडत असल्यासारखी ॥ 23 ॥ ^AI

Shloka 24

സമ്പൂര്ണാം രാക്ഷസൈര്ഘോരൈര്നാഗൈര്ഭോഗവതീമിവ ।
അചിന്ത്യാം സുകൃതാം സ്പഷ്ടാം കുബേരാധ്യുഷിതാം പുരാ ॥ 24 ॥

sampūrṇāṃ rākṣasairghorairnāgairbhogavatīmiva |
acintyāṃ sukṛtāṃ spaṣṭāṃ kuberādhyuṣitāṃ purā || 24 ||

घोर राक्षसांनी परिपूर्ण, भोगवती नगरीसारखी, पूर्वी कुबेराने अधिष्ठित (वसलेली) असलेली, अचिंत्य, सुंदर रीतीने बांधलेली आणि स्पष्ट दिसणारी ॥ 24 ॥ ^AI

Shloka 25

ദംഷ്ട്രിഭിര്ബഹുഭിഃ ശൂരൈഃ ശൂലപട്ടസപാണിഭിഃ ।
രക്ഷിതാം രാക്ഷസൈര്ഘോരൈര്ഗുഹാമാശീവിഷൈരിവ ॥ 25 ॥

daṃṣṭribhirbahubhiḥ śūraiḥ śūlapaṭṭasapāṇibhiḥ |
rakṣitāṃ rākṣasairghorairguhāmāśīviṣairiva || 25 ||

ती घोर राक्षसांनी रक्षिलेली होती; ते राक्षस सरळ दाते असलेले, शूर, शूल व पट्टस हातात धारण केलेले होते — जणू विषारी सर्पांनी भरलेल्या गुहेप्रमाणे ती दुर्ग होती. ^AI

Shloka 26

തസ്യാശ്ച മഹതീം ഗുപ്തിം സാഗരം ച നിരീക്ഷ്യ സഃ ।
രാവണം ച രിപും ഘോരം ചിന്തയാമാസ വാനരഃ ॥ 26 ॥

tasyāśca mahatīṃ guptiṃ sāgaraṃ ca nirīkṣya saḥ |
rāvaṇaṃ ca ripuṃ ghoraṃ cintayāmāsa vānaraḥ || 26 ||

त्या नगरीची अशी महान रक्षाव्यवस्था आणि समुद्र पाहून त्या वानराने घोर शत्रू रावणाचा विचार केला. ^AI

Shloka 27

ആഗത്യാപീഹ ഹരയോ ഭവിഷ്യന്തി നിരര്ഥകാഃ ।
ന ഹി യുദ്ധേന വൈ ലങ്കാ ശക്യാ ജേതും സുരൈരപി ॥ 27 ॥

āgatyāpīha harayo bhaviṣyanti nirarthakāḥ |
na hi yuddhena vai laṅkā śakyā jetuṃ surairapi || 27 ||

'येथे येऊनही वानर निष्फळ ठरतील; कारण देवांनाही युद्धाने लंका जिंकता येणे शक्य नाही.' ^AI

Shloka 28

ഇമാം തു വിഷമാം ദുര്ഗാം ലങ്കാം രാവണപാലിതാമ് ।
പ്രാപ്യാപി സ മഹാബാഹുഃ കിം കരിഷ്യതി രാഘവഃ ॥ 28 ॥

imāṃ tu viṣamāṃ durgāṃ laṅkāṃ rāvaṇapālitām |
prāpyāpi sa mahābāhuḥ kiṃ kariṣyati rāghavaḥ || 28 ||

'ही दुर्गम व विषम लंका रावणाने पालित आहे; हे प्राप्त झाल्यावरही तो महाबाहु राघव काय करील?' ^AI

Shloka 29

അവകാശോ നസാന്ത്വസ്യ രാക്ഷസേഷ്വഭിഗമ്യതേ ।
ന ദാനസ്യ ന ഭേദസ്യ നൈവ യുദ്ധസ്യ ദൃശ്യതേ ॥ 29 ॥

avakāśo nasāntvasya rākṣaseṣvabhigamyate |
na dānasya na bhedasya naiva yuddhasya dṛśyate || 29 ||

'राक्षसांमध्ये आम्हांला संधीचा (सलोख्याचा) अवकाश मिळत नाही; दानाचा, भेदाचा किंवा युद्धाचाही मार्ग दिसत नाही.' ^AI

Shloka 30

ചതുര്ണാമേവ ഹി ഗതിര്വാനരാണാം മഹാത്മനാമ് ।
വാലിപുത്രസ്യ നീലസ്യ മമ രാജ്ഞശ്ച ധീമതഃ ॥ 30 ॥

caturṇāmeva hi gatirvānarāṇāṃ mahātmanām |
vāliputrasya nīlasya mama rājñaśca dhīmataḥ || 30 ||

'महात्मा वानरांना — वालिपुत्र, नील, मी आणि बुद्धिमान राजा — या चौघांनाच (येथे प्रवेशाची) गती आहे.' ^AI

Shloka 31

യാവജ്ജാനാമി വൈദേഹീം യദി ജീവതി വാ ന വാ ।
തത്രൈവ ചിന്തയിഷ്യാമി ദൃഷ്ട്വാ താം ജനകാത്മജാമ് ॥ 31 ॥

yāvajjānāmi vaidehīṃ yadi jīvati vā na vā |
tatraiva cintayiṣyāmi dṛṣṭvā tāṃ janakātmajām || 31 ||

'वैदेही जिवंत आहे की नाही हे मला कळेपर्यंत; ती जनककन्या पाहिल्यावर तेथेच (पुढे) विचार करीन.' ^AI

Shloka 32

തതഃ സ ചിന്തയാമാസ മുഹൂര്തം കപികുഞ്ജരഃ ।
ഗിരിശൃങ്ഗേ സ്ഥിതസ്തസ്മിന് രാമസ്യാഭ്യുദയേ രതഃ ॥ 32 ॥

tataḥ sa cintayāmāsa muhūrtaṃ kapikuñjaraḥ |
giriśṛṅge sthitastasmin rāmasyābhyudaye rataḥ || 32 ||

नंतर तो कपिश्रेष्ठ, त्या गिरिशिखरावर स्थित होऊन, रामाच्या कल्याणात तत्पर असलेला, क्षणभर असा विचार करू लागला. ^AI

Shloka 33

അനേന രൂപേണ മയാ ന ശക്യാ രക്ഷസാം പുരീ ।
പ്രവേഷ്ടും രാക്ഷസൈര്ഗുപ്താ ക്രൂരൈര്ബലസമന്വിതൈഃ ॥ 33 ॥

anena rūpeṇa mayā na śakyā rakṣasāṃ purī |
praveṣṭuṃ rākṣasairguptā krūrairbalasamanvitaiḥ || 33 ||

या रूपाने मला क्रूर व बलसंपन्न राक्षसांनी रक्षिलेल्या राक्षसांच्या नगरीत प्रवेश करता येणार नाही. ^AI

Shloka 34

ഉഗ്രൌജസോ മഹാവീര്യാ ബലവന്തശ്ച രാക്ഷസാഃ ।
വഞ്ചനീയാ മയാ സര്വേ ജാനകീം പരിമാര്ഗതാ ॥ 34 ॥

ugraujaso mahāvīryā balavantaśca rākṣasāḥ |
vañcanīyā mayā sarve jānakīṃ parimārgatā || 34 ||

उग्र पराक्रमाचे, महापराक्रमी व बलवान असे ते सर्व राक्षस मला जानकीचा शोध घेत असताना टाळावे लागतील. ^AI

Shloka 35

ലക്ഷ്യാലക്ഷ്യേണ രൂപേണ രാത്രൌ ലങ്കാ പുരീ മയാ ।
പ്രവേഷ്ടും പ്രാപ്തകാലം മേ കൃത്യം സാധയിതും മഹത് ॥ 35 ॥

lakṣyālakṣyeṇa rūpeṇa rātrau laṅkā purī mayā |
praveṣṭuṃ prāptakālaṃ me kṛtyaṃ sādhayituṃ mahat || 35 ||

रात्री लक्ष्य व अलक्ष्य अशा रूपाने मला लंका नगरीत प्रवेश करावा लागेल; माझे हे मोठे कार्य साध्य करण्याची हीच योग्य वेळ आहे. ^AI

Shloka 36

താം പുരീം താദൃശീം ദൃഷ്ട്വാ ദുരാധര്ഷാം സുരാസുരൈഃ ।
ഹനുമാന് ചിന്തയാമാസ വിനിശ്ചിത്യ മുഹുര്മുഹുഃ ॥ 36 ॥

tāṃ purīṃ tādṛśīṃ dṛṣṭvā durādharṣāṃ surāsuraiḥ |
hanumān cintayāmāsa viniścitya muhurmuhuḥ || 36 ||

देव व दानवांनाही दुर्जय अशी ती नगरी पाहून हनुमानाने पुन्हा पुन्हा विचार करून मनात चिंतन केले. ^AI

Shloka 37

കേനോപായേന പശ്യേയം മൈഥിലീം ജനകാത്മജാമ് ।
അദൃഷ്ടോ രാക്ഷസേന്ദ്രേണ രാവണേന ദുരാത്മനാ ॥ 37 ॥

kenopāyena paśyeyaṃ maithilīṃ janakātmajām |
adṛṣṭo rākṣasendreṇa rāvaṇena durātmanā || 37 ||

दुरात्मा राक्षसेंद्र रावणाला न दिसता मी जनककन्या मैथिलीला कोणत्या उपायाने पाहू शकेन? ^AI

Shloka 38

ന വിനശ്യേത്കഥം കാര്യം രാമസ്യ വിദിതാത്മനഃ ।
ഏകാമേകശ്ച വശ്യേയം രഹിതേ ജനകാത്മജാമ് ॥ 38 ॥

na vinaśyetkathaṃ kāryaṃ rāmasya viditātmanaḥ |
ekāmekaśca vaśyeyaṃ rahite janakātmajām || 38 ||

ज्ञानी अशा रामाचे कार्य कसे नष्ट होणार नाही? आणि जनककन्येजवळ एकटी असताना मी एकटाच तिच्यावर ताबा कसा मिळवू शकेन? (टीप: 'वश्येयं' म्हणजे 'मी वश होईन' असा अर्थ आहे; म्हणजे जनककन्येजवळ एकटी असताना मी एकटाच तिच्या ताब्यात का जाऊ नये?) ^AI

Shloka 39

ഭൂതാശ്ചാര്ഥാ വിപദ്യന്തേ ദേശകാലവിരോധിതാഃ ।
വിക്ലബം ദൂതമാസാദ്യ തമഃ സൂര്യോദയേ യഥാ ॥ 39 ॥

bhūtāścārthā vipadyante deśakālavirodhitāḥ |
viklabaṃ dūtamāsādya tamaḥ sūryodaye yathā || 39 ||

देश व काळाच्या विरोधामुळे सिद्ध होणारी कार्येही नष्ट होतात; जसे सूर्योदयाच्या वेळी अंधार नाहीसा होतो, तसे घाबरलेला दूत मिळाल्यावर ती नष्ट होतात. ^AI

Shloka 40

അര്ഥാനര്ഥാന്തരേ ബുദ്ധിര്നിശ്ചിതാപി ന ശോഭതേ ।
ഘാതയന്തി ഹി കാര്യാണി ദൂതാഃ പണ്ഡിതമാനിനഃ ॥ 40 ॥

arthānarthāntare buddhirniścitāpi na śobhate |
ghātayanti hi kāryāṇi dūtāḥ paṇḍitamāninaḥ || 40 ||

अर्थ व अनर्थ यांच्यामध्ये निश्चित केलेली बुद्धीही शोभत नाही; कारण स्वतःला पंडित मानणारे दूत कार्ये नष्ट करतात. ^AI

Shloka 41

ന വിനശ്യേത്കഥം കാര്യം വൈക്ലബ്യം ന കഥം ഭവേത് ।
ലങ്ഘനം ച സമുദ്രസ്യ കഥം നു ന വൃഥാ ഭവേത് ॥ 41 ॥

na vinaśyetkathaṃ kāryaṃ vaiklabyaṃ na kathaṃ bhavet |
laṅghanaṃ ca samudrasya kathaṃ nu na vṛthā bhavet || 41 ||

हे कार्य कसे नष्ट होणार नाही, आणि कसलीही शिथिलता कशी येणार नाही, तसेच समुद्राचे उल्लंघन कसे व्यर्थ होणार नाही? ^AI

Shloka 42

മയി ദൃഷ്ടേ തു രക്ഷോഭീ രാമസ്യ വിദിതാത്മനഃ ।
ഭവേദ്വ്യര്ഥമിദം കാര്യം രാവണാനര്ഥമിച്ഛതഃ ॥ 42 ॥

mayi dṛṣṭe tu rakṣobhī rāmasya viditātmanaḥ |
bhavedvyarthamidaṃ kāryaṃ rāvaṇānarthamicchataḥ || 42 ||

जर राक्षसांनी मला पाहिले, तर रामाच्या कार्याची जाणीव असलेल्या माझ्या या कार्याचा नाश होईल आणि रावणाच्या अनर्थाची इच्छा सफल होईल. ^AI

Shloka 43

ന ഹി ശക്യം ക്വചിത് സ്ഥാതുമവിജ്ഞാതേന രാക്ഷസൈഃ ।
അപി രാക്ഷസരൂപേണ കിമുതാന്യേന കേനചിത് ॥ 43 ॥

na hi śakyaṃ kvacit sthātumavijñātena rākṣasaiḥ |
api rākṣasarūpeṇa kimutānyena kenacit || 43 ||

राक्षसांना न दिसता कोठेही राहणे शक्य नाही; मग राक्षसाचे रूप धारण केल्यावर तर कसे शक्य होईल, आणि दुसऱ्या कोणत्याही रूपात तर मुळीच नाही. ^AI

Shloka 44

വായുരപ്യത്ര നാജ്ഞാതശ്ചരേദിതി മതിര്മമ ।
ന ഹ്യ സ്ത്യവിദിതം കിഞ്ചിദ്രാക്ഷസാനാം ബലീയസാമ് ॥ 44 ॥

vāyurapyatra nājñātaścarediti matirmama |
na hya styaviditaṃ kiñcidrākṣasānāṃ balīyasām || 44 ||

माझी अशी बुद्धी आहे की येथे वायूही कोणाला न कळता संचार करू शकत नाही; कारण बलवान राक्षसांना काहीही अज्ञात नाही. ^AI

Shloka 45

ഇഹാഹം യദി തിഷ്ഠാമി സ്വേന രൂപേണ സംവൃതഃ ।
വിനാശമുപയാസ്യാമി ഭര്തുരര്ഥശ്ച ഹീയതേ ॥ 45 ॥

ihāhaṃ yadi tiṣṭhāmi svena rūpeṇa saṃvṛtaḥ |
vināśamupayāsyāmi bharturarthaśca hīyate || 45 ||

जर मी येथे आपल्या खऱ्या रूपात राहिलो, तर माझा नाश होईल आणि स्वामींचे कार्यही नष्ट होईल. ^AI

Shloka 46

തദഹം സ്വേന രൂപേണ രജന്യാം ഹ്രസ്വതാം ഗതഃ ।
ലങ്കാമഭിപതിഷ്യാമി രാഘവസ്യാര്ഥസിദ്ധയേ ॥ 46 ॥

tadahaṃ svena rūpeṇa rajanyāṃ hrasvatāṃ gataḥ |
laṅkāmabhipatiṣyāmi rāghavasyārthasiddhaye || 46 ||

म्हणून मी आपले रूप लहान करून रात्री लंकेकडे धाव घेईन, राघवांच्या कार्याच्या सिद्धीसाठी. ^AI

Shloka 47

രാവണസ്യ പുരീം രാത്രൌ പ്രവിശ്യ സുദുരാസദാമ് ।
വിചിന്വന് ഭവനം സര്വം ദ്രക്ഷ്യാമി ജനകാത്മജാമ് ॥ 47 ॥

rāvaṇasya purīṃ rātrau praviśya sudurāsadām |
vicinvan bhavanaṃ sarvaṃ drakṣyāmi janakātmajām || 47 ||

रात्री रावणाच्या अत्यंत दुर्लभ अशा नगरीत प्रवेश करून, सर्व भवनात शोध घेत जनककन्येला पाहीन. ^AI

ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ ഹനുമാന് സൂര്യസ്യാസ്തമയം കപിഃ ।
ആചകാങ്ക്ഷേ തദാ വീരോ വൈദേഹ്യാ ദര്ശനോത്സുകഃ ॥ 48 ॥

Shloka 49

സൂര്യേ ചാസ്തം ഗതേ രാത്രൌ ദേഹം സങ്ക്ഷിപ്യ മാരുതിഃ ।
പൃഷദംശകമാത്രഃ സന് ബഭൂവാദ്ഭുതദര്ശനഃ ॥ 49 ॥

sūrye cāstaṃ gate rātrau dehaṃ saṅkṣipya mārutiḥ |
pṛṣadaṃśakamātraḥ san babhūvādbhutadarśanaḥ || 49 ||

सूर्य अस्ताला गेल्यावर रात्री मारुतीने आपले शरीर लहान केले आणि पृषदंशक (एका किड्याच्या) मात्र आकाराचा होऊन अद्भुत दर्शन देणारा झाला. ^AI

Shloka 50

പ്രദോഷകാലേ ഹനുമാംസ്തൂര്ണമുത്പ്ലുത്യ വീര്യവാന് ।
പ്രവിവേശ പുരീം രമ്യാം സുവിഭക്തമഹാപഥാമ് ॥ 50 ॥

pradoṣakāle hanumāṃstūrṇamutplutya vīryavān |
praviveśa purīṃ ramyāṃ suvibhaktamahāpathām || 50 ||

संध्याकाळच्या वेळी पराक्रमी हनुमान त्वरेने उडी मारून, सुंदर रीतीने विभागलेल्या महामार्गांनी युक्त अशा सुंदर लंकापुरीत प्रवेश करून गेले. ^AI

Shloka 51

പ്രാസാദമാലാവിതതാം സ്തമ്ഭൈഃ കാഞ്ചനരാജതൈഃ ।
ശാതകുമ്ഭമയൈര്ജാലൈര്ഗന്ഥര്വനഗരോപമാമ് ॥ 51 ॥

prāsādamālāvitatāṃ stambhaiḥ kāñcanarājataiḥ |
śātakumbhamayairjālairgantharvanagaropamām || 51 ||

सोने व चांदीच्या स्तंभांनी युक्त, सुवर्णमय जाळ्यांनी वेढलेल्या, प्रासादांच्या रांगांनी व्यापलेल्या आणि गंधर्वनगरासारख्या दिसणाऱ्या त्या पुरीत ते शिरले. ^AI

Shloka 52

സപ്തഭൌമാഷ്ടഭൌമൈശ്ച സ ദദര്ശ മഹാപുരീമ് ।
തലൈഃ സ്ഫാടികസങ്കീര്ണൈഃ കാര്തസ്വരവിഭൂഷിതൈഃ ॥ 52 ॥

saptabhaumāṣṭabhaumaiśca sa dadarśa mahāpurīm |
talaiḥ sphāṭikasaṅkīrṇaiḥ kārtasvaravibhūṣitaiḥ || 52 ||

स्फटिकमणींनी भरलेल्या व सुवर्णाने भूषित अशा सात मजली व आठ मजली तळांनी युक्त ती महापुरी त्यांनी पाहिली. ^AI

Shloka 53

വൈഡൂര്യമണിചിത്രൈശ്ച മുക്താജാലവിഭൂഷിതൈഃ ।
തലൈഃ ശുശുഭിരേ താനി ഭവനാന്യത്ര രക്ഷസാമ് ॥ 53 ॥

vaiḍūryamaṇicitraiśca muktājālavibhūṣitaiḥ |
talaiḥ śuśubhire tāni bhavanānyatra rakṣasām || 53 ||

वैडूर्यमणींनी चित्रविचित्र केलेल्या व मोत्यांच्या जाळ्यांनी भूषित अशा तळांनी तेथील राक्षसांची भवने शोभून दिसत होती. ^AI

Shloka 54

കാഞ്ചനാനി ച ചിത്രാണി തോരണാനി ച രക്ഷസാമ് ।
ലങ്കാമുദ്യോതയാമാസുഃ സര്വതഃ സമലങ്കൃതാമ് ॥ 54 ॥

kāñcanāni ca citrāṇi toraṇāni ca rakṣasām |
laṅkāmudyotayāmāsuḥ sarvataḥ samalaṅkṛtām || 54 ||

राक्षसांच्या सोनेरी व चित्रविचित्र तोरणांनी सर्व बाजूंनी सुशोभित झालेल्या त्या लंकेला उजाळा दिला. ^AI

Shloka 55

അചിന്ത്യാമദ്ഭുതാകാരാം ദൃഷ്ടവാ ലങ്കാം മഹാകപിഃ ।
ആസീദ്വിഷണ്ണോ ഹൃഷ്ടശ്ച വൈദേഹ്യാ ദര്ശനോത്സുകഃ ॥ 55 ॥

acintyāmadbhutākārāṃ dṛṣṭavā laṅkāṃ mahākapiḥ |
āsīdviṣaṇṇo hṛṣṭaśca vaidehyā darśanotsukaḥ || 55 ||

अचिंत्य व अद्भुत आकाराची लंका पाहून महाकपी हनुमान विषण्णही झाले आणि आनंदितही झाले; ते सीतेच्या दर्शनासाठी उत्सुक होते. ^AI

Shloka 56

സ പാണ്ഡുരാവിദ്ധവിമാനമാലിനീം മഹാര്ഹജാമ്ബൂനദജാലതോരണാമ് ।
യശസ്വിനീം രാവണബാഹുപാലിതാം ക്ഷപാചരൈര്ഭീമബലൈഃ സമാവൃതാമ് ॥ 56 ॥

sa pāṇḍurāviddhavimānamālinīṃ mahārhajāmbūnadajālatoraṇām |
yaśasvinīṃ rāvaṇabāhupālitāṃ kṣapācarairbhīmabalaiḥ samāvṛtām || 56 ||

पांढऱ्या रंगाने युक्त विमानांच्या रांगांनी शोभणारी, अत्यंत मौल्यवान सुवर्णाच्या जाळ्यांची तोरणे असलेली, कीर्तिमान रावणाच्या बाहूंनी पालित आणि भयंकर बलवान निशाचरांनी वेढलेली अशी ती लंका त्यांनी पाहिली. ^AI

Shloka 57

ചന്ദ്രോഽപി സാചിവ്യമിവാസ്യ കുര്വംസ്താരാഗണൈര്മധ്യഗതോ വിരാജന് ।
ജ്യോത്സ്നാവിതാനേന വിതത്യ ലോക മുത്തിഷ്ഠതേ നൈകസഹസ്രരശ്മിഃ ॥ 57 ॥

candro'pi sācivyamivāsya kurvaṃstārāgaṇairmadhyagato virājan |
jyotsnāvitānena vitatya loka muttiṣṭhate naikasahasraraśmiḥ || 57 ||

चंद्रही त्याला मंत्र्यासारखा साहाय्य करीत, ताऱ्यांच्या समूहासह मध्यभागी विराजमान होऊन, चांदण्याचा पडदा पसरवून अनेक हजार किरणांनी जगाला उजळून टाकीत होता. ^AI

Shloka 58

ശങ്ഖപ്രഭം ക്ഷീരമൃണാലവര്ണ മുദ്ഗച്ഛമാനം വ്യവഭാസമാനമ് ।
ദദര്ശ ചന്ദ്രം സ ഹരിപ്രവീരഃ പോപ്ലൂയമാനം സരസീവ ഹംസമ് ॥ 58 ॥

śaṅkhaprabhaṃ kṣīramṛṇālavarṇa mudgacchamānaṃ vyavabhāsamānam |
dadarśa candraṃ sa haripravīraḥ poplūyamānaṃ sarasīva haṃsam || 58 ||

त्या वानरश्रेष्ठाने (हनुमानाने) शंखाच्या कांतीसारखा, दुधाच्या कमळाच्या देठाच्या रंगासारखा, वर येत असलेला व प्रकाशमान होणारा चंद्र, सरोवरात तरंगणाऱ्या हंसासारखा दिसणारा, पाहिला. ^AI

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുന്ദരകാണ്ഡേ ദ്വിതീയസ്സര്ഗഃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।

अथ द्वितीयस्सर्गः ।

स सागरमनादृष्यमतिक्रम्य महाबलः ।

त्रिकूटशिखरे लङ्कां स्थितां स्वस्थो ददर्श ह ॥ 1 ॥

ततः पादपमुक्तेन पुष्पवर्षेण वीर्यवान् ।

अभिवृष्टः स्थितस्तत्र बभौ पुष्पमयो यथा ॥ 2 ॥

योजनानां शतं श्रीमांस्तीर्त्वाप्युत्तमविक्रमः ।

अनिःश्वसन् कपिस्तत्र न ग्लानिमधिगच्छति ॥ 3 ॥

शतान्यहं योजनानां क्रमेयं सुबहून्यपि ।

किं पुनः सागरस्यान्तं सङ्ख्यातं शतयोजनम् ॥ 4 ॥

स तु वीर्यवतां श्रेष्ठः प्लवतामपि चोत्तमः ।

जगाम वेगवान् लङ्कां लङ्घयित्वा महोदधिम् ॥ 5 ॥

शाद्वलानि च नीलानि गन्धवन्ति वनानि च ।

गण्डवन्ति च मध्येन जगाम नगवन्ति च ॥ 6 ॥

शैलांश्च तरुसञ्छन्नान् वनाराजीश्च पुष्पिताः ।

अभिचक्राम तेजस्वी हनुमान् प्लवगर्षभः ॥ 7 ॥

स तस्मिन्नचले तिष्ठन्वनान्युपवनानि च ।

स नगाग्रे च तां लङ्कां ददर्श पवनात्मजः ॥ 8 ॥

सरलान् कर्णिकारांश्च खर्जूरांश्च सुपुष्पितान् ।

प्रियालून्मुचुलिन्दांश्च कुटजान् केतकानपि ॥ 9 ॥

प्रियंङ्गून् गन्धपूर्णांश्च नीपान् सप्तच्छदांस्तथा ।

आसनान् कोविदारांश्च करवीरांश्च पुष्पितान् ॥ 10 ॥

पुष्पभारनिबद्धांश्च तथा मुकुलितानपि ।

पादपान् विहगाकीर्णान् पवनाधूतमस्तकान् ॥ 11 ॥

हंसकारण्डवाकीर्णा वापीः पद्मोत्मलायुताः ।

आक्रीडान् विविधान् रम्यावन् विविधांश्च जलाशयान् ॥ 12 ॥

सन्ततान् विविधैर्वृक्षैः सर्वर्तुफलपुष्पितैः ।

उद्यानानि च रम्याणि ददर्श कपिकुञ्जरः ॥ 13 ॥

समासाद्य च लक्ष्मीवान् लङ्कां रावणपालिताम् ।

परिखाभिः सपद्माभिः सोत्पलाभिरलङ्कृताम् ॥ 14 ॥

सीतापहरणार्थेन रावणेन सुरक्षिताम् ।

समन्ताद्विचरद्भिश्च राक्षसैरुग्रधन्विभिः ॥ 15 ॥

काञ्चनेनावृतां रम्यां प्राकारेण महापुरीम् ।

गृहैश्च ग्रहसङ्काशैः शारदाम्बुदसन्निभैः ॥ 16 ॥

पाण्डुराभिः प्रतोलीभिरुच्चाभिरभिसंवृताम् ।

अट्टालकशताकीर्णां पताकाध्वजमालिनीम् ॥ 17 ॥

तोरणैः काञ्चनैर्दिव्यैर्लतापङ्त्किविचित्रितैः ।

ददर्श हनुमान् लङ्कां दिवि देवपुरीं यथा ॥ 18 ॥

गिरिमूर्ध्निं स्थितां लङ्कां पाण्डुरैर्भवनैः शुभैः ।

ददर्श स कपिश्रेष्ठः पुरमाकाशगं यथा ॥ 19 ॥

पालितां राक्षसेन्द्रेण निर्मितां विश्वकर्मणा ।

प्लवमानमिवाकाशे ददर्श हनुमान् पुरीम् ॥ 20 ॥

वप्रप्राकारजघनां विपुलाम्बुनवाम्बराम् ।

शतघ्नीशूलकेशान्तामट्टालकवतंसकाम् ॥ 21 ॥

मनसेव कृतां लङ्कां निर्मितां विश्वकर्मणा ।

द्वारमुत्तरमासाद्य चिन्तयामास वानरः ॥ 22 ॥

कैलासशिखरप्रख्यामालिखन्तीमिवाम्बरम् ।

डीयमानामिवाकाशमुच्छ्रितैर्भवनोत्तमैः ॥ 23 ॥

सम्पूर्णां राक्षसैर्घोरैर्नागैर्भोगवतीमिव ।

अचिन्त्यां सुकृतां स्पष्टां कुबेराध्युषितां पुरा ॥ 24 ॥

दंष्ट्रिभिर्बहुभिः शूरैः शूलपट्टसपाणिभिः ।

रक्षितां राक्षसैर्घोरैर्गुहामाशीविषैरिव ॥ 25 ॥

तस्याश्च महतीं गुप्तिं सागरं च निरीक्ष्य सः ।

रावणं च रिपुं घोरं चिन्तयामास वानरः ॥ 26 ॥

आगत्यापीह हरयो भविष्यन्ति निरर्थकाः ।

न हि युद्धेन वै लङ्का शक्या जेतुं सुरैरपि ॥ 27 ॥

इमां तु विषमां दुर्गां लङ्कां रावणपालिताम् ।

प्राप्यापि स महाबाहुः किं करिष्यति राघवः ॥ 28 ॥

अवकाशो नसान्त्वस्य राक्षसेष्वभिगम्यते ।

न दानस्य न भेदस्य नैव युद्धस्य दृश्यते ॥ 29 ॥

चतुर्णामेव हि गतिर्वानराणां महात्मनाम् ।

वालिपुत्रस्य नीलस्य मम राज्ञश्च धीमतः ॥ 30 ॥

यावज्जानामि वैदेहीं यदि जीवति वा न वा ।

तत्रैव चिन्तयिष्यामि दृष्ट्वा तां जनकात्मजाम् ॥ 31 ॥

ततः स चिन्तयामास मुहूर्तं कपिकुञ्जरः ।

गिरिशृङ्गे स्थितस्तस्मिन् रामस्याभ्युदये रतः ॥ 32 ॥

अनेन रूपेण मया न शक्या रक्षसां पुरी ।

प्रवेष्टुं राक्षसैर्गुप्ता क्रूरैर्बलसमन्वितैः ॥ 33 ॥

उग्रौजसो महावीर्या बलवन्तश्च राक्षसाः ।

वञ्चनीया मया सर्वे जानकीं परिमार्गता ॥ 34 ॥

लक्ष्यालक्ष्येण रूपेण रात्रौ लङ्का पुरी मया ।

प्रवेष्टुं प्राप्तकालं मे कृत्यं साधयितुं महत् ॥ 35 ॥

तां पुरीं तादृशीं दृष्ट्वा दुराधर्षां सुरासुरैः ।

हनुमान् चिन्तयामास विनिश्चित्य मुहुर्मुहुः ॥ 36 ॥

केनोपायेन पश्येयं मैथिलीं जनकात्मजाम् ।

अदृष्टो राक्षसेन्द्रेण रावणेन दुरात्मना ॥ 37 ॥

न विनश्येत्कथं कार्यं रामस्य विदितात्मनः ।

एकामेकश्च वश्येयं रहिते जनकात्मजाम् ॥ 38 ॥

भूताश्चार्था विपद्यन्ते देशकालविरोधिताः ।

विक्लबं दूतमासाद्य तमः सूर्योदये यथा ॥ 39 ॥

अर्थानर्थान्तरे बुद्धिर्निश्चितापि न शोभते ।

घातयन्ति हि कार्याणि दूताः पण्डितमानिनः ॥ 40 ॥

न विनश्येत्कथं कार्यं वैक्लब्यं न कथं भवेत् ।

लङ्घनं च समुद्रस्य कथं नु न वृथा भवेत् ॥ 41 ॥

मयि दृष्टे तु रक्षोभी रामस्य विदितात्मनः ।

भवेद्व्यर्थमिदं कार्यं रावणानर्थमिच्छतः ॥ 42 ॥

न हि शक्यं क्वचित् स्थातुमविज्ञातेन राक्षसैः ।

अपि राक्षसरूपेण किमुतान्येन केनचित् ॥ 43 ॥

वायुरप्यत्र नाज्ञातश्चरेदिति मतिर्मम ।

न ह्य स्त्यविदितं किञ्चिद्राक्षसानां बलीयसाम् ॥ 44 ॥

इहाहं यदि तिष्ठामि स्वेन रूपेण संवृतः ।

विनाशमुपयास्यामि भर्तुरर्थश्च हीयते ॥ 45 ॥

तदहं स्वेन रूपेण रजन्यां ह्रस्वतां गतः ।

लङ्कामभिपतिष्यामि राघवस्यार्थसिद्धये ॥ 46 ॥

रावणस्य पुरीं रात्रौ प्रविश्य सुदुरासदाम् ।

विचिन्वन् भवनं सर्वं द्रक्ष्यामि जनकात्मजाम् ॥ 47 ॥

इति सञ्चिन्त्य हनुमान् सूर्यस्यास्तमयं कपिः ।

आचकाङ्क्षे तदा वीरो वैदेह्या दर्शनोत्सुकः ॥ 48 ॥

सूर्ये चास्तं गते रात्रौ देहं सङ्क्षिप्य मारुतिः ।

पृषदंशकमात्रः सन् बभूवाद्भुतदर्शनः ॥ 49 ॥

प्रदोषकाले हनुमांस्तूर्णमुत्प्लुत्य वीर्यवान् ।

प्रविवेश पुरीं रम्यां सुविभक्तमहापथाम् ॥ 50 ॥

प्रासादमालाविततां स्तम्भैः काञ्चनराजतैः ।

शातकुम्भमयैर्जालैर्गन्थर्वनगरोपमाम् ॥ 51 ॥

सप्तभौमाष्टभौमैश्च स ददर्श महापुरीम् ।

तलैः स्फाटिकसङ्कीर्णैः कार्तस्वरविभूषितैः ॥ 52 ॥

वैडूर्यमणिचित्रैश्च मुक्ताजालविभूषितैः ।

तलैः शुशुभिरे तानि भवनान्यत्र रक्षसाम् ॥ 53 ॥

काञ्चनानि च चित्राणि तोरणानि च रक्षसाम् ।

लङ्कामुद्योतयामासुः सर्वतः समलङ्कृताम् ॥ 54 ॥

अचिन्त्यामद्भुताकारां दृष्टवा लङ्कां महाकपिः ।

आसीद्विषण्णो हृष्टश्च वैदेह्या दर्शनोत्सुकः ॥ 55 ॥

स पाण्डुराविद्धविमानमालिनीं महार्हजाम्बूनदजालतोरणाम् ।

यशस्विनीं रावणबाहुपालितां क्षपाचरैर्भीमबलैः समावृताम् ॥ 56 ॥

चन्द्रोऽपि साचिव्यमिवास्य कुर्वंस्तारागणैर्मध्यगतो विराजन् ।

ज्योत्स्नावितानेन वितत्य लोक मुत्तिष्ठते नैकसहस्ररश्मिः ॥ 57 ॥

शङ्खप्रभं क्षीरमृणालवर्ण मुद्गच्छमानं व्यवभासमानम् ।

ददर्श चन्द्रं स हरिप्रवीरः पोप्लूयमानं सरसीव हंसम् ॥ 58 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे द्वितीयस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

5.2 സുന്ദരകാണ്ഡ - ദ്വിതീയ സര്ഗഃ