Valmiki Ramayana Aranya Kanda Sarga 29 — Malayalam Script

⚠️ AI-generated translation — the Gujarati meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Gujarati

આ સર્ગમાં મહાતેજસ્વી રામ ગદાપાણિ ખર રાક્ષસને મૃદુ અને પછી કઠોર વચનો કહે છે. રામ કહે છે કે પાપકર્મ કરનાર માણસ ત્રણે લોકનો ઈશ્વર હોય તો પણ ટકી શકતો નથી, અને પાપકર્મનું ફળ ચોક્કસ મળે છે. દંડકારણ્યમાં ધર્માચારી તપસ્વીઓને મારીને ખરે શું ફળ મેળવ્યું તેમ પૂછીને રામ તેના પ્રાણ લેવા આવ્યા હોવાનું જણાવે છે. જવાબમાં ખર ક્રોધથી લાલ નેત્રવાળો થઈને રામની બડાઈની નિંદા કરે છે અને પોતાની ગદા રામ તરફ ફેંકે છે. રામ તે પ્રજ્વલિત ગદાને પોતાના બાણોથી ટુકડે ટુકડા કરી નાખે છે અને તે ગદા પૃથ્વી પર પડી જાય છે.

AI-generated · not yet verified

The Gujarati meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡമ് ।

അഥ ഏകോനത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।

Shloka 1

ഖരം തു വിരഥം രാമോ ഗദാപാണിമവസ്ഥിതമ് ।
മൃദുപൂര്വം മഹാതേജാഃ പരുഷം വാക്യമബ്രവീത് ॥ 1 ॥

kharaṃ tu virathaṃ rāmo gadāpāṇimavasthitam |
mṛdupūrvaṃ mahātejāḥ paruṣaṃ vākyamabravīt || 1 ||

ત્યારે મહાતેજસ્વી રામે રથ વગરના, ગદા હાથમાં લઈને ઊભેલા ખરને પહેલાં મૃદુ અને પછી કઠોર વચન કહ્યું. ^AI

Shloka 2

ഗജാശ്വരഥസമ്ബാധേ ബലേ മഹതി തിഷ്ഠതാ ।
കൃതം സുദാരുണം കര്മ സര്വലോകജുഗുപ്സിതമ് ॥ 2 ॥

gajāśvarathasambādhe bale mahati tiṣṭhatā |
kṛtaṃ sudāruṇaṃ karma sarvalokajugupsitam || 2 ||

હાથી, ઘોડા અને રથથી ભરેલી મોટી સેનામાં રહીને તેં અત્યંત ભયંકર અને સમગ્ર લોકો દ્વારા ધિક્કારપાત્ર એવું કર્મ કર્યું છે. ^AI

Shloka 3

ഉദ്വേജനീയോ ഭൂതാനാം നൃശംസഃ പാപകര്മകൃത് ।
ത്രയാണാമപി ലോകാനാമീശ്വരോഽപി ന തിഷ്ഠതി ॥ 3 ॥

udvejanīyo bhūtānāṃ nṛśaṃsaḥ pāpakarmakṛt |
trayāṇāmapi lokānāmīśvaro'pi na tiṣṭhati || 3 ||

પ્રાણીઓને કંપાવનારો, નૃશંસ અને પાપકર્મ કરનારો માણસ ત્રણે લોકોનો ઈશ્વર હોય તો પણ ટકી શકતો નથી. ^AI

Shloka 4

കര്മ ലോകവിരുദ്ധം തു കുര്വാണം ക്ഷണദാചര ।
തീക്ഷ്ണം സര്വജനോ ഹന്തി സര്പം ദുഷ്ടമിവാഗതമ് ॥ 4 ॥

karma lokaviruddhaṃ tu kurvāṇaṃ kṣaṇadācara |
tīkṣṇaṃ sarvajano hanti sarpaṃ duṣṭamivāgatam || 4 ||

હે નિશાચર, લોકોની વિરુદ્ધ એવું કર્મ કરતા માણસને સમગ્ર જનસમૂહ તીક્ષ્ણ બનીને મારી નાખે છે, જેમ આવેલા દુષ્ટ સર્પને મારી નાખે છે. ^AI

Shloka 5

ലോഭാത്പാപാനി കുര്വാണഃ കാമാദ്വാ യോ ന ബുധ്യതേ ।
ഭ്രഷ്ടഃ പശ്യതി തസ്യാന്തം ബ്രാഹ്മണീ കരകാദിവ ॥ 5 ॥

lobhātpāpāni kurvāṇaḥ kāmādvā yo na budhyate |
bhraṣṭaḥ paśyati tasyāntaṃ brāhmaṇī karakādiva || 5 ||

લોભથી કે કામથી પાપ કરતો માણસ જે સમજતો નથી, તે ભ્રષ્ટ થઈને પોતાનો અંત જુએ છે, જેમ બ્રાહ્મણીના હાથમાંથી પડેલી વસ્તુનો અંત થાય છે. ^AI

Shloka 6

വസതോ ദണ്ഡകാരണ്യേ താപസാന്ധര്മചാരിണഃ ।
കിന്നു ഹത്വാ മഹാഭാഗാന്ഫലം പ്രാപ്സ്യസി രാക്ഷസ ॥ 6 ॥

vasato daṇḍakāraṇye tāpasāndharmacāriṇaḥ |
kinnu hatvā mahābhāgānphalaṃ prāpsyasi rākṣasa || 6 ||

હે રાક્ષસ, દંડકારણ્યમાં વસતા ધર્મનું આચરણ કરનારા મહાભાગ્યશાળી તપસ્વીઓને મારીને તું શું ફળ મેળવીશ? ^AI

Shloka 7

ന ചിരം പാപകര്മാണഃ ക്രൂരാ ലോകജുഗുപ്സിതാഃ ।
ഐശ്വര്യം പ്രാപ്യ തിഷ്ഠന്തി ശീര്ണമൂലാ ഇവ ദ്രുമാഃ ॥ 7 ॥

na ciraṃ pāpakarmāṇaḥ krūrā lokajugupsitāḥ |
aiśvaryaṃ prāpya tiṣṭhanti śīrṇamūlā iva drumāḥ || 7 ||

પાપકર્મ કરનારા, ક્રૂર અને લોકો દ્વારા ધિક્કારપાત્ર લોકો ઐશ્વર્ય પ્રાપ્ત કરીને વધારે સમય ટકી શકતા નથી, જેમ મૂળ શીર્ણ થયેલા વૃક્ષો ટકતા નથી. ^AI

Shloka 8

അവശ്യം ലഭതേ ജന്തുഃ ഫലം പാപസ്യ കര്മണഃ ।
ഘോരം പര്യാഗതേ കാലേ ദ്രുമാഃ പുഷ്പമിവാര്തവമ് ॥ 8 ॥

avaśyaṃ labhate jantuḥ phalaṃ pāpasya karmaṇaḥ |
ghoraṃ paryāgate kāle drumāḥ puṣpamivārtavam || 8 ||

જીવને પાપકર્મનું ફળ ચોક્કસ મળે છે; ભયંકર સમય આવતાં તે મળે છે, જેમ ઋતુ આવતાં વૃક્ષોને ફૂલ મળે છે. ^AI

Shloka 9

നചിരാത്പ്രാപ്യതേ ലോകേ പാപാനാം കര്മണാം ഫലമ് ।
സവിഷാണാമിവാന്നാനാം ഭുക്താനാം ക്ഷണദാചര ॥ 9 ॥

nacirātprāpyate loke pāpānāṃ karmaṇāṃ phalam |
saviṣāṇāmivānnānāṃ bhuktānāṃ kṣaṇadācara || 9 ||

હે નિશાચર! પાપકર્મોનું ફળ આ લોકમાં ઝડપથી પ્રાપ્ત થાય છે, જેમ વિષવાળા અન્નને ભક્ષણ કર્યા પછી (તેનું ફળ) તરત જ મળે છે. ^AI

Shloka 10

പാപമാചരതാം ഘോരം ലോകസ്യാപ്രിയമിച്ഛതാമ് ।
അഹമാസാദിതോ രാജാ പ്രാണാന്ഹന്തും നിശാചര ॥ 10 ॥

pāpamācaratāṃ ghoraṃ lokasyāpriyamicchatām |
ahamāsādito rājā prāṇānhantuṃ niśācara || 10 ||

હે નિશાચર! ઘોર પાપ કરનારા તથા લોકોનું અપ્રિય ઇચ્છનારા (તેવા તારા) પ્રાણ લેવા માટે હું રાજા (રામ) તારી પાસે આવ્યો છું. ^AI

Shloka 11

അദ്യ ഹി ത്വാം മയാ മുക്താശ്ശരാഃ കാഞ്ചനഭൂഷണാഃ ।
വിദാര്യാതിപതിഷ്യന്തി വല്മീകമിവ പന്നഗാഃ ॥ 11 ॥

adya hi tvāṃ mayā muktāśśarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ |
vidāryātipatiṣyanti valmīkamiva pannagāḥ || 11 ||

આજે મારા મુક્ત કરેલા સુવર્ણભૂષિત બાણો તને વિદારીને (ભેદીને) પડશે, જેમ સર્પો વલ્મીક (દર)ને ભેદીને (અંદર પ્રવેશે) છે. ^AI

Shloka 12

യേ ത്വയാ ദണ്ഡകാരണ്യേ ഭക്ഷിതാ ധര്മചാരിണഃ ।
താനദ്യ നിഹതസ്സങ്ഖ്യേ സസൈന്യോഽനുഗമിഷ്യസി ॥ 12 ॥

ye tvayā daṇḍakāraṇye bhakṣitā dharmacāriṇaḥ |
tānadya nihatassaṅkhye sasainyo'nugamiṣyasi || 12 ||

તેં દંડકારણ્યમાં જે ધર્માચારી (સજ્જનો) ભક્ષણ કર્યા છે, આજે યુદ્ધમાં મારા હાથે માર્યો જઈને તું સૈન્ય સહિત તેમની પાછળ (યમલોકમાં) જઈશ. ^AI

Shloka 13

അദ്യ ത്വാം നിഹതം ബാണൈഃ പശ്യന്തു പരമര്ഷയഃ ।
നിരയസ്ഥം വിമാനസ്ഥാ യേ ത്വയാ ഹിംസിതാഃ പുരാ ॥ 13 ॥

adya tvāṃ nihataṃ bāṇaiḥ paśyantu paramarṣayaḥ |
nirayasthaṃ vimānasthā ye tvayā hiṃsitāḥ purā || 13 ||

આજે જેમને તેં પહેલાં હિંસા કરી છે, તે વિમાનમાં બેઠેલા પરમ ઋષિઓ તને બાણોથી માર્યેલો તથા નરકમાં પડેલો જોશે. ^AI

Shloka 14

പ്രഹര ത്വം യഥാകാമം കുരു യത്നം കുലാധമ ।
അദ്യ തേ പാതയിഷ്യാമി ശിരസ്താലഫലം യഥാ ॥ 14 ॥

prahara tvaṃ yathākāmaṃ kuru yatnaṃ kulādhama |
adya te pātayiṣyāmi śirastālaphalaṃ yathā || 14 ||

હે કુલાધમ! તું યથાકામ પ્રહાર કર, યત્ન કર; આજે હું તારું માથું તાડના ફળની જેમ પાડી નાખીશ. ^AI

Shloka 15

ഏവമുക്തസ്തു രാമേണ കൃദ്ധസ്സംരക്തലോചനഃ ।
പ്രത്യുവാച ഖരോ രാമം പ്രഹസന്ക്രോധമൂര്ഛിതഃ ॥ 15 ॥

evamuktastu rāmeṇa kṛddhassaṃraktalocanaḥ |
pratyuvāca kharo rāmaṃ prahasankrodhamūrchitaḥ || 15 ||

રામ દ્વારા આમ કહેવાયેલો ખર, ક્રોધથી લાલ નેત્રવાળો થઈને, ક્રોધથી મૂર્છિત થઈને હસતાં હસતાં રામને પ્રત્યુત્તર આપ્યો. ^AI

Shloka 16

പ്രാകൃതാന്രാക്ഷസാന്ഹത്വാ യുദ്ധേ ദശരഥാത്മജ ।
ആത്മനാ കഥമാത്മാനമപ്രശസ്യം പ്രശംസസി ॥ 16 ॥

prākṛtānrākṣasānhatvā yuddhe daśarathātmaja |
ātmanā kathamātmānamapraśasyaṃ praśaṃsasi || 16 ||

હે દશરથપુત્ર! યુદ્ધમાં સામાન્ય રાક્ષસોને મારીને તું પોતે જાતે જ પોતાની (અપ્રશસ્ય) નિંદા કરવા યોગ્ય હોવા છતાં પોતાની પ્રશંસા કેમ કરે છે? ^AI

Shloka 17

വിക്രാന്താ ബലവന്തോ വാ യേ ഭവന്തി നരര്ഷഭാഃ ।
കഥയന്തി ന തേ കിഞ്ചിത്തേജസാ സ്വേന ഗര്വിതാഃ ॥ 17 ॥

vikrāntā balavanto vā ye bhavanti nararṣabhāḥ |
kathayanti na te kiñcittejasā svena garvitāḥ || 17 ||

હે નરશ્રેષ્ઠો, જે વીર અને બળવાન હોય છે તે પોતાના પરાક્રમથી ગર્વિત થઈને કંઈ બોલતા નથી. ^AI

Shloka 18

പ്രാകൃതാസ്ത്വകൃതാത്മാനോ ലോകേ ക്ഷത്രിയപാംസനാഃ ।
നിരര്ഥകം വികത്ഥന്തേ യഥാ രാമ വികത്ഥസേ ॥ 18 ॥

prākṛtāstvakṛtātmāno loke kṣatriyapāṃsanāḥ |
nirarthakaṃ vikatthante yathā rāma vikatthase || 18 ||

હે રામ, જે સામાન્ય, અશિક્ષિત અને ક્ષત્રિયોમાં નીચા ગણાય તેવા લોકો હોય છે તે જ નિરર્થક બડાઈ મારે છે, જેમ તું બડાઈ મારે છે. ^AI

Shloka 19

കുലം വ്യപദിശന്വീരസ്സമരേ കോഽഭിധാസ്യതി ।
മൃത്യുകാലേ ഹി സമ്പ്രാപ്തേ സ്വയമപ്രസ്തവേ സ്തവമ് ॥ 19 ॥

kulaṃ vyapadiśanvīrassamare ko'bhidhāsyati |
mṛtyukāle hi samprāpte svayamaprastave stavam || 19 ||

હે વીર, કુળનું નામ લેનારો પુરુષ યુદ્ધમાં શું કહેશે? મૃત્યુનો સમય આવી પહોંચે ત્યારે તે પોતે જ અપ્રસ્તુત સ્તવન કરે છે. ^AI

Shloka 20

സര്വഥൈവ ലഘുത്വം തേ കത്ഥനേന വിദര്ശിതമ് ।
സുവര്ണപ്രതിരൂപേണ തപ്തേനേവ കുശാഗ്നിനാ ॥ 20 ॥

sarvathaiva laghutvaṃ te katthanena vidarśitam |
suvarṇapratirūpeṇa tapteneva kuśāgninā || 20 ||

તારી બડાઈથી તો તારું સર્વથા લઘુત્વ જ દર્શાવાયું છે, જેમ સોનાના રંગ જેવા તપેલા કુશાગ્નિથી થાય છે. ^AI

Shloka 21

ന തു മാമിഹ തിഷ്ഠന്തം പശ്യസി ത്വം ഗദാധരമ് ।
ധരാധരമിവാകമ്പ്യം പര്വതം ധാതുഭിശ്ചിതമ് ॥ 21 ॥

na tu māmiha tiṣṭhantaṃ paśyasi tvaṃ gadādharam |
dharādharamivākampyaṃ parvataṃ dhātubhiścitam || 21 ||

પણ તું મને અહીં ઊભેલો, ગદા ધારણ કરેલો જોતો નથી — ધાતુઓથી ભરેલા, અડગ પર્વત જેવો. ^AI

Shloka 22

പര്യാപ്തോഽഹം ഗദാപാണിര്ഹന്തും പ്രാണാന്രണേ തവ ।
ത്രയാണാമപി ലോകാനാം പാശഹസ്ത ഇവാന്തകഃ ॥ 22 ॥

paryāpto'haṃ gadāpāṇirhantuṃ prāṇānraṇe tava |
trayāṇāmapi lokānāṃ pāśahasta ivāntakaḥ || 22 ||

હું ગદાપાણિ તારા યુદ્ધમાં તારા પ્રાણ લેવા સમર્થ છું, જેમ ત્રણે લોકો માટે પાશધારી અંતક સમર્થ છે. ^AI

Shloka 23

കാമം ബഹ്വപി വക്തവ്യം ത്വയി വക്ഷ്യാമി ന ത്വഹമ് ।
അസ്തം ഗച്ഛേദ്ധി സവിതാ യുദ്ധവിഘ്നസ്തതോ ഭവേത് ॥ 23 ॥

kāmaṃ bahvapi vaktavyaṃ tvayi vakṣyāmi na tvaham |
astaṃ gaccheddhi savitā yuddhavighnastato bhavet || 23 ||

તારા વિષે ઘણું કહેવાનું હોય તો પણ હું નહીં કહું; કારણ કે સૂર્ય અસ્ત થઈ જશે અને તેથી યુદ્ધમાં વિઘ્ન થશે. ^AI

Shloka 24

ചതുര്ദശ സഹസ്രാണി രാക്ഷസാനാം ഹതാനി തേ ।
ത്വദ്വിനാശാത്കരോമ്യേഷാം തേഷാമശ്രുപ്രമാര്ജനമ് ॥ 24 ॥

caturdaśa sahasrāṇi rākṣasānāṃ hatāni te |
tvadvināśātkaromyeṣāṃ teṣāmaśrupramārjanam || 24 ||

તેં ચૌદ હજાર રાક્ષસોનો નાશ કર્યો છે; તારા વિનાશથી હું તેમના આંસુ લૂછીશ. ^AI

Shloka 25

ഇത്യുക്ത്വാ പരമക്രുദ്ധസ്താം ഗദാം പരമാങ്ഗദഃ ।
ഖരശ്ചിക്ഷേപ രാമായ പ്രദീപ്താമശനിം യഥാ ॥ 25 ॥

ityuktvā paramakruddhastāṃ gadāṃ paramāṅgadaḥ |
kharaścikṣepa rāmāya pradīptāmaśaniṃ yathā || 25 ||

આમ કહીને, અત્યંત ક્રોધિત થયેલો ખર રાક્ષસે, પ્રજ્વલિત અશનિ (વીજળીના ગોળા) જેવી તે ગદા રામ તરફ ફેંકી. ^AI

Shloka 26

ഖരബാഹുപ്രയുക്താ സാ പ്രദീപ്താ മഹതീ ഗദാ ।
ഭസ്മവൃക്ഷാംശ്ച ഗുല്മാംശ്ച കൃത്വാഗാത്തത്സമീപതഃ ॥ 26 ॥

kharabāhuprayuktā sā pradīptā mahatī gadā |
bhasmavṛkṣāṃśca gulmāṃśca kṛtvāgāttatsamīpataḥ || 26 ||

ખરના હાથે ફેંકાયેલી તે મોટી પ્રજ્વલિત ગદા, વૃક્ષો અને ઝાડીઓને ભસ્મ કરીને તેમની નજીક આવી પહોંચી. ^AI

Shloka 27

താമാപതന്തീം ജ്വലതാം മൃത്യുപാശോപമാം ഗദാമ് ।
അന്തരിക്ഷഗതാം രാമചശിച്ഛേദ ബഹുധാ ശരൈഃ ॥ 27 ॥

tāmāpatantīṃ jvalatāṃ mṛtyupāśopamāṃ gadām |
antarikṣagatāṃ rāmacaśiccheda bahudhā śaraiḥ || 27 ||

મૃત્યુના પાશ જેવી, આકાશમાં થઈને આવતી તે પ્રજ્વલિત ગદાને રામે પોતાના બાણોથી ઘણા ટુકડા કરી નાખી. ^AI

Shloka 28

സാ വികീര്ണാ ശരൈര്ഭഗ്നാ പപാത ധരണീതലേ ।
ഗദാ മന്ത്രൌഷധബലൈര്വ്യാലീവ വിനിപാതിതാ ॥ 28 ॥

sā vikīrṇā śarairbhagnā papāta dharaṇītale |
gadā mantrauṣadhabalairvyālīva vinipātitā || 28 ||

બાણોથી વિખરાયેલી અને ભાંગી ગયેલી તે ગદા, મંત્ર-ઔષધના પ્રભાવથી મારી નાખેલી સર્પિણીની જેમ પૃથ્વીના તળ પર પડી ગઈ. ^AI

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അരണ്യകാണ്ഡേ ഏകോനത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।

अथ एकोनत्रिंशस्सर्गः ।

खरं तु विरथं रामो गदापाणिमवस्थितम् ।

मृदुपूर्वं महातेजाः परुषं वाक्यमब्रवीत् ॥ 1 ॥

गजाश्वरथसम्बाधे बले महति तिष्ठता ।

कृतं सुदारुणं कर्म सर्वलोकजुगुप्सितम् ॥ 2 ॥

उद्वेजनीयो भूतानां नृशंसः पापकर्मकृत् ।

त्रयाणामपि लोकानामीश्वरोऽपि न तिष्ठति ॥ 3 ॥

कर्म लोकविरुद्धं तु कुर्वाणं क्षणदाचर ।

तीक्ष्णं सर्वजनो हन्ति सर्पं दुष्टमिवागतम् ॥ 4 ॥

लोभात्पापानि कुर्वाणः कामाद्वा यो न बुध्यते ।

भ्रष्टः पश्यति तस्यान्तं ब्राह्मणी करकादिव ॥ 5 ॥

वसतो दण्डकारण्ये तापसान्धर्मचारिणः ।

किन्नु हत्वा महाभागान्फलं प्राप्स्यसि राक्षस ॥ 6 ॥

न चिरं पापकर्माणः क्रूरा लोकजुगुप्सिताः ।

ऐश्वर्यं प्राप्य तिष्ठन्ति शीर्णमूला इव द्रुमाः ॥ 7 ॥

अवश्यं लभते जन्तुः फलं पापस्य कर्मणः ।

घोरं पर्यागते काले द्रुमाः पुष्पमिवार्तवम् ॥ 8 ॥

नचिरात्प्राप्यते लोके पापानां कर्मणां फलम् ।

सविषाणामिवान्नानां भुक्तानां क्षणदाचर ॥ 9 ॥

पापमाचरतां घोरं लोकस्याप्रियमिच्छताम् ।

अहमासादितो राजा प्राणान्हन्तुं निशाचर ॥ 10 ॥

अद्य हि त्वां मया मुक्ताश्शराः काञ्चनभूषणाः ।

विदार्यातिपतिष्यन्ति वल्मीकमिव पन्नगाः ॥ 11 ॥

ये त्वया दण्डकारण्ये भक्षिता धर्मचारिणः ।

तानद्य निहतस्सङ्ख्ये ससैन्योऽनुगमिष्यसि ॥ 12 ॥

अद्य त्वां निहतं बाणैः पश्यन्तु परमर्षयः ।

निरयस्थं विमानस्था ये त्वया हिंसिताः पुरा ॥ 13 ॥

प्रहर त्वं यथाकामं कुरु यत्नं कुलाधम ।

अद्य ते पातयिष्यामि शिरस्तालफलं यथा ॥ 14 ॥

एवमुक्तस्तु रामेण कृद्धस्संरक्तलोचनः ।

प्रत्युवाच खरो रामं प्रहसन्क्रोधमूर्छितः ॥ 15 ॥

प्राकृतान्राक्षसान्हत्वा युद्धे दशरथात्मज ।

आत्मना कथमात्मानमप्रशस्यं प्रशंससि ॥ 16 ॥

विक्रान्ता बलवन्तो वा ये भवन्ति नरर्षभाः ।

कथयन्ति न ते किञ्चित्तेजसा स्वेन गर्विताः ॥ 17 ॥

प्राकृतास्त्वकृतात्मानो लोके क्षत्रियपांसनाः ।

निरर्थकं विकत्थन्ते यथा राम विकत्थसे ॥ 18 ॥

कुलं व्यपदिशन्वीरस्समरे कोऽभिधास्यति ।

मृत्युकाले हि सम्प्राप्ते स्वयमप्रस्तवे स्तवम् ॥ 19 ॥

सर्वथैव लघुत्वं ते कत्थनेन विदर्शितम् ।

सुवर्णप्रतिरूपेण तप्तेनेव कुशाग्निना ॥ 20 ॥

न तु मामिह तिष्ठन्तं पश्यसि त्वं गदाधरम् ।

धराधरमिवाकम्प्यं पर्वतं धातुभिश्चितम् ॥ 21 ॥

पर्याप्तोऽहं गदापाणिर्हन्तुं प्राणान्रणे तव ।

त्रयाणामपि लोकानां पाशहस्त इवान्तकः ॥ 22 ॥

कामं बह्वपि वक्तव्यं त्वयि वक्ष्यामि न त्वहम् ।

अस्तं गच्छेद्धि सविता युद्धविघ्नस्ततो भवेत् ॥ 23 ॥

चतुर्दश सहस्राणि राक्षसानां हतानि ते ।

त्वद्विनाशात्करोम्येषां तेषामश्रुप्रमार्जनम् ॥ 24 ॥

इत्युक्त्वा परमक्रुद्धस्तां गदां परमाङ्गदः ।

खरश्चिक्षेप रामाय प्रदीप्तामशनिं यथा ॥ 25 ॥

खरबाहुप्रयुक्ता सा प्रदीप्ता महती गदा ।

भस्मवृक्षांश्च गुल्मांश्च कृत्वागात्तत्समीपतः ॥ 26 ॥

तामापतन्तीं ज्वलतां मृत्युपाशोपमां गदाम् ।

अन्तरिक्षगतां रामचशिच्छेद बहुधा शरैः ॥ 27 ॥

सा विकीर्णा शरैर्भग्ना पपात धरणीतले ।

गदा मन्त्रौषधबलैर्व्यालीव विनिपातिता ॥ 28 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे एकोनत्रिंशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

3.29 അരണ്യകാണ്ഡ - ഏകോനത്രിംശ സര്ഗഃ