ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഏകോനത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
ഖരം തു വിരഥം രാമോ ഗദാപാണിമവസ്ഥിതമ് ।
മൃദുപൂര്വം മഹാതേജാഃ പരുഷം വാക്യമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
ഗജാശ്വരഥസമ്ബാധേ ബലേ മഹതി തിഷ്ഠതാ ।
കൃതം സുദാരുണം കര്മ സര്വലോകജുഗുപ്സിതമ് ॥ 2 ॥
ഉദ്വേജനീയോ ഭൂതാനാം നൃശംസഃ പാപകര്മകൃത് ।
ത്രയാണാമപി ലോകാനാമീശ്വരോഽപി ന തിഷ്ഠതി ॥ 3 ॥
കര്മ ലോകവിരുദ്ധം തു കുര്വാണം ക്ഷണദാചര ।
തീക്ഷ്ണം സര്വജനോ ഹന്തി സര്പം ദുഷ്ടമിവാഗതമ് ॥ 4 ॥
ലോഭാത്പാപാനി കുര്വാണഃ കാമാദ്വാ യോ ന ബുധ്യതേ ।
ഭ്രഷ്ടഃ പശ്യതി തസ്യാന്തം ബ്രാഹ്മണീ കരകാദിവ ॥ 5 ॥
വസതോ ദണ്ഡകാരണ്യേ താപസാന്ധര്മചാരിണഃ ।
കിന്നു ഹത്വാ മഹാഭാഗാന്ഫലം പ്രാപ്സ്യസി രാക്ഷസ ॥ 6 ॥
ന ചിരം പാപകര്മാണഃ ക്രൂരാ ലോകജുഗുപ്സിതാഃ ।
ഐശ്വര്യം പ്രാപ്യ തിഷ്ഠന്തി ശീര്ണമൂലാ ഇവ ദ്രുമാഃ ॥ 7 ॥
അവശ്യം ലഭതേ ജന്തുഃ ഫലം പാപസ്യ കര്മണഃ ।
ഘോരം പര്യാഗതേ കാലേ ദ്രുമാഃ പുഷ്പമിവാര്തവമ് ॥ 8 ॥
നചിരാത്പ്രാപ്യതേ ലോകേ പാപാനാം കര്മണാം ഫലമ് ।
സവിഷാണാമിവാന്നാനാം ഭുക്താനാം ക്ഷണദാചര ॥ 9 ॥
പാപമാചരതാം ഘോരം ലോകസ്യാപ്രിയമിച്ഛതാമ് ।
അഹമാസാദിതോ രാജാ പ്രാണാന്ഹന്തും നിശാചര ॥ 10 ॥
അദ്യ ഹി ത്വാം മയാ മുക്താശ്ശരാഃ കാഞ്ചനഭൂഷണാഃ ।
വിദാര്യാതിപതിഷ്യന്തി വല്മീകമിവ പന്നഗാഃ ॥ 11 ॥
യേ ത്വയാ ദണ്ഡകാരണ്യേ ഭക്ഷിതാ ധര്മചാരിണഃ ।
താനദ്യ നിഹതസ്സങ്ഖ്യേ സസൈന്യോഽനുഗമിഷ്യസി ॥ 12 ॥
അദ്യ ത്വാം നിഹതം ബാണൈഃ പശ്യന്തു പരമര്ഷയഃ ।
നിരയസ്ഥം വിമാനസ്ഥാ യേ ത്വയാ ഹിംസിതാഃ പുരാ ॥ 13 ॥
പ്രഹര ത്വം യഥാകാമം കുരു യത്നം കുലാധമ ।
അദ്യ തേ പാതയിഷ്യാമി ശിരസ്താലഫലം യഥാ ॥ 14 ॥
ഏവമുക്തസ്തു രാമേണ കൃദ്ധസ്സംരക്തലോചനഃ ।
പ്രത്യുവാച ഖരോ രാമം പ്രഹസന്ക്രോധമൂര്ഛിതഃ ॥ 15 ॥
പ്രാകൃതാന്രാക്ഷസാന്ഹത്വാ യുദ്ധേ ദശരഥാത്മജ ।
ആത്മനാ കഥമാത്മാനമപ്രശസ്യം പ്രശംസസി ॥ 16 ॥
വിക്രാന്താ ബലവന്തോ വാ യേ ഭവന്തി നരര്ഷഭാഃ ।
കഥയന്തി ന തേ കിഞ്ചിത്തേജസാ സ്വേന ഗര്വിതാഃ ॥ 17 ॥
പ്രാകൃതാസ്ത്വകൃതാത്മാനോ ലോകേ ക്ഷത്രിയപാംസനാഃ ।
നിരര്ഥകം വികത്ഥന്തേ യഥാ രാമ വികത്ഥസേ ॥ 18 ॥
കുലം വ്യപദിശന്വീരസ്സമരേ കോഽഭിധാസ്യതി ।
മൃത്യുകാലേ ഹി സമ്പ്രാപ്തേ സ്വയമപ്രസ്തവേ സ്തവമ് ॥ 19 ॥
സര്വഥൈവ ലഘുത്വം തേ കത്ഥനേന വിദര്ശിതമ് ।
സുവര്ണപ്രതിരൂപേണ തപ്തേനേവ കുശാഗ്നിനാ ॥ 20 ॥
ന തു മാമിഹ തിഷ്ഠന്തം പശ്യസി ത്വം ഗദാധരമ് ।
ധരാധരമിവാകമ്പ്യം പര്വതം ധാതുഭിശ്ചിതമ് ॥ 21 ॥
പര്യാപ്തോഽഹം ഗദാപാണിര്ഹന്തും പ്രാണാന്രണേ തവ ।
ത്രയാണാമപി ലോകാനാം പാശഹസ്ത ഇവാന്തകഃ ॥ 22 ॥
കാമം ബഹ്വപി വക്തവ്യം ത്വയി വക്ഷ്യാമി ന ത്വഹമ് ।
അസ്തം ഗച്ഛേദ്ധി സവിതാ യുദ്ധവിഘ്നസ്തതോ ഭവേത് ॥ 23 ॥
ചതുര്ദശ സഹസ്രാണി രാക്ഷസാനാം ഹതാനി തേ ।
ത്വദ്വിനാശാത്കരോമ്യേഷാം തേഷാമശ്രുപ്രമാര്ജനമ് ॥ 24 ॥
ഇത്യുക്ത്വാ പരമക്രുദ്ധസ്താം ഗദാം പരമാങ്ഗദഃ ।
ഖരശ്ചിക്ഷേപ രാമായ പ്രദീപ്താമശനിം യഥാ ॥ 25 ॥
ഖരബാഹുപ്രയുക്താ സാ പ്രദീപ്താ മഹതീ ഗദാ ।
ഭസ്മവൃക്ഷാംശ്ച ഗുല്മാംശ്ച കൃത്വാഗാത്തത്സമീപതഃ ॥ 26 ॥
താമാപതന്തീം ജ്വലതാം മൃത്യുപാശോപമാം ഗദാമ് ।
അന്തരിക്ഷഗതാം രാമചശിച്ഛേദ ബഹുധാ ശരൈഃ ॥ 27 ॥
സാ വികീര്ണാ ശരൈര്ഭഗ്നാ പപാത ധരണീതലേ ।
ഗദാ മന്ത്രൌഷധബലൈര്വ്യാലീവ വിനിപാതിതാ ॥ 28 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അരണ്യകാണ്ഡേ ഏകോനത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
kharaṃ tu virathaṃ rāmo gadāpāṇimavasthitam |
mṛdupūrvaṃ mahātejāḥ paruṣaṃ vākyamabravīt || 1 ||
gajāśvarathasambādhe bale mahati tiṣṭhatā |
kṛtaṃ sudāruṇaṃ karma sarvalokajugupsitam || 2 ||
udvejanīyo bhūtānāṃ nṛśaṃsaḥ pāpakarmakṛt |
trayāṇāmapi lokānāmīśvaro'pi na tiṣṭhati || 3 ||
karma lokaviruddhaṃ tu kurvāṇaṃ kṣaṇadācara |
tīkṣṇaṃ sarvajano hanti sarpaṃ duṣṭamivāgatam || 4 ||
lobhātpāpāni kurvāṇaḥ kāmādvā yo na budhyate |
bhraṣṭaḥ paśyati tasyāntaṃ brāhmaṇī karakādiva || 5 ||
vasato daṇḍakāraṇye tāpasāndharmacāriṇaḥ |
kinnu hatvā mahābhāgānphalaṃ prāpsyasi rākṣasa || 6 ||
na ciraṃ pāpakarmāṇaḥ krūrā lokajugupsitāḥ |
aiśvaryaṃ prāpya tiṣṭhanti śīrṇamūlā iva drumāḥ || 7 ||
avaśyaṃ labhate jantuḥ phalaṃ pāpasya karmaṇaḥ |
ghoraṃ paryāgate kāle drumāḥ puṣpamivārtavam || 8 ||
nacirātprāpyate loke pāpānāṃ karmaṇāṃ phalam |
saviṣāṇāmivānnānāṃ bhuktānāṃ kṣaṇadācara || 9 ||
pāpamācaratāṃ ghoraṃ lokasyāpriyamicchatām |
ahamāsādito rājā prāṇānhantuṃ niśācara || 10 ||
adya hi tvāṃ mayā muktāśśarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ |
vidāryātipatiṣyanti valmīkamiva pannagāḥ || 11 ||
ye tvayā daṇḍakāraṇye bhakṣitā dharmacāriṇaḥ |
tānadya nihatassaṅkhye sasainyo'nugamiṣyasi || 12 ||
adya tvāṃ nihataṃ bāṇaiḥ paśyantu paramarṣayaḥ |
nirayasthaṃ vimānasthā ye tvayā hiṃsitāḥ purā || 13 ||
prahara tvaṃ yathākāmaṃ kuru yatnaṃ kulādhama |
adya te pātayiṣyāmi śirastālaphalaṃ yathā || 14 ||
evamuktastu rāmeṇa kṛddhassaṃraktalocanaḥ |
pratyuvāca kharo rāmaṃ prahasankrodhamūrchitaḥ || 15 ||
prākṛtānrākṣasānhatvā yuddhe daśarathātmaja |
ātmanā kathamātmānamapraśasyaṃ praśaṃsasi || 16 ||
vikrāntā balavanto vā ye bhavanti nararṣabhāḥ |
kathayanti na te kiñcittejasā svena garvitāḥ || 17 ||
prākṛtāstvakṛtātmāno loke kṣatriyapāṃsanāḥ |
nirarthakaṃ vikatthante yathā rāma vikatthase || 18 ||
kulaṃ vyapadiśanvīrassamare ko'bhidhāsyati |
mṛtyukāle hi samprāpte svayamaprastave stavam || 19 ||
sarvathaiva laghutvaṃ te katthanena vidarśitam |
suvarṇapratirūpeṇa tapteneva kuśāgninā || 20 ||
na tu māmiha tiṣṭhantaṃ paśyasi tvaṃ gadādharam |
dharādharamivākampyaṃ parvataṃ dhātubhiścitam || 21 ||
paryāpto'haṃ gadāpāṇirhantuṃ prāṇānraṇe tava |
trayāṇāmapi lokānāṃ pāśahasta ivāntakaḥ || 22 ||
kāmaṃ bahvapi vaktavyaṃ tvayi vakṣyāmi na tvaham |
astaṃ gaccheddhi savitā yuddhavighnastato bhavet || 23 ||
caturdaśa sahasrāṇi rākṣasānāṃ hatāni te |
tvadvināśātkaromyeṣāṃ teṣāmaśrupramārjanam || 24 ||
ityuktvā paramakruddhastāṃ gadāṃ paramāṅgadaḥ |
kharaścikṣepa rāmāya pradīptāmaśaniṃ yathā || 25 ||
kharabāhuprayuktā sā pradīptā mahatī gadā |
bhasmavṛkṣāṃśca gulmāṃśca kṛtvāgāttatsamīpataḥ || 26 ||
tāmāpatantīṃ jvalatāṃ mṛtyupāśopamāṃ gadām |
antarikṣagatāṃ rāmacaśiccheda bahudhā śaraiḥ || 27 ||
sā vikīrṇā śarairbhagnā papāta dharaṇītale |
gadā mantrauṣadhabalairvyālīva vinipātitā || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ एकोनत्रिंशस्सर्गः ।
खरं तु विरथं रामो गदापाणिमवस्थितम् ।
मृदुपूर्वं महातेजाः परुषं वाक्यमब्रवीत् ॥ 1 ॥
गजाश्वरथसम्बाधे बले महति तिष्ठता ।
कृतं सुदारुणं कर्म सर्वलोकजुगुप्सितम् ॥ 2 ॥
उद्वेजनीयो भूतानां नृशंसः पापकर्मकृत् ।
त्रयाणामपि लोकानामीश्वरोऽपि न तिष्ठति ॥ 3 ॥
कर्म लोकविरुद्धं तु कुर्वाणं क्षणदाचर ।
तीक्ष्णं सर्वजनो हन्ति सर्पं दुष्टमिवागतम् ॥ 4 ॥
लोभात्पापानि कुर्वाणः कामाद्वा यो न बुध्यते ।
भ्रष्टः पश्यति तस्यान्तं ब्राह्मणी करकादिव ॥ 5 ॥
वसतो दण्डकारण्ये तापसान्धर्मचारिणः ।
किन्नु हत्वा महाभागान्फलं प्राप्स्यसि राक्षस ॥ 6 ॥
न चिरं पापकर्माणः क्रूरा लोकजुगुप्सिताः ।
ऐश्वर्यं प्राप्य तिष्ठन्ति शीर्णमूला इव द्रुमाः ॥ 7 ॥
अवश्यं लभते जन्तुः फलं पापस्य कर्मणः ।
घोरं पर्यागते काले द्रुमाः पुष्पमिवार्तवम् ॥ 8 ॥
नचिरात्प्राप्यते लोके पापानां कर्मणां फलम् ।
सविषाणामिवान्नानां भुक्तानां क्षणदाचर ॥ 9 ॥
पापमाचरतां घोरं लोकस्याप्रियमिच्छताम् ।
अहमासादितो राजा प्राणान्हन्तुं निशाचर ॥ 10 ॥
अद्य हि त्वां मया मुक्ताश्शराः काञ्चनभूषणाः ।
विदार्यातिपतिष्यन्ति वल्मीकमिव पन्नगाः ॥ 11 ॥
ये त्वया दण्डकारण्ये भक्षिता धर्मचारिणः ।
तानद्य निहतस्सङ्ख्ये ससैन्योऽनुगमिष्यसि ॥ 12 ॥
अद्य त्वां निहतं बाणैः पश्यन्तु परमर्षयः ।
निरयस्थं विमानस्था ये त्वया हिंसिताः पुरा ॥ 13 ॥
प्रहर त्वं यथाकामं कुरु यत्नं कुलाधम ।
अद्य ते पातयिष्यामि शिरस्तालफलं यथा ॥ 14 ॥
एवमुक्तस्तु रामेण कृद्धस्संरक्तलोचनः ।
प्रत्युवाच खरो रामं प्रहसन्क्रोधमूर्छितः ॥ 15 ॥
प्राकृतान्राक्षसान्हत्वा युद्धे दशरथात्मज ।
आत्मना कथमात्मानमप्रशस्यं प्रशंससि ॥ 16 ॥
विक्रान्ता बलवन्तो वा ये भवन्ति नरर्षभाः ।
कथयन्ति न ते किञ्चित्तेजसा स्वेन गर्विताः ॥ 17 ॥
प्राकृतास्त्वकृतात्मानो लोके क्षत्रियपांसनाः ।
निरर्थकं विकत्थन्ते यथा राम विकत्थसे ॥ 18 ॥
कुलं व्यपदिशन्वीरस्समरे कोऽभिधास्यति ।
मृत्युकाले हि सम्प्राप्ते स्वयमप्रस्तवे स्तवम् ॥ 19 ॥
सर्वथैव लघुत्वं ते कत्थनेन विदर्शितम् ।
सुवर्णप्रतिरूपेण तप्तेनेव कुशाग्निना ॥ 20 ॥
न तु मामिह तिष्ठन्तं पश्यसि त्वं गदाधरम् ।
धराधरमिवाकम्प्यं पर्वतं धातुभिश्चितम् ॥ 21 ॥
पर्याप्तोऽहं गदापाणिर्हन्तुं प्राणान्रणे तव ।
त्रयाणामपि लोकानां पाशहस्त इवान्तकः ॥ 22 ॥
कामं बह्वपि वक्तव्यं त्वयि वक्ष्यामि न त्वहम् ।
अस्तं गच्छेद्धि सविता युद्धविघ्नस्ततो भवेत् ॥ 23 ॥
चतुर्दश सहस्राणि राक्षसानां हतानि ते ।
त्वद्विनाशात्करोम्येषां तेषामश्रुप्रमार्जनम् ॥ 24 ॥
इत्युक्त्वा परमक्रुद्धस्तां गदां परमाङ्गदः ।
खरश्चिक्षेप रामाय प्रदीप्तामशनिं यथा ॥ 25 ॥
खरबाहुप्रयुक्ता सा प्रदीप्ता महती गदा ।
भस्मवृक्षांश्च गुल्मांश्च कृत्वागात्तत्समीपतः ॥ 26 ॥
तामापतन्तीं ज्वलतां मृत्युपाशोपमां गदाम् ।
अन्तरिक्षगतां रामचशिच्छेद बहुधा शरैः ॥ 27 ॥
सा विकीर्णा शरैर्भग्ना पपात धरणीतले ।
गदा मन्त्रौषधबलैर्व्यालीव विनिपातिता ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे एकोनत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
kharaṃ tu virathaṃ rāmo gadāpāṇimavasthitam |
mṛdupūrvaṃ mahātejāḥ paruṣaṃ vākyamabravīt || 1 ||
gajāśvarathasambādhe bale mahati tiṣṭhatā |
kṛtaṃ sudāruṇaṃ karma sarvalokajugupsitam || 2 ||
udvejanīyo bhūtānāṃ nṛśaṃsaḥ pāpakarmakṛt |
trayāṇāmapi lokānāmīśvaro'pi na tiṣṭhati || 3 ||
karma lokaviruddhaṃ tu kurvāṇaṃ kṣaṇadācara |
tīkṣṇaṃ sarvajano hanti sarpaṃ duṣṭamivāgatam || 4 ||
lobhātpāpāni kurvāṇaḥ kāmādvā yo na budhyate |
bhraṣṭaḥ paśyati tasyāntaṃ brāhmaṇī karakādiva || 5 ||
vasato daṇḍakāraṇye tāpasāndharmacāriṇaḥ |
kinnu hatvā mahābhāgānphalaṃ prāpsyasi rākṣasa || 6 ||
na ciraṃ pāpakarmāṇaḥ krūrā lokajugupsitāḥ |
aiśvaryaṃ prāpya tiṣṭhanti śīrṇamūlā iva drumāḥ || 7 ||
avaśyaṃ labhate jantuḥ phalaṃ pāpasya karmaṇaḥ |
ghoraṃ paryāgate kāle drumāḥ puṣpamivārtavam || 8 ||
nacirātprāpyate loke pāpānāṃ karmaṇāṃ phalam |
saviṣāṇāmivānnānāṃ bhuktānāṃ kṣaṇadācara || 9 ||
pāpamācaratāṃ ghoraṃ lokasyāpriyamicchatām |
ahamāsādito rājā prāṇānhantuṃ niśācara || 10 ||
adya hi tvāṃ mayā muktāśśarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ |
vidāryātipatiṣyanti valmīkamiva pannagāḥ || 11 ||
ye tvayā daṇḍakāraṇye bhakṣitā dharmacāriṇaḥ |
tānadya nihatassaṅkhye sasainyo'nugamiṣyasi || 12 ||
adya tvāṃ nihataṃ bāṇaiḥ paśyantu paramarṣayaḥ |
nirayasthaṃ vimānasthā ye tvayā hiṃsitāḥ purā || 13 ||
prahara tvaṃ yathākāmaṃ kuru yatnaṃ kulādhama |
adya te pātayiṣyāmi śirastālaphalaṃ yathā || 14 ||
evamuktastu rāmeṇa kṛddhassaṃraktalocanaḥ |
pratyuvāca kharo rāmaṃ prahasankrodhamūrchitaḥ || 15 ||
prākṛtānrākṣasānhatvā yuddhe daśarathātmaja |
ātmanā kathamātmānamapraśasyaṃ praśaṃsasi || 16 ||
vikrāntā balavanto vā ye bhavanti nararṣabhāḥ |
kathayanti na te kiñcittejasā svena garvitāḥ || 17 ||
prākṛtāstvakṛtātmāno loke kṣatriyapāṃsanāḥ |
nirarthakaṃ vikatthante yathā rāma vikatthase || 18 ||
kulaṃ vyapadiśanvīrassamare ko'bhidhāsyati |
mṛtyukāle hi samprāpte svayamaprastave stavam || 19 ||
sarvathaiva laghutvaṃ te katthanena vidarśitam |
suvarṇapratirūpeṇa tapteneva kuśāgninā || 20 ||
na tu māmiha tiṣṭhantaṃ paśyasi tvaṃ gadādharam |
dharādharamivākampyaṃ parvataṃ dhātubhiścitam || 21 ||
paryāpto'haṃ gadāpāṇirhantuṃ prāṇānraṇe tava |
trayāṇāmapi lokānāṃ pāśahasta ivāntakaḥ || 22 ||
kāmaṃ bahvapi vaktavyaṃ tvayi vakṣyāmi na tvaham |
astaṃ gaccheddhi savitā yuddhavighnastato bhavet || 23 ||
caturdaśa sahasrāṇi rākṣasānāṃ hatāni te |
tvadvināśātkaromyeṣāṃ teṣāmaśrupramārjanam || 24 ||
ityuktvā paramakruddhastāṃ gadāṃ paramāṅgadaḥ |
kharaścikṣepa rāmāya pradīptāmaśaniṃ yathā || 25 ||
kharabāhuprayuktā sā pradīptā mahatī gadā |
bhasmavṛkṣāṃśca gulmāṃśca kṛtvāgāttatsamīpataḥ || 26 ||
tāmāpatantīṃ jvalatāṃ mṛtyupāśopamāṃ gadām |
antarikṣagatāṃ rāmacaśiccheda bahudhā śaraiḥ || 27 ||
sā vikīrṇā śarairbhagnā papāta dharaṇītale |
gadā mantrauṣadhabalairvyālīva vinipātitā || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.