Valmiki Ramayana Aranya Kanda Sarga 17 — Malayalam Script

⚠️ AI-generated translation — the Telugu meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Telugu

రాముడు, సీత, లక్ష్మణులు గోదావరీ తీరం నుండి ఆశ్రమానికి చేరి పర్ణశాలలో సుఖంగా నివసిస్తున్న సమయంలో, రావణుని సోదరి అయిన శూర్పణఖ అనే రాక్షసి యాదృచ్ఛికంగా అక్కడికి వచ్చి రాముని చూసి కామమోహమునకు లోనైంది. రాముడు తన వంశాన్ని, తనను, లక్ష్మణుని, సీతను పరిచయం చేసి, ఆమెను ఎవరని అడిగాడు. శూర్పణఖ తనను రావణుని సోదరిగా పరిచయం చేసుకుని, రాముని భర్తగా కోరి, సీతను విడిచిపెట్టమని, ఆమెను భక్షిస్తానని చెప్పింది. ఆమె మాటలు విని రాముడు నవ్వాడు.

AI-generated · not yet verified

The Telugu meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡമ് ।

അഥ സപ്തദശസ്സര്ഗഃ ।

Shloka 1

കൃതാഭിഷേകോ രാമസ്തു സീതാ സൌമിത്രിരേവ ച ।
തസ്മാദ്ഗോദാവരീതീരാത്തതോ ജഗ്മുസ്വമാശ്രമമ് ॥ 1 ॥

kṛtābhiṣeko rāmastu sītā saumitrireva ca |
tasmādgodāvarītīrāttato jagmusvamāśramam || 1 ||

అభిషేకం చేయబడిన రాముడు, సీత, లక్ష్మణుడు గోదావరీ తీరం నుండి తమ ఆశ్రమానికి వెళ్ళారు. ^AI

Shloka 2

ആശ്രമം തമുപാഗമ്യ രാഘവസ്സഹ ലക്ഷ്മണഃ ।
കൃത്വാ പൌര്വാഹ്ണികം കര്മ പര്ണശാലാമുപാഗമത് ॥ 2 ॥

āśramaṃ tamupāgamya rāghavassaha lakṣmaṇaḥ |
kṛtvā paurvāhṇikaṃ karma parṇaśālāmupāgamat || 2 ||

లక్ష్మణుడితో కూడిన రాఘవుడు ఆ ఆశ్రమానికి చేరి, పూర్వాహ్న కర్మలను పూర్తి చేసి పర్ణశాలకు వచ్చాడు. ^AI

Shloka 3

ഉവാസ സുഖിതസ്തത്ര പൂജ്യമാനോ മഹര്ഷിഭിഃ ।
ലക്ഷ്മണേന സഹ ഭ്രാത്രാ ചകാര വിവിധാഃ കഥാഃ ॥ 3 ॥

uvāsa sukhitastatra pūjyamāno maharṣibhiḥ |
lakṣmaṇena saha bhrātrā cakāra vividhāḥ kathāḥ || 3 ||

అక్కడ మహర్షులచే పూజింపబడుతూ సుఖంగా నివసించాడు; సోదరుడు లక్ష్మణుడితో కలిసి వివిధ కథలను చెప్పుకున్నాడు. ^AI

Shloka 4

സ രാമഃ പര്ണശാലായാമാസീനസ്സഹ സീതയാ ।
വിരരാജ മഹാബാഹുശ്ചിത്രയാ ചന്ദ്രമാഃ ഇവ ॥ 4 ॥

sa rāmaḥ parṇaśālāyāmāsīnassaha sītayā |
virarāja mahābāhuścitrayā candramāḥ iva || 4 ||

మహాబాహుడైన ఆ రాముడు సీతతో కలిసి పర్ణశాలలో కూర్చుని, చిత్రమైన చంద్రుడు వలె ప్రకాశించాడు. ^AI

Shloka 5

തദാഽഽസീനസ്യ രാമസ്യ കഥാസംസക്തചേതസഃ ।
തം ദേശം രാക്ഷസീ കാചിദാജഗാമ യദൃച്ഛയാ ॥ 5 ॥

tadā''sīnasya rāmasya kathāsaṃsaktacetasaḥ |
taṃ deśaṃ rākṣasī kācidājagāma yadṛcchayā || 5 ||

అప్పుడు కథలలో మనసు లగ్నం చేసి కూర్చున్న రాముని వద్దకు ఒక రాక్షసి యాదృచ్ఛికంగా ఆ ప్రదేశానికి వచ్చింది. ^AI

Shloka 6

സാ തു ശൂര്പണഖാ നാമ ദശഗ്രീവസ്യ രാക്ഷസഃ ।
ഭഗിനീ രാമമാസാദ്യ ദദര്ശ ത്രിദശോപമമ് ॥ 6 ॥

sā tu śūrpaṇakhā nāma daśagrīvasya rākṣasaḥ |
bhaginī rāmamāsādya dadarśa tridaśopamam || 6 ||

దశగ్రీవుడైన రాక్షసుని సోదరి అయిన శూర్పణఖ అనే ఆమె రాముని చేరి, దేవతలతో సమానుడైన అతనిని చూసింది. ^AI

Shloka 7

സിംഹോരസ്കം മഹാബാഹും പദ്മപത്രനിഭേക്ഷണമ് ।
ആജാനുബാഹും ദീപ്താസ്യമതീവ പ്രിയദര്ശനമ് ॥ 7 ॥

siṃhoraskaṃ mahābāhuṃ padmapatranibhekṣaṇam |
ājānubāhuṃ dīptāsyamatīva priyadarśanam || 7 ||

సింహపు వక్షస్స్థలం కలవాడు, మహాబాహుడు, పద్మపత్రముల వంటి కన్నులు కలవాడు, మోకాళ్ళ వరకు చేతులు కలవాడు, ప్రకాశించే ముఖం కలవాడు, అత్యంత ప్రియదర్శనుడు. ^AI

Shloka 8

ഗജവിക്രാന്തഗമനം ജടാമണ്ഡലധാരിണമ് ।
സുകുമാരം മഹാസത്ത്വം പാര്ഥിവവ്യഞ്ജനാന്വിതമ് ॥ 8 ॥

gajavikrāntagamanaṃ jaṭāmaṇḍaladhāriṇam |
sukumāraṃ mahāsattvaṃ pārthivavyañjanānvitam || 8 ||

ఏనుగు నడక వంటి నడక కలవాడు, జటామండలాన్ని ధరించినవాడు, సుకుమారుడు, మహాసత్త్వుడు, రాజచిహ్నాలతో కూడినవాడు. ^AI

Shloka 9

രാമമിന്ദീവരശ്യാമം കന്ദര്പസദൃശപ്രഭമ് ।
ബഭൂവേന്ദ്രോപമം ദൃഷ്ട്വാ രാക്ഷസീ കാമമോഹിതാ ॥ 9 ॥

rāmamindīvaraśyāmaṃ kandarpasadṛśaprabham |
babhūvendropamaṃ dṛṣṭvā rākṣasī kāmamohitā || 9 ||

నీలోత్పలము వంటి నల్లని దేహచ్ఛాయ కలిగిన, మన్మథుని వంటి కాంతి కలిగిన, ఇంద్రుని వంటి రాముని చూచి, ఆ రాక్షసి కామమోహమునకు లోనైంది. ^AI

Shloka 10

സുമുഖം ദുര്മുഖീ രാമം വൃത്തമധ്യം മഹോദരീ ।
വിശാലാക്ഷം വിരൂപാക്ഷീ സുകേശം താമ്രമൂര്ധജാ ॥ 10 ॥

sumukhaṃ durmukhī rāmaṃ vṛttamadhyaṃ mahodarī |
viśālākṣaṃ virūpākṣī sukeśaṃ tāmramūrdhajā || 10 ||

సుందరమైన ముఖము కలిగిన రాముని దుర్ముఖి అనే రాక్షసి, సన్నని నడుము కలిగిన ఆయనను మహోదరి అనే రాక్షసి, విశాలమైన కన్నులు కలిగిన ఆయనను విరూపాక్షి అనే రాక్షసి, మంచి వెంట్రుకలు కలిగిన ఆయనను రాగి రంగు తలవెంట్రుకలు కలిగిన తామ్రమూర్ధజ అనే రాక్షసి చూచారు. ^AI

Shloka 11

പ്രീതിരൂപം വിരൂപാ സാ സുസ്വരം ഭൈരവസ്വരാ ।
തരുണം ദാരുണാ വൃദ്ധാ ദക്ഷിണം വാമഭാഷിണീ ॥ 11 ॥

prītirūpaṃ virūpā sā susvaraṃ bhairavasvarā |
taruṇaṃ dāruṇā vṛddhā dakṣiṇaṃ vāmabhāṣiṇī || 11 ||

ప్రేమతో కూడిన రూపము కలిగిన ఆయనను విరూప అనే రాక్షసి, మంచి స్వరము కలిగిన ఆయనను భైరవస్వర అనే రాక్షసి, యువకుడైన ఆయనను దారుణ అనే ముసలి రాక్షసి, దక్షిణముగా మాట్లాడే ఆయనను వామభాషిణి అనే రాక్షసి చూచారు. ^AI

Shloka 12

ന്യായവൃത്തം സുദുര്വൃത്താ പ്രിയമപ്രിയദര്ശനാ ।
ശരീരജസമാവിഷ്ടാ രാക്ഷസീ വാക്യമബ്രവീത് ॥ 12 ॥

nyāyavṛttaṃ sudurvṛttā priyamapriyadarśanā |
śarīrajasamāviṣṭā rākṣasī vākyamabravīt || 12 ||

న్యాయమైన ప్రవర్తన కలిగిన ఆయనను సుదుర్వృత్త అనే రాక్షసి, ప్రియమైన ఆయనను అప్రియదర్శన అనే రాక్షసి చూచి, శరీరములో కామము ఆవరించగా ఆ రాక్షసి ఇలా పలికింది. ^AI

Shloka 13

ജടീ താപസരൂപേണ സഭാര്യശ്ശരചാപധൃത് ।
ആഗതസ്ത്വമിമം ദേശം കഥം രാക്ഷസസേവിതമ് ॥ 13 ॥

jaṭī tāpasarūpeṇa sabhāryaśśaracāpadhṛt |
āgatastvamimaṃ deśaṃ kathaṃ rākṣasasevitam || 13 ||

జటలు ధరించి, తాపసుని వేషముతో, భార్యతో కూడి, బాణము ధనుస్సు ధరించి, రాక్షసులు సేవించే ఈ ప్రదేశమునకు నీవు ఎలా వచ్చావు? ^AI

Shloka 14

കിമാഗമനകൃത്യം തേ തത്ത്വമാഖ്യാതുമര്ഹസി ।
ഏവമുക്തസ്തു രാക്ഷസ്യാ ശൂര്പണഖ്യാ പരന്തപഃ ॥ 14 ॥

kimāgamanakṛtyaṃ te tattvamākhyātumarhasi |
evamuktastu rākṣasyā śūrpaṇakhyā parantapaḥ || 14 ||

నీ రాకకు కారణము ఏమిటి? దానిని నిజముగా చెప్పుట నీకు తగినది. ఆ రాక్షసి ఇలా పలికిన తరువాత, శత్రుతాపనుడైన రాముడు— ^AI

Shloka 15

ഋജുബുദ്ധിതയാ സര്വമാഖ്യാതുമുപചക്രമേ ।
അനൃതം ന ഹി രാമസ്യ കദാചിദപി സമ്മതമ് ॥ 15 ॥

ṛjubuddhitayā sarvamākhyātumupacakrame |
anṛtaṃ na hi rāmasya kadācidapi sammatam || 15 ||

తన స్వచ్ఛమైన బుద్ధి వలన సమస్తమును చెప్పుటకు ప్రారంభించెను. ఎందుకనగా అసత్యము రామునికి ఎప్పుడును ఇష్టము కాదు. ^AI

Shloka 16

വിശേഷേണാഽശ്രമസ്ഥസ്യ സമീപേ സ്ത്രീജനസ്യ ച ।
ആസീദ്ധശരഥോ നാമ രാജാ ത്രിദശവിക്രമഃ ॥ 16 ॥

viśeṣeṇā'śramasthasya samīpe strījanasya ca |
āsīddhaśaratho nāma rājā tridaśavikramaḥ || 16 ||

ముఖ్యముగా ఆశ్రమములో ఉన్నవానికి, సమీపమున స్త్రీలు ఉన్నప్పుడు—దశరథుడు అనే రాజు ఉండెను; ఆయన దేవతలను సైతము ఓడించిన పరాక్రమము కలవాడు. ^AI

Shloka 17

തസ്യാഹമഗ്രജഃ പുത്രോ രാമോ നാമ ജനൈശ്ശ്രുതഃ ।
ഭ്രാതാഽയം ലക്ഷ്മണോ നാമ യവീയാന്മാമനുവ്രതഃ ॥ 17 ॥

tasyāhamagrajaḥ putro rāmo nāma janaiśśrutaḥ |
bhrātā'yaṃ lakṣmaṇo nāma yavīyānmāmanuvrataḥ || 17 ||

ఆయనకు నేను పెద్దవాడిని; జనులచే రాముడని పిలువబడే కుమారుడను. ఇతడు నా తమ్ముడు, లక్ష్మణుడని పేరుగలవాడు; నా మాటను అనుసరించి నడుచుకొనేవాడు. ^AI

Shloka 18

ഇയം ഭാര്യാ ച വൈദേഹീ മമ സീതേതി വിശ്രുതാ ।
നിയോഗാത് തു നരേന്ദ്രസ്യ പിതുര്മാതുശ്ച യന്ത്രിതഃ ॥ 18 ॥

iyaṃ bhāryā ca vaidehī mama sīteti viśrutā |
niyogāt tu narendrasya piturmātuśca yantritaḥ || 18 ||

ఈమె నా భార్య, వైదేహి, సీత అని ప్రసిద్ధి చెందినది. రాజైన తండ్రి మరియు తల్లి ఆజ్ఞ వలన నియంత్రితుడనై ఇక్కడకు వచ్చాను. ^AI

Shloka 19

ധര്മാര്ഥം ധര്മകാങ്ക്ഷീ ച വനം വസ്തുമിഹാഗതഃ ।
ത്വാം തു വേദിതുമിച്ഛാമി കസ്യ ത്വം കാസി കസ്യ വാ ॥ 19 ॥

dharmārthaṃ dharmakāṅkṣī ca vanaṃ vastumihāgataḥ |
tvāṃ tu veditumicchāmi kasya tvaṃ kāsi kasya vā || 19 ||

ధర్మాన్ని కాంక్షించే నేను ధర్మం కోసం ఈ అడవిలో నివసించడానికి వచ్చాను. నిన్ను తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాను — నీవు ఎవరి వాడవు? నీవు ఎవరిదానవు? ఎవరికి చెందినదానవు? ^AI

Shloka 20

ത്വം ഹി താവന്മനോജ്ഞാങ്ഗീ രാക്ഷസീ പ്രതിഭാസി മേ ।
ഇഹ വാ കിന്നിമിത്തം ത്വമാഗതാ ബ്രൂഹി തത്ത്വതഃ ॥ 20 ॥

tvaṃ hi tāvanmanojñāṅgī rākṣasī pratibhāsi me |
iha vā kinnimittaṃ tvamāgatā brūhi tattvataḥ || 20 ||

నీవు మనోహరమైన అవయవాలు గలదానవై కూడా నాకు రాక్షసిగా కనిపిస్తున్నావు. ఇక్కడికి ఏ కారణంతో వచ్చావు? నిజాన్ని చెప్పు. ^AI

Shloka 21

സാബ്രവീദ് വചനം ശ്രുത്വാ രാക്ഷസീ മദനാര്ദിതാ ।
ശ്രൂയതാം രാമ വക്ഷ്യാമി തത്ത്വാര്ഥം വചനം മമ ॥ 21 ॥

sābravīd vacanaṃ śrutvā rākṣasī madanārditā |
śrūyatāṃ rāma vakṣyāmi tattvārthaṃ vacanaṃ mama || 21 ||

ఆ మాటలు విన్న మదనపీడితురాలైన ఆ రాక్షసి ఇలా అన్నది: "రామా, వినుము; నా మాటల నిజార్థాన్ని చెప్పెదను." ^AI

Shloka 22

അഹം ശൂര്പണഖാ നാമ രാക്ഷസീ കാമരൂപിണീ ।
അരണ്യം വിചരാമീദമേകാ സര്വഭയങ്കരാ ॥ 22 ॥

ahaṃ śūrpaṇakhā nāma rākṣasī kāmarūpiṇī |
araṇyaṃ vicarāmīdamekā sarvabhayaṅkarā || 22 ||

నేను శూర్పణఖ అని పేరుగల రాక్షసిని, కోరిన రూపాన్ని ధరించగలదానను. ఒంటరిగా, సర్వులకు భయంకరమైనదానిగా ఈ అడవిలో సంచరిస్తున్నాను. ^AI

Shloka 23

രാവണോ നാമ മേ ഭ്രാതാ ബലീയാന്രാക്ഷസേശ്വരഃ ।
വീരോ വിശ്രവസഃ പുത്രോ യദി തേ ശ്രോത്രമാഗതഃ ॥ 23 ॥

rāvaṇo nāma me bhrātā balīyānrākṣaseśvaraḥ |
vīro viśravasaḥ putro yadi te śrotramāgataḥ || 23 ||

రావణుడు అని పేరుగలవాడు నా సోదరుడు; మహాబలవంతుడు, రాక్షసులకు ప్రభువు. వీరుడు, విశ్రవసుని కుమారుడు — ఒకవేళ నీవు విన్నావా? ^AI

Shloka 24

പ്രവൃദ്ധനിദ്രശ്ച സദാ കുമ്ഭകര്ണോ മഹാബലഃ ।
വിഭീഷണസ്തു ധര്മാത്മാ ന തു രാക്ഷസചേഷ്ടിതഃ ॥ 24 ॥

pravṛddhanidraśca sadā kumbhakarṇo mahābalaḥ |
vibhīṣaṇastu dharmātmā na tu rākṣasaceṣṭitaḥ || 24 ||

మహాబలవంతుడైన కుంభకర్ణుడు ఎల్లప్పుడూ గాఢనిద్రలో ఉంటాడు. విభీషణుడు ధర్మాత్ముడు; రాక్షసుల చేష్టలు అతనికి లేవు. ^AI

Shloka 25

പ്രഖ്യാതവീര്യൌ ച രണേ ഭ്രാതരൌ ഖരദൂഷണൌ ।
താനഹം സമതിക്രാന്താ രാമ ത്വാ പൂര്വദര്ശനാത് ॥ 25 ॥

prakhyātavīryau ca raṇe bhrātarau kharadūṣaṇau |
tānahaṃ samatikrāntā rāma tvā pūrvadarśanāt || 25 ||

ఓ రామా, పూర్వదర్శనము నుండి ఖరదూషణులను, యుద్ధమున ప్రఖ్యాత పరాక్రమము గల ఆ సోదరులను నేను అతిక్రమించి వచ్చితిని. ^AI

Shloka 26

സമുപേതാസ്മി ഭാവേന ഭര്താരം പുരുഷോത്തമമ് ।
അഹം പ്രഭാവസമ്പന്നാ സ്വച്ഛന്ദബലഗാമിനീ ॥ 26 ॥

samupetāsmi bhāvena bhartāraṃ puruṣottamam |
ahaṃ prabhāvasampannā svacchandabalagāminī || 26 ||

నేను పురుషోత్తముడైన భర్తను భావముతో (ప్రేమతో) కోరి వచ్చితిని. నేను ప్రభావ సంపన్నురాలను, స్వచ్ఛంద బలముతో నడచువాడను. ^AI

Shloka 27

ചിരായ ഭവ മേ ഭര്താ സീതയാ കിം കരിഷ്യസി ।
വികൃതാ ച വിരൂപാ ച ന ചേയം സദൃശീ തവ ॥ 27 ॥

cirāya bhava me bhartā sītayā kiṃ kariṣyasi |
vikṛtā ca virūpā ca na ceyaṃ sadṛśī tava || 27 ||

చిరకాలము నాకు భర్తవు కమ్ము. సీతతో ఏమి చేసెదవు? ఈమె వికృతురాలు, విరూపురాలు, నీకు సదృశురాలు కాదు. ^AI

Shloka 28

അഹമേവാനുരൂപാ തേ ഭാര്യാ രൂപേണ പശ്യ മാമ് ।
ഇമാം വിരൂപാമസതീം കരാലാം നിര്ണതോദരീമ് ॥ 28 ॥

ahamevānurūpā te bhāryā rūpeṇa paśya mām |
imāṃ virūpāmasatīṃ karālāṃ nirṇatodarīm || 28 ||

రూపమున నీకు అనురూపురాలైన భార్యను నేనే. నన్ను చూడుము. ఈ విరూపురాలైన, దుర్మార్గురాలైన, కరాళమైన, నిర్ణతోదరి (లోపలికి పోయిన పొట్ట గలది) అయిన ఈమెను (విడిచిపెట్టుము). ^AI

Shloka 29

അനേന തേ സഹ ഭ്രാത്രാ ഭക്ഷയിഷ്യാമി മാനുഷീമ് ।
തതഃ പര്വതശൃങ്ഗാണി വനാനി വിവിധാനി ച ॥ 29 ॥

anena te saha bhrātrā bhakṣayiṣyāmi mānuṣīm |
tataḥ parvataśṛṅgāṇi vanāni vividhāni ca || 29 ||

ఈ సోదరునితో కలిసి ఈ మానవ స్త్రీని భక్షింతును. తరువాత పర్వత శిఖరములను, వివిధములైన అడవులను (తిరుగుతూ). ^AI

Shloka 30

പശ്യന്സഹ മയാ കാന്ത ദണ്ഡകാന്വിചരിഷ്യസി ।
ഇത്യേവമുക്തഃ കാകുത്സ്ഥഃ പ്രഹസ്യ മദിരേക്ഷണാമ് ॥ 30 ॥

paśyansaha mayā kānta daṇḍakānvicariṣyasi |
ityevamuktaḥ kākutsthaḥ prahasya madirekṣaṇām || 30 ||

ఓ కాంతా, నాతో కలిసి చూచుచూ దండకారణ్యమును సంచరించెదవు. ఈ విధముగా పలికిన ఆ మదిరేక్షణ (మత్తిల్లిన కన్నులు గలది) మాటలను విని కాకుత్స్థుడు (రాముడు) నవ్వెను. ^AI

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അരണ്യകാണ്ഡേ സപ്തദശസ്സര്ഗഃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।

अथ सप्तदशस्सर्गः ।

कृताभिषेको रामस्तु सीता सौमित्रिरेव च ।

तस्माद्गोदावरीतीरात्ततो जग्मुस्वमाश्रमम् ॥ 1 ॥

आश्रमं तमुपागम्य राघवस्सह लक्ष्मणः ।

कृत्वा पौर्वाह्णिकं कर्म पर्णशालामुपागमत् ॥ 2 ॥

उवास सुखितस्तत्र पूज्यमानो महर्षिभिः ।

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा चकार विविधाः कथाः ॥ 3 ॥

स रामः पर्णशालायामासीनस्सह सीतया ।

विरराज महाबाहुश्चित्रया चन्द्रमाः इव ॥ 4 ॥

तदाऽऽसीनस्य रामस्य कथासंसक्तचेतसः ।

तं देशं राक्षसी काचिदाजगाम यदृच्छया ॥ 5 ॥

सा तु शूर्पणखा नाम दशग्रीवस्य राक्षसः ।

भगिनी राममासाद्य ददर्श त्रिदशोपमम् ॥ 6 ॥

सिंहोरस्कं महाबाहुं पद्मपत्रनिभेक्षणम् ।

आजानुबाहुं दीप्तास्यमतीव प्रियदर्शनम् ॥ 7 ॥

गजविक्रान्तगमनं जटामण्डलधारिणम् ।

सुकुमारं महासत्त्वं पार्थिवव्यञ्जनान्वितम् ॥ 8 ॥

राममिन्दीवरश्यामं कन्दर्पसदृशप्रभम् ।

बभूवेन्द्रोपमं दृष्ट्वा राक्षसी काममोहिता ॥ 9 ॥

सुमुखं दुर्मुखी रामं वृत्तमध्यं महोदरी ।

विशालाक्षं विरूपाक्षी सुकेशं ताम्रमूर्धजा ॥ 10 ॥

प्रीतिरूपं विरूपा सा सुस्वरं भैरवस्वरा ।

तरुणं दारुणा वृद्धा दक्षिणं वामभाषिणी ॥ 11 ॥

न्यायवृत्तं सुदुर्वृत्ता प्रियमप्रियदर्शना ।

शरीरजसमाविष्टा राक्षसी वाक्यमब्रवीत् ॥ 12 ॥

जटी तापसरूपेण सभार्यश्शरचापधृत् ।

आगतस्त्वमिमं देशं कथं राक्षससेवितम् ॥ 13 ॥

किमागमनकृत्यं ते तत्त्वमाख्यातुमर्हसि ।

एवमुक्तस्तु राक्षस्या शूर्पणख्या परन्तपः ॥ 14 ॥

ऋजुबुद्धितया सर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ।

अनृतं न हि रामस्य कदाचिदपि सम्मतम् ॥ 15 ॥

विशेषेणाऽश्रमस्थस्य समीपे स्त्रीजनस्य च ।

आसीद्धशरथो नाम राजा त्रिदशविक्रमः ॥ 16 ॥

तस्याहमग्रजः पुत्रो रामो नाम जनैश्श्रुतः ।

भ्राताऽयं लक्ष्मणो नाम यवीयान्मामनुव्रतः ॥ 17 ॥

इयं भार्या च वैदेही मम सीतेति विश्रुता ।

नियोगात् तु नरेन्द्रस्य पितुर्मातुश्च यन्त्रितः ॥ 18 ॥

धर्मार्थं धर्मकाङ्क्षी च वनं वस्तुमिहागतः ।

त्वां तु वेदितुमिच्छामि कस्य त्वं कासि कस्य वा ॥ 19 ॥

त्वं हि तावन्मनोज्ञाङ्गी राक्षसी प्रतिभासि मे ।

इह वा किन्निमित्तं त्वमागता ब्रूहि तत्त्वतः ॥ 20 ॥

साब्रवीद् वचनं श्रुत्वा राक्षसी मदनार्दिता ।

श्रूयतां राम वक्ष्यामि तत्त्वार्थं वचनं मम ॥ 21 ॥

अहं शूर्पणखा नाम राक्षसी कामरूपिणी ।

अरण्यं विचरामीदमेका सर्वभयङ्करा ॥ 22 ॥

रावणो नाम मे भ्राता बलीयान्राक्षसेश्वरः ।

वीरो विश्रवसः पुत्रो यदि ते श्रोत्रमागतः ॥ 23 ॥

प्रवृद्धनिद्रश्च सदा कुम्भकर्णो महाबलः ।

विभीषणस्तु धर्मात्मा न तु राक्षसचेष्टितः ॥ 24 ॥

प्रख्यातवीर्यौ च रणे भ्रातरौ खरदूषणौ ।

तानहं समतिक्रान्ता राम त्वा पूर्वदर्शनात् ॥ 25 ॥

समुपेतास्मि भावेन भर्तारं पुरुषोत्तमम् ।

अहं प्रभावसम्पन्ना स्वच्छन्दबलगामिनी ॥ 26 ॥

चिराय भव मे भर्ता सीतया किं करिष्यसि ।

विकृता च विरूपा च न चेयं सदृशी तव ॥ 27 ॥

अहमेवानुरूपा ते भार्या रूपेण पश्य माम् ।

इमां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम् ॥ 28 ॥

अनेन ते सह भ्रात्रा भक्षयिष्यामि मानुषीम् ।

ततः पर्वतशृङ्गाणि वनानि विविधानि च ॥ 29 ॥

पश्यन्सह मया कान्त दण्डकान्विचरिष्यसि ।

इत्येवमुक्तः काकुत्स्थः प्रहस्य मदिरेक्षणाम् ॥ 30 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे सप्तदशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

3.17 അരണ്യകാണ്ഡ - സപ്തദശ സര്ഗഃ