ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഷഷ്ഠസ്സര്ഗഃ ।
ശരഭങ്ഗേ ദിവം പ്രാപ്തേ മുനിസങ്ഘാസ്സമാഗതാഃ ।
അഭ്യഗച്ഛന്ത കാകുത്സ്ഥം രാമം ജ്വലിതതേജസമ് ॥ 1 ॥
വൈഖാനസാ വാലഖില്യാസ്സമ്പ്രക്ഷാലാ മരീചിപാഃ ।
അശ്മകുട്ടാശ്ച ബഹവഃ പത്രാഹാരാശ്ച താപസാഃ ॥ 2 ॥
ദന്തോലൂഖലിനശ്ചൈവ തഥൈവോന്മജ്ജകാഃ പരേ ।
ഗാത്രശയ്യാ അശയ്യാശ്ച തഥൈവാഭ്രാവകാശകാഃ ॥ 3 ॥
മുനയസ്സലിലാഹാരാവായുഭക്ഷാ സ്തഥാപരേ ।
ആകാശനിലയാശ്ചൈവ തഥാ സ്ഥണ്ഡിലശായിനഃ ॥ 4 ॥
വ്രതോപവാസിനോ ദാന്താസ്തഥാഽര്ദ്രപടവാസസഃ ।
സജപാശ്ച തപോനിത്യാസ്തഥാ പഞ്ചതപോഽന്വിതാഃ ॥ 5 ॥
സര്വേ ബ്രാഹ്മ്യാ ശ്രിയാ ജുഷ്ടാ ദൃഢയോഗാസ്സമാഹിതാഃ ।
ശരഭങ്ഗാശ്രമേ രാമമഭിജഗ്മുശ്ച താപസാഃ ॥ 6 ॥
അഭിഗമ്യ ച ധര്മജ്ഞാ രാമം ധര്മഭൃതാം വരമ് ।
ഊചുഃ പരമധര്മജ്ഞമൃഷിസങ്ഘാസ്സമാഹിതാഃ ॥ 7 ॥
ത്വമിക്ഷ്വാകുകുലസ്യാസ്യ പൃഥിവ്യാശ്ച മഹാരഥ ।
പ്രധാനശ്ചാസി നാഥശ്ച ദേവാനാം മഘവാനിവ ॥ 8 ॥
വിശ്രുതസ്ത്രിഷു ലോകേഷു യശസാ വിക്രമേണ ച ।
പിതൃഭക്തിശ്ച സത്യം ച ത്വയി ധര്മശ്ച പുഷ്കലഃ ॥ 9 ॥
ത്വാമാസാദ്യ മഹാത്മാനം ധര്മജ്ഞം ധര്മവത്സലമ് ।
അര്ഥിത്വാന്നാഥ വക്ഷ്യാമസ്തച്ച നഃ ക്ഷന്തുമര്ഹസി ॥ 10 ॥
അധര്മസ്സുമഹാംസ്താത ഭവേത്തസ്യ മഹീപതേഃ ।
യോ ഹരേദ്ബലിഷഡ്ഭാഗാം ന ച രക്ഷതി പുത്രവത് ॥ 11 ॥
യുഞ്ജാനസ്സ്വാനിവ പ്രാണാന്പ്രാണൈരിഷ്ടാന്സുതാനിവ ।
നിത്യയുക്തസ്സദാ രക്ഷന്സര്വാന്വിഷയവാസിനഃ ॥ 12 ॥
പ്രാപ്നോതി ശാശ്വതീം രാമ കീര്തിം സ ബഹുവാര്ഷികീമ് ।
ബ്രഹ്മണസ്സ്ഥാനമാസാദ്യ തത്ര ചാപി മഹീയതേ ॥ 13 ॥
യത്കരോതി പരം ധര്മ മുനിര്മൂലഫലാശനഃ ।
തത്ര രാജ്ഞശ്ചതുര്ഭാഗ പ്രജാ ധര്മേണ രക്ഷിതഃ ॥ 14 ॥
സോഽയം ബ്രാഹ്മണഭൂയിഷ്ഠോ വാനപ്രസ്ഥഗണോ മഹാന് ।
ത്വന്നാഥോഽനാഥവദ്രാമ രാക്ഷസൈര്വധ്യതേ ഭൃശമ് ॥ 15 ॥
ഏഹി പശ്യ ശരീരാണി മുനീനാം ഭാവിതാത്മനാമ് ।
ഹതാനാം രാക്ഷസൈര്ഘോരൈര്ബഹൂനാം ബഹുധാ വനേ ॥ 16 ॥
പമ്പാനദീനിവാസാനാമനുമന്ദാകിനീമപി ।
ചിത്രകൂടാലയാനാം ച ക്രിയതേ കദനം മഹത് ॥ 17 ॥
ഏവം വയം ന മൃഷ്യാമോ വിപ്രകാരം തപസ്വിനാമ് ।
ക്രിയമാണം വനേ ഘോരം രക്ഷോഭിര്ഭീമകര്മഭിഃ ॥ 18 ॥
തതസ്ത്വാം ശരണാര്ഥം ച ശരണ്യം സമുപസ്ഥിതാഃ ।
പരിപാലയ നോ രാമ വധ്യമാനാന്നിശാചരൈഃ ॥ 19 ॥
പരാ ത്വത്തോ ഗതിര്വീര പൃഥിവ്യാം നോപപദ്യതേ ।
പരിപാലയ ന സ്സര്വാന്രാക്ഷസേഭ്യോ നൃപാത്മജ ॥ 20 ॥
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു കാകുത്സ്ഥസ്താപസാനാം തപസ്വിനാമ് ।
ഇദം പ്രോവാച ധര്മാത്മാ സര്വാനേവ തപസ്വിനഃ ॥ 21 ॥
നൈവമര്ഹഥ മാം വക്തുമാജ്ഞാപ്യോഽഹം തപസ്വിനാമ് ।
കേവലേനാത്മകാര്യേണ പ്രവേഷ്ടവ്യം മയാ വനമ് ॥ 22 ॥
വിപ്രകാരമപാക്രഷ്ടും രാക്ഷസൈര്ഭവതാമിമമ് ।
പിതുസ്തു നിര്ദേശകരഃ പ്രവിഷ്ടോഽഹമിദം വനമ് ॥ 23 ॥
ഭവതാമര്ഥസിദ്ധ്യര്ഥമാഗതോഽഹം യദൃച്ഛയാ ।
തസ്യ മേഽയം വനേ വാസോ ഭവിഷ്യതി മഹാഫലഃ ॥ 24 ॥
തപസ്വിനാം രണേ ശത്രൂന്ഹന്തുമിച്ഛാമി രാക്ഷസാന് ।
പശ്യന്തു വീര്യമൃഷയസ്സഭ്രാതുര്മേ തപോധനാഃ ॥ 25 ॥
ദത്ത്വാഽഭയം ചാപി തപോധനാനാം ധര്മേ ധൃതാത്മാ സഹ ലക്ഷ്മണേന ।
തപോധനൈശ്ചാപി സഭാജ്യവൃത്തഃ സുതീക്ഷ്ണമേവാഭിജഗാമ വീരഃ ॥ 26 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അരണ്യകാണ്ഡേ ഷഷ്ഠസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
śarabhaṅge divaṃ prāpte munisaṅghāssamāgatāḥ |
abhyagacchanta kākutsthaṃ rāmaṃ jvalitatejasam || 1 ||
vaikhānasā vālakhilyāssamprakṣālā marīcipāḥ |
aśmakuṭṭāśca bahavaḥ patrāhārāśca tāpasāḥ || 2 ||
dantolūkhalinaścaiva tathaivonmajjakāḥ pare |
gātraśayyā aśayyāśca tathaivābhrāvakāśakāḥ || 3 ||
munayassalilāhārāvāyubhakṣā stathāpare |
ākāśanilayāścaiva tathā sthaṇḍilaśāyinaḥ || 4 ||
vratopavāsino dāntāstathā'rdrapaṭavāsasaḥ |
sajapāśca taponityāstathā pañcatapo'nvitāḥ || 5 ||
sarve brāhmyā śriyā juṣṭā dṛḍhayogāssamāhitāḥ |
śarabhaṅgāśrame rāmamabhijagmuśca tāpasāḥ || 6 ||
abhigamya ca dharmajñā rāmaṃ dharmabhṛtāṃ varam |
ūcuḥ paramadharmajñamṛṣisaṅghāssamāhitāḥ || 7 ||
tvamikṣvākukulasyāsya pṛthivyāśca mahāratha |
pradhānaścāsi nāthaśca devānāṃ maghavāniva || 8 ||
viśrutastriṣu lokeṣu yaśasā vikrameṇa ca |
pitṛbhaktiśca satyaṃ ca tvayi dharmaśca puṣkalaḥ || 9 ||
tvāmāsādya mahātmānaṃ dharmajñaṃ dharmavatsalam |
arthitvānnātha vakṣyāmastacca naḥ kṣantumarhasi || 10 ||
adharmassumahāṃstāta bhavettasya mahīpateḥ |
yo haredbaliṣaḍbhāgāṃ na ca rakṣati putravat || 11 ||
yuñjānassvāniva prāṇānprāṇairiṣṭānsutāniva |
nityayuktassadā rakṣansarvānviṣayavāsinaḥ || 12 ||
prāpnoti śāśvatīṃ rāma kīrtiṃ sa bahuvārṣikīm |
brahmaṇassthānamāsādya tatra cāpi mahīyate || 13 ||
yatkaroti paraṃ dharma munirmūlaphalāśanaḥ |
tatra rājñaścaturbhāga prajā dharmeṇa rakṣitaḥ || 14 ||
so'yaṃ brāhmaṇabhūyiṣṭho vānaprasthagaṇo mahān |
tvannātho'nāthavadrāma rākṣasairvadhyate bhṛśam || 15 ||
ehi paśya śarīrāṇi munīnāṃ bhāvitātmanām |
hatānāṃ rākṣasairghorairbahūnāṃ bahudhā vane || 16 ||
pampānadīnivāsānāmanumandākinīmapi |
citrakūṭālayānāṃ ca kriyate kadanaṃ mahat || 17 ||
evaṃ vayaṃ na mṛṣyāmo viprakāraṃ tapasvinām |
kriyamāṇaṃ vane ghoraṃ rakṣobhirbhīmakarmabhiḥ || 18 ||
tatastvāṃ śaraṇārthaṃ ca śaraṇyaṃ samupasthitāḥ |
paripālaya no rāma vadhyamānānniśācaraiḥ || 19 ||
parā tvatto gatirvīra pṛthivyāṃ nopapadyate |
paripālaya na ssarvānrākṣasebhyo nṛpātmaja || 20 ||
etacchrutvā tu kākutsthastāpasānāṃ tapasvinām |
idaṃ provāca dharmātmā sarvāneva tapasvinaḥ || 21 ||
naivamarhatha māṃ vaktumājñāpyo'haṃ tapasvinām |
kevalenātmakāryeṇa praveṣṭavyaṃ mayā vanam || 22 ||
viprakāramapākraṣṭuṃ rākṣasairbhavatāmimam |
pitustu nirdeśakaraḥ praviṣṭo'hamidaṃ vanam || 23 ||
bhavatāmarthasiddhyarthamāgato'haṃ yadṛcchayā |
tasya me'yaṃ vane vāso bhaviṣyati mahāphalaḥ || 24 ||
tapasvināṃ raṇe śatrūnhantumicchāmi rākṣasān |
paśyantu vīryamṛṣayassabhrāturme tapodhanāḥ || 25 ||
dattvā'bhayaṃ cāpi tapodhanānāṃ dharme dhṛtātmā saha lakṣmaṇena |
tapodhanaiścāpi sabhājyavṛttaḥ sutīkṣṇamevābhijagāma vīraḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ षष्ठस्सर्गः ।
शरभङ्गे दिवं प्राप्ते मुनिसङ्घास्समागताः ।
अभ्यगच्छन्त काकुत्स्थं रामं ज्वलिततेजसम् ॥ 1 ॥
वैखानसा वालखिल्यास्सम्प्रक्षाला मरीचिपाः ।
अश्मकुट्टाश्च बहवः पत्राहाराश्च तापसाः ॥ 2 ॥
दन्तोलूखलिनश्चैव तथैवोन्मज्जकाः परे ।
गात्रशय्या अशय्याश्च तथैवाभ्रावकाशकाः ॥ 3 ॥
मुनयस्सलिलाहारावायुभक्षा स्तथापरे ।
आकाशनिलयाश्चैव तथा स्थण्डिलशायिनः ॥ 4 ॥
व्रतोपवासिनो दान्तास्तथाऽर्द्रपटवाससः ।
सजपाश्च तपोनित्यास्तथा पञ्चतपोऽन्विताः ॥ 5 ॥
सर्वे ब्राह्म्या श्रिया जुष्टा दृढयोगास्समाहिताः ।
शरभङ्गाश्रमे राममभिजग्मुश्च तापसाः ॥ 6 ॥
अभिगम्य च धर्मज्ञा रामं धर्मभृतां वरम् ।
ऊचुः परमधर्मज्ञमृषिसङ्घास्समाहिताः ॥ 7 ॥
त्वमिक्ष्वाकुकुलस्यास्य पृथिव्याश्च महारथ ।
प्रधानश्चासि नाथश्च देवानां मघवानिव ॥ 8 ॥
विश्रुतस्त्रिषु लोकेषु यशसा विक्रमेण च ।
पितृभक्तिश्च सत्यं च त्वयि धर्मश्च पुष्कलः ॥ 9 ॥
त्वामासाद्य महात्मानं धर्मज्ञं धर्मवत्सलम् ।
अर्थित्वान्नाथ वक्ष्यामस्तच्च नः क्षन्तुमर्हसि ॥ 10 ॥
अधर्मस्सुमहांस्तात भवेत्तस्य महीपतेः ।
यो हरेद्बलिषड्भागां न च रक्षति पुत्रवत् ॥ 11 ॥
युञ्जानस्स्वानिव प्राणान्प्राणैरिष्टान्सुतानिव ।
नित्ययुक्तस्सदा रक्षन्सर्वान्विषयवासिनः ॥ 12 ॥
प्राप्नोति शाश्वतीं राम कीर्तिं स बहुवार्षिकीम् ।
ब्रह्मणस्स्थानमासाद्य तत्र चापि महीयते ॥ 13 ॥
यत्करोति परं धर्म मुनिर्मूलफलाशनः ।
तत्र राज्ञश्चतुर्भाग प्रजा धर्मेण रक्षितः ॥ 14 ॥
सोऽयं ब्राह्मणभूयिष्ठो वानप्रस्थगणो महान् ।
त्वन्नाथोऽनाथवद्राम राक्षसैर्वध्यते भृशम् ॥ 15 ॥
एहि पश्य शरीराणि मुनीनां भावितात्मनाम् ।
हतानां राक्षसैर्घोरैर्बहूनां बहुधा वने ॥ 16 ॥
पम्पानदीनिवासानामनुमन्दाकिनीमपि ।
चित्रकूटालयानां च क्रियते कदनं महत् ॥ 17 ॥
एवं वयं न मृष्यामो विप्रकारं तपस्विनाम् ।
क्रियमाणं वने घोरं रक्षोभिर्भीमकर्मभिः ॥ 18 ॥
ततस्त्वां शरणार्थं च शरण्यं समुपस्थिताः ।
परिपालय नो राम वध्यमानान्निशाचरैः ॥ 19 ॥
परा त्वत्तो गतिर्वीर पृथिव्यां नोपपद्यते ।
परिपालय न स्सर्वान्राक्षसेभ्यो नृपात्मज ॥ 20 ॥
एतच्छ्रुत्वा तु काकुत्स्थस्तापसानां तपस्विनाम् ।
इदं प्रोवाच धर्मात्मा सर्वानेव तपस्विनः ॥ 21 ॥
नैवमर्हथ मां वक्तुमाज्ञाप्योऽहं तपस्विनाम् ।
केवलेनात्मकार्येण प्रवेष्टव्यं मया वनम् ॥ 22 ॥
विप्रकारमपाक्रष्टुं राक्षसैर्भवतामिमम् ।
पितुस्तु निर्देशकरः प्रविष्टोऽहमिदं वनम् ॥ 23 ॥
भवतामर्थसिद्ध्यर्थमागतोऽहं यदृच्छया ।
तस्य मेऽयं वने वासो भविष्यति महाफलः ॥ 24 ॥
तपस्विनां रणे शत्रून्हन्तुमिच्छामि राक्षसान् ।
पश्यन्तु वीर्यमृषयस्सभ्रातुर्मे तपोधनाः ॥ 25 ॥
दत्त्वाऽभयं चापि तपोधनानां धर्मे धृतात्मा सह लक्ष्मणेन ।
तपोधनैश्चापि सभाज्यवृत्तः सुतीक्ष्णमेवाभिजगाम वीरः ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे षष्ठस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
śarabhaṅge divaṃ prāpte munisaṅghāssamāgatāḥ |
abhyagacchanta kākutsthaṃ rāmaṃ jvalitatejasam || 1 ||
vaikhānasā vālakhilyāssamprakṣālā marīcipāḥ |
aśmakuṭṭāśca bahavaḥ patrāhārāśca tāpasāḥ || 2 ||
dantolūkhalinaścaiva tathaivonmajjakāḥ pare |
gātraśayyā aśayyāśca tathaivābhrāvakāśakāḥ || 3 ||
munayassalilāhārāvāyubhakṣā stathāpare |
ākāśanilayāścaiva tathā sthaṇḍilaśāyinaḥ || 4 ||
vratopavāsino dāntāstathā'rdrapaṭavāsasaḥ |
sajapāśca taponityāstathā pañcatapo'nvitāḥ || 5 ||
sarve brāhmyā śriyā juṣṭā dṛḍhayogāssamāhitāḥ |
śarabhaṅgāśrame rāmamabhijagmuśca tāpasāḥ || 6 ||
abhigamya ca dharmajñā rāmaṃ dharmabhṛtāṃ varam |
ūcuḥ paramadharmajñamṛṣisaṅghāssamāhitāḥ || 7 ||
tvamikṣvākukulasyāsya pṛthivyāśca mahāratha |
pradhānaścāsi nāthaśca devānāṃ maghavāniva || 8 ||
viśrutastriṣu lokeṣu yaśasā vikrameṇa ca |
pitṛbhaktiśca satyaṃ ca tvayi dharmaśca puṣkalaḥ || 9 ||
tvāmāsādya mahātmānaṃ dharmajñaṃ dharmavatsalam |
arthitvānnātha vakṣyāmastacca naḥ kṣantumarhasi || 10 ||
adharmassumahāṃstāta bhavettasya mahīpateḥ |
yo haredbaliṣaḍbhāgāṃ na ca rakṣati putravat || 11 ||
yuñjānassvāniva prāṇānprāṇairiṣṭānsutāniva |
nityayuktassadā rakṣansarvānviṣayavāsinaḥ || 12 ||
prāpnoti śāśvatīṃ rāma kīrtiṃ sa bahuvārṣikīm |
brahmaṇassthānamāsādya tatra cāpi mahīyate || 13 ||
yatkaroti paraṃ dharma munirmūlaphalāśanaḥ |
tatra rājñaścaturbhāga prajā dharmeṇa rakṣitaḥ || 14 ||
so'yaṃ brāhmaṇabhūyiṣṭho vānaprasthagaṇo mahān |
tvannātho'nāthavadrāma rākṣasairvadhyate bhṛśam || 15 ||
ehi paśya śarīrāṇi munīnāṃ bhāvitātmanām |
hatānāṃ rākṣasairghorairbahūnāṃ bahudhā vane || 16 ||
pampānadīnivāsānāmanumandākinīmapi |
citrakūṭālayānāṃ ca kriyate kadanaṃ mahat || 17 ||
evaṃ vayaṃ na mṛṣyāmo viprakāraṃ tapasvinām |
kriyamāṇaṃ vane ghoraṃ rakṣobhirbhīmakarmabhiḥ || 18 ||
tatastvāṃ śaraṇārthaṃ ca śaraṇyaṃ samupasthitāḥ |
paripālaya no rāma vadhyamānānniśācaraiḥ || 19 ||
parā tvatto gatirvīra pṛthivyāṃ nopapadyate |
paripālaya na ssarvānrākṣasebhyo nṛpātmaja || 20 ||
etacchrutvā tu kākutsthastāpasānāṃ tapasvinām |
idaṃ provāca dharmātmā sarvāneva tapasvinaḥ || 21 ||
naivamarhatha māṃ vaktumājñāpyo'haṃ tapasvinām |
kevalenātmakāryeṇa praveṣṭavyaṃ mayā vanam || 22 ||
viprakāramapākraṣṭuṃ rākṣasairbhavatāmimam |
pitustu nirdeśakaraḥ praviṣṭo'hamidaṃ vanam || 23 ||
bhavatāmarthasiddhyarthamāgato'haṃ yadṛcchayā |
tasya me'yaṃ vane vāso bhaviṣyati mahāphalaḥ || 24 ||
tapasvināṃ raṇe śatrūnhantumicchāmi rākṣasān |
paśyantu vīryamṛṣayassabhrāturme tapodhanāḥ || 25 ||
dattvā'bhayaṃ cāpi tapodhanānāṃ dharme dhṛtātmā saha lakṣmaṇena |
tapodhanaiścāpi sabhājyavṛttaḥ sutīkṣṇamevābhijagāma vīraḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.