శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ షష్ఠస్సర్గః ।
శరభఙ్గే దివం ప్రాప్తే మునిసఙ్ఘాస్సమాగతాః ।
అభ్యగచ్ఛన్త కాకుత్స్థం రామం జ్వలితతేజసమ్ ॥ 1 ॥
వైఖానసా వాలఖిల్యాస్సమ్ప్రక్షాలా మరీచిపాః ।
అశ్మకుట్టాశ్చ బహవః పత్రాహారాశ్చ తాపసాః ॥ 2 ॥
దన్తోలూఖలినశ్చైవ తథైవోన్మజ్జకాః పరే ।
గాత్రశయ్యా అశయ్యాశ్చ తథైవాభ్రావకాశకాః ॥ 3 ॥
మునయస్సలిలాహారావాయుభక్షా స్తథాపరే ।
ఆకాశనిలయాశ్చైవ తథా స్థణ్డిలశాయినః ॥ 4 ॥
వ్రతోపవాసినో దాన్తాస్తథాఽర్ద్రపటవాససః ।
సజపాశ్చ తపోనిత్యాస్తథా పఞ్చతపోఽన్వితాః ॥ 5 ॥
సర్వే బ్రాహ్మ్యా శ్రియా జుష్టా దృఢయోగాస్సమాహితాః ।
శరభఙ్గాశ్రమే రామమభిజగ్ముశ్చ తాపసాః ॥ 6 ॥
అభిగమ్య చ ధర్మజ్ఞా రామం ధర్మభృతాం వరమ్ ।
ఊచుః పరమధర్మజ్ఞమృషిసఙ్ఘాస్సమాహితాః ॥ 7 ॥
త్వమిక్ష్వాకుకులస్యాస్య పృథివ్యాశ్చ మహారథ ।
ప్రధానశ్చాసి నాథశ్చ దేవానాం మఘవానివ ॥ 8 ॥
విశ్రుతస్త్రిషు లోకేషు యశసా విక్రమేణ చ ।
పితృభక్తిశ్చ సత్యం చ త్వయి ధర్మశ్చ పుష్కలః ॥ 9 ॥
త్వామాసాద్య మహాత్మానం ధర్మజ్ఞం ధర్మవత్సలమ్ ।
అర్థిత్వాన్నాథ వక్ష్యామస్తచ్చ నః క్షన్తుమర్హసి ॥ 10 ॥
అధర్మస్సుమహాంస్తాత భవేత్తస్య మహీపతేః ।
యో హరేద్బలిషడ్భాగాం న చ రక్షతి పుత్రవత్ ॥ 11 ॥
యుఞ్జానస్స్వానివ ప్రాణాన్ప్రాణైరిష్టాన్సుతానివ ।
నిత్యయుక్తస్సదా రక్షన్సర్వాన్విషయవాసినః ॥ 12 ॥
ప్రాప్నోతి శాశ్వతీం రామ కీర్తిం స బహువార్షికీమ్ ।
బ్రహ్మణస్స్థానమాసాద్య తత్ర చాపి మహీయతే ॥ 13 ॥
యత్కరోతి పరం ధర్మ మునిర్మూలఫలాశనః ।
తత్ర రాజ్ఞశ్చతుర్భాగ ప్రజా ధర్మేణ రక్షితః ॥ 14 ॥
సోఽయం బ్రాహ్మణభూయిష్ఠో వానప్రస్థగణో మహాన్ ।
త్వన్నాథోఽనాథవద్రామ రాక్షసైర్వధ్యతే భృశమ్ ॥ 15 ॥
ఏహి పశ్య శరీరాణి మునీనాం భావితాత్మనామ్ ।
హతానాం రాక్షసైర్ఘోరైర్బహూనాం బహుధా వనే ॥ 16 ॥
పమ్పానదీనివాసానామనుమన్దాకినీమపి ।
చిత్రకూటాలయానాం చ క్రియతే కదనం మహత్ ॥ 17 ॥
ఏవం వయం న మృష్యామో విప్రకారం తపస్వినామ్ ।
క్రియమాణం వనే ఘోరం రక్షోభిర్భీమకర్మభిః ॥ 18 ॥
తతస్త్వాం శరణార్థం చ శరణ్యం సముపస్థితాః ।
పరిపాలయ నో రామ వధ్యమానాన్నిశాచరైః ॥ 19 ॥
పరా త్వత్తో గతిర్వీర పృథివ్యాం నోపపద్యతే ।
పరిపాలయ న స్సర్వాన్రాక్షసేభ్యో నృపాత్మజ ॥ 20 ॥
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు కాకుత్స్థస్తాపసానాం తపస్వినామ్ ।
ఇదం ప్రోవాచ ధర్మాత్మా సర్వానేవ తపస్వినః ॥ 21 ॥
నైవమర్హథ మాం వక్తుమాజ్ఞాప్యోఽహం తపస్వినామ్ ।
కేవలేనాత్మకార్యేణ ప్రవేష్టవ్యం మయా వనమ్ ॥ 22 ॥
విప్రకారమపాక్రష్టుం రాక్షసైర్భవతామిమమ్ ।
పితుస్తు నిర్దేశకరః ప్రవిష్టోఽహమిదం వనమ్ ॥ 23 ॥
భవతామర్థసిద్ధ్యర్థమాగతోఽహం యదృచ్ఛయా ।
తస్య మేఽయం వనే వాసో భవిష్యతి మహాఫలః ॥ 24 ॥
తపస్వినాం రణే శత్రూన్హన్తుమిచ్ఛామి రాక్షసాన్ ।
పశ్యన్తు వీర్యమృషయస్సభ్రాతుర్మే తపోధనాః ॥ 25 ॥
దత్త్వాఽభయం చాపి తపోధనానాం ధర్మే ధృతాత్మా సహ లక్ష్మణేన ।
తపోధనైశ్చాపి సభాజ్యవృత్తః సుతీక్ష్ణమేవాభిజగామ వీరః ॥ 26 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే షష్ఠస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
śarabhaṅge divaṃ prāpte munisaṅghāssamāgatāḥ |
abhyagacchanta kākutsthaṃ rāmaṃ jvalitatejasam || 1 ||
vaikhānasā vālakhilyāssamprakṣālā marīcipāḥ |
aśmakuṭṭāśca bahavaḥ patrāhārāśca tāpasāḥ || 2 ||
dantolūkhalinaścaiva tathaivonmajjakāḥ pare |
gātraśayyā aśayyāśca tathaivābhrāvakāśakāḥ || 3 ||
munayassalilāhārāvāyubhakṣā stathāpare |
ākāśanilayāścaiva tathā sthaṇḍilaśāyinaḥ || 4 ||
vratopavāsino dāntāstathā'rdrapaṭavāsasaḥ |
sajapāśca taponityāstathā pañcatapo'nvitāḥ || 5 ||
sarve brāhmyā śriyā juṣṭā dṛḍhayogāssamāhitāḥ |
śarabhaṅgāśrame rāmamabhijagmuśca tāpasāḥ || 6 ||
abhigamya ca dharmajñā rāmaṃ dharmabhṛtāṃ varam |
ūcuḥ paramadharmajñamṛṣisaṅghāssamāhitāḥ || 7 ||
tvamikṣvākukulasyāsya pṛthivyāśca mahāratha |
pradhānaścāsi nāthaśca devānāṃ maghavāniva || 8 ||
viśrutastriṣu lokeṣu yaśasā vikrameṇa ca |
pitṛbhaktiśca satyaṃ ca tvayi dharmaśca puṣkalaḥ || 9 ||
tvāmāsādya mahātmānaṃ dharmajñaṃ dharmavatsalam |
arthitvānnātha vakṣyāmastacca naḥ kṣantumarhasi || 10 ||
adharmassumahāṃstāta bhavettasya mahīpateḥ |
yo haredbaliṣaḍbhāgāṃ na ca rakṣati putravat || 11 ||
yuñjānassvāniva prāṇānprāṇairiṣṭānsutāniva |
nityayuktassadā rakṣansarvānviṣayavāsinaḥ || 12 ||
prāpnoti śāśvatīṃ rāma kīrtiṃ sa bahuvārṣikīm |
brahmaṇassthānamāsādya tatra cāpi mahīyate || 13 ||
yatkaroti paraṃ dharma munirmūlaphalāśanaḥ |
tatra rājñaścaturbhāga prajā dharmeṇa rakṣitaḥ || 14 ||
so'yaṃ brāhmaṇabhūyiṣṭho vānaprasthagaṇo mahān |
tvannātho'nāthavadrāma rākṣasairvadhyate bhṛśam || 15 ||
ehi paśya śarīrāṇi munīnāṃ bhāvitātmanām |
hatānāṃ rākṣasairghorairbahūnāṃ bahudhā vane || 16 ||
pampānadīnivāsānāmanumandākinīmapi |
citrakūṭālayānāṃ ca kriyate kadanaṃ mahat || 17 ||
evaṃ vayaṃ na mṛṣyāmo viprakāraṃ tapasvinām |
kriyamāṇaṃ vane ghoraṃ rakṣobhirbhīmakarmabhiḥ || 18 ||
tatastvāṃ śaraṇārthaṃ ca śaraṇyaṃ samupasthitāḥ |
paripālaya no rāma vadhyamānānniśācaraiḥ || 19 ||
parā tvatto gatirvīra pṛthivyāṃ nopapadyate |
paripālaya na ssarvānrākṣasebhyo nṛpātmaja || 20 ||
etacchrutvā tu kākutsthastāpasānāṃ tapasvinām |
idaṃ provāca dharmātmā sarvāneva tapasvinaḥ || 21 ||
naivamarhatha māṃ vaktumājñāpyo'haṃ tapasvinām |
kevalenātmakāryeṇa praveṣṭavyaṃ mayā vanam || 22 ||
viprakāramapākraṣṭuṃ rākṣasairbhavatāmimam |
pitustu nirdeśakaraḥ praviṣṭo'hamidaṃ vanam || 23 ||
bhavatāmarthasiddhyarthamāgato'haṃ yadṛcchayā |
tasya me'yaṃ vane vāso bhaviṣyati mahāphalaḥ || 24 ||
tapasvināṃ raṇe śatrūnhantumicchāmi rākṣasān |
paśyantu vīryamṛṣayassabhrāturme tapodhanāḥ || 25 ||
dattvā'bhayaṃ cāpi tapodhanānāṃ dharme dhṛtātmā saha lakṣmaṇena |
tapodhanaiścāpi sabhājyavṛttaḥ sutīkṣṇamevābhijagāma vīraḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ षष्ठस्सर्गः ।
शरभङ्गे दिवं प्राप्ते मुनिसङ्घास्समागताः ।
अभ्यगच्छन्त काकुत्स्थं रामं ज्वलिततेजसम् ॥ 1 ॥
वैखानसा वालखिल्यास्सम्प्रक्षाला मरीचिपाः ।
अश्मकुट्टाश्च बहवः पत्राहाराश्च तापसाः ॥ 2 ॥
दन्तोलूखलिनश्चैव तथैवोन्मज्जकाः परे ।
गात्रशय्या अशय्याश्च तथैवाभ्रावकाशकाः ॥ 3 ॥
मुनयस्सलिलाहारावायुभक्षा स्तथापरे ।
आकाशनिलयाश्चैव तथा स्थण्डिलशायिनः ॥ 4 ॥
व्रतोपवासिनो दान्तास्तथाऽर्द्रपटवाससः ।
सजपाश्च तपोनित्यास्तथा पञ्चतपोऽन्विताः ॥ 5 ॥
सर्वे ब्राह्म्या श्रिया जुष्टा दृढयोगास्समाहिताः ।
शरभङ्गाश्रमे राममभिजग्मुश्च तापसाः ॥ 6 ॥
अभिगम्य च धर्मज्ञा रामं धर्मभृतां वरम् ।
ऊचुः परमधर्मज्ञमृषिसङ्घास्समाहिताः ॥ 7 ॥
त्वमिक्ष्वाकुकुलस्यास्य पृथिव्याश्च महारथ ।
प्रधानश्चासि नाथश्च देवानां मघवानिव ॥ 8 ॥
विश्रुतस्त्रिषु लोकेषु यशसा विक्रमेण च ।
पितृभक्तिश्च सत्यं च त्वयि धर्मश्च पुष्कलः ॥ 9 ॥
त्वामासाद्य महात्मानं धर्मज्ञं धर्मवत्सलम् ।
अर्थित्वान्नाथ वक्ष्यामस्तच्च नः क्षन्तुमर्हसि ॥ 10 ॥
अधर्मस्सुमहांस्तात भवेत्तस्य महीपतेः ।
यो हरेद्बलिषड्भागां न च रक्षति पुत्रवत् ॥ 11 ॥
युञ्जानस्स्वानिव प्राणान्प्राणैरिष्टान्सुतानिव ।
नित्ययुक्तस्सदा रक्षन्सर्वान्विषयवासिनः ॥ 12 ॥
प्राप्नोति शाश्वतीं राम कीर्तिं स बहुवार्षिकीम् ।
ब्रह्मणस्स्थानमासाद्य तत्र चापि महीयते ॥ 13 ॥
यत्करोति परं धर्म मुनिर्मूलफलाशनः ।
तत्र राज्ञश्चतुर्भाग प्रजा धर्मेण रक्षितः ॥ 14 ॥
सोऽयं ब्राह्मणभूयिष्ठो वानप्रस्थगणो महान् ।
त्वन्नाथोऽनाथवद्राम राक्षसैर्वध्यते भृशम् ॥ 15 ॥
एहि पश्य शरीराणि मुनीनां भावितात्मनाम् ।
हतानां राक्षसैर्घोरैर्बहूनां बहुधा वने ॥ 16 ॥
पम्पानदीनिवासानामनुमन्दाकिनीमपि ।
चित्रकूटालयानां च क्रियते कदनं महत् ॥ 17 ॥
एवं वयं न मृष्यामो विप्रकारं तपस्विनाम् ।
क्रियमाणं वने घोरं रक्षोभिर्भीमकर्मभिः ॥ 18 ॥
ततस्त्वां शरणार्थं च शरण्यं समुपस्थिताः ।
परिपालय नो राम वध्यमानान्निशाचरैः ॥ 19 ॥
परा त्वत्तो गतिर्वीर पृथिव्यां नोपपद्यते ।
परिपालय न स्सर्वान्राक्षसेभ्यो नृपात्मज ॥ 20 ॥
एतच्छ्रुत्वा तु काकुत्स्थस्तापसानां तपस्विनाम् ।
इदं प्रोवाच धर्मात्मा सर्वानेव तपस्विनः ॥ 21 ॥
नैवमर्हथ मां वक्तुमाज्ञाप्योऽहं तपस्विनाम् ।
केवलेनात्मकार्येण प्रवेष्टव्यं मया वनम् ॥ 22 ॥
विप्रकारमपाक्रष्टुं राक्षसैर्भवतामिमम् ।
पितुस्तु निर्देशकरः प्रविष्टोऽहमिदं वनम् ॥ 23 ॥
भवतामर्थसिद्ध्यर्थमागतोऽहं यदृच्छया ।
तस्य मेऽयं वने वासो भविष्यति महाफलः ॥ 24 ॥
तपस्विनां रणे शत्रून्हन्तुमिच्छामि राक्षसान् ।
पश्यन्तु वीर्यमृषयस्सभ्रातुर्मे तपोधनाः ॥ 25 ॥
दत्त्वाऽभयं चापि तपोधनानां धर्मे धृतात्मा सह लक्ष्मणेन ।
तपोधनैश्चापि सभाज्यवृत्तः सुतीक्ष्णमेवाभिजगाम वीरः ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे षष्ठस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
śarabhaṅge divaṃ prāpte munisaṅghāssamāgatāḥ |
abhyagacchanta kākutsthaṃ rāmaṃ jvalitatejasam || 1 ||
vaikhānasā vālakhilyāssamprakṣālā marīcipāḥ |
aśmakuṭṭāśca bahavaḥ patrāhārāśca tāpasāḥ || 2 ||
dantolūkhalinaścaiva tathaivonmajjakāḥ pare |
gātraśayyā aśayyāśca tathaivābhrāvakāśakāḥ || 3 ||
munayassalilāhārāvāyubhakṣā stathāpare |
ākāśanilayāścaiva tathā sthaṇḍilaśāyinaḥ || 4 ||
vratopavāsino dāntāstathā'rdrapaṭavāsasaḥ |
sajapāśca taponityāstathā pañcatapo'nvitāḥ || 5 ||
sarve brāhmyā śriyā juṣṭā dṛḍhayogāssamāhitāḥ |
śarabhaṅgāśrame rāmamabhijagmuśca tāpasāḥ || 6 ||
abhigamya ca dharmajñā rāmaṃ dharmabhṛtāṃ varam |
ūcuḥ paramadharmajñamṛṣisaṅghāssamāhitāḥ || 7 ||
tvamikṣvākukulasyāsya pṛthivyāśca mahāratha |
pradhānaścāsi nāthaśca devānāṃ maghavāniva || 8 ||
viśrutastriṣu lokeṣu yaśasā vikrameṇa ca |
pitṛbhaktiśca satyaṃ ca tvayi dharmaśca puṣkalaḥ || 9 ||
tvāmāsādya mahātmānaṃ dharmajñaṃ dharmavatsalam |
arthitvānnātha vakṣyāmastacca naḥ kṣantumarhasi || 10 ||
adharmassumahāṃstāta bhavettasya mahīpateḥ |
yo haredbaliṣaḍbhāgāṃ na ca rakṣati putravat || 11 ||
yuñjānassvāniva prāṇānprāṇairiṣṭānsutāniva |
nityayuktassadā rakṣansarvānviṣayavāsinaḥ || 12 ||
prāpnoti śāśvatīṃ rāma kīrtiṃ sa bahuvārṣikīm |
brahmaṇassthānamāsādya tatra cāpi mahīyate || 13 ||
yatkaroti paraṃ dharma munirmūlaphalāśanaḥ |
tatra rājñaścaturbhāga prajā dharmeṇa rakṣitaḥ || 14 ||
so'yaṃ brāhmaṇabhūyiṣṭho vānaprasthagaṇo mahān |
tvannātho'nāthavadrāma rākṣasairvadhyate bhṛśam || 15 ||
ehi paśya śarīrāṇi munīnāṃ bhāvitātmanām |
hatānāṃ rākṣasairghorairbahūnāṃ bahudhā vane || 16 ||
pampānadīnivāsānāmanumandākinīmapi |
citrakūṭālayānāṃ ca kriyate kadanaṃ mahat || 17 ||
evaṃ vayaṃ na mṛṣyāmo viprakāraṃ tapasvinām |
kriyamāṇaṃ vane ghoraṃ rakṣobhirbhīmakarmabhiḥ || 18 ||
tatastvāṃ śaraṇārthaṃ ca śaraṇyaṃ samupasthitāḥ |
paripālaya no rāma vadhyamānānniśācaraiḥ || 19 ||
parā tvatto gatirvīra pṛthivyāṃ nopapadyate |
paripālaya na ssarvānrākṣasebhyo nṛpātmaja || 20 ||
etacchrutvā tu kākutsthastāpasānāṃ tapasvinām |
idaṃ provāca dharmātmā sarvāneva tapasvinaḥ || 21 ||
naivamarhatha māṃ vaktumājñāpyo'haṃ tapasvinām |
kevalenātmakāryeṇa praveṣṭavyaṃ mayā vanam || 22 ||
viprakāramapākraṣṭuṃ rākṣasairbhavatāmimam |
pitustu nirdeśakaraḥ praviṣṭo'hamidaṃ vanam || 23 ||
bhavatāmarthasiddhyarthamāgato'haṃ yadṛcchayā |
tasya me'yaṃ vane vāso bhaviṣyati mahāphalaḥ || 24 ||
tapasvināṃ raṇe śatrūnhantumicchāmi rākṣasān |
paśyantu vīryamṛṣayassabhrāturme tapodhanāḥ || 25 ||
dattvā'bhayaṃ cāpi tapodhanānāṃ dharme dhṛtātmā saha lakṣmaṇena |
tapodhanaiścāpi sabhājyavṛttaḥ sutīkṣṇamevābhijagāma vīraḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.