ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕੋਨषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਉਕ੍ਤਵਾਕ੍ਯਂ ਤੁ ਰਾਜਾਨਂ ਕृਪਯਾ ਕੁਸ਼ਿਕਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਧੁਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਾਕ੍षਾਚ੍ਚਣ੍ਡਾਲਰੂਪਿਣਮ੍ ॥ 1 ॥
ਐਕ੍ष੍ਵਾਕ ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਵਤ੍ਸ ਜਾਨਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸੁਧਾਰ੍ਮਿਕਮ੍ ।
ਸ਼ਰਣਂ ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਮਾ ਭੈषੀਰ੍ਨृਪਪੁਙ੍ਗਵ ॥ 2 ॥
ਅਹਮਾਮਨ੍ਤ੍ਰਯੇ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਮਹਰ੍षੀਨ੍ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਃ ।
ਯਜ੍ਞਸਾਹ੍ਯਕਰਾਨ੍ ਰਾਜਨ੍ ਤਤੋ ਯਕ੍ष੍ਯਸਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਃ ॥ 3 ॥
ਗੁਰੁਸ਼ਾਪਕृਤਂ ਰੂਪਂ ਯਦਿਦਂ ਤ੍ਵਯਿ ਵਰ੍ਤਤੇ ।
ਅਨੇਨ ਸਹ ਰੂਪੇਣ ਸਸ਼ਰੀਰੋ ਗਮਿष੍ਯਸਿ ॥ 4 ॥
ਹਸ੍ਤਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਹਂ ਮਨ੍ਯੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਤਵ ਨਰਾਧਿਪ ।
ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕੌਸ਼ਿਕਮਾਗਮ੍ਯ ਸ਼ਰਣ੍ਯਂ ਸ਼ਰਣਾਗਤਃ ॥ 5 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਾਨ੍ ।
ਵ੍ਯਾਦਿਦੇਸ਼ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਨ੍ ਯਜ੍ਞਸਮ੍ਭਾਰਕਾਰਣਾਤ੍ ॥ 6 ॥
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸ਼ਿष੍ਯਾਨ੍ ਸਮਾਹੂਯ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਦੁਵਾਚ ਹ ।
ਸਰ੍ਵਾਨृषਿਗਣਾਨ੍ਵਤ੍ਸਾ ਆਨਯਧ੍ਵਂ ਮਮਾਜ੍ਞਯਾ ।
ਸਸ਼ਿष੍ਯਸੁਹृਦਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਤ੍ਵਿਜ ਸ੍ਸਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤਾਨ੍ ॥ 7 ॥
ਯਦਨ੍ਯੋ ਵਚਨਂ ਬ੍ਰੂਯਾਨ੍ਮਦ੍ਵਾਕ੍ਯਬਲਚੋਦਿਤਃ ।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਖਿਲੇਨੋਕ੍ਤਂ ਮਮਾਖ੍ਯੇਯਮਨਾਦृਤਮ੍ ॥ 8 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਿਸ਼ੋ ਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤਦਾਜ੍ਞਯਾ ।
ਆਜਗ੍ਮੁਰਥ ਦੇਸ਼ੇਭ੍ਯ ਸ੍ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ ॥ 9 ॥
ਤੇ ਚ ਸ਼ਿष੍ਯਾਃ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਮੁਨਿਂ ਜ੍ਵਲਿਤਤੇਜਸਮ੍ ।
ਊਚੁਸ਼੍ਚਵਚਨਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਾਮ੍ ॥ 10 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੇ ਵਚਨਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ।
ਸਰ੍ਵਦੇਸ਼ੇषੁ ਚਾਗਚ੍ਛਨ੍ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹੋਦਯਮ੍ ॥ 11 ॥
ਵਾਸਿष੍ਠਂ ਤਚ੍ਛਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕ੍ਰੋਧਪਰ੍ਯਾਕੁਲਾਕ੍षਰਮ੍ ।
ਯਦਾਹ ਵਚਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵ ॥ 12 ॥
ਕ੍षਤ੍ਰਿਯੋ ਯਾਜਕੋ ਯਸ੍ਯ ਚਣ੍ਡਾਲਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।
ਕਥਂ ਸਦਸਿ ਭੋਕ੍ਤਾਰੋ ਹਵਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਰਰ੍षਯਃ ॥ 13 ॥
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਣ੍ਡਾਲਭੋਜਨਮ੍ ।
ਕਥਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਣ ਪਾਲਿਤਾਃ ॥ 14 ॥
ਏਤਦ੍ਵਚਨਨੈष੍ਠੁਰ੍ਯਮੂਚੁ ਸ੍ਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨਾਃ ।
ਵਾਸਿष੍ਠਾ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਸਮਹੋਦਯਾਃ ॥ 15 ॥
ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ ।
ਕ੍ਰੋਧਸਂਰਕ੍ਤਨਯਨ ਸ੍ਸਰੋषਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 16 ॥
ਯੇ ਦੂषਯਨ੍ਤ੍ਯਦੁष੍ਟਂ ਮਾਂ ਤਪ ਉਗ੍ਰਂ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਭਸ੍ਮੀਭੂਤਾ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਨੋ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 17 ॥
ਅਦ੍ਯ ਤੇ ਕਾਲਪਾਸ਼ੇਨ ਨੀਤਾ ਵੈਵਸ੍ਵਤਕ੍षਯਮ੍ ।
ਸਪ੍ਤਜਾਤਿਸ਼ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਮृਤਪਸ੍ਸਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ॥ 18 ॥
ਸ਼੍ਵਮਾਂਸਨਿਯਤਾਹਾਰਾ ਮੁष੍ਟਿਕਾ ਨਾਮ ਨਿਰ੍ਘृਣਾਃ ।
ਵਿਕृਤਾਸ਼੍ਚ ਵਿਰੂਪਾਸ਼੍ਚ ਲੋਕਾਨਨੁਚਰਨ੍ਤ੍ਵਿਮਾਨ੍ ॥ 19 ॥
ਮਹੋਦਯਸ੍ਤੁ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਾਮਦੂष੍ਯਂ ਹ੍ਯਦੂषਯਤ੍ ।
ਦੂषਿਤ ਸ੍ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਨਿषਾਦਤ੍ਵਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ ॥ 20 ॥
ਪ੍ਰਾਣਾਤਿਪਾਤਨਿਰਤੋ ਨਿਰਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਤਾਂ ਗਤਃ ।
ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਂ ਮਮ ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਦੁਰ੍ਗਤਿਂ ਵਰ੍ਤਯਿष੍ਯਤਿ ॥ 21 ॥
ਏਤਾਵਦੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤਪਾਃ ।
ਵਿਰਰਾਮ ਮਹਾਤੇਜਾ ऋषਿਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਮੁਨਿਃ ॥ 22 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonaṣaṣṭitamassargaḥ |
uktavākyaṃ tu rājānaṃ kṛpayā kuśikātmajaḥ |
abravīnmadhuraṃ vākyaṃ sākṣāccaṇḍālarūpiṇam || 1 ||
aikṣvāka svāgataṃ vatsa jānāmi tvāṃ sudhārmikam |
śaraṇaṃ te bhaviṣyāmi mā bhaiṣīrnṛpapuṅgava || 2 ||
ahamāmantraye sarvānmaharṣīnpuṇyakarmaṇaḥ |
yajñasāhyakarān rājan tato yakṣyasi nirvṛtaḥ || 3 ||
guruśāpakṛtaṃ rūpaṃ yadidaṃ tvayi vartate |
anena saha rūpeṇa saśarīro gamiṣyasi || 4 ||
hastaprāptamahaṃ manye svargaṃ tava narādhipa |
yastvaṃ kauśikamāgamya śaraṇyaṃ śaraṇāgataḥ || 5 ||
evamuktvā mahātejāḥ putrān paramadhārmikān |
vyādideśa mahāprājñān yajñasambhārakāraṇāt || 6 ||
sarvān śiṣyān samāhūya vākyametaduvāca ha |
sarvānṛṣigaṇānvatsā ānayadhvaṃ mamājñayā |
saśiṣyasuhṛdaścaiva sartvija ssabahuśrutān || 7 ||
yadanyo vacanaṃ brūyānmadvākyabalacoditaḥ |
tatsarvamakhilenoktaṃ mamākhyeyamanādṛtam || 8 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā diśo jagmustadājñayā |
ājagmuratha deśebhya ssarvebhyo brahmavādinaḥ || 9 ||
te ca śiṣyāḥ samāgamya muniṃ jvalitatejasam |
ūcuścavacanaṃ sarve sarveṣāṃ brahmavādinām || 10 ||
śrutvā te vacanaṃ sarve samāyānti dvijātayaḥ |
sarvadeśeṣu cāgacchan varjayitvā mahodayam || 11 ||
vāsiṣṭhaṃ tacchataṃ sarvaṃ krodhaparyākulākṣaram |
yadāha vacanaṃ sarvaṃ śṛṇu tvaṃ munipuṅgava || 12 ||
kṣatriyo yājako yasya caṇḍālasya viśeṣataḥ |
kathaṃ sadasi bhoktāro havistasya surarṣayaḥ || 13 ||
brāhmaṇā vā mahātmāno bhuktvā caṇḍālabhojanam |
kathaṃ svargaṃ gamiṣyanti viśvāmitreṇa pālitāḥ || 14 ||
etadvacananaiṣṭhuryamūcu ssaṃraktalocanāḥ |
vāsiṣṭhā muniśārdūla sarve te samahodayāḥ || 15 ||
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā sarveṣāṃ munipuṅgavaḥ |
krodhasaṃraktanayana ssaroṣamidamabravīt || 16 ||
ye dūṣayantyaduṣṭaṃ māṃ tapa ugraṃ samāsthitam |
bhasmībhūtā durātmāno bhaviṣyanti na saṃśayaḥ || 17 ||
adya te kālapāśena nītā vaivasvatakṣayam |
saptajātiśatānyeva mṛtapassantu sarvaśaḥ || 18 ||
śvamāṃsaniyatāhārā muṣṭikā nāma nirghṛṇāḥ |
vikṛtāśca virūpāśca lokānanucarantvimān || 19 ||
mahodayastu durbuddhirmāmadūṣyaṃ hyadūṣayat |
dūṣita ssarvalokeṣu niṣādatvaṃ gamiṣyati || 20 ||
prāṇātipātanirato niranukrośatāṃ gataḥ |
dīrghakālaṃ mama krodhāddurgatiṃ vartayiṣyati || 21 ||
etāvaduktvā vacanaṃ viśvāmitro mahātapāḥ |
virarāma mahātejā ṛṣimadhye mahāmuniḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonaṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ एकोनषष्टितमस्सर्गः ।
उक्तवाक्यं तु राजानं कृपया कुशिकात्मजः ।
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं साक्षाच्चण्डालरूपिणम् ॥ 1 ॥
ऐक्ष्वाक स्वागतं वत्स जानामि त्वां सुधार्मिकम् ।
शरणं ते भविष्यामि मा भैषीर्नृपपुङ्गव ॥ 2 ॥
अहमामन्त्रये सर्वान्महर्षीन्पुण्यकर्मणः ।
यज्ञसाह्यकरान् राजन् ततो यक्ष्यसि निर्वृतः ॥ 3 ॥
गुरुशापकृतं रूपं यदिदं त्वयि वर्तते ।
अनेन सह रूपेण सशरीरो गमिष्यसि ॥ 4 ॥
हस्तप्राप्तमहं मन्ये स्वर्गं तव नराधिप ।
यस्त्वं कौशिकमागम्य शरण्यं शरणागतः ॥ 5 ॥
एवमुक्त्वा महातेजाः पुत्रान् परमधार्मिकान् ।
व्यादिदेश महाप्राज्ञान् यज्ञसम्भारकारणात् ॥ 6 ॥
सर्वान् शिष्यान् समाहूय वाक्यमेतदुवाच ह ।
सर्वानृषिगणान्वत्सा आनयध्वं ममाज्ञया ।
सशिष्यसुहृदश्चैव सर्त्विज स्सबहुश्रुतान् ॥ 7 ॥
यदन्यो वचनं ब्रूयान्मद्वाक्यबलचोदितः ।
तत्सर्वमखिलेनोक्तं ममाख्येयमनादृतम् ॥ 8 ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दिशो जग्मुस्तदाज्ञया ।
आजग्मुरथ देशेभ्य स्सर्वेभ्यो ब्रह्मवादिनः ॥ 9 ॥
ते च शिष्याः समागम्य मुनिं ज्वलिततेजसम् ।
ऊचुश्चवचनं सर्वे सर्वेषां ब्रह्मवादिनाम् ॥ 10 ॥
श्रुत्वा ते वचनं सर्वे समायान्ति द्विजातयः ।
सर्वदेशेषु चागच्छन् वर्जयित्वा महोदयम् ॥ 11 ॥
वासिष्ठं तच्छतं सर्वं क्रोधपर्याकुलाक्षरम् ।
यदाह वचनं सर्वं शृणु त्वं मुनिपुङ्गव ॥ 12 ॥
क्षत्रियो याजको यस्य चण्डालस्य विशेषतः ।
कथं सदसि भोक्तारो हविस्तस्य सुरर्षयः ॥ 13 ॥
ब्राह्मणा वा महात्मानो भुक्त्वा चण्डालभोजनम् ।
कथं स्वर्गं गमिष्यन्ति विश्वामित्रेण पालिताः ॥ 14 ॥
एतद्वचननैष्ठुर्यमूचु स्संरक्तलोचनाः ।
वासिष्ठा मुनिशार्दूल सर्वे ते समहोदयाः ॥ 15 ॥
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा सर्वेषां मुनिपुङ्गवः ।
क्रोधसंरक्तनयन स्सरोषमिदमब्रवीत् ॥ 16 ॥
ये दूषयन्त्यदुष्टं मां तप उग्रं समास्थितम् ।
भस्मीभूता दुरात्मानो भविष्यन्ति न संशयः ॥ 17 ॥
अद्य ते कालपाशेन नीता वैवस्वतक्षयम् ।
सप्तजातिशतान्येव मृतपस्सन्तु सर्वशः ॥ 18 ॥
श्वमांसनियताहारा मुष्टिका नाम निर्घृणाः ।
विकृताश्च विरूपाश्च लोकाननुचरन्त्विमान् ॥ 19 ॥
महोदयस्तु दुर्बुद्धिर्मामदूष्यं ह्यदूषयत् ।
दूषित स्सर्वलोकेषु निषादत्वं गमिष्यति ॥ 20 ॥
प्राणातिपातनिरतो निरनुक्रोशतां गतः ।
दीर्घकालं मम क्रोधाद्दुर्गतिं वर्तयिष्यति ॥ 21 ॥
एतावदुक्त्वा वचनं विश्वामित्रो महातपाः ।
विरराम महातेजा ऋषिमध्ये महामुनिः ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकोनषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonaṣaṣṭitamassargaḥ |
uktavākyaṃ tu rājānaṃ kṛpayā kuśikātmajaḥ |
abravīnmadhuraṃ vākyaṃ sākṣāccaṇḍālarūpiṇam || 1 ||
aikṣvāka svāgataṃ vatsa jānāmi tvāṃ sudhārmikam |
śaraṇaṃ te bhaviṣyāmi mā bhaiṣīrnṛpapuṅgava || 2 ||
ahamāmantraye sarvānmaharṣīnpuṇyakarmaṇaḥ |
yajñasāhyakarān rājan tato yakṣyasi nirvṛtaḥ || 3 ||
guruśāpakṛtaṃ rūpaṃ yadidaṃ tvayi vartate |
anena saha rūpeṇa saśarīro gamiṣyasi || 4 ||
hastaprāptamahaṃ manye svargaṃ tava narādhipa |
yastvaṃ kauśikamāgamya śaraṇyaṃ śaraṇāgataḥ || 5 ||
evamuktvā mahātejāḥ putrān paramadhārmikān |
vyādideśa mahāprājñān yajñasambhārakāraṇāt || 6 ||
sarvān śiṣyān samāhūya vākyametaduvāca ha |
sarvānṛṣigaṇānvatsā ānayadhvaṃ mamājñayā |
saśiṣyasuhṛdaścaiva sartvija ssabahuśrutān || 7 ||
yadanyo vacanaṃ brūyānmadvākyabalacoditaḥ |
tatsarvamakhilenoktaṃ mamākhyeyamanādṛtam || 8 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā diśo jagmustadājñayā |
ājagmuratha deśebhya ssarvebhyo brahmavādinaḥ || 9 ||
te ca śiṣyāḥ samāgamya muniṃ jvalitatejasam |
ūcuścavacanaṃ sarve sarveṣāṃ brahmavādinām || 10 ||
śrutvā te vacanaṃ sarve samāyānti dvijātayaḥ |
sarvadeśeṣu cāgacchan varjayitvā mahodayam || 11 ||
vāsiṣṭhaṃ tacchataṃ sarvaṃ krodhaparyākulākṣaram |
yadāha vacanaṃ sarvaṃ śṛṇu tvaṃ munipuṅgava || 12 ||
kṣatriyo yājako yasya caṇḍālasya viśeṣataḥ |
kathaṃ sadasi bhoktāro havistasya surarṣayaḥ || 13 ||
brāhmaṇā vā mahātmāno bhuktvā caṇḍālabhojanam |
kathaṃ svargaṃ gamiṣyanti viśvāmitreṇa pālitāḥ || 14 ||
etadvacananaiṣṭhuryamūcu ssaṃraktalocanāḥ |
vāsiṣṭhā muniśārdūla sarve te samahodayāḥ || 15 ||
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā sarveṣāṃ munipuṅgavaḥ |
krodhasaṃraktanayana ssaroṣamidamabravīt || 16 ||
ye dūṣayantyaduṣṭaṃ māṃ tapa ugraṃ samāsthitam |
bhasmībhūtā durātmāno bhaviṣyanti na saṃśayaḥ || 17 ||
adya te kālapāśena nītā vaivasvatakṣayam |
saptajātiśatānyeva mṛtapassantu sarvaśaḥ || 18 ||
śvamāṃsaniyatāhārā muṣṭikā nāma nirghṛṇāḥ |
vikṛtāśca virūpāśca lokānanucarantvimān || 19 ||
mahodayastu durbuddhirmāmadūṣyaṃ hyadūṣayat |
dūṣita ssarvalokeṣu niṣādatvaṃ gamiṣyati || 20 ||
prāṇātipātanirato niranukrośatāṃ gataḥ |
dīrghakālaṃ mama krodhāddurgatiṃ vartayiṣyati || 21 ||
etāvaduktvā vacanaṃ viśvāmitro mahātapāḥ |
virarāma mahātejā ṛṣimadhye mahāmuniḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonaṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.