𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌬𑌾𑌲𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌏𑌕𑍋𑌨𑌷𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌉𑌕𑍍𑌤𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌤𑍁 𑌰𑌾𑌜𑌾𑌨𑌂 𑌕𑍃𑌪𑌯𑌾 𑌕𑍁𑌶𑌿𑌕𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌃 ।
𑌅𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌨𑍍𑌮𑌧𑍁𑌰𑌂 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌸𑌾𑌕𑍍𑌷𑌾𑌚𑍍𑌚𑌣𑍍𑌡𑌾𑌲𑌰𑍂𑌪𑌿𑌣𑌮𑍍 ॥ 1 ॥
𑌐𑌕𑍍𑌷𑍍𑌵𑌾𑌕 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌗𑌤𑌂 𑌵𑌤𑍍𑌸 𑌜𑌾𑌨𑌾𑌮𑌿 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌸𑍁𑌧𑌾𑌰𑍍𑌮𑌿𑌕𑌮𑍍 ।
𑌶𑌰𑌣𑌂 𑌤𑍇 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌮𑌾 𑌭𑍈𑌷𑍀𑌰𑍍𑌨𑍃𑌪𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵 ॥ 2 ॥
𑌅𑌹𑌮𑌾𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌯𑍇 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍𑌮𑌹𑌰𑍍𑌷𑍀𑌨𑍍𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌃 ।
𑌯𑌜𑍍𑌞𑌸𑌾𑌹𑍍𑌯𑌕𑌰𑌾𑌨𑍍 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍 𑌤𑌤𑍋 𑌯𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑍃𑌤𑌃 ॥ 3 ॥
𑌗𑍁𑌰𑍁𑌶𑌾𑌪𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌯𑌦𑌿𑌦𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌿 𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 ।
𑌅𑌨𑍇𑌨 𑌸𑌹 𑌰𑍂𑌪𑍇𑌣 𑌸𑌶𑌰𑍀𑌰𑍋 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 ॥ 4 ॥
𑌹𑌸𑍍𑌤𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌮𑌹𑌂 𑌮𑌨𑍍𑌯𑍇 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌂 𑌤𑌵 𑌨𑌰𑌾𑌧𑌿𑌪 ।
𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌕𑍗𑌶𑌿𑌕𑌮𑌾𑌗𑌮𑍍𑌯 𑌶𑌰𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌶𑌰𑌣𑌾𑌗𑌤𑌃 ॥ 5 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍇𑌜𑌾𑌃 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍 𑌪𑌰𑌮𑌧𑌾𑌰𑍍𑌮𑌿𑌕𑌾𑌨𑍍 ।
𑌵𑍍𑌯𑌾𑌦𑌿𑌦𑍇𑌶 𑌮𑌹𑌾𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍍 𑌯𑌜𑍍𑌞𑌸𑌮𑍍𑌭𑌾𑌰𑌕𑌾𑌰𑌣𑌾𑌤𑍍 ॥ 6 ॥
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍 𑌸𑌮𑌾𑌹𑍂𑌯 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑍇𑌤𑌦𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌹 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑍃𑌷𑌿𑌗𑌣𑌾𑌨𑍍𑌵𑌤𑍍𑌸𑌾 𑌆𑌨𑌯𑌧𑍍𑌵𑌂 𑌮𑌮𑌾𑌜𑍍𑌞𑌯𑌾 ।
𑌸𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑍁𑌹𑍃𑌦𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵 𑌸𑌰𑍍𑌤𑍍𑌵𑌿𑌜 𑌸𑍍𑌸𑌬𑌹𑍁𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌾𑌨𑍍 ॥ 7 ॥
𑌯𑌦𑌨𑍍𑌯𑍋 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌬𑍍𑌰𑍂𑌯𑌾𑌨𑍍𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌬𑌲𑌚𑍋𑌦𑌿𑌤𑌃 ।
𑌤𑌤𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌮𑌖𑌿𑌲𑍇𑌨𑍋𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌮𑌮𑌾𑌖𑍍𑌯𑍇𑌯𑌮𑌨𑌾𑌦𑍃𑌤𑌮𑍍 ॥ 8 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌦𑌿𑌶𑍋 𑌜𑌗𑍍𑌮𑍁𑌸𑍍𑌤𑌦𑌾𑌜𑍍𑌞𑌯𑌾 ।
𑌆𑌜𑌗𑍍𑌮𑍁𑌰𑌥 𑌦𑍇𑌶𑍇𑌭𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇𑌭𑍍𑌯𑍋 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌵𑌾𑌦𑌿𑌨𑌃 ॥ 9 ॥
𑌤𑍇 𑌚 𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌸𑌮𑌾𑌗𑌮𑍍𑌯 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌂 𑌜𑍍𑌵𑌲𑌿𑌤𑌤𑍇𑌜𑌸𑌮𑍍 ।
𑌊𑌚𑍁𑌶𑍍𑌚𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌵𑌾𑌦𑌿𑌨𑌾𑌮𑍍 ॥ 10 ॥
𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍇 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌸𑌮𑌾𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌾𑌤𑌯𑌃 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌦𑍇𑌶𑍇𑌷𑍁 𑌚𑌾𑌗𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍 𑌵𑌰𑍍𑌜𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌮𑌹𑍋𑌦𑌯𑌮𑍍 ॥ 11 ॥
𑌵𑌾𑌸𑌿𑌷𑍍𑌠𑌂 𑌤𑌚𑍍𑌛𑌤𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌪𑌰𑍍𑌯𑌾𑌕𑍁𑌲𑌾𑌕𑍍𑌷𑌰𑌮𑍍 ।
𑌯𑌦𑌾𑌹 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌶𑍃𑌣𑍁 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵 ॥ 12 ॥
𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑍋 𑌯𑌾𑌜𑌕𑍋 𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌚𑌣𑍍𑌡𑌾𑌲𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌤𑌃 ।
𑌕𑌥𑌂 𑌸𑌦𑌸𑌿 𑌭𑍋𑌕𑍍𑌤𑌾𑌰𑍋 𑌹𑌵𑌿𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌸𑍁𑌰𑌰𑍍𑌷𑌯𑌃 ॥ 13 ॥
𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑌾 𑌵𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑍋 𑌭𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚𑌣𑍍𑌡𑌾𑌲𑌭𑍋𑌜𑌨𑌮𑍍 ।
𑌕𑌥𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌂 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌪𑌾𑌲𑌿𑌤𑌾𑌃 ॥ 14 ॥
𑌏𑌤𑌦𑍍𑌵𑌚𑌨𑌨𑍈𑌷𑍍𑌠𑍁𑌰𑍍𑌯𑌮𑍂𑌚𑍁 𑌸𑍍𑌸𑌂𑌰𑌕𑍍𑌤𑌲𑍋𑌚𑌨𑌾𑌃 ।
𑌵𑌾𑌸𑌿𑌷𑍍𑌠𑌾 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌶𑌾𑌰𑍍𑌦𑍂𑌲 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌤𑍇 𑌸𑌮𑌹𑍋𑌦𑌯𑌾𑌃 ॥ 15 ॥
𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵𑌃 ।
𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌸𑌂𑌰𑌕𑍍𑌤𑌨𑌯𑌨 𑌸𑍍𑌸𑌰𑍋𑌷𑌮𑌿𑌦𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 16 ॥
𑌯𑍇 𑌦𑍂𑌷𑌯𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌦𑍁𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌮𑌾𑌂 𑌤𑌪 𑌉𑌗𑍍𑌰𑌂 𑌸𑌮𑌾𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌭𑌸𑍍𑌮𑍀𑌭𑍂𑌤𑌾 𑌦𑍁𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑍋 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌨 𑌸𑌂𑌶𑌯𑌃 ॥ 17 ॥
𑌅𑌦𑍍𑌯 𑌤𑍇 𑌕𑌾𑌲𑌪𑌾𑌶𑍇𑌨 𑌨𑍀𑌤𑌾 𑌵𑍈𑌵𑌸𑍍𑌵𑌤𑌕𑍍𑌷𑌯𑌮𑍍 ।
𑌸𑌪𑍍𑌤𑌜𑌾𑌤𑌿𑌶𑌤𑌾𑌨𑍍𑌯𑍇𑌵 𑌮𑍃𑌤𑌪𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌤𑍁 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌶𑌃 ॥ 18 ॥
𑌶𑍍𑌵𑌮𑌾𑌂𑌸𑌨𑌿𑌯𑌤𑌾𑌹𑌾𑌰𑌾 𑌮𑍁𑌷𑍍𑌟𑌿𑌕𑌾 𑌨𑌾𑌮 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌘𑍃𑌣𑌾𑌃 ।
𑌵𑌿𑌕𑍃𑌤𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌿𑌰𑍂𑌪𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌲𑍋𑌕𑌾𑌨𑌨𑍁𑌚𑌰𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌿𑌮𑌾𑌨𑍍 ॥ 19 ॥
𑌮𑌹𑍋𑌦𑌯𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌰𑍍𑌮𑌾𑌮𑌦𑍂𑌷𑍍𑌯𑌂 𑌹𑍍𑌯𑌦𑍂𑌷𑌯𑌤𑍍 ।
𑌦𑍂𑌷𑌿𑌤 𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌲𑍋𑌕𑍇𑌷𑍁 𑌨𑌿𑌷𑌾𑌦𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 20 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌤𑌿𑌪𑌾𑌤𑌨𑌿𑌰𑌤𑍋 𑌨𑌿𑌰𑌨𑍁𑌕𑍍𑌰𑍋𑌶𑌤𑌾𑌂 𑌗𑌤𑌃 ।
𑌦𑍀𑌰𑍍𑌘𑌕𑌾𑌲𑌂 𑌮𑌮 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌾𑌦𑍍𑌦𑍁𑌰𑍍𑌗𑌤𑌿𑌂 𑌵𑌰𑍍𑌤𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 21 ॥
𑌏𑌤𑌾𑌵𑌦𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌤𑌪𑌾𑌃 ।
𑌵𑌿𑌰𑌰𑌾𑌮 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍇𑌜𑌾 𑌋𑌷𑌿𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇 𑌮𑌹𑌾𑌮𑍁𑌨𑌿𑌃 ॥ 22 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌬𑌾𑌲𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌏𑌕𑍋𑌨𑌷𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonaṣaṣṭitamassargaḥ |
uktavākyaṃ tu rājānaṃ kṛpayā kuśikātmajaḥ |
abravīnmadhuraṃ vākyaṃ sākṣāccaṇḍālarūpiṇam || 1 ||
aikṣvāka svāgataṃ vatsa jānāmi tvāṃ sudhārmikam |
śaraṇaṃ te bhaviṣyāmi mā bhaiṣīrnṛpapuṅgava || 2 ||
ahamāmantraye sarvānmaharṣīnpuṇyakarmaṇaḥ |
yajñasāhyakarān rājan tato yakṣyasi nirvṛtaḥ || 3 ||
guruśāpakṛtaṃ rūpaṃ yadidaṃ tvayi vartate |
anena saha rūpeṇa saśarīro gamiṣyasi || 4 ||
hastaprāptamahaṃ manye svargaṃ tava narādhipa |
yastvaṃ kauśikamāgamya śaraṇyaṃ śaraṇāgataḥ || 5 ||
evamuktvā mahātejāḥ putrān paramadhārmikān |
vyādideśa mahāprājñān yajñasambhārakāraṇāt || 6 ||
sarvān śiṣyān samāhūya vākyametaduvāca ha |
sarvānṛṣigaṇānvatsā ānayadhvaṃ mamājñayā |
saśiṣyasuhṛdaścaiva sartvija ssabahuśrutān || 7 ||
yadanyo vacanaṃ brūyānmadvākyabalacoditaḥ |
tatsarvamakhilenoktaṃ mamākhyeyamanādṛtam || 8 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā diśo jagmustadājñayā |
ājagmuratha deśebhya ssarvebhyo brahmavādinaḥ || 9 ||
te ca śiṣyāḥ samāgamya muniṃ jvalitatejasam |
ūcuścavacanaṃ sarve sarveṣāṃ brahmavādinām || 10 ||
śrutvā te vacanaṃ sarve samāyānti dvijātayaḥ |
sarvadeśeṣu cāgacchan varjayitvā mahodayam || 11 ||
vāsiṣṭhaṃ tacchataṃ sarvaṃ krodhaparyākulākṣaram |
yadāha vacanaṃ sarvaṃ śṛṇu tvaṃ munipuṅgava || 12 ||
kṣatriyo yājako yasya caṇḍālasya viśeṣataḥ |
kathaṃ sadasi bhoktāro havistasya surarṣayaḥ || 13 ||
brāhmaṇā vā mahātmāno bhuktvā caṇḍālabhojanam |
kathaṃ svargaṃ gamiṣyanti viśvāmitreṇa pālitāḥ || 14 ||
etadvacananaiṣṭhuryamūcu ssaṃraktalocanāḥ |
vāsiṣṭhā muniśārdūla sarve te samahodayāḥ || 15 ||
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā sarveṣāṃ munipuṅgavaḥ |
krodhasaṃraktanayana ssaroṣamidamabravīt || 16 ||
ye dūṣayantyaduṣṭaṃ māṃ tapa ugraṃ samāsthitam |
bhasmībhūtā durātmāno bhaviṣyanti na saṃśayaḥ || 17 ||
adya te kālapāśena nītā vaivasvatakṣayam |
saptajātiśatānyeva mṛtapassantu sarvaśaḥ || 18 ||
śvamāṃsaniyatāhārā muṣṭikā nāma nirghṛṇāḥ |
vikṛtāśca virūpāśca lokānanucarantvimān || 19 ||
mahodayastu durbuddhirmāmadūṣyaṃ hyadūṣayat |
dūṣita ssarvalokeṣu niṣādatvaṃ gamiṣyati || 20 ||
prāṇātipātanirato niranukrośatāṃ gataḥ |
dīrghakālaṃ mama krodhāddurgatiṃ vartayiṣyati || 21 ||
etāvaduktvā vacanaṃ viśvāmitro mahātapāḥ |
virarāma mahātejā ṛṣimadhye mahāmuniḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonaṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ एकोनषष्टितमस्सर्गः ।
उक्तवाक्यं तु राजानं कृपया कुशिकात्मजः ।
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं साक्षाच्चण्डालरूपिणम् ॥ 1 ॥
ऐक्ष्वाक स्वागतं वत्स जानामि त्वां सुधार्मिकम् ।
शरणं ते भविष्यामि मा भैषीर्नृपपुङ्गव ॥ 2 ॥
अहमामन्त्रये सर्वान्महर्षीन्पुण्यकर्मणः ।
यज्ञसाह्यकरान् राजन् ततो यक्ष्यसि निर्वृतः ॥ 3 ॥
गुरुशापकृतं रूपं यदिदं त्वयि वर्तते ।
अनेन सह रूपेण सशरीरो गमिष्यसि ॥ 4 ॥
हस्तप्राप्तमहं मन्ये स्वर्गं तव नराधिप ।
यस्त्वं कौशिकमागम्य शरण्यं शरणागतः ॥ 5 ॥
एवमुक्त्वा महातेजाः पुत्रान् परमधार्मिकान् ।
व्यादिदेश महाप्राज्ञान् यज्ञसम्भारकारणात् ॥ 6 ॥
सर्वान् शिष्यान् समाहूय वाक्यमेतदुवाच ह ।
सर्वानृषिगणान्वत्सा आनयध्वं ममाज्ञया ।
सशिष्यसुहृदश्चैव सर्त्विज स्सबहुश्रुतान् ॥ 7 ॥
यदन्यो वचनं ब्रूयान्मद्वाक्यबलचोदितः ।
तत्सर्वमखिलेनोक्तं ममाख्येयमनादृतम् ॥ 8 ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दिशो जग्मुस्तदाज्ञया ।
आजग्मुरथ देशेभ्य स्सर्वेभ्यो ब्रह्मवादिनः ॥ 9 ॥
ते च शिष्याः समागम्य मुनिं ज्वलिततेजसम् ।
ऊचुश्चवचनं सर्वे सर्वेषां ब्रह्मवादिनाम् ॥ 10 ॥
श्रुत्वा ते वचनं सर्वे समायान्ति द्विजातयः ।
सर्वदेशेषु चागच्छन् वर्जयित्वा महोदयम् ॥ 11 ॥
वासिष्ठं तच्छतं सर्वं क्रोधपर्याकुलाक्षरम् ।
यदाह वचनं सर्वं शृणु त्वं मुनिपुङ्गव ॥ 12 ॥
क्षत्रियो याजको यस्य चण्डालस्य विशेषतः ।
कथं सदसि भोक्तारो हविस्तस्य सुरर्षयः ॥ 13 ॥
ब्राह्मणा वा महात्मानो भुक्त्वा चण्डालभोजनम् ।
कथं स्वर्गं गमिष्यन्ति विश्वामित्रेण पालिताः ॥ 14 ॥
एतद्वचननैष्ठुर्यमूचु स्संरक्तलोचनाः ।
वासिष्ठा मुनिशार्दूल सर्वे ते समहोदयाः ॥ 15 ॥
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा सर्वेषां मुनिपुङ्गवः ।
क्रोधसंरक्तनयन स्सरोषमिदमब्रवीत् ॥ 16 ॥
ये दूषयन्त्यदुष्टं मां तप उग्रं समास्थितम् ।
भस्मीभूता दुरात्मानो भविष्यन्ति न संशयः ॥ 17 ॥
अद्य ते कालपाशेन नीता वैवस्वतक्षयम् ।
सप्तजातिशतान्येव मृतपस्सन्तु सर्वशः ॥ 18 ॥
श्वमांसनियताहारा मुष्टिका नाम निर्घृणाः ।
विकृताश्च विरूपाश्च लोकाननुचरन्त्विमान् ॥ 19 ॥
महोदयस्तु दुर्बुद्धिर्मामदूष्यं ह्यदूषयत् ।
दूषित स्सर्वलोकेषु निषादत्वं गमिष्यति ॥ 20 ॥
प्राणातिपातनिरतो निरनुक्रोशतां गतः ।
दीर्घकालं मम क्रोधाद्दुर्गतिं वर्तयिष्यति ॥ 21 ॥
एतावदुक्त्वा वचनं विश्वामित्रो महातपाः ।
विरराम महातेजा ऋषिमध्ये महामुनिः ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकोनषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonaṣaṣṭitamassargaḥ |
uktavākyaṃ tu rājānaṃ kṛpayā kuśikātmajaḥ |
abravīnmadhuraṃ vākyaṃ sākṣāccaṇḍālarūpiṇam || 1 ||
aikṣvāka svāgataṃ vatsa jānāmi tvāṃ sudhārmikam |
śaraṇaṃ te bhaviṣyāmi mā bhaiṣīrnṛpapuṅgava || 2 ||
ahamāmantraye sarvānmaharṣīnpuṇyakarmaṇaḥ |
yajñasāhyakarān rājan tato yakṣyasi nirvṛtaḥ || 3 ||
guruśāpakṛtaṃ rūpaṃ yadidaṃ tvayi vartate |
anena saha rūpeṇa saśarīro gamiṣyasi || 4 ||
hastaprāptamahaṃ manye svargaṃ tava narādhipa |
yastvaṃ kauśikamāgamya śaraṇyaṃ śaraṇāgataḥ || 5 ||
evamuktvā mahātejāḥ putrān paramadhārmikān |
vyādideśa mahāprājñān yajñasambhārakāraṇāt || 6 ||
sarvān śiṣyān samāhūya vākyametaduvāca ha |
sarvānṛṣigaṇānvatsā ānayadhvaṃ mamājñayā |
saśiṣyasuhṛdaścaiva sartvija ssabahuśrutān || 7 ||
yadanyo vacanaṃ brūyānmadvākyabalacoditaḥ |
tatsarvamakhilenoktaṃ mamākhyeyamanādṛtam || 8 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā diśo jagmustadājñayā |
ājagmuratha deśebhya ssarvebhyo brahmavādinaḥ || 9 ||
te ca śiṣyāḥ samāgamya muniṃ jvalitatejasam |
ūcuścavacanaṃ sarve sarveṣāṃ brahmavādinām || 10 ||
śrutvā te vacanaṃ sarve samāyānti dvijātayaḥ |
sarvadeśeṣu cāgacchan varjayitvā mahodayam || 11 ||
vāsiṣṭhaṃ tacchataṃ sarvaṃ krodhaparyākulākṣaram |
yadāha vacanaṃ sarvaṃ śṛṇu tvaṃ munipuṅgava || 12 ||
kṣatriyo yājako yasya caṇḍālasya viśeṣataḥ |
kathaṃ sadasi bhoktāro havistasya surarṣayaḥ || 13 ||
brāhmaṇā vā mahātmāno bhuktvā caṇḍālabhojanam |
kathaṃ svargaṃ gamiṣyanti viśvāmitreṇa pālitāḥ || 14 ||
etadvacananaiṣṭhuryamūcu ssaṃraktalocanāḥ |
vāsiṣṭhā muniśārdūla sarve te samahodayāḥ || 15 ||
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā sarveṣāṃ munipuṅgavaḥ |
krodhasaṃraktanayana ssaroṣamidamabravīt || 16 ||
ye dūṣayantyaduṣṭaṃ māṃ tapa ugraṃ samāsthitam |
bhasmībhūtā durātmāno bhaviṣyanti na saṃśayaḥ || 17 ||
adya te kālapāśena nītā vaivasvatakṣayam |
saptajātiśatānyeva mṛtapassantu sarvaśaḥ || 18 ||
śvamāṃsaniyatāhārā muṣṭikā nāma nirghṛṇāḥ |
vikṛtāśca virūpāśca lokānanucarantvimān || 19 ||
mahodayastu durbuddhirmāmadūṣyaṃ hyadūṣayat |
dūṣita ssarvalokeṣu niṣādatvaṃ gamiṣyati || 20 ||
prāṇātipātanirato niranukrośatāṃ gataḥ |
dīrghakālaṃ mama krodhāddurgatiṃ vartayiṣyati || 21 ||
etāvaduktvā vacanaṃ viśvāmitro mahātapāḥ |
virarāma mahātejā ṛṣimadhye mahāmuniḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonaṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.