ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਯੋਨਿਰ੍ਮਹਾਨਾਸੀਤ੍ ਕੁਸ਼ੋ ਨਾਮ ਮਹਾਤਪਾਃ ।
ਅਕ੍ਲਿष੍ਟਵ੍ਰਤਧਰ੍ਮਜ੍ਞਃ ਸਜ੍ਜਨਪ੍ਰਤਿਪੂਜਕਃ ॥ 1 ॥
ਸ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਕੁਲੀਨਾਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਾਯਾਂ ਸੁਗੁਣੋਲ੍ਬਣਾਨ੍ ।
ਵੈਦਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਚਤੁਰਸ੍ਸਦृਸ਼ਾਨ੍ ਸੁਤਾਨ੍ ॥ 2 ॥
ਕੁਸ਼ਾਮ੍ਬਂ ਕੁਸ਼ਨਾਭਂ ਚ ਅਧੂਰ੍ਤਰਜਸਂ ਵਸੁਮ੍ ।
ਦੀਪ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਾਨ੍ ਕ੍षਤ੍ਰਧਰ੍ਮਚਿਕੀਰ੍षਯਾ ॥ 3 ॥
ਤਾਨੁਵਾਚ ਕੁਸ਼ਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਾਨ੍ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਃ ।
ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਪਾਲਨਂ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਧਰ੍ਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਥ ਪੁष੍ਕਲਮ੍ ॥ 4 ॥
ऋषੇਸ੍ਤੁ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਲੋਕਸਮ੍ਮਤਾਃ ।
ਨਿਵੇਸ਼ਂ ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਨृਵਰਾਸ੍ਤਦਾ ॥ 5 ॥
ਕੁਸ਼ਾਮ੍ਬਸ੍ਤੁ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਕੌਸ਼ਾਮ੍ਬੀਮਕਰੋਤ੍ਪੁਰੀਮ੍ ।
ਕੁਸ਼ਨਾਭਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪੁਰਂ ਚਕ੍ਰੇ ਮਹੋਦਯਮ੍ ॥ 6 ॥
ਅਧੂਰ੍ਤਰਜਸੋ ਰਾਮ ਧਰ੍ਮਾਰਣ੍ਯਂ ਮਹੀਪਤਿਃ ।
ਚਕ੍ਰੇ ਪੁਰਵਰਂ ਰਾਜਾ ਵਸੁਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਗਿਰਿਵ੍ਰਜਮ੍ ॥ 7 ॥
ਏषਾ ਵਸੁਮਤੀ ਰਾਮ ਵਸੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਏਤੇ ਸ਼ੈਲਵਰਾਃ ਪਞ੍ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ੍ਤੇ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ॥ 8 ॥
ਸੁਮਾਗਧੀ ਨਦੀ ਰਮ੍ਯਾ ਮਗਧਾਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਯਯੌ ।
ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਸ਼ੈਲਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਮਾਲੇਵ ਸ਼ੋਭਤੇ ॥ 9 ॥
ਸੈषਾ ਹਿ ਮਾਗਧੀ ਰਾਮ ਵਸੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਪੂਰ੍ਵਾਭਿਚਰਿਤਾ ਰਾਮ ਸੁਕ੍षੇਤ੍ਰਾ ਸਸ੍ਯਮਾਲਿਨੀ ॥ 10 ॥
ਕੁਸ਼ਨਾਭਸ੍ਤੁ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ਤਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਜਨਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਘृਤਾਚ੍ਯਾਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥ 11 ॥
ਤਾਸ੍ਤੁ ਯੌਵਨਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯੋ ਰੂਪਵਤ੍ਯ ਸ੍ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤਾਃ ।
ਉਦ੍ਯਾਨਭੂਮਿਮਾਗਮ੍ਯ ਪ੍ਰਾਵृषੀਵ ਸ਼ਤਹ੍ਰਦਾਃ ॥ 12 ॥
ਗਾਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਨृਤ੍ਯਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਵਾਦਯਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।
ਆਮੋਦਂ ਪਰਮਂ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਵਰਾਭਰਣਭੂषਿਤਾਃ ॥ 13 ॥
ਅਥ ਤਾਸ਼੍ਚਾਰੁਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗ੍ਯੋ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਾ ਭੁਵਿ ।
ਉਦ੍ਯਾਨਭੂਮਿਮਾਗਮ੍ਯ ਤਾਰਾ ਇਵ ਘਨਾਨ੍ਤਰੇ ॥ 14 ॥
ਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਰੂਪਯੌਵਨਸਂਯੁਤਾਃ ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕੋ ਵਾਯੁਰਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 15 ॥
ਅਹਂ ਵਃ ਕਾਮਯੇ ਸਰ੍ਵਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਮਮ ਭਵਿष੍ਯਥ ।
ਮਾਨੁषਸ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯਤਾਂ ਭਾਵਃ ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਰਵਾਪ੍ਸ੍ਯਥ ॥ 16 ॥
ਚਲਂ ਹਿ ਯੌਵਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਾਨੁषੇषੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।
ਅਕ੍षਯ੍ਯਂ ਯੌਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਅਮਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਥ ॥ 17 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਯੋਰਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਃ ।
ਅਪਹਾਸ੍ਯ ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ਤਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 18 ॥
ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਚਰਸਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਤ੍ਵਂ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ ।
ਪ੍ਰਭਾਵਜ੍ਞਾਃ ਸ੍ਮ ਤੇ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਿਮਸ੍ਮਾਨਵਮਨ੍ਯਸੇ ॥ 19 ॥
ਕੁਸ਼ਨਾਭਸੁਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਮਰ੍ਥਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ ।
ਸ੍ਥਾਨਾਚ੍ਚ੍ਯਾਵਯਿਤੁਂ ਦੇਵਂ ਰਕ੍षਾਮਸ੍ਤੁ ਤਪੋ ਵਯਮ੍ ॥ 20 ॥
ਮਾਭੂਤ੍ਸ ਕਾਲੋ ਦੁਰ੍ਮੇਧਃ ਪਿਤਰਂ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਮ੍ ।
ਨਾਵਮਨ੍ਯਸ੍ਵ ਧਰ੍ਮੇਣ ਸ੍ਵਯਂ ਵਰਮੁਪਾਸ੍ਮਹੇ ॥ 21 ॥
ਪਿਤਾ ਹਿ ਪ੍ਰਭੁਰਸ੍ਮਾਕਂ ਦੈਵਤਂ ਪਰਮਂ ਹਿ ਨਃ ।
ਯਸ੍ਯ ਨੋ ਦਾਸ੍ਯਤਿ ਪਿਤਾ ਸ ਨੋ ਭਰ੍ਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ 22 ॥
ਤਾਸਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਯੁਃ ਪਰਮਕੋਪਨਃ ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਬਭਞ੍ਜ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ ॥ 23 ॥
ਤਾਃ ਕਨ੍ਯਾ ਵਾਯੁਨਾ ਭਗ੍ਨਾ ਵਿਵਿਸ਼ੁਰ੍ਨृਪਤੇਰ੍ਗृਹਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਪਤਨ੍ ਭੁਵਿ ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾਸ੍ਸਲਜ੍ਜਾ ਸ੍ਸਾਸ੍ਰਲੋਚਨਾਃ ॥ 24 ॥
ਸ ਚ ਤਾ ਦਯਿਤਾ ਦੀਨਾਃ ਕਨ੍ਯਾਃ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਾਃ ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਗ੍ਨਾਸ੍ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ ਇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 25 ॥
ਕਿਮਿਦਂ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਃ ਕੋ ਧਰ੍ਮਮਵਮਨ੍ਯਤੇ ।
ਕੁਬ੍ਜਾਃ ਕੇਨ ਕृਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵੇष੍ਟਨ੍ਤ੍ਯੋ ਨਾਭਿਭਾषਥ ।
ਏਵਂ ਰਾਜਾ ਵਿਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਸਮਾਧਿਂ ਸਨ੍ਦਧੇ ਤਤਃ ॥ 26 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvātriṃśassargaḥ |
brahmayonirmahānāsīt kuśo nāma mahātapāḥ |
akliṣṭavratadharmajñaḥ sajjanapratipūjakaḥ || 1 ||
sa mahātmā kulīnāyāṃ yuktāyāṃ suguṇolbaṇān |
vaidarbhyāṃ janayāmāsa caturassadṛśān sutān || 2 ||
kuśāmbaṃ kuśanābhaṃ ca adhūrtarajasaṃ vasum |
dīptiyuktān mahotsāhān kṣatradharmacikīrṣayā || 3 ||
tānuvāca kuśaḥ putrān dharmiṣṭhān satyavādinaḥ |
kriyatāṃ pālanaṃ putrāḥ dharmaṃ prāpsyatha puṣkalam || 4 ||
ṛṣestu vacanaṃ śrutvā catvāro lokasammatāḥ |
niveśaṃ cakrire sarve purāṇāṃ nṛvarāstadā || 5 ||
kuśāmbastu mahātejāḥ kauśāmbīmakarotpurīm |
kuśanābhastu dharmātmā puraṃ cakre mahodayam || 6 ||
adhūrtarajaso rāma dharmāraṇyaṃ mahīpatiḥ |
cakre puravaraṃ rājā vasuścakre girivrajam || 7 ||
eṣā vasumatī rāma vasostasya mahātmanaḥ |
ete śailavarāḥ pañca prakāśante samantataḥ || 8 ||
sumāgadhī nadī ramyā magadhān viśrutāyayau |
pañcānāṃ śailamukhyānāṃ madhye māleva śobhate || 9 ||
saiṣā hi māgadhī rāma vasostasya mahātmanaḥ |
pūrvābhicaritā rāma sukṣetrā sasyamālinī || 10 ||
kuśanābhastu rājarṣiḥ kanyāśatamanuttamam |
janayāmāsa dharmātmā ghṛtācyāṃ raghunandana || 11 ||
tāstu yauvanaśālinyo rūpavatya ssvalaṅkṛtāḥ |
udyānabhūmimāgamya prāvṛṣīva śatahradāḥ || 12 ||
gāyantyo nṛtyamānāśca vādayantyaśca sarvaśaḥ |
āmodaṃ paramaṃ jagmurvarābharaṇabhūṣitāḥ || 13 ||
atha tāścārusarvāṅgyo rūpeṇāpratimā bhuvi |
udyānabhūmimāgamya tārā iva ghanāntare || 14 ||
tāssarvaguṇasampannā rūpayauvanasaṃyutāḥ |
dṛṣṭvā sarvātmako vāyuridaṃ vacanamabravīt || 15 ||
ahaṃ vaḥ kāmaye sarvā bhāryā mama bhaviṣyatha |
mānuṣastyajyatāṃ bhāvaḥ dīrghamāyuravāpsyatha || 16 ||
calaṃ hi yauvanaṃ nityaṃ mānuṣeṣu viśeṣataḥ |
akṣayyaṃ yauvanaṃ prāptāḥ amaryaśca bhaviṣyatha || 17 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā vāyorakliṣṭakarmaṇaḥ |
apahāsya tato vākyaṃ kanyāśatamathābravīt || 18 ||
antaścarasi bhūtānāṃ sarveṣāṃ tvaṃ surottama |
prabhāvajñāḥ sma te sarvāḥ kimasmānavamanyase || 19 ||
kuśanābhasutāssarvāḥ samarthāstvāṃ surottama |
sthānāccyāvayituṃ devaṃ rakṣāmastu tapo vayam || 20 ||
mābhūtsa kālo durmedhaḥ pitaraṃ satyavādinam |
nāvamanyasva dharmeṇa svayaṃ varamupāsmahe || 21 ||
pitā hi prabhurasmākaṃ daivataṃ paramaṃ hi naḥ |
yasya no dāsyati pitā sa no bhartā bhaviṣyati || 22 ||
tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā vāyuḥ paramakopanaḥ |
praviśya sarvagātrāṇi babhañja bhagavān prabhuḥ || 23 ||
tāḥ kanyā vāyunā bhagnā viviśurnṛpatergṛham |
prāpatan bhuvi sambhrāntāssalajjā ssāsralocanāḥ || 24 ||
sa ca tā dayitā dīnāḥ kanyāḥ paramaśobhanāḥ |
dṛṣṭvā bhagnāstadā rājā sambhrānta idamabravīt || 25 ||
kimidaṃ kathyatāṃ putryaḥ ko dharmamavamanyate |
kubjāḥ kena kṛtāḥ sarvā veṣṭantyo nābhibhāṣatha |
evaṃ rājā viniśśvasya samādhiṃ sandadhe tataḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvātriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ द्वात्रिंशस्सर्गः ।
ब्रह्मयोनिर्महानासीत् कुशो नाम महातपाः ।
अक्लिष्टव्रतधर्मज्ञः सज्जनप्रतिपूजकः ॥ 1 ॥
स महात्मा कुलीनायां युक्तायां सुगुणोल्बणान् ।
वैदर्भ्यां जनयामास चतुरस्सदृशान् सुतान् ॥ 2 ॥
कुशाम्बं कुशनाभं च अधूर्तरजसं वसुम् ।
दीप्तियुक्तान् महोत्साहान् क्षत्रधर्मचिकीर्षया ॥ 3 ॥
तानुवाच कुशः पुत्रान् धर्मिष्ठान् सत्यवादिनः ।
क्रियतां पालनं पुत्राः धर्मं प्राप्स्यथ पुष्कलम् ॥ 4 ॥
ऋषेस्तु वचनं श्रुत्वा चत्वारो लोकसम्मताः ।
निवेशं चक्रिरे सर्वे पुराणां नृवरास्तदा ॥ 5 ॥
कुशाम्बस्तु महातेजाः कौशाम्बीमकरोत्पुरीम् ।
कुशनाभस्तु धर्मात्मा पुरं चक्रे महोदयम् ॥ 6 ॥
अधूर्तरजसो राम धर्मारण्यं महीपतिः ।
चक्रे पुरवरं राजा वसुश्चक्रे गिरिव्रजम् ॥ 7 ॥
एषा वसुमती राम वसोस्तस्य महात्मनः ।
एते शैलवराः पञ्च प्रकाशन्ते समन्ततः ॥ 8 ॥
सुमागधी नदी रम्या मगधान् विश्रुताययौ ।
पञ्चानां शैलमुख्यानां मध्ये मालेव शोभते ॥ 9 ॥
सैषा हि मागधी राम वसोस्तस्य महात्मनः ।
पूर्वाभिचरिता राम सुक्षेत्रा सस्यमालिनी ॥ 10 ॥
कुशनाभस्तु राजर्षिः कन्याशतमनुत्तमम् ।
जनयामास धर्मात्मा घृताच्यां रघुनन्दन ॥ 11 ॥
तास्तु यौवनशालिन्यो रूपवत्य स्स्वलङ्कृताः ।
उद्यानभूमिमागम्य प्रावृषीव शतह्रदाः ॥ 12 ॥
गायन्त्यो नृत्यमानाश्च वादयन्त्यश्च सर्वशः ।
आमोदं परमं जग्मुर्वराभरणभूषिताः ॥ 13 ॥
अथ ताश्चारुसर्वाङ्ग्यो रूपेणाप्रतिमा भुवि ।
उद्यानभूमिमागम्य तारा इव घनान्तरे ॥ 14 ॥
तास्सर्वगुणसम्पन्ना रूपयौवनसंयुताः ।
दृष्ट्वा सर्वात्मको वायुरिदं वचनमब्रवीत् ॥ 15 ॥
अहं वः कामये सर्वा भार्या मम भविष्यथ ।
मानुषस्त्यज्यतां भावः दीर्घमायुरवाप्स्यथ ॥ 16 ॥
चलं हि यौवनं नित्यं मानुषेषु विशेषतः ।
अक्षय्यं यौवनं प्राप्ताः अमर्यश्च भविष्यथ ॥ 17 ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वायोरक्लिष्टकर्मणः ।
अपहास्य ततो वाक्यं कन्याशतमथाब्रवीत् ॥ 18 ॥
अन्तश्चरसि भूतानां सर्वेषां त्वं सुरोत्तम ।
प्रभावज्ञाः स्म ते सर्वाः किमस्मानवमन्यसे ॥ 19 ॥
कुशनाभसुतास्सर्वाः समर्थास्त्वां सुरोत्तम ।
स्थानाच्च्यावयितुं देवं रक्षामस्तु तपो वयम् ॥ 20 ॥
माभूत्स कालो दुर्मेधः पितरं सत्यवादिनम् ।
नावमन्यस्व धर्मेण स्वयं वरमुपास्महे ॥ 21 ॥
पिता हि प्रभुरस्माकं दैवतं परमं हि नः ।
यस्य नो दास्यति पिता स नो भर्ता भविष्यति ॥ 22 ॥
तासां तद्वचनं श्रुत्वा वायुः परमकोपनः ।
प्रविश्य सर्वगात्राणि बभञ्ज भगवान् प्रभुः ॥ 23 ॥
ताः कन्या वायुना भग्ना विविशुर्नृपतेर्गृहम् ।
प्रापतन् भुवि सम्भ्रान्तास्सलज्जा स्सास्रलोचनाः ॥ 24 ॥
स च ता दयिता दीनाः कन्याः परमशोभनाः ।
दृष्ट्वा भग्नास्तदा राजा सम्भ्रान्त इदमब्रवीत् ॥ 25 ॥
किमिदं कथ्यतां पुत्र्यः को धर्ममवमन्यते ।
कुब्जाः केन कृताः सर्वा वेष्टन्त्यो नाभिभाषथ ।
एवं राजा विनिश्श्वस्य समाधिं सन्दधे ततः ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे द्वात्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvātriṃśassargaḥ |
brahmayonirmahānāsīt kuśo nāma mahātapāḥ |
akliṣṭavratadharmajñaḥ sajjanapratipūjakaḥ || 1 ||
sa mahātmā kulīnāyāṃ yuktāyāṃ suguṇolbaṇān |
vaidarbhyāṃ janayāmāsa caturassadṛśān sutān || 2 ||
kuśāmbaṃ kuśanābhaṃ ca adhūrtarajasaṃ vasum |
dīptiyuktān mahotsāhān kṣatradharmacikīrṣayā || 3 ||
tānuvāca kuśaḥ putrān dharmiṣṭhān satyavādinaḥ |
kriyatāṃ pālanaṃ putrāḥ dharmaṃ prāpsyatha puṣkalam || 4 ||
ṛṣestu vacanaṃ śrutvā catvāro lokasammatāḥ |
niveśaṃ cakrire sarve purāṇāṃ nṛvarāstadā || 5 ||
kuśāmbastu mahātejāḥ kauśāmbīmakarotpurīm |
kuśanābhastu dharmātmā puraṃ cakre mahodayam || 6 ||
adhūrtarajaso rāma dharmāraṇyaṃ mahīpatiḥ |
cakre puravaraṃ rājā vasuścakre girivrajam || 7 ||
eṣā vasumatī rāma vasostasya mahātmanaḥ |
ete śailavarāḥ pañca prakāśante samantataḥ || 8 ||
sumāgadhī nadī ramyā magadhān viśrutāyayau |
pañcānāṃ śailamukhyānāṃ madhye māleva śobhate || 9 ||
saiṣā hi māgadhī rāma vasostasya mahātmanaḥ |
pūrvābhicaritā rāma sukṣetrā sasyamālinī || 10 ||
kuśanābhastu rājarṣiḥ kanyāśatamanuttamam |
janayāmāsa dharmātmā ghṛtācyāṃ raghunandana || 11 ||
tāstu yauvanaśālinyo rūpavatya ssvalaṅkṛtāḥ |
udyānabhūmimāgamya prāvṛṣīva śatahradāḥ || 12 ||
gāyantyo nṛtyamānāśca vādayantyaśca sarvaśaḥ |
āmodaṃ paramaṃ jagmurvarābharaṇabhūṣitāḥ || 13 ||
atha tāścārusarvāṅgyo rūpeṇāpratimā bhuvi |
udyānabhūmimāgamya tārā iva ghanāntare || 14 ||
tāssarvaguṇasampannā rūpayauvanasaṃyutāḥ |
dṛṣṭvā sarvātmako vāyuridaṃ vacanamabravīt || 15 ||
ahaṃ vaḥ kāmaye sarvā bhāryā mama bhaviṣyatha |
mānuṣastyajyatāṃ bhāvaḥ dīrghamāyuravāpsyatha || 16 ||
calaṃ hi yauvanaṃ nityaṃ mānuṣeṣu viśeṣataḥ |
akṣayyaṃ yauvanaṃ prāptāḥ amaryaśca bhaviṣyatha || 17 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā vāyorakliṣṭakarmaṇaḥ |
apahāsya tato vākyaṃ kanyāśatamathābravīt || 18 ||
antaścarasi bhūtānāṃ sarveṣāṃ tvaṃ surottama |
prabhāvajñāḥ sma te sarvāḥ kimasmānavamanyase || 19 ||
kuśanābhasutāssarvāḥ samarthāstvāṃ surottama |
sthānāccyāvayituṃ devaṃ rakṣāmastu tapo vayam || 20 ||
mābhūtsa kālo durmedhaḥ pitaraṃ satyavādinam |
nāvamanyasva dharmeṇa svayaṃ varamupāsmahe || 21 ||
pitā hi prabhurasmākaṃ daivataṃ paramaṃ hi naḥ |
yasya no dāsyati pitā sa no bhartā bhaviṣyati || 22 ||
tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā vāyuḥ paramakopanaḥ |
praviśya sarvagātrāṇi babhañja bhagavān prabhuḥ || 23 ||
tāḥ kanyā vāyunā bhagnā viviśurnṛpatergṛham |
prāpatan bhuvi sambhrāntāssalajjā ssāsralocanāḥ || 24 ||
sa ca tā dayitā dīnāḥ kanyāḥ paramaśobhanāḥ |
dṛṣṭvā bhagnāstadā rājā sambhrānta idamabravīt || 25 ||
kimidaṃ kathyatāṃ putryaḥ ko dharmamavamanyate |
kubjāḥ kena kṛtāḥ sarvā veṣṭantyo nābhibhāṣatha |
evaṃ rājā viniśśvasya samādhiṃ sandadhe tataḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvātriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.