📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
1.32 ਬਾਲਕਾਣ੍ਡ - ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
1.32 Balakanda - Dvatrimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਯੋਨਿਰ੍ਮਹਾਨਾਸੀਤ੍ ਕੁਸ਼ੋ ਨਾਮ ਮਹਾਤਪਾਃ ।
ਅਕ੍ਲਿष੍ਟਵ੍ਰਤਧਰ੍ਮਜ੍ਞਃ ਸਜ੍ਜਨਪ੍ਰਤਿਪੂਜਕਃ ॥ 1 ॥
ਸ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਕੁਲੀਨਾਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਾਯਾਂ ਸੁਗੁਣੋਲ੍ਬਣਾਨ੍ ।
ਵੈਦਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਚਤੁਰਸ੍ਸਦृਸ਼ਾਨ੍ ਸੁਤਾਨ੍ ॥ 2 ॥
ਕੁਸ਼ਾਮ੍ਬਂ ਕੁਸ਼ਨਾਭਂ ਚ ਅਧੂਰ੍ਤਰਜਸਂ ਵਸੁਮ੍ ।
ਦੀਪ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਾਨ੍ ਕ੍षਤ੍ਰਧਰ੍ਮਚਿਕੀਰ੍षਯਾ ॥ 3 ॥
ਤਾਨੁਵਾਚ ਕੁਸ਼ਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਾਨ੍ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਃ ।
ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਪਾਲਨਂ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਧਰ੍ਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਥ ਪੁष੍ਕਲਮ੍ ॥ 4 ॥
ऋषੇਸ੍ਤੁ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਲੋਕਸਮ੍ਮਤਾਃ ।
ਨਿਵੇਸ਼ਂ ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਨृਵਰਾਸ੍ਤਦਾ ॥ 5 ॥
ਕੁਸ਼ਾਮ੍ਬਸ੍ਤੁ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਕੌਸ਼ਾਮ੍ਬੀਮਕਰੋਤ੍ਪੁਰੀਮ੍ ।
ਕੁਸ਼ਨਾਭਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪੁਰਂ ਚਕ੍ਰੇ ਮਹੋਦਯਮ੍ ॥ 6 ॥
ਅਧੂਰ੍ਤਰਜਸੋ ਰਾਮ ਧਰ੍ਮਾਰਣ੍ਯਂ ਮਹੀਪਤਿਃ ।
ਚਕ੍ਰੇ ਪੁਰਵਰਂ ਰਾਜਾ ਵਸੁਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਗਿਰਿਵ੍ਰਜਮ੍ ॥ 7 ॥
ਏषਾ ਵਸੁਮਤੀ ਰਾਮ ਵਸੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਏਤੇ ਸ਼ੈਲਵਰਾਃ ਪਞ੍ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ੍ਤੇ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ॥ 8 ॥
ਸੁਮਾਗਧੀ ਨਦੀ ਰਮ੍ਯਾ ਮਗਧਾਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਯਯੌ ।
ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਸ਼ੈਲਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਮਾਲੇਵ ਸ਼ੋਭਤੇ ॥ 9 ॥
ਸੈषਾ ਹਿ ਮਾਗਧੀ ਰਾਮ ਵਸੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਪੂਰ੍ਵਾਭਿਚਰਿਤਾ ਰਾਮ ਸੁਕ੍षੇਤ੍ਰਾ ਸਸ੍ਯਮਾਲਿਨੀ ॥ 10 ॥
ਕੁਸ਼ਨਾਭਸ੍ਤੁ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ਤਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਜਨਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਘृਤਾਚ੍ਯਾਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥ 11 ॥
ਤਾਸ੍ਤੁ ਯੌਵਨਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯੋ ਰੂਪਵਤ੍ਯ ਸ੍ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤਾਃ ।
ਉਦ੍ਯਾਨਭੂਮਿਮਾਗਮ੍ਯ ਪ੍ਰਾਵृषੀਵ ਸ਼ਤਹ੍ਰਦਾਃ ॥ 12 ॥
ਗਾਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਨृਤ੍ਯਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਵਾਦਯਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।
ਆਮੋਦਂ ਪਰਮਂ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਵਰਾਭਰਣਭੂषਿਤਾਃ ॥ 13 ॥
ਅਥ ਤਾਸ਼੍ਚਾਰੁਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗ੍ਯੋ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਾ ਭੁਵਿ ।
ਉਦ੍ਯਾਨਭੂਮਿਮਾਗਮ੍ਯ ਤਾਰਾ ਇਵ ਘਨਾਨ੍ਤਰੇ ॥ 14 ॥
ਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਰੂਪਯੌਵਨਸਂਯੁਤਾਃ ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕੋ ਵਾਯੁਰਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 15 ॥
ਅਹਂ ਵਃ ਕਾਮਯੇ ਸਰ੍ਵਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਮਮ ਭਵਿष੍ਯਥ ।
ਮਾਨੁषਸ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯਤਾਂ ਭਾਵਃ ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਰਵਾਪ੍ਸ੍ਯਥ ॥ 16 ॥
ਚਲਂ ਹਿ ਯੌਵਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਾਨੁषੇषੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।
ਅਕ੍षਯ੍ਯਂ ਯੌਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਅਮਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਥ ॥ 17 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਯੋਰਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਃ ।
ਅਪਹਾਸ੍ਯ ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ਤਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 18 ॥
ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਚਰਸਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਤ੍ਵਂ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ ।
ਪ੍ਰਭਾਵਜ੍ਞਾਃ ਸ੍ਮ ਤੇ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਿਮਸ੍ਮਾਨਵਮਨ੍ਯਸੇ ॥ 19 ॥
ਕੁਸ਼ਨਾਭਸੁਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਮਰ੍ਥਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ ।
ਸ੍ਥਾਨਾਚ੍ਚ੍ਯਾਵਯਿਤੁਂ ਦੇਵਂ ਰਕ੍षਾਮਸ੍ਤੁ ਤਪੋ ਵਯਮ੍ ॥ 20 ॥
ਮਾਭੂਤ੍ਸ ਕਾਲੋ ਦੁਰ੍ਮੇਧਃ ਪਿਤਰਂ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਮ੍ ।
ਨਾਵਮਨ੍ਯਸ੍ਵ ਧਰ੍ਮੇਣ ਸ੍ਵਯਂ ਵਰਮੁਪਾਸ੍ਮਹੇ ॥ 21 ॥
ਪਿਤਾ ਹਿ ਪ੍ਰਭੁਰਸ੍ਮਾਕਂ ਦੈਵਤਂ ਪਰਮਂ ਹਿ ਨਃ ।
ਯਸ੍ਯ ਨੋ ਦਾਸ੍ਯਤਿ ਪਿਤਾ ਸ ਨੋ ਭਰ੍ਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ 22 ॥
ਤਾਸਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਯੁਃ ਪਰਮਕੋਪਨਃ ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਬਭਞ੍ਜ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ ॥ 23 ॥
ਤਾਃ ਕਨ੍ਯਾ ਵਾਯੁਨਾ ਭਗ੍ਨਾ ਵਿਵਿਸ਼ੁਰ੍ਨृਪਤੇਰ੍ਗृਹਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਪਤਨ੍ ਭੁਵਿ ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾਸ੍ਸਲਜ੍ਜਾ ਸ੍ਸਾਸ੍ਰਲੋਚਨਾਃ ॥ 24 ॥
ਸ ਚ ਤਾ ਦਯਿਤਾ ਦੀਨਾਃ ਕਨ੍ਯਾਃ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਾਃ ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਗ੍ਨਾਸ੍ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ ਇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 25 ॥
ਕਿਮਿਦਂ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਃ ਕੋ ਧਰ੍ਮਮਵਮਨ੍ਯਤੇ ।
ਕੁਬ੍ਜਾਃ ਕੇਨ ਕृਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵੇष੍ਟਨ੍ਤ੍ਯੋ ਨਾਭਿਭਾषਥ ।
ਏਵਂ ਰਾਜਾ ਵਿਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਸਮਾਧਿਂ ਸਨ੍ਦਧੇ ਤਤਃ ॥ 26 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvātriṃśassargaḥ |
brahmayonirmahānāsīt kuśo nāma mahātapāḥ |
akliṣṭavratadharmajñaḥ sajjanapratipūjakaḥ || 1 ||
sa mahātmā kulīnāyāṃ yuktāyāṃ suguṇolbaṇān |
vaidarbhyāṃ janayāmāsa caturassadṛśān sutān || 2 ||
kuśāmbaṃ kuśanābhaṃ ca adhūrtarajasaṃ vasum |
dīptiyuktān mahotsāhān kṣatradharmacikīrṣayā || 3 ||
tānuvāca kuśaḥ putrān dharmiṣṭhān satyavādinaḥ |
kriyatāṃ pālanaṃ putrāḥ dharmaṃ prāpsyatha puṣkalam || 4 ||
ṛṣestu vacanaṃ śrutvā catvāro lokasammatāḥ |
niveśaṃ cakrire sarve purāṇāṃ nṛvarāstadā || 5 ||
kuśāmbastu mahātejāḥ kauśāmbīmakarotpurīm |
kuśanābhastu dharmātmā puraṃ cakre mahodayam || 6 ||
adhūrtarajaso rāma dharmāraṇyaṃ mahīpatiḥ |
cakre puravaraṃ rājā vasuścakre girivrajam || 7 ||
eṣā vasumatī rāma vasostasya mahātmanaḥ |
ete śailavarāḥ pañca prakāśante samantataḥ || 8 ||
sumāgadhī nadī ramyā magadhān viśrutāyayau |
pañcānāṃ śailamukhyānāṃ madhye māleva śobhate || 9 ||
saiṣā hi māgadhī rāma vasostasya mahātmanaḥ |
pūrvābhicaritā rāma sukṣetrā sasyamālinī || 10 ||
kuśanābhastu rājarṣiḥ kanyāśatamanuttamam |
janayāmāsa dharmātmā ghṛtācyāṃ raghunandana || 11 ||
tāstu yauvanaśālinyo rūpavatya ssvalaṅkṛtāḥ |
udyānabhūmimāgamya prāvṛṣīva śatahradāḥ || 12 ||
gāyantyo nṛtyamānāśca vādayantyaśca sarvaśaḥ |
āmodaṃ paramaṃ jagmurvarābharaṇabhūṣitāḥ || 13 ||
atha tāścārusarvāṅgyo rūpeṇāpratimā bhuvi |
udyānabhūmimāgamya tārā iva ghanāntare || 14 ||
tāssarvaguṇasampannā rūpayauvanasaṃyutāḥ |
dṛṣṭvā sarvātmako vāyuridaṃ vacanamabravīt || 15 ||
ahaṃ vaḥ kāmaye sarvā bhāryā mama bhaviṣyatha |
mānuṣastyajyatāṃ bhāvaḥ dīrghamāyuravāpsyatha || 16 ||
calaṃ hi yauvanaṃ nityaṃ mānuṣeṣu viśeṣataḥ |
akṣayyaṃ yauvanaṃ prāptāḥ amaryaśca bhaviṣyatha || 17 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā vāyorakliṣṭakarmaṇaḥ |
apahāsya tato vākyaṃ kanyāśatamathābravīt || 18 ||
antaścarasi bhūtānāṃ sarveṣāṃ tvaṃ surottama |
prabhāvajñāḥ sma te sarvāḥ kimasmānavamanyase || 19 ||
kuśanābhasutāssarvāḥ samarthāstvāṃ surottama |
sthānāccyāvayituṃ devaṃ rakṣāmastu tapo vayam || 20 ||
mābhūtsa kālo durmedhaḥ pitaraṃ satyavādinam |
nāvamanyasva dharmeṇa svayaṃ varamupāsmahe || 21 ||
pitā hi prabhurasmākaṃ daivataṃ paramaṃ hi naḥ |
yasya no dāsyati pitā sa no bhartā bhaviṣyati || 22 ||
tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā vāyuḥ paramakopanaḥ |
praviśya sarvagātrāṇi babhañja bhagavān prabhuḥ || 23 ||
tāḥ kanyā vāyunā bhagnā viviśurnṛpatergṛham |
prāpatan bhuvi sambhrāntāssalajjā ssāsralocanāḥ || 24 ||
sa ca tā dayitā dīnāḥ kanyāḥ paramaśobhanāḥ |
dṛṣṭvā bhagnāstadā rājā sambhrānta idamabravīt || 25 ||
kimidaṃ kathyatāṃ putryaḥ ko dharmamavamanyate |
kubjāḥ kena kṛtāḥ sarvā veṣṭantyo nābhibhāṣatha |
evaṃ rājā viniśśvasya samādhiṃ sandadhe tataḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvātriṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever