ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ହନୁମାଂସ୍ତତ୍ର ପୁନଃ କୃଷ୍ଣାଜିନାମ୍ବରାମ୍ ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ତାଂ ମହାଭାଗାଂ ତାପସୀଂ ଧର୍ମଚାରିଣୀମ୍ ॥ 1 ॥
ଇଦଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାସ୍ସହସା ବିଲଂ ତିମିରସଂଵୃତମ୍ ।
କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାପରିଶ୍ରାନ୍ତାଃ ପରିଖିନ୍ନାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ॥ 2 ॥
ମହଦ୍ଧରଣ୍ଯା ଵିଵରଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଃ ସ୍ମ ପିପାସିତାଃ ।
ଇମାଂ ସ୍ତ୍ଵେଵଂଵିଧାନ୍ଭାଵାନ୍ଵିଵିଧାନଦ୍ଭୁତୋପମାନ୍ ॥ 3 ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵଯଂ ପ୍ରଵ୍ଯଥିତାସ୍ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତା ନଷ୍ଟଚେତସଃ ।
କସ୍ଯୈତେ କାଞ୍ଚନା ଵୃକ୍ଷାସ୍ତରୁଣାଦିତ୍ଯସନ୍ନିଭାଃ ॥ 4 ॥
ଶୁଚୀନ୍ଯଭ୍ଯଵହାର୍ଯାଣି ମୂଲାନି ଚ ଫଲାନି ଚ ।
କାଞ୍ଚନାନି ଵିମାନାନି ରାଜତାନି ଗୃହାଣି ଚ ॥ 5 ॥
ତପନୀଯଗଵାକ୍ଷାଣି ମଣିଜାଲାଵୃତାନି ଚ ।
ପୁଷ୍ପିତାଃ ଫଲଵନ୍ତଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯାସ୍ସୁରଭିଗନ୍ଧିନଃ ॥ 6 ॥
ଇମେ ଜାମ୍ବୂନଦମଯାଃ ପାଦପାଃ କସ୍ଯ ତେଜସା ।
କାଞ୍ଚନାନି ଚ ପଦ୍ମାନି ଜାତାନି ଵିମଲେ ଜଲେ ॥ 7 ॥
କଥଂ ମତ୍ସ୍ଯାଶ୍ଚ ସୌଵର୍ଣା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସହ କଚ୍ଛପୈଃ ।
ଆତ୍ମାନମନୁଭାଵଂ ଚ କସ୍ଯ ଚୈତତ୍ତପୋବଲମ୍ ॥ 8 ॥
ଅଜାନତାଂ ନ ସ୍ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି ।
ଏଵମୁକ୍ତା ହନୁମତା ତାପସୀ ଧର୍ମଚାରିଣୀ ॥ 9 ॥
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହନୂମନ୍ତଂ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତା ।
ମଯୋ ନାମ ମହାତେଜା ମାଯାଵୀ ଵାନରର୍ଷଭଃ ॥ 10 ॥
ତେନେଦଂ ନିର୍ମିତଂ ସର୍ଵଂ ମାଯଯା କାଞ୍ଚନଂ ଵନମ୍ ।
ପୁରା ଦାନଵମୁଖ୍ଯାନାଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ବଭୂଵ ହ ॥ 11 ॥
ଯେନେଦଂ କାଞ୍ଚନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ନିର୍ମିତଂ ଭଵନୋତ୍ତମମ୍ ।
ସ ତୁ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ମହାଵନେ ॥ 12 ॥
ପିତାମହାଦ୍ଵରଂ ଲେଭେ ସର୍ଵମୌଶନସଂ ଧନମ୍ ।
ଵନଂ ଵିଧାଯ ବଲଵାନ୍ସର୍ଵକାମେଶ୍ଵରସ୍ତଦା ॥ 13 ॥
ଉଵାସ ସୁଖିତଃ କାଲଂ କଞ୍ଚିଦସ୍ମିନ୍ମହାଵନେ ।
ତମପ୍ସରସି ହେମାଯାଂ ସକ୍ତଂ ଦାନଵପୁଙ୍ଗଵମ୍ ॥ 14 ॥
ଵିକ୍ରମ୍ଯୈଵାଶନିଂ ଗୃହ୍ଯ ଜଘାନେତ୍ରଃ ପୁରନ୍ଦରଃ ।
ଇଦଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଣା ଦତ୍ତଂ ହେମାଯୈ ଵନମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 15 ॥
ଶାଶ୍ଵତାଃ କାମଭୋଗଶ୍ଚ ଗୃହଂ ଚେଦଂ ହିରଣ୍ମଯମ୍ ।
ଦୁହିତା ମେରୁସାଵର୍ଣେରହଂ ତସ୍ଯାସ୍ସ୍ଵଯମ୍ପ୍ରଭା ॥ 16 ॥
ଇଦଂ ରକ୍ଷାମି ଭଵନଂ ହେମାଯା ଵାନରୋତ୍ତମ ।
ମମ ପ୍ରିଯସଖୀ ହେମା ନୃତ୍ତଗୀତଵିଶାରଦା ॥ 17 ॥
ତଯା ଦତ୍ତଵରା ଚାସ୍ମି ରକ୍ଷାମି ଭଵନୋତ୍ତମମ୍ ।
କିଂ କାର୍ଯଂ କସ୍ଯ ଵା ହେତୋଃ କାନ୍ତାରାଣି ପ୍ରପଶ୍ଯଥ ॥ 18 ॥
କଥଂ ଚେଦଂ ଵନଂ ଦୁର୍ଗଂ ଯୁଷ୍ମାଭିରୁପଲକ୍ଷିତମ୍ ।
ଇମାନ୍ଯଭ୍ଯଵହାର୍ଯାଣି ମୂଲାନି ଚ ଫଲାନି ଚ ॥ 19 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଏକପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekapañcāśassargaḥ |
ityuktvā hanumāṃstatra punaḥ kṛṣṇājināmbarām |
abravīttāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm || 1 ||
idaṃ praviṣṭāssahasā bilaṃ timirasaṃvṛtam |
kṣutpipāsāpariśrāntāḥ parikhinnāśca sarvaśaḥ || 2 ||
mahaddharaṇyā vivaraṃ praviṣṭāḥ sma pipāsitāḥ |
imāṃ stvevaṃvidhānbhāvānvividhānadbhutopamān || 3 ||
dṛṣṭvā vayaṃ pravyathitāssambhrāntā naṣṭacetasaḥ |
kasyaite kāñcanā vṛkṣāstaruṇādityasannibhāḥ || 4 ||
śucīnyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca |
kāñcanāni vimānāni rājatāni gṛhāṇi ca || 5 ||
tapanīyagavākṣāṇi maṇijālāvṛtāni ca |
puṣpitāḥ phalavantaśca puṇyāssurabhigandhinaḥ || 6 ||
ime jāmbūnadamayāḥ pādapāḥ kasya tejasā |
kāñcanāni ca padmāni jātāni vimale jale || 7 ||
kathaṃ matsyāśca sauvarṇā dṛśyante saha kacchapaiḥ |
ātmānamanubhāvaṃ ca kasya caitattapobalam || 8 ||
ajānatāṃ na ssarveṣāṃ sarvamākhyātumarhasi |
evamuktā hanumatā tāpasī dharmacāriṇī || 9 ||
pratyuvāca hanūmantaṃ sarvabhūtahite ratā |
mayo nāma mahātejā māyāvī vānararṣabhaḥ || 10 ||
tenedaṃ nirmitaṃ sarvaṃ māyayā kāñcanaṃ vanam |
purā dānavamukhyānāṃ viśvakarmā babhūva ha || 11 ||
yenedaṃ kāñcanaṃ divyaṃ nirmitaṃ bhavanottamam |
sa tu varṣasahasrāṇi tapastaptvā mahāvane || 12 ||
pitāmahādvaraṃ lebhe sarvamauśanasaṃ dhanam |
vanaṃ vidhāya balavānsarvakāmeśvarastadā || 13 ||
uvāsa sukhitaḥ kālaṃ kañcidasminmahāvane |
tamapsarasi hemāyāṃ saktaṃ dānavapuṅgavam || 14 ||
vikramyaivāśaniṃ gṛhya jaghānetraḥ purandaraḥ |
idaṃ ca brahmaṇā dattaṃ hemāyai vanamuttamam || 15 ||
śāśvatāḥ kāmabhogaśca gṛhaṃ cedaṃ hiraṇmayam |
duhitā merusāvarṇerahaṃ tasyāssvayamprabhā || 16 ||
idaṃ rakṣāmi bhavanaṃ hemāyā vānarottama |
mama priyasakhī hemā nṛttagītaviśāradā || 17 ||
tayā dattavarā cāsmi rakṣāmi bhavanottamam |
kiṃ kāryaṃ kasya vā hetoḥ kāntārāṇi prapaśyatha || 18 ||
kathaṃ cedaṃ vanaṃ durgaṃ yuṣmābhirupalakṣitam |
imānyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca || 19 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ एकपञ्चाशस्सर्गः ।
इत्युक्त्वा हनुमांस्तत्र पुनः कृष्णाजिनाम्बराम् ।
अब्रवीत्तां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीम् ॥ 1 ॥
इदं प्रविष्टास्सहसा बिलं तिमिरसंवृतम् ।
क्षुत्पिपासापरिश्रान्ताः परिखिन्नाश्च सर्वशः ॥ 2 ॥
महद्धरण्या विवरं प्रविष्टाः स्म पिपासिताः ।
इमां स्त्वेवंविधान्भावान्विविधानद्भुतोपमान् ॥ 3 ॥
दृष्ट्वा वयं प्रव्यथितास्सम्भ्रान्ता नष्टचेतसः ।
कस्यैते काञ्चना वृक्षास्तरुणादित्यसन्निभाः ॥ 4 ॥
शुचीन्यभ्यवहार्याणि मूलानि च फलानि च ।
काञ्चनानि विमानानि राजतानि गृहाणि च ॥ 5 ॥
तपनीयगवाक्षाणि मणिजालावृतानि च ।
पुष्पिताः फलवन्तश्च पुण्यास्सुरभिगन्धिनः ॥ 6 ॥
इमे जाम्बूनदमयाः पादपाः कस्य तेजसा ।
काञ्चनानि च पद्मानि जातानि विमले जले ॥ 7 ॥
कथं मत्स्याश्च सौवर्णा दृश्यन्ते सह कच्छपैः ।
आत्मानमनुभावं च कस्य चैतत्तपोबलम् ॥ 8 ॥
अजानतां न स्सर्वेषां सर्वमाख्यातुमर्हसि ।
एवमुक्ता हनुमता तापसी धर्मचारिणी ॥ 9 ॥
प्रत्युवाच हनूमन्तं सर्वभूतहिते रता ।
मयो नाम महातेजा मायावी वानरर्षभः ॥ 10 ॥
तेनेदं निर्मितं सर्वं मायया काञ्चनं वनम् ।
पुरा दानवमुख्यानां विश्वकर्मा बभूव ह ॥ 11 ॥
येनेदं काञ्चनं दिव्यं निर्मितं भवनोत्तमम् ।
स तु वर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महावने ॥ 12 ॥
पितामहाद्वरं लेभे सर्वमौशनसं धनम् ।
वनं विधाय बलवान्सर्वकामेश्वरस्तदा ॥ 13 ॥
उवास सुखितः कालं कञ्चिदस्मिन्महावने ।
तमप्सरसि हेमायां सक्तं दानवपुङ्गवम् ॥ 14 ॥
विक्रम्यैवाशनिं गृह्य जघानेत्रः पुरन्दरः ।
इदं च ब्रह्मणा दत्तं हेमायै वनमुत्तमम् ॥ 15 ॥
शाश्वताः कामभोगश्च गृहं चेदं हिरण्मयम् ।
दुहिता मेरुसावर्णेरहं तस्यास्स्वयम्प्रभा ॥ 16 ॥
इदं रक्षामि भवनं हेमाया वानरोत्तम ।
मम प्रियसखी हेमा नृत्तगीतविशारदा ॥ 17 ॥
तया दत्तवरा चास्मि रक्षामि भवनोत्तमम् ।
किं कार्यं कस्य वा हेतोः कान्ताराणि प्रपश्यथ ॥ 18 ॥
कथं चेदं वनं दुर्गं युष्माभिरुपलक्षितम् ।
इमान्यभ्यवहार्याणि मूलानि च फलानि च ॥ 19 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे एकपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekapañcāśassargaḥ |
ityuktvā hanumāṃstatra punaḥ kṛṣṇājināmbarām |
abravīttāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm || 1 ||
idaṃ praviṣṭāssahasā bilaṃ timirasaṃvṛtam |
kṣutpipāsāpariśrāntāḥ parikhinnāśca sarvaśaḥ || 2 ||
mahaddharaṇyā vivaraṃ praviṣṭāḥ sma pipāsitāḥ |
imāṃ stvevaṃvidhānbhāvānvividhānadbhutopamān || 3 ||
dṛṣṭvā vayaṃ pravyathitāssambhrāntā naṣṭacetasaḥ |
kasyaite kāñcanā vṛkṣāstaruṇādityasannibhāḥ || 4 ||
śucīnyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca |
kāñcanāni vimānāni rājatāni gṛhāṇi ca || 5 ||
tapanīyagavākṣāṇi maṇijālāvṛtāni ca |
puṣpitāḥ phalavantaśca puṇyāssurabhigandhinaḥ || 6 ||
ime jāmbūnadamayāḥ pādapāḥ kasya tejasā |
kāñcanāni ca padmāni jātāni vimale jale || 7 ||
kathaṃ matsyāśca sauvarṇā dṛśyante saha kacchapaiḥ |
ātmānamanubhāvaṃ ca kasya caitattapobalam || 8 ||
ajānatāṃ na ssarveṣāṃ sarvamākhyātumarhasi |
evamuktā hanumatā tāpasī dharmacāriṇī || 9 ||
pratyuvāca hanūmantaṃ sarvabhūtahite ratā |
mayo nāma mahātejā māyāvī vānararṣabhaḥ || 10 ||
tenedaṃ nirmitaṃ sarvaṃ māyayā kāñcanaṃ vanam |
purā dānavamukhyānāṃ viśvakarmā babhūva ha || 11 ||
yenedaṃ kāñcanaṃ divyaṃ nirmitaṃ bhavanottamam |
sa tu varṣasahasrāṇi tapastaptvā mahāvane || 12 ||
pitāmahādvaraṃ lebhe sarvamauśanasaṃ dhanam |
vanaṃ vidhāya balavānsarvakāmeśvarastadā || 13 ||
uvāsa sukhitaḥ kālaṃ kañcidasminmahāvane |
tamapsarasi hemāyāṃ saktaṃ dānavapuṅgavam || 14 ||
vikramyaivāśaniṃ gṛhya jaghānetraḥ purandaraḥ |
idaṃ ca brahmaṇā dattaṃ hemāyai vanamuttamam || 15 ||
śāśvatāḥ kāmabhogaśca gṛhaṃ cedaṃ hiraṇmayam |
duhitā merusāvarṇerahaṃ tasyāssvayamprabhā || 16 ||
idaṃ rakṣāmi bhavanaṃ hemāyā vānarottama |
mama priyasakhī hemā nṛttagītaviśāradā || 17 ||
tayā dattavarā cāsmi rakṣāmi bhavanottamam |
kiṃ kāryaṃ kasya vā hetoḥ kāntārāṇi prapaśyatha || 18 ||
kathaṃ cedaṃ vanaṃ durgaṃ yuṣmābhirupalakṣitam |
imānyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca || 19 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.