Valmiki Ramayana Kishkindha Kanda Sarga 15 — Oriya Script

⚠️ AI-generated translation — the Marathi meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Marathi

वालीने सुग्रीवाची गर्जना ऐकल्यावर त्याचा मद नष्ट होऊन महान क्रोध उत्पन्न झाला आणि तो तेजहीन होऊन बाहेर पडला. तारेने त्याला स्नेहाने आलिंगन देऊन क्रोध सोडून सकाळी युद्ध करण्याचा सल्ला दिला. तिने सांगितले की सुग्रीव सहाय्याशिवाय नाही; राम आणि लक्ष्मण त्याचे बलवान सहाय्यक आहेत. तिने वालीला सुग्रीवाला युवराज्य अभिषेक करून त्याच्याशी मैत्री करण्याचे आणि वैर सोडण्याचे हितकारक वचन सांगितले, परंतु विनाशकाळ आलेल्या वालीला ते आवडले नाही.

AI-generated · not yet verified

The Marathi meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Odia meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Odia

ଏହି ପାଠ୍ୟରେ ବାଲୀ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ସୁଗ୍ରୀବର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି କ୍ରୋଧରେ ବାହାରକୁ ଡେଇଁପଡ଼ିବା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ତାରା ବାଲୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଏବଂ ପ୍ରଭାତରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ ଯେ ସୁଗ୍ରୀବ ନିରାଶ୍ରୟ ନୁହେଁ, ସେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହାୟକ ପାଇଛି, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତାରା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରି ଶତ୍ରୁତା ପରିତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଲେ। ମାତ୍ର ବିନାଶକାଳ ଆସିଥିବା ବାଲୀଙ୍କୁ ସେହି ହିତକର କଥା ଭଲ ଲାଗିଲା ନାହିଁ।

AI-generated · not yet verified

The Odia meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Gujarati meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Gujarati

આ પ્રકરણ વાલ્મીકિ રામાયણના કિષ્કિંધાકાણ્ડના પંદરમા સર્ગનું છે. તેમાં વાલીએ સુગ્રીવની ગર્જના સાંભળીને ક્રોધિત થઈને બહાર નીકળવાનું અને તારાએ તેને રોકીને હિતકારક વચનો કહેવાનું વર્ણન છે. તારા વાલીને કહે છે કે સુગ્રીવ સહાય વિના આવ્યો નથી, અને રામ તથા લક્ષ્મણ સુગ્રીવના સહાયક છે. તે વાલીને સુગ્રીવ સાથે વૈર છોડીને મિત્રતા ધારણ કરવાની સલાહ આપે છે. પરંતુ કાળે ગ્રસ્ત વાલીને તેનું વચન ગમ્યું નહીં.

AI-generated · not yet verified

The Gujarati meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡମ୍ ।

ଅଥ ପଞ୍ଚଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ।

Shloka 1

ଅଥ ତସ୍ଯ ନିନାଦଂ ତଂ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଶୁଶ୍ରାଵାନ୍ତଃ ପୁର ଗତୋ ଵାଲୀ ଭ୍ରାତୁରମର୍ଷଣଃ ॥ 1 ॥

atha tasya ninādaṃ taṃ sugrīvasya mahātmanaḥ |
śuśrāvāntaḥ pura gato vālī bhrāturamarṣaṇaḥ || 1 ||

પછી અંતઃપુરમાં રહેલા, ભાઈ પ્રત્યે અમર્ષ ધરાવતા વાલીએ મહાત્મા સુગ્રીવના એ ગર્જનાનો શબ્દ સાંભળ્યો. ^AI

मग अंत:पुरात असलेल्या, भावाचा द्वेष करणाऱ्या वालीने महात्मा सुग्रीवाचा तो गर्जना ऐकला. ^AI

ତା'ପରେ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଥିବା ଦ୍ୱେଷପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଲୀ ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବର ସେହି ଗର୍ଜନ ଶୁଣିଲେ ॥ 1 ॥ ^AI

Shloka 2

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତସ୍ଯ ନିନଦଂ ସର୍ଵଭୂତପ୍ରକମ୍ପନମ୍ ।
ମଦଶ୍ଚୈକପଦେ ନଷ୍ଟଃ କ୍ରୋଧଶ୍ଚାପତିତୋ ମହାନ୍ ॥ 2 ॥

śrutvā tu tasya ninadaṃ sarvabhūtaprakampanam |
madaścaikapade naṣṭaḥ krodhaścāpatito mahān || 2 ||

સર્વ પ્રાણીઓને કંપાવનાર એનો નાદ સાંભળીને તેનો મદ એક જ ક્ષણમાં નષ્ટ થઈ ગયો અને મહાન ક્રોધ ઉપજ્યો. ^AI

सर्व प्राण्यांना कंप देणारी त्याची गर्जना ऐकल्यावर त्याचा मद एका क्षणात नष्ट झाला आणि महान क्रोध उत्पन्न झाला. ^AI

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କମ୍ପାଉଥିବା ତାଙ୍କର ସେହି ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ତାଙ୍କର ମଦ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନଷ୍ଟ ହେଲା ଏବଂ ମହାନ୍ କ୍ରୋଧ ଆସିଗଲା ॥ 2 ॥ ^AI

Shloka 3

ସ ତୁ ରୋଷପରୀତାଙ୍ଗୋ ଵାଲୀ ସନ୍ଧ୍ଯାକନକପ୍ରଭଃ ।
ଉପରକ୍ତ ଇଵାଦିତ୍ଯସ୍ସଦ୍ଯୋ ନିଷ୍ପ୍ରଭତାଂ ଗତଃ ॥ 3 ॥

sa tu roṣaparītāṅgo vālī sandhyākanakaprabhaḥ |
uparakta ivādityassadyo niṣprabhatāṃ gataḥ || 3 ||

સંધ્યાકાળના સોનાની જેવી પ્રભા ધરાવતો, ક્રોધથી ભરાયેલા અંગવાળો એ વાલી ગ્રહણગ્રસ્ત સૂર્યની જેમ તરત જ નિષ્પ્રભ થઈ ગયો. ^AI

रागाने व्याप्त शरीर असलेला, संध्याकाळच्या सोन्यासारखा तेजस्वी वाली, ग्रहणग्रस्त सूर्यासारखा तात्काळ तेजहीन झाला. ^AI

କ୍ରୋଧରେ ଆଚ୍ଛନ୍ନ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ, ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳୀନ ସୁନା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସେ ବାଲୀ ଉପରାଗଗ୍ରସ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୋଇଗଲେ ॥ 3 ॥ ^AI

Shloka 4

ଵାଲୀ ଦଂଷ୍ଟ୍ରା କରାଲଃ ତୁ କ୍ରୋଧାଦ୍ ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନି ଲୋଚନଃ ।
ଭାତି ଉତ୍ପତିତ ପଦ୍ମାଭଃ ସମୃଣାଲ ଇଵ ହ୍ରଦଃ ॥ 4 ॥

vālī daṃṣṭrā karālaḥ tu krodhād dīpta agni locanaḥ |
bhāti utpatita padmābhaḥ samṛṇāla iva hradaḥ || 4 ||

દાઢોથી ભયંકર, ક્રોધથી પ્રજ્વલિત અગ્નિ જેવા નેત્રવાળો વાલી, ઉપર ઊઠેલા કમળ જેવો દેખાતો, કમળની દાંડીવાળા સરોવર જેવો શોભે છે. ^AI

दातांनी भयंकर, क्रोधाने जळणाऱ्या अग्नीसारखे डोळे असलेला वाली, उठलेल्या कमळासारखा, मुळासहित सरोवरासारखा शोभत होता. ^AI

ଦନ୍ତରେ ଭୟଙ୍କର ବାଲୀ କ୍ରୋଧରେ ଜଳନ୍ତା ଅଗ୍ନି ପରି ଚକ୍ଷୁବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇ, ଉତ୍ପାଟିତ ପଦ୍ମ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ପଦ୍ମକାଣ୍ଡ ସହିତ ଏକ ସରୋବର ॥ 4 ॥ ^AI

Shloka 5

ଶବ୍ଦଂ ଦୁର୍ମର୍ଷଣଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଷ୍ପପାତ ତତୋ ହରିଃ ।
ଵେଗେନ ଚରଣନ୍ଯାସୈର୍ଦାରଯନ୍ନିଵ ମେଦିନୀମ୍ ॥ 5 ॥

śabdaṃ durmarṣaṇaṃ śrutvā niṣpapāta tato hariḥ |
vegena caraṇanyāsairdārayanniva medinīm || 5 ||

અસહ્ય એ શબ્દ સાંભળીને પછી એ વાનર વેગપૂર્વક પગલાંથી પૃથ્વીને ફાડતો હોય તેમ બહાર નીકળી પડ્યો. ^AI

असह्य तो शब्द ऐकून मग तो वानर पृथ्वी फाडत असल्यासारखा वेगाने पावलांनी बाहेर पडला. ^AI

ଅସହ୍ୟ ସେହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ସେ ବାନର ବାହାରକୁ ଡେଇଁପଡ଼ିଲେ, ବେଗରେ ପାଦ ପକାଇ ପୃଥିବୀକୁ ବିଦାରଣ କରିବା ପରି ॥ 5 ॥ ^AI

Shloka 6

ତଂ ତୁ ତାରା ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସ୍ନେହାଦ୍ଦର୍ଶିତସୌହୃଦାଃ ।
ଉଵାଚ ତ୍ରସ୍ତସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତା ହିତୋଦର୍କମିଦଂ ଵଚଃ ॥ 6 ॥

taṃ tu tārā pariṣvajya snehāddarśitasauhṛdāḥ |
uvāca trastasambhrāntā hitodarkamidaṃ vacaḥ || 6 ||

તારાએ સ્નેહથી તેને ભેટીને, સૌહાર્દ દર્શાવીને, ભયથી ગભરાયેલી થઈને હિતકારક આ વચન કહ્યું. ^AI

तारेने स्नेहाने मैत्री दाखवत त्याला आलिंगन देऊन भयभीत व घाबरलेल्या स्थितीत हितकारक असे हे वचन सांगितले. ^AI

ତାରା ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ ଏବଂ ଭୀତ ଓ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ହିତକର ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ ॥ 6 ॥ ^AI

Shloka 7

ସାଧୁ କ୍ରୋଧମିମଂ ଵୀର ନଦୀଵେଗମିଵାଗତମ୍ ।
ଶଯନାଦୁତ୍ଥିତଃ କାଲ୍ଯଂ ତ୍ଯଜ ଭୁକ୍ତାମିଵ ସ୍ରଜମ୍ ॥ 7 ॥

sādhu krodhamimaṃ vīra nadīvegamivāgatam |
śayanādutthitaḥ kālyaṃ tyaja bhuktāmiva srajam || 7 ||

હે વીર, નદીના પ્રવાહની જેમ આવેલા આ ક્રોધને સારી રીતે છોડી દે; જેમ સવારે ઊઠીને પહેરેલો માળો છોડી દેવાય તેમ. ^AI

हे वीरा, नदीच्या वेगासारखा आलेला हा क्रोध सोड; सकाळी झोपेतून उठल्यावर परिधान केलेली माळ जशी टाकून देतात तसे हा क्रोध टाक. ^AI

ହେ ବୀର, ନଦୀର ପ୍ରବାହ ପରି ଆସୁଥିବା ଏହି କ୍ରୋଧକୁ ଶାନ୍ତ କର; ପ୍ରଭାତରେ ଶଯ୍ୟାରୁ ଉଠି ପିନ୍ଧିଥିବା ମାଳକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା ପରି ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କର ॥ 7 ॥ ^AI

Shloka 8

କାଲ୍ଯମେତେନ ସଙ୍ଗ୍ରାମଂ କରିଷ୍ଯସି ଚ ଵାନର ।
ଵୀର ତେ ଶତ୍ରୁବାହୁଲ୍ଯଂ ଫଲ୍ଗୁତା ଵା ନ ଵିଦ୍ଯତେ ॥ 8 ॥

kālyametena saṅgrāmaṃ kariṣyasi ca vānara |
vīra te śatrubāhulyaṃ phalgutā vā na vidyate || 8 ||

હે વાનર, આજે તું એની સાથે યુદ્ધ કરીશ. હે વીર, તારા શત્રુની બહુલતા કે ફલ્ગુતા (નિર્બળતા) એમાં કંઈ નથી. ^AI

हे वानरा, याच्याशी सकाळी युद्ध करशील; हे वीरा, तुझ्याकडे शत्रूंची अधिकता किंवा दुर्बलता नाही. ^AI

ହେ ବାନର, ପ୍ରଭାତରେ ତୁମେ ଏହା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ; ହେ ବୀର, ତୁମର ଶତ୍ରୁବାହୁଲ୍ୟ କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳତା କିଛି ନାହିଁ ॥ 8 ॥ ^AI

Shloka 9

ସହସା ତଵ ନିଷ୍କ୍ରାମୋ ମମ ତାଵନ୍ନ ରୋଚତେ ।
ଶ୍ରୂଯତାଂ ଚାଭିଧାସ୍ଯାମି ଯନ୍ନିମିତ୍ତଂ ନିଵାର୍ଯସେ ॥ 9 ॥

sahasā tava niṣkrāmo mama tāvanna rocate |
śrūyatāṃ cābhidhāsyāmi yannimittaṃ nivāryase || 9 ||

તારો અચાનક નીકળવો મને અત્યારે ગમતો નથી. સાંભળ, જે કારણસર તને રોકું છું તે કહું છું. ^AI

अचानक तुझा प्रस्थान मला तोपर्यंत आवडत नाही. ऐक, तू का थांबवला जातोस ते मी सांगतो. ^AI

ହେ ବାନର, ତୁମର ଏହି ଆକସ୍ମିକ ବହିର୍ଗମନ ମୋତେ ପ୍ରଥମେ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ। ଶୁଣ, ଯେଉଁ କାରଣରୁ ତୁମକୁ ନିବାରଣ କରାଯାଉଛି, ତାହା ମୁଁ କହିବି। ^AI

Shloka 10

ପୂର୍ଵମାପତିତଃ କ୍ରୋଧାତ୍ସ ତ୍ଵାମାହ୍ଵଯତେ ଯୁଧି ।
ନିଷ୍ପତ୍ଯ ଚ ନିରସ୍ତସ୍ତେ ହନ୍ଯମାନୋ ଦିଶୋ ଗତଃ ॥ 10 ॥

pūrvamāpatitaḥ krodhātsa tvāmāhvayate yudhi |
niṣpatya ca nirastaste hanyamāno diśo gataḥ || 10 ||

પહેલાં ક્રોધથી તારા પર ધસી આવેલો તે તને યુદ્ધમાં લલકારે છે. તારા દ્વારા નીકળીને હાંકી કાઢવામાં આવેલો, મારવામાં આવતો તે દિશાઓમાં ભાગી ગયો હતો. ^AI

पूर्वी रागाने धावून आलेला तो तुला युद्धात आव्हान देतो. पुढे सरसावून तू त्याला हाकलले, आणि मार खात तो दिशा पकडून गेला. ^AI

ପୂର୍ବରୁ କ୍ରୋଧରେ ଆସି ସେ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲା। ତୁମଦ୍ୱାରା ବିତାଡ଼ିତ ଓ ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେ ଦିଗମାନଙ୍କୁ ପଳାଇ ଯାଇଥିଲା। ^AI

Shloka 11

ତ୍ଵଯା ତସ୍ଯ ନିରସ୍ତସ୍ଯ ପୀଡିତସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ ।
ଇହୈତ୍ଯ ପୁନରାହ୍ଵାନଂ ଶଙ୍କାଂ ଜନଯତୀଵ ମେ ॥ 11 ॥

tvayā tasya nirastasya pīḍitasya viśeṣataḥ |
ihaitya punarāhvānaṃ śaṅkāṃ janayatīva me || 11 ||

તારા દ્વારા હાંકી કાઢવામાં આવેલા, ખાસ કરીને પીડિત થયેલા તેના આ અહીં આવીને ફરી લલકારવાથી મને શંકા ઉપજે છે. ^AI

तू हाकललेल्या आणि विशेषतः पीडित झालेल्या त्याचे येथे येऊन पुन्हा आव्हान माझ्या मनात शंका उत्पन्न करत आहे. ^AI

ତୁମଦ୍ୱାରା ବିତାଡ଼ିତ ଓ ବିଶେଷଭାବେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇଥିବା ସେ ପୁନର୍ବାର ଏଠାକୁ ଆସି ଆହ୍ୱାନ କରିବା ମୋ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ^AI

Shloka 12

ଦର୍ପଶ୍ଚ ଵ୍ଯଵସାଯଶ୍ଚ ଯାଦୃଶସ୍ତସ୍ଯ ନର୍ଦତଃ ।
ନିନାଦଶ୍ଚାପି ସଂରମ୍ଭୋ ନୈତଦଲ୍ପଂ ହି କାରଣମ୍ ॥ 12 ॥

darpaśca vyavasāyaśca yādṛśastasya nardataḥ |
ninādaścāpi saṃrambho naitadalpaṃ hi kāraṇam || 12 ||

તે ગર્જના કરતો હોય ત્યારે તેનો જે દર્પ અને દૃઢ નિશ્ચય છે, અને જે નાદ તથા ઉત્સાહ છે, તે નાનું કારણ નથી. ^AI

गर्जना करणाऱ्या त्याचा गर्व, निश्चय, गर्जना आणि उत्साह जसा आहे, तो क्षुल्लक कारण नव्हे. ^AI

ସେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଯେଉଁ ଦର୍ପ ଓ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଦେଖାଯାଉଛି, ସେହି ଗର୍ଜନ ଓ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟ ଅଳ୍ପ କାରଣ ନୁହେଁ। ^AI

Shloka 13

ନାସହାଯମହଂ ମନ୍ଯେ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ତମିହାଗତମ୍ ।
ଅଵଷ୍ଟବ୍ଧସହାଯଶ୍ଚ ଯମାଶ୍ରିତ୍ଯୈଷ ଗର୍ଜତି ॥ 13 ॥

nāsahāyamahaṃ manye sugrīvaṃ tamihāgatam |
avaṣṭabdhasahāyaśca yamāśrityaiṣa garjati || 13 ||

હું માનું છું કે સુગ્રીવ સહાય વિના અહીં આવ્યો નથી. જેનું સહાય બળ આશ્રય લઈને તે ગર્જના કરે છે. ^AI

सुग्रीव येथे आलेला आहे आणि तो सहाय्याशिवाय नाही असे मला वाटते. ज्याचा आश्रय घेऊन हा गर्जना करतो, तो सहाय्याला धरून आहे. ^AI

ସୁଗ୍ରୀବ ଏଠାକୁ ନିରାଶ୍ରୟ ଭାବରେ ଆସିଛି ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରୁନାହିଁ; ସେ ଯାହାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଏହି ଗର୍ଜନ କରୁଛି, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସହାୟକୁ ପାଇଛି। ^AI

Shloka 14

ପ୍ରକୃତ୍ଯା ନିପୁଣଶ୍ଚୈଵ ବୁଦ୍ଧିମାଂଶ୍ଚୈଵ ଵାନରଃ ।
ଅପରୀକ୍ଷିତଵୀର୍ଯେଣ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ସହନୈଷ୍ଯତି ॥ 14 ॥

prakṛtyā nipuṇaścaiva buddhimāṃścaiva vānaraḥ |
aparīkṣitavīryeṇa sugrīvassahanaiṣyati || 14 ||

વાનર સ્વભાવે જ ચતુર અને બુદ્ધિમાન છે. સુગ્રીવ પરીક્ષા ન કરેલા પરાક્રમવાળા સાથે યુદ્ધ નહીં કરે. ^AI

वानर स्वभावतःच चतुर आणि बुद्धिमान आहे. सुग्रीव अपरीक्षित पराक्रम असलेल्याशी युद्ध करू शकेल. ^AI

ସେ ବାନର ସ୍ୱଭାବତଃ ଚତୁର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ଅପରୀକ୍ଷିତ ପରାକ୍ରମୀ ବ୍ୟକ୍ତି ସହିତ ସୁଗ୍ରୀବ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ ନାହିଁ। ^AI

Shloka 15

ପୂର୍ଵମେଵ ମଯା ଵୀର ଶ୍ରୁତଂ କଥଯତୋ ଵଚଃ ।
ଅଙ୍ଗଦସ୍ଯ କୁମାରସ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯାମିତ୍ଵା ହିତଂ ଵଚଃ ॥ 15 ॥

pūrvameva mayā vīra śrutaṃ kathayato vacaḥ |
aṅgadasya kumārasya vakṣyāmitvā hitaṃ vacaḥ || 15 ||

હે વીર, પહેલાં જ મેં કુમાર અંગદના કહેતા વચન સાંભળ્યાં છે. હવે તારું હિત થાય તેવાં વચન કહીશ. ^AI

हे वीर, पूर्वीच मी कुमार अंगद बोलत असताना त्याचे वचन ऐकले आहे. तू जाऊन हिताचे वचन सांग. ^AI

ହେ ବୀର, ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ କୁମାର ଅଙ୍ଗଦ କହୁଥିବା କଥା ଶୁଣିଥିଲି; ଏବେ ତୁମର ହିତକର କଥା କହିବି। ^AI

Shloka 16

ଅଙ୍ଗଦସ୍ତୁ କୁମାରୋଽଯଂ ଵନାନ୍ତମୁପନିର୍ଗତଃ ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତିସ୍ତେନ କଥିତା ଚାରୈ ରାପ୍ତୈର୍ନିଵେଦିତା ॥ 16 ॥

aṅgadastu kumāro'yaṃ vanāntamupanirgataḥ |
pravṛttistena kathitā cārai rāptairniveditā || 16 ||

આ કુમાર અંગદ વનના છેડે નીકળી ગયો છે. તેણે જે બનાવ બન્યો તે કહ્યો, અને વિશ્વાસુ ચારોએ તે જાહેર કર્યો. ^AI

हा कुमार अंगद वनाच्या काठावर निघून गेला आहे. त्याची वृत्ती विश्वासू हेरांनी कथन केली आणि निवेदन केली. ^AI

ଏହି କୁମାର ଅଙ୍ଗଦ ବନାନ୍ତକୁ ବାହାରି ଯାଇଥିଲା; ସେ ଯାହା କହିଲା, ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଚରମାନେ ତାହା ଆସି ଜଣାଇଛନ୍ତି। ^AI

Shloka 17

ଅଯୋଧ୍ଯାଧିପତେଃ ପୁତ୍ରୌ ଶୂରୌ ସମରଦୁର୍ଜଯୌ ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ କୁଲେ ଜାତୌ ପ୍ରଥିତୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ॥ 17 ॥

ayodhyādhipateḥ putrau śūrau samaradurjayau |
ikṣvākūṇāṃ kule jātau prathitau rāmalakṣmaṇau || 17 ||

અયોધ્યાના રાજાના પુત્રો, શૂરવીર અને યુદ્ધમાં દુર્જય, ઇક્ષ્વાકુ કુળમાં જન્મેલા, પ્રખ્યાત રામ અને લક્ષ્મણ. ^AI

अयोध्येच्या राजाचे पुत्र, शूर, युद्धात जिंकण्यास कठीण असे, इक्ष्वाकु कुळात जन्मलेले, प्रसिद्ध राम आणि लक्ष्मण. ^AI

ଅଯୋଧ୍ୟାର ରାଜାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଶୂର ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜେୟ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜାତ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ । ^AI

Shloka 18

ସୁଗ୍ରୀଵପ୍ରିଯକାମାର୍ଥଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ତତ୍ର ଦୁରାସଦୌ ।
ତଵ ଭ୍ରାତୁର୍ହି ଵିଖ୍ଯାତସ୍ସହାଯୋ ରଣକର୍କଶଃ ।
ରାମଃ ପରବଲାମର୍ଦୀ ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିରିଵୋତ୍ଥିତଃ ॥ 18 ॥

sugrīvapriyakāmārthaṃ prāptau tatra durāsadau |
tava bhrāturhi vikhyātassahāyo raṇakarkaśaḥ |
rāmaḥ parabalāmardī yugāntāgnirivotthitaḥ || 18 ||

સુગ્રીવની પ્રિય કામના માટે ત્યાં આવેલા, દુરાસદ (જેની સામે જવું અશક્ય છે) એવા તેઓ; તમારા ભાઈના પ્રખ્યાત સહાયક, યુદ્ધમાં કઠોર, પરબળનો નાશ કરનાર, યુગાન્તની અગ્નિ જેવા પ્રજ્વલિત રામ. ^AI

सुग्रीवाच्या प्रियाच्या इच्छेसाठी तेथे आलेले, दुर्जय, तुझ्या भावाचा खरोखर प्रसिद्ध सहाय्यक, रणात कठोर, राम, शत्रुसैन्याचा नाश करणारा, युगान्तकाळच्या अग्नीसारखा उठलेला. ^AI

ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ହିତ ସାଧନ ପାଇଁ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ, ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଅସହ୍ୟ; ତୁମ ଭ୍ରାତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସହାୟକ, ଯୁଦ୍ଧରେ କଠୋର, ପରବଳକୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କରିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଯୁଗାନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଉତ୍ଥିତ ରାମ । ^AI

Shloka 19

ନିଵାସଵୃକ୍ଷଃ ସାଧୂନାମାପନ୍ନାନାଂ ପରା ଗତିଃ ।
ଆର୍ତାନାଂ ସଂଶ୍ରଯଶ୍ଚୈଵ ଯଶସଶ୍ଚୈକଭାଜନମ୍ ॥ 19 ॥

nivāsavṛkṣaḥ sādhūnāmāpannānāṃ parā gatiḥ |
ārtānāṃ saṃśrayaścaiva yaśasaścaikabhājanam || 19 ||

સાધુઓ માટે નિવાસવૃક્ષ (આશ્રયદાતા), આપત્તિગ્રસ્તો માટે પરમ ગતિ, આર્તજનોના આશ્રય અને યશના એકમાત્ર ભાજન. ^AI

सज्जनांचा निवासवृक्ष, आपत्तीत पडलेल्यांची परम गती, आर्तांचा आश्रय आणि कीर्तीचा एकमेव भागीदार. ^AI

ସାଧୁମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟଦାତା ବୃକ୍ଷ, ଆପନ୍ନମାନଙ୍କର ପରମ ଗତି, ଆର୍ତ୍ତମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଏବଂ ଯଶର ଏକମାତ୍ର ଭାଜନ । ^AI

Shloka 20

ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନୋ ନିଦେଶେ ନିରତଃ ପିତୁଃ ।
ଧାତୂନାମିଵ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରୋ ଗୁଣାନାମାକରୋ ମହାନ୍ ॥ 20 ॥

jñānavijñānasampanno nideśe nirataḥ pituḥ |
dhātūnāmiva śailendro guṇānāmākaro mahān || 20 ||

જ્ઞાન અને વિજ્ઞાનથી સંપન્ન, પિતાના આદેશમાં નિરત, ધાતુઓમાં શૈલેન્દ્ર (પર્વતરાજ) જેવા, ગુણોના મહાન આકર (ખાણ). ^AI

ज्ञान आणि विज्ञानाने संपन्न, पित्याच्या आदेशात तत्पर, धातूंचा पर्वतश्रेष्ठ जसा, तसा गुणांचा महान आकर. ^AI

ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଜ୍ଞାନରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ନିରତ, ଧାତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପର୍ବତରାଜ ପରି, ମହାନ ଗୁଣର ଆକର । ^AI

Shloka 21

ତତ୍କ୍ଷମଂ ନ ଵିରୋଧସ୍ତେ ସହ ତେନ ମହାତ୍ମନା ।
ଦୁର୍ଜଯେନାପ୍ରମେଯେନ ରାମେଣ ରଣକର୍ମସୁ ॥ 21 ॥

tatkṣamaṃ na virodhaste saha tena mahātmanā |
durjayenāprameyena rāmeṇa raṇakarmasu || 21 ||

તેથી તે મહાત્મા સાથે તમારો વિરોધ યોગ્ય નથી; યુદ્ધકર્મોમાં દુર્જય અને અપ્રમેય એવા રામ સાથે. ^AI

म्हणून त्या महात्म्याशी, रणकर्मात दुर्जय आणि अप्रमेय अशा रामाशी तुझा विरोध योग्य नाही. ^AI

ତେଣୁ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ତୁମର ବିରୋଧ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯୁଦ୍ଧକର୍ମରେ ଅଜେୟ ଓ ଅପ୍ରମେୟ ରାମଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ ଉଚିତ ନୁହେଁ । ^AI

Shloka 22

ଶୂର ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ କିଞ୍ଚିନ୍ନ ଚେଚ୍ଛାମ୍ଯଭ୍ଯସୂଯିତୁମ୍ ।
ଶ୍ରୂଯତାଂ କ୍ରିଯତାଂ ଚୈଵ ତଵ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଦ୍ଧିତମ୍ ॥ 22 ॥

śūra vakṣyāmi te kiñcinna cecchāmyabhyasūyitum |
śrūyatāṃ kriyatāṃ caiva tava vakṣyāmi yaddhitam || 22 ||

હે શૂરવીર, હું તમને કંઈક કહીશ, પણ દોષારોપણ કરવા ઇચ્છતો નથી; સાંભળો અને કરો પણ ખરા, કારણ કે હું તમારું હિત કહીશ. ^AI

हे शूर, मी तुला काही सांगणार आहे, पण दोषारोप करू इच्छित नाही. ऐक आणि कर, तुझे हित जे आहे ते मी सांगतो. ^AI

ହେ ଶୂର, ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି କହିବି, ମାତ୍ର ଅପବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ଶୁଣ ଓ କର; ମୁଁ ତୁମର ହିତ କଥା କହିବି । ^AI

Shloka 23

ଯୌଵରାଜ୍ଯେନ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ତୂର୍ଣଂ ସାଧ୍ଵଭିଷେଚଯ ।
ଵିଗ୍ରହଂ ମା କୃଥା ଵୀର ଭ୍ରାତ୍ରା ରାଜନ୍ବଲୀଯସା ॥ 23 ॥

yauvarājyena sugrīvaṃ tūrṇaṃ sādhvabhiṣecaya |
vigrahaṃ mā kṛthā vīra bhrātrā rājanbalīyasā || 23 ||

હે રાજન, સુગ્રીવને ઝડપથી યુવરાજ્યથી સારી રીતે અભિષિક્ત કરો; હે વીર, વધુ બળવાન ભાઈ સાથે વિરોધ ન કરો. ^AI

हे राजा, सुग्रीवाला त्वरित युवराज्याने चांगल्या प्रकारे अभिषेक कर. हे वीर, अधिक बलवान भावाशी संघर्ष करू नकोस. ^AI

ହେ ରାଜନ, ଶୀଘ୍ର ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ୍ୟରେ ଭଲଭାବେ ଅଭିଷେକ କର; ହେ ବୀର, ଅଧିକ ବଳବାନ ଭ୍ରାତାଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ କର ନାହିଁ । ^AI

Shloka 24

ଅହଂ ହି ତେ କ୍ଷମଂ ମନ୍ଯେ ତେନ ରାମେଣ ସୌହୃଦମ୍ ।
ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ଚ ସମ୍ପ୍ରୀତିଂ ଵୈରମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦୂରତଃ ॥ 24 ॥

ahaṃ hi te kṣamaṃ manye tena rāmeṇa sauhṛdam |
sugrīveṇa ca samprītiṃ vairamutsṛjya dūrataḥ || 24 ||

હું તો માનું છું કે તે રામ સાથે મૈત્રી અને સુગ્રીવ સાથે પ્રીતિ યોગ્ય છે, વૈરને દૂરથી ત્યજીને. ^AI

कारण मी तुला योग्य मानतो की, त्या रामाशी मैत्री आणि सुग्रीवाशी प्रीती कर, वैर दूर टाकून. ^AI

ମୁଁ ତ ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ମନେ କରେ ସେହି ରାମଙ୍କ ସହିତ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟ ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପ୍ରୀତି, ଶତ୍ରୁତାକୁ ଦୂରରେ ପରିତ୍ୟାଗ କରି । ^AI

Shloka 25

ଲାଲନୀଯୋ ହି ତେ ଭ୍ରାତା ଯଵୀଯାନେଷ ଵାନରଃ ।
ତତ୍ର ଵା ସନ୍ନିହସ୍ଥୋ ଵା ସର୍ଵଥା ବନ୍ଧୁରେଵ ତେ ॥ 25 ॥

lālanīyo hi te bhrātā yavīyāneṣa vānaraḥ |
tatra vā sannihastho vā sarvathā bandhureva te || 25 ||

આ વાનર તારો નાનો ભાઈ છે, તેને પ્રેમથી રાખવો યોગ્ય છે. તે અહીં હોય કે તારી પાસે હોય, તે સર્વથા તારો સંબંધી જ છે. ^AI

हा तुझा धाकटा भाऊ असलेला वानर तुझ्याकडून प्रेमाने पाळला पाहिजे. तो जवळ असो वा दूर असो, तो सर्व प्रकारे तुझाच बंधु आहे. ^AI

ଏହି ବାନର ତୁମର ସାନ ଭାଇ, ସେ ତ ତୁମର ଲାଳନପାଳନ ଯୋଗ୍ୟ । ସେ ତୁମ ପାଖରେ ଥାଉ କିମ୍ବା ଦୂରରେ ଥାଉ, ସର୍ବଥା ସେ ତୁମର ବନ୍ଧୁ ହିଁ । ^AI

Shloka 26

ନ ହି ତେନ ସମଂ ବନ୍ଧୁଂ ଭୁଵି ପଶ୍ଯାମି କଞ୍ଚନ ॥ 26 ॥

na hi tena samaṃ bandhuṃ bhuvi paśyāmi kañcana || 26 ||

ખરેખર, પૃથ્વી પર તેની સમાન બીજો કોઈ સંબંધી હું જોતો નથી. ^AI

कारण त्याच्यासारखा बंधु मला पृथ्वीवर कोणीही दिसत नाही. ^AI

ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କ ସମାନ ଆଉ କୌଣସି ବନ୍ଧୁ ମୁଁ ଦେଖୁ ନାହିଁ । ^AI

Shloka 27

ଦାନମାନାଦିସତ୍କାରୈଃ କୁରୁଷ୍ଵ ପ୍ରତ୍ଯନନ୍ତରମ୍ ।
ଵୈରମେତତ୍ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତଵ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସ ତିଷ୍ଠତୁ ॥ 27 ॥

dānamānādisatkāraiḥ kuruṣva pratyanantaram |
vairametatsamutsṛjya tava pārśve sa tiṣṭhatu || 27 ||

દાન, માન વગેરે સત્કારોથી તેને તરત જ પોતાની નજીક કરી લે; આ વૈર છોડી દે, તે તારી પાસે રહે. ^AI

दान, मान इत्यादी सत्कारांनी त्याला तुझ्या अगदी जवळ आण. हे वैर सोडून दे, आणि तो तुझ्या पार्श्वी राहू दे. ^AI

ଦାନ, ସମ୍ମାନ ଆଦି ସତ୍କାରଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ତୁମର ଅତି ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ କରି ରଖ । ଏହି ଶତ୍ରୁତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ସେ ତୁମ ପାଶ୍ୱରେ ରହିବା ଉଚିତ । ^AI

Shloka 28

ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵିପୁଲଗ୍ରୀଵସ୍ତଵବନ୍ଧୁସ୍ସଦା ମତଃ ।
ଭ୍ରାତୃସ୍ସୌହୃଦମାଲମ୍ବ ନାନ୍ଯା ଗତିରିହାସ୍ତି ତେ ॥ 28 ॥

sugrīvo vipulagrīvastavabandhussadā mataḥ |
bhrātṛssauhṛdamālamba nānyā gatirihāsti te || 28 ||

વિશાળ ગળાવાળો સુગ્રીવ તારો ભાઈ છે અને સદા તારો હિતકારી મનાય છે. ભાઈ સાથે મિત્રતા ધારણ કર; આ વિષયમાં તારો બીજો કોઈ આધાર નથી. ^AI

विपुलग्रीव असलेला सुग्रीव तुझा बंधु म्हणून सदैव मानला गेला आहे. बंधुभाव धारण कर; येथे तुला दुसरा कोणताही आधार नाही. ^AI

ବିଶାଳ ଗ୍ରୀବାବିଶିଷ୍ଟ ସୁଗ୍ରୀବ ସର୍ବଦା ତୁମର ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ମନେ କର । ଭାଇର ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କର; ଏଠାରେ ତୁମର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଗତି ନାହିଁ । ^AI

Shloka 29

ଯଦି ତେ ମତ୍ପ୍ରିଯଂ କାର୍ଯଂ ଯଦି ଚାଵୈଷି ମାଂ ହିତାମ୍ ।
ଯାଚ୍ଯମାନଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ସାଧୁ ଵାକ୍ଯଂ କୁରୁଷ୍ଵ ମେ ॥ 29 ॥

yadi te matpriyaṃ kāryaṃ yadi cāvaiṣi māṃ hitām |
yācyamānaḥ prayatnena sādhu vākyaṃ kuruṣva me || 29 ||

જો તું મારું પ્રિય કાર્ય કરવા ઈચ્છતો હોય અને જો હું તારું હિત ઈચ્છું છું એમ તું માનતો હોય, તો હું પ્રયત્નપૂર્વક વિનંતી કરું છું, મારું સારું વચન સ્વીકાર. ^AI

जर तुला माझे प्रिय करावयाचे असेल आणि जर तू मला हितकारक मानत असशील, तर मी याचना करत असताना प्रयत्नपूर्वक माझे हितकारक वचन पाळ. ^AI

ଯଦି ମୋହର ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହଁ ଏବଂ ଯଦି ମୁଁ ତୁମର ହିତକାରୀ ବୋଲି ମାନୁଛ, ତେବେ ମୁଁ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ଯାଚନା କରୁଥିବା ଏହି ସାଧୁ ବାକ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କର । ^AI

Shloka 30

ପ୍ରସୀଦ ପଥ୍ଯଂ ଶୃଣୁ ଜଲ୍ପିତଂ ହି ମେ ନ ରୋଷ ମେଵାନୁଵିଧାତୁମର୍ହସି ।
କ୍ଷମୋ ହି ତେ କୋସଲରାଜସୂନୁନା ନ ଵିଗ୍ରହଶ୍ଶକ୍ରସମାନତେଜସା ॥ 30 ॥

prasīda pathyaṃ śṛṇu jalpitaṃ hi me na roṣa mevānuvidhātumarhasi |
kṣamo hi te kosalarājasūnunā na vigrahaśśakrasamānatejasā || 30 ||

પ્રસન્ન થા, મારું હિતકર વચન સાંભળ; ક્રોધને અનુસરવું તને યોગ્ય નથી. ઇન્દ્ર સમાન તેજવાળા કોસલરાજકુમાર (રામ) સાથે તારે વિરોધ કરવો યોગ્ય નથી. ^AI

प्रसन्न हो; माझे हितकारक बोलणे ऐक. रागाने वागणे तुला योग्य नाही. शक्रासारखा तेजस्वी असलेल्या कोसलराजाच्या पुत्राशी तुझे युद्ध करणे तुला शक्य नाही. ^AI

ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ, ମୋର ହିତକର କଥା ଶୁଣ; କ୍ରୋଧକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ କୋସଳରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ସହିତ ତୁମର ବିବାଦ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ । ^AI

Shloka 31

ତଦା ହି ତାରା ହିତମେଵ ଵାକ୍ଯଂ ତଂ ଵାଲିନଂ ପଥ୍ଯମିଦଂ ବଭାଷେ ।
ନ ରୋଚତେ ତଦ୍ଵଚନଂ ହି ତସ୍ଯ କାଲାଭିପନ୍ନସ୍ଯ ଵିନାଶକାଲେ ॥ 31 ॥

tadā hi tārā hitameva vākyaṃ taṃ vālinaṃ pathyamidaṃ babhāṣe |
na rocate tadvacanaṃ hi tasya kālābhipannasya vināśakāle || 31 ||

ત્યારે તારાએ વાલીને આ હિતકર અને પથ્ય વચન કહ્યું. પરંતુ કાળે ગ્રસ્ત થયેલા તેના વિનાશકાળમાં તેનું વચન તેને ગમ્યું નહીં. ^AI

तेव्हा तारेने वालीला हे हितकारक आणि पथ्य असे वचन सांगितले. परंतु विनाशकाळ आलेल्या त्याला ते वचन आवडले नाही. ^AI

ସେତେବେଳେ ତାରା ବାଲିଙ୍କୁ ଏହି ହିତକର ଓ ପଥ୍ୟ ବାକ୍ୟ କହିଥିଲେ । ମାତ୍ର ବିନାଶକାଳ ଆସିଥିବା ସେ ବାଲିଙ୍କୁ ସେହି କଥା ଭଲ ଲାଗିଲା ନାହିଁ । ^AI

ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।

अथ पञ्चदशस्सर्गः ।

अथ तस्य निनादं तं सुग्रीवस्य महात्मनः ।

शुश्रावान्तः पुर गतो वाली भ्रातुरमर्षणः ॥ 1 ॥

श्रुत्वा तु तस्य निनदं सर्वभूतप्रकम्पनम् ।

मदश्चैकपदे नष्टः क्रोधश्चापतितो महान् ॥ 2 ॥

स तु रोषपरीताङ्गो वाली सन्ध्याकनकप्रभः ।

उपरक्त इवादित्यस्सद्यो निष्प्रभतां गतः ॥ 3 ॥

वाली दंष्ट्रा करालः तु क्रोधाद् दीप्त अग्नि लोचनः ।

भाति उत्पतित पद्माभः समृणाल इव ह्रदः ॥ 4 ॥

शब्दं दुर्मर्षणं श्रुत्वा निष्पपात ततो हरिः ।

वेगेन चरणन्यासैर्दारयन्निव मेदिनीम् ॥ 5 ॥

तं तु तारा परिष्वज्य स्नेहाद्दर्शितसौहृदाः ।

उवाच त्रस्तसम्भ्रान्ता हितोदर्कमिदं वचः ॥ 6 ॥

साधु क्रोधमिमं वीर नदीवेगमिवागतम् ।

शयनादुत्थितः काल्यं त्यज भुक्तामिव स्रजम् ॥ 7 ॥

काल्यमेतेन सङ्ग्रामं करिष्यसि च वानर ।

वीर ते शत्रुबाहुल्यं फल्गुता वा न विद्यते ॥ 8 ॥

सहसा तव निष्क्रामो मम तावन्न रोचते ।

श्रूयतां चाभिधास्यामि यन्निमित्तं निवार्यसे ॥ 9 ॥

पूर्वमापतितः क्रोधात्स त्वामाह्वयते युधि ।

निष्पत्य च निरस्तस्ते हन्यमानो दिशो गतः ॥ 10 ॥

त्वया तस्य निरस्तस्य पीडितस्य विशेषतः ।

इहैत्य पुनराह्वानं शङ्कां जनयतीव मे ॥ 11 ॥

दर्पश्च व्यवसायश्च यादृशस्तस्य नर्दतः ।

निनादश्चापि संरम्भो नैतदल्पं हि कारणम् ॥ 12 ॥

नासहायमहं मन्ये सुग्रीवं तमिहागतम् ।

अवष्टब्धसहायश्च यमाश्रित्यैष गर्जति ॥ 13 ॥

प्रकृत्या निपुणश्चैव बुद्धिमांश्चैव वानरः ।

अपरीक्षितवीर्येण सुग्रीवस्सहनैष्यति ॥ 14 ॥

पूर्वमेव मया वीर श्रुतं कथयतो वचः ।

अङ्गदस्य कुमारस्य वक्ष्यामित्वा हितं वचः ॥ 15 ॥

अङ्गदस्तु कुमारोऽयं वनान्तमुपनिर्गतः ।

प्रवृत्तिस्तेन कथिता चारै राप्तैर्निवेदिता ॥ 16 ॥

अयोध्याधिपतेः पुत्रौ शूरौ समरदुर्जयौ ।

इक्ष्वाकूणां कुले जातौ प्रथितौ रामलक्ष्मणौ ॥ 17 ॥

सुग्रीवप्रियकामार्थं प्राप्तौ तत्र दुरासदौ ।

तव भ्रातुर्हि विख्यातस्सहायो रणकर्कशः ।

रामः परबलामर्दी युगान्ताग्निरिवोत्थितः ॥ 18 ॥

निवासवृक्षः साधूनामापन्नानां परा गतिः ।

आर्तानां संश्रयश्चैव यशसश्चैकभाजनम् ॥ 19 ॥

ज्ञानविज्ञानसम्पन्नो निदेशे निरतः पितुः ।

धातूनामिव शैलेन्द्रो गुणानामाकरो महान् ॥ 20 ॥

तत्क्षमं न विरोधस्ते सह तेन महात्मना ।

दुर्जयेनाप्रमेयेन रामेण रणकर्मसु ॥ 21 ॥

शूर वक्ष्यामि ते किञ्चिन्न चेच्छाम्यभ्यसूयितुम् ।

श्रूयतां क्रियतां चैव तव वक्ष्यामि यद्धितम् ॥ 22 ॥

यौवराज्येन सुग्रीवं तूर्णं साध्वभिषेचय ।

विग्रहं मा कृथा वीर भ्रात्रा राजन्बलीयसा ॥ 23 ॥

अहं हि ते क्षमं मन्ये तेन रामेण सौहृदम् ।

सुग्रीवेण च सम्प्रीतिं वैरमुत्सृज्य दूरतः ॥ 24 ॥

लालनीयो हि ते भ्राता यवीयानेष वानरः ।

तत्र वा सन्निहस्थो वा सर्वथा बन्धुरेव ते ॥ 25 ॥

न हि तेन समं बन्धुं भुवि पश्यामि कञ्चन ॥ 26 ॥

दानमानादिसत्कारैः कुरुष्व प्रत्यनन्तरम् ।

वैरमेतत्समुत्सृज्य तव पार्श्वे स तिष्ठतु ॥ 27 ॥

सुग्रीवो विपुलग्रीवस्तवबन्धुस्सदा मतः ।

भ्रातृस्सौहृदमालम्ब नान्या गतिरिहास्ति ते ॥ 28 ॥

यदि ते मत्प्रियं कार्यं यदि चावैषि मां हिताम् ।

याच्यमानः प्रयत्नेन साधु वाक्यं कुरुष्व मे ॥ 29 ॥

प्रसीद पथ्यं शृणु जल्पितं हि मे न रोष मेवानुविधातुमर्हसि ।

क्षमो हि ते कोसलराजसूनुना न विग्रहश्शक्रसमानतेजसा ॥ 30 ॥

तदा हि तारा हितमेव वाक्यं तं वालिनं पथ्यमिदं बभाषे ।

न रोचते तद्वचनं हि तस्य कालाभिपन्नस्य विनाशकाले ॥ 31 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे पञ्चदशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

4.15 କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡ - ପଞ୍ଚଦଶ ସର୍ଗଃ