ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഏകപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ।
ഇത്യുക്ത്വാ ഹനുമാംസ്തത്ര പുനഃ കൃഷ്ണാജിനാമ്ബരാമ് ।
അബ്രവീത്താം മഹാഭാഗാം താപസീം ധര്മചാരിണീമ് ॥ 1 ॥
ഇദം പ്രവിഷ്ടാസ്സഹസാ ബിലം തിമിരസംവൃതമ് ।
ക്ഷുത്പിപാസാപരിശ്രാന്താഃ പരിഖിന്നാശ്ച സര്വശഃ ॥ 2 ॥
മഹദ്ധരണ്യാ വിവരം പ്രവിഷ്ടാഃ സ്മ പിപാസിതാഃ ।
ഇമാം സ്ത്വേവംവിധാന്ഭാവാന്വിവിധാനദ്ഭുതോപമാന് ॥ 3 ॥
ദൃഷ്ട്വാ വയം പ്രവ്യഥിതാസ്സമ്ഭ്രാന്താ നഷ്ടചേതസഃ ।
കസ്യൈതേ കാഞ്ചനാ വൃക്ഷാസ്തരുണാദിത്യസന്നിഭാഃ ॥ 4 ॥
ശുചീന്യഭ്യവഹാര്യാണി മൂലാനി ച ഫലാനി ച ।
കാഞ്ചനാനി വിമാനാനി രാജതാനി ഗൃഹാണി ച ॥ 5 ॥
തപനീയഗവാക്ഷാണി മണിജാലാവൃതാനി ച ।
പുഷ്പിതാഃ ഫലവന്തശ്ച പുണ്യാസ്സുരഭിഗന്ധിനഃ ॥ 6 ॥
ഇമേ ജാമ്ബൂനദമയാഃ പാദപാഃ കസ്യ തേജസാ ।
കാഞ്ചനാനി ച പദ്മാനി ജാതാനി വിമലേ ജലേ ॥ 7 ॥
കഥം മത്സ്യാശ്ച സൌവര്ണാ ദൃശ്യന്തേ സഹ കച്ഛപൈഃ ।
ആത്മാനമനുഭാവം ച കസ്യ ചൈതത്തപോബലമ് ॥ 8 ॥
അജാനതാം ന സ്സര്വേഷാം സര്വമാഖ്യാതുമര്ഹസി ।
ഏവമുക്താ ഹനുമതാ താപസീ ധര്മചാരിണീ ॥ 9 ॥
പ്രത്യുവാച ഹനൂമന്തം സര്വഭൂതഹിതേ രതാ ।
മയോ നാമ മഹാതേജാ മായാവീ വാനരര്ഷഭഃ ॥ 10 ॥
തേനേദം നിര്മിതം സര്വം മായയാ കാഞ്ചനം വനമ് ।
പുരാ ദാനവമുഖ്യാനാം വിശ്വകര്മാ ബഭൂവ ഹ ॥ 11 ॥
യേനേദം കാഞ്ചനം ദിവ്യം നിര്മിതം ഭവനോത്തമമ് ।
സ തു വര്ഷസഹസ്രാണി തപസ്തപ്ത്വാ മഹാവനേ ॥ 12 ॥
പിതാമഹാദ്വരം ലേഭേ സര്വമൌശനസം ധനമ് ।
വനം വിധായ ബലവാന്സര്വകാമേശ്വരസ്തദാ ॥ 13 ॥
ഉവാസ സുഖിതഃ കാലം കഞ്ചിദസ്മിന്മഹാവനേ ।
തമപ്സരസി ഹേമായാം സക്തം ദാനവപുങ്ഗവമ് ॥ 14 ॥
വിക്രമ്യൈവാശനിം ഗൃഹ്യ ജഘാനേത്രഃ പുരന്ദരഃ ।
ഇദം ച ബ്രഹ്മണാ ദത്തം ഹേമായൈ വനമുത്തമമ് ॥ 15 ॥
ശാശ്വതാഃ കാമഭോഗശ്ച ഗൃഹം ചേദം ഹിരണ്മയമ് ।
ദുഹിതാ മേരുസാവര്ണേരഹം തസ്യാസ്സ്വയമ്പ്രഭാ ॥ 16 ॥
ഇദം രക്ഷാമി ഭവനം ഹേമായാ വാനരോത്തമ ।
മമ പ്രിയസഖീ ഹേമാ നൃത്തഗീതവിശാരദാ ॥ 17 ॥
തയാ ദത്തവരാ ചാസ്മി രക്ഷാമി ഭവനോത്തമമ് ।
കിം കാര്യം കസ്യ വാ ഹേതോഃ കാന്താരാണി പ്രപശ്യഥ ॥ 18 ॥
കഥം ചേദം വനം ദുര്ഗം യുഷ്മാഭിരുപലക്ഷിതമ് ।
ഇമാന്യഭ്യവഹാര്യാണി മൂലാനി ച ഫലാനി ച ॥ 19 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ഏകപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekapañcāśassargaḥ |
ityuktvā hanumāṃstatra punaḥ kṛṣṇājināmbarām |
abravīttāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm || 1 ||
idaṃ praviṣṭāssahasā bilaṃ timirasaṃvṛtam |
kṣutpipāsāpariśrāntāḥ parikhinnāśca sarvaśaḥ || 2 ||
mahaddharaṇyā vivaraṃ praviṣṭāḥ sma pipāsitāḥ |
imāṃ stvevaṃvidhānbhāvānvividhānadbhutopamān || 3 ||
dṛṣṭvā vayaṃ pravyathitāssambhrāntā naṣṭacetasaḥ |
kasyaite kāñcanā vṛkṣāstaruṇādityasannibhāḥ || 4 ||
śucīnyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca |
kāñcanāni vimānāni rājatāni gṛhāṇi ca || 5 ||
tapanīyagavākṣāṇi maṇijālāvṛtāni ca |
puṣpitāḥ phalavantaśca puṇyāssurabhigandhinaḥ || 6 ||
ime jāmbūnadamayāḥ pādapāḥ kasya tejasā |
kāñcanāni ca padmāni jātāni vimale jale || 7 ||
kathaṃ matsyāśca sauvarṇā dṛśyante saha kacchapaiḥ |
ātmānamanubhāvaṃ ca kasya caitattapobalam || 8 ||
ajānatāṃ na ssarveṣāṃ sarvamākhyātumarhasi |
evamuktā hanumatā tāpasī dharmacāriṇī || 9 ||
pratyuvāca hanūmantaṃ sarvabhūtahite ratā |
mayo nāma mahātejā māyāvī vānararṣabhaḥ || 10 ||
tenedaṃ nirmitaṃ sarvaṃ māyayā kāñcanaṃ vanam |
purā dānavamukhyānāṃ viśvakarmā babhūva ha || 11 ||
yenedaṃ kāñcanaṃ divyaṃ nirmitaṃ bhavanottamam |
sa tu varṣasahasrāṇi tapastaptvā mahāvane || 12 ||
pitāmahādvaraṃ lebhe sarvamauśanasaṃ dhanam |
vanaṃ vidhāya balavānsarvakāmeśvarastadā || 13 ||
uvāsa sukhitaḥ kālaṃ kañcidasminmahāvane |
tamapsarasi hemāyāṃ saktaṃ dānavapuṅgavam || 14 ||
vikramyaivāśaniṃ gṛhya jaghānetraḥ purandaraḥ |
idaṃ ca brahmaṇā dattaṃ hemāyai vanamuttamam || 15 ||
śāśvatāḥ kāmabhogaśca gṛhaṃ cedaṃ hiraṇmayam |
duhitā merusāvarṇerahaṃ tasyāssvayamprabhā || 16 ||
idaṃ rakṣāmi bhavanaṃ hemāyā vānarottama |
mama priyasakhī hemā nṛttagītaviśāradā || 17 ||
tayā dattavarā cāsmi rakṣāmi bhavanottamam |
kiṃ kāryaṃ kasya vā hetoḥ kāntārāṇi prapaśyatha || 18 ||
kathaṃ cedaṃ vanaṃ durgaṃ yuṣmābhirupalakṣitam |
imānyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca || 19 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ एकपञ्चाशस्सर्गः ।
इत्युक्त्वा हनुमांस्तत्र पुनः कृष्णाजिनाम्बराम् ।
अब्रवीत्तां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीम् ॥ 1 ॥
इदं प्रविष्टास्सहसा बिलं तिमिरसंवृतम् ।
क्षुत्पिपासापरिश्रान्ताः परिखिन्नाश्च सर्वशः ॥ 2 ॥
महद्धरण्या विवरं प्रविष्टाः स्म पिपासिताः ।
इमां स्त्वेवंविधान्भावान्विविधानद्भुतोपमान् ॥ 3 ॥
दृष्ट्वा वयं प्रव्यथितास्सम्भ्रान्ता नष्टचेतसः ।
कस्यैते काञ्चना वृक्षास्तरुणादित्यसन्निभाः ॥ 4 ॥
शुचीन्यभ्यवहार्याणि मूलानि च फलानि च ।
काञ्चनानि विमानानि राजतानि गृहाणि च ॥ 5 ॥
तपनीयगवाक्षाणि मणिजालावृतानि च ।
पुष्पिताः फलवन्तश्च पुण्यास्सुरभिगन्धिनः ॥ 6 ॥
इमे जाम्बूनदमयाः पादपाः कस्य तेजसा ।
काञ्चनानि च पद्मानि जातानि विमले जले ॥ 7 ॥
कथं मत्स्याश्च सौवर्णा दृश्यन्ते सह कच्छपैः ।
आत्मानमनुभावं च कस्य चैतत्तपोबलम् ॥ 8 ॥
अजानतां न स्सर्वेषां सर्वमाख्यातुमर्हसि ।
एवमुक्ता हनुमता तापसी धर्मचारिणी ॥ 9 ॥
प्रत्युवाच हनूमन्तं सर्वभूतहिते रता ।
मयो नाम महातेजा मायावी वानरर्षभः ॥ 10 ॥
तेनेदं निर्मितं सर्वं मायया काञ्चनं वनम् ।
पुरा दानवमुख्यानां विश्वकर्मा बभूव ह ॥ 11 ॥
येनेदं काञ्चनं दिव्यं निर्मितं भवनोत्तमम् ।
स तु वर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महावने ॥ 12 ॥
पितामहाद्वरं लेभे सर्वमौशनसं धनम् ।
वनं विधाय बलवान्सर्वकामेश्वरस्तदा ॥ 13 ॥
उवास सुखितः कालं कञ्चिदस्मिन्महावने ।
तमप्सरसि हेमायां सक्तं दानवपुङ्गवम् ॥ 14 ॥
विक्रम्यैवाशनिं गृह्य जघानेत्रः पुरन्दरः ।
इदं च ब्रह्मणा दत्तं हेमायै वनमुत्तमम् ॥ 15 ॥
शाश्वताः कामभोगश्च गृहं चेदं हिरण्मयम् ।
दुहिता मेरुसावर्णेरहं तस्यास्स्वयम्प्रभा ॥ 16 ॥
इदं रक्षामि भवनं हेमाया वानरोत्तम ।
मम प्रियसखी हेमा नृत्तगीतविशारदा ॥ 17 ॥
तया दत्तवरा चास्मि रक्षामि भवनोत्तमम् ।
किं कार्यं कस्य वा हेतोः कान्ताराणि प्रपश्यथ ॥ 18 ॥
कथं चेदं वनं दुर्गं युष्माभिरुपलक्षितम् ।
इमान्यभ्यवहार्याणि मूलानि च फलानि च ॥ 19 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे एकपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekapañcāśassargaḥ |
ityuktvā hanumāṃstatra punaḥ kṛṣṇājināmbarām |
abravīttāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm || 1 ||
idaṃ praviṣṭāssahasā bilaṃ timirasaṃvṛtam |
kṣutpipāsāpariśrāntāḥ parikhinnāśca sarvaśaḥ || 2 ||
mahaddharaṇyā vivaraṃ praviṣṭāḥ sma pipāsitāḥ |
imāṃ stvevaṃvidhānbhāvānvividhānadbhutopamān || 3 ||
dṛṣṭvā vayaṃ pravyathitāssambhrāntā naṣṭacetasaḥ |
kasyaite kāñcanā vṛkṣāstaruṇādityasannibhāḥ || 4 ||
śucīnyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca |
kāñcanāni vimānāni rājatāni gṛhāṇi ca || 5 ||
tapanīyagavākṣāṇi maṇijālāvṛtāni ca |
puṣpitāḥ phalavantaśca puṇyāssurabhigandhinaḥ || 6 ||
ime jāmbūnadamayāḥ pādapāḥ kasya tejasā |
kāñcanāni ca padmāni jātāni vimale jale || 7 ||
kathaṃ matsyāśca sauvarṇā dṛśyante saha kacchapaiḥ |
ātmānamanubhāvaṃ ca kasya caitattapobalam || 8 ||
ajānatāṃ na ssarveṣāṃ sarvamākhyātumarhasi |
evamuktā hanumatā tāpasī dharmacāriṇī || 9 ||
pratyuvāca hanūmantaṃ sarvabhūtahite ratā |
mayo nāma mahātejā māyāvī vānararṣabhaḥ || 10 ||
tenedaṃ nirmitaṃ sarvaṃ māyayā kāñcanaṃ vanam |
purā dānavamukhyānāṃ viśvakarmā babhūva ha || 11 ||
yenedaṃ kāñcanaṃ divyaṃ nirmitaṃ bhavanottamam |
sa tu varṣasahasrāṇi tapastaptvā mahāvane || 12 ||
pitāmahādvaraṃ lebhe sarvamauśanasaṃ dhanam |
vanaṃ vidhāya balavānsarvakāmeśvarastadā || 13 ||
uvāsa sukhitaḥ kālaṃ kañcidasminmahāvane |
tamapsarasi hemāyāṃ saktaṃ dānavapuṅgavam || 14 ||
vikramyaivāśaniṃ gṛhya jaghānetraḥ purandaraḥ |
idaṃ ca brahmaṇā dattaṃ hemāyai vanamuttamam || 15 ||
śāśvatāḥ kāmabhogaśca gṛhaṃ cedaṃ hiraṇmayam |
duhitā merusāvarṇerahaṃ tasyāssvayamprabhā || 16 ||
idaṃ rakṣāmi bhavanaṃ hemāyā vānarottama |
mama priyasakhī hemā nṛttagītaviśāradā || 17 ||
tayā dattavarā cāsmi rakṣāmi bhavanottamam |
kiṃ kāryaṃ kasya vā hetoḥ kāntārāṇi prapaśyatha || 18 ||
kathaṃ cedaṃ vanaṃ durgaṃ yuṣmābhirupalakṣitam |
imānyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca || 19 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.