4.51 Kishkindhakanda - Ekapanchasha Sargah

ॐ

4.51 കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡ - ഏകപഞ്ചാശ സര്ഗഃ

Valmiki Malayalam

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡമ് ।

അഥ ഏകപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ।

ഇത്യുക്ത്വാ ഹനുമാംസ്തത്ര പുനഃ കൃഷ്ണാജിനാമ്ബരാമ് ।

അബ്രവീത്താം മഹാഭാഗാം താപസീം ധര്മചാരിണീമ് ॥ 1 ॥

ഇദം പ്രവിഷ്ടാസ്സഹസാ ബിലം തിമിരസംവൃതമ് ।

ക്ഷുത്പിപാസാപരിശ്രാന്താഃ പരിഖിന്നാശ്ച സര്വശഃ ॥ 2 ॥

മഹദ്ധരണ്യാ വിവരം പ്രവിഷ്ടാഃ സ്മ പിപാസിതാഃ ।

ഇമാം സ്ത്വേവംവിധാന്ഭാവാന്വിവിധാനദ്ഭുതോപമാന് ॥ 3 ॥

ദൃഷ്ട്വാ വയം പ്രവ്യഥിതാസ്സമ്ഭ്രാന്താ നഷ്ടചേതസഃ ।

കസ്യൈതേ കാഞ്ചനാ വൃക്ഷാസ്തരുണാദിത്യസന്നിഭാഃ ॥ 4 ॥

ശുചീന്യഭ്യവഹാര്യാണി മൂലാനി ച ഫലാനി ച ।

കാഞ്ചനാനി വിമാനാനി രാജതാനി ഗൃഹാണി ച ॥ 5 ॥

തപനീയഗവാക്ഷാണി മണിജാലാവൃതാനി ച ।

പുഷ്പിതാഃ ഫലവന്തശ്ച പുണ്യാസ്സുരഭിഗന്ധിനഃ ॥ 6 ॥

ഇമേ ജാമ്ബൂനദമയാഃ പാദപാഃ കസ്യ തേജസാ ।

കാഞ്ചനാനി ച പദ്മാനി ജാതാനി വിമലേ ജലേ ॥ 7 ॥

കഥം മത്സ്യാശ്ച സൌവര്ണാ ദൃശ്യന്തേ സഹ കച്ഛപൈഃ ।

ആത്മാനമനുഭാവം ച കസ്യ ചൈതത്തപോബലമ് ॥ 8 ॥

അജാനതാം ന സ്സര്വേഷാം സര്വമാഖ്യാതുമര്ഹസി ।

ഏവമുക്താ ഹനുമതാ താപസീ ധര്മചാരിണീ ॥ 9 ॥

പ്രത്യുവാച ഹനൂമന്തം സര്വഭൂതഹിതേ രതാ ।

മയോ നാമ മഹാതേജാ മായാവീ വാനരര്ഷഭഃ ॥ 10 ॥

തേനേദം നിര്മിതം സര്വം മായയാ കാഞ്ചനം വനമ് ।

പുരാ ദാനവമുഖ്യാനാം വിശ്വകര്മാ ബഭൂവ ഹ ॥ 11 ॥

യേനേദം കാഞ്ചനം ദിവ്യം നിര്മിതം ഭവനോത്തമമ് ।

സ തു വര്ഷസഹസ്രാണി തപസ്തപ്ത്വാ മഹാവനേ ॥ 12 ॥

പിതാമഹാദ്വരം ലേഭേ സര്വമൌശനസം ധനമ് ।

വനം വിധായ ബലവാന്സര്വകാമേശ്വരസ്തദാ ॥ 13 ॥

ഉവാസ സുഖിതഃ കാലം കഞ്ചിദസ്മിന്മഹാവനേ ।

തമപ്സരസി ഹേമായാം സക്തം ദാനവപുങ്ഗവമ് ॥ 14 ॥

വിക്രമ്യൈവാശനിം ഗൃഹ്യ ജഘാനേത്രഃ പുരന്ദരഃ ।

ഇദം ച ബ്രഹ്മണാ ദത്തം ഹേമായൈ വനമുത്തമമ് ॥ 15 ॥

ശാശ്വതാഃ കാമഭോഗശ്ച ഗൃഹം ചേദം ഹിരണ്മയമ് ।

ദുഹിതാ മേരുസാവര്ണേരഹം തസ്യാസ്സ്വയമ്പ്രഭാ ॥ 16 ॥

ഇദം രക്ഷാമി ഭവനം ഹേമായാ വാനരോത്തമ ।

മമ പ്രിയസഖീ ഹേമാ നൃത്തഗീതവിശാരദാ ॥ 17 ॥

തയാ ദത്തവരാ ചാസ്മി രക്ഷാമി ഭവനോത്തമമ് ।

കിം കാര്യം കസ്യ വാ ഹേതോഃ കാന്താരാണി പ്രപശ്യഥ ॥ 18 ॥

കഥം ചേദം വനം ദുര്ഗം യുഷ്മാഭിരുപലക്ഷിതമ് ।

ഇമാന്യഭ്യവഹാര്യാണി മൂലാനി ച ഫലാനി ച ॥ 19 ॥

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ഏകപഞ്ചാശസ്സര്ഗഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha ekapañcāśassargaḥ |

ityuktvā hanumāṃstatra punaḥ kṛṣṇājināmbarām |

abravīttāṃ mahābhāgāṃ tāpasīṃ dharmacāriṇīm || 1 ||

idaṃ praviṣṭāssahasā bilaṃ timirasaṃvṛtam |

kṣutpipāsāpariśrāntāḥ parikhinnāśca sarvaśaḥ || 2 ||

mahaddharaṇyā vivaraṃ praviṣṭāḥ sma pipāsitāḥ |

imāṃ stvevaṃvidhānbhāvānvividhānadbhutopamān || 3 ||

dṛṣṭvā vayaṃ pravyathitāssambhrāntā naṣṭacetasaḥ |

kasyaite kāñcanā vṛkṣāstaruṇādityasannibhāḥ || 4 ||

śucīnyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca |

kāñcanāni vimānāni rājatāni gṛhāṇi ca || 5 ||

tapanīyagavākṣāṇi maṇijālāvṛtāni ca |

puṣpitāḥ phalavantaśca puṇyāssurabhigandhinaḥ || 6 ||

ime jāmbūnadamayāḥ pādapāḥ kasya tejasā |

kāñcanāni ca padmāni jātāni vimale jale || 7 ||

kathaṃ matsyāśca sauvarṇā dṛśyante saha kacchapaiḥ |

ātmānamanubhāvaṃ ca kasya caitattapobalam || 8 ||

ajānatāṃ na ssarveṣāṃ sarvamākhyātumarhasi |

evamuktā hanumatā tāpasī dharmacāriṇī || 9 ||

pratyuvāca hanūmantaṃ sarvabhūtahite ratā |

mayo nāma mahātejā māyāvī vānararṣabhaḥ || 10 ||

tenedaṃ nirmitaṃ sarvaṃ māyayā kāñcanaṃ vanam |

purā dānavamukhyānāṃ viśvakarmā babhūva ha || 11 ||

yenedaṃ kāñcanaṃ divyaṃ nirmitaṃ bhavanottamam |

sa tu varṣasahasrāṇi tapastaptvā mahāvane || 12 ||

pitāmahādvaraṃ lebhe sarvamauśanasaṃ dhanam |

vanaṃ vidhāya balavānsarvakāmeśvarastadā || 13 ||

uvāsa sukhitaḥ kālaṃ kañcidasminmahāvane |

tamapsarasi hemāyāṃ saktaṃ dānavapuṅgavam || 14 ||

vikramyaivāśaniṃ gṛhya jaghānetraḥ purandaraḥ |

idaṃ ca brahmaṇā dattaṃ hemāyai vanamuttamam || 15 ||

śāśvatāḥ kāmabhogaśca gṛhaṃ cedaṃ hiraṇmayam |

duhitā merusāvarṇerahaṃ tasyāssvayamprabhā || 16 ||

idaṃ rakṣāmi bhavanaṃ hemāyā vānarottama |

mama priyasakhī hemā nṛttagītaviśāradā || 17 ||

tayā dattavarā cāsmi rakṣāmi bhavanottamam |

kiṃ kāryaṃ kasya vā hetoḥ kāntārāṇi prapaśyatha || 18 ||

kathaṃ cedaṃ vanaṃ durgaṃ yuṣmābhirupalakṣitam |

imānyabhyavahāryāṇi mūlāni ca phalāni ca || 19 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekapañcāśassargaḥ ||