1.47 বালকাণ্ড - সপ্তচত্বারিংশ সর্গঃ

1.47 Balakanda - Saptachatvarimsha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Bengali script
📄 Download PDF
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে বালকাণ্ডম্ ।
অথ সপ্তচত্বারিংশস্সর্গঃ ।
সপ্তধাতু কৃতে গর্ভে দিতিঃ পরমদুঃখিতা ।
সহস্রাক্ষং দুরাধর্ষং বাক্যং সানুনযাঽব্রবীত্ ॥ 1 ॥
মমাপরাধাদ্গর্ভোঽযং সপ্তধা বিফলীকৃতঃ ।
নাপরাধোঽস্তি দেবেশ তবাত্র বলসূদন ॥ 2 ॥
প্রিযং তু কর্তুমিচ্ছামি মম গর্ভবিপর্যযে ।
মরুতাং সপ্তসপ্তানাং স্থানপালা ভবন্ত্বিমে ॥ 3 ॥
বাতস্কন্ধাঃ ইমে সপ্ত চরন্তু দিবি পুত্রক ।
মারুতা ইতি বিখ্যাতা দিব্যরূপা মমাত্মজাঃ ॥ 4 ॥
ব্রহ্মলোকং চরত্বেক ইন্দ্রলোকং তথা¶ঃ ।
দিবি বাযুরিতি খ্যাতস্তৃতীযোঽপি মহাযশাঃ ॥ 5 ॥
চত্বারস্তু সুরশ্রেষ্ঠ দিশো বৈ তব শাসনাত্ ।
সঞ্চরিষ্যন্তু ভদ্রং তে দেবভূতা মমাত্মজাঃ ॥ 6 ॥
তস্যাস্তদ্বচনং শ্রুত্বা সহস্রাক্ষঃ পুরন্দরঃ ।
উবাচ প্রাঞ্জলির্বাক্যং দিতিং বলনিষূদনঃ ॥ 7 ॥
সর্বমেতদ্যথোক্তং তে ভবিষ্যতি ন সংশযঃ ।
বিচরিষ্যন্তি ভদ্রং তে দেবভূতাস্তবাত্মজাঃ ॥ 8 ॥
এবং তৌ নিশ্চযং কৃত্বা মাতাপুত্রৌ তপোবনে ।
জগ্মতুস্ত্রিদিবং রাম কৃতার্থাবিতি নশ্শ্রুতম্ ॥ 9 ॥
এষ দেশস্স কাকুত্স্থ মহেন্দ্রাধ্যুষিতঃ পুরা ।
দিতিং যত্র তপস্সিদ্ধামেবং পরিচচার সঃ ॥ 10 ॥
ইক্ষ্বাকোঽস্তু নরব্যাঘ্র পুত্রঃ পরমধার্মিকঃ ॥ 11 ॥
অলম্বুষাযামুত্পন্নো বিশাল ইতি বিশ্রুতঃ ।
তেন চাসীদিহ স্থানে বিশালেতি পুরী কৃতা ॥ 12 ॥
ইক্ষ্বাকোঽস্তু নরব্যাঘ্র পুত্রঃ পরমধার্মিকঃ ॥ 13 ॥
অলম্বুষাযামুত্পন্নো বিশাল ইতি বিশ্রুতঃ ।
তেন চাসীদিহ স্থানে বিশালেতি পুরী কৃতা ॥ 14 ॥
বিশালস্য সুতো রাম হেমচন্দ্রো মহাবলঃ ।
সুচন্দ্র ইতি বিখ্যাতঃ হেমচন্দ্রাদনন্তরঃ ॥ 15 ॥
সুচন্দ্রতনযো রাম ধূম্রাশ্ব ইতি বিশ্রুতঃ ।
ধূম্রাশ্বতনযশ্চাপি সঞ্জযস্সমপদ্যত ॥ 16 ॥
সঞ্জযস্য সুতশ্শ্রীমান্ সহদেবঃ প্রতাপবান্ ।
কুশাশ্বস্সহদেবস্য পুত্রঃ পরমধার্মিকঃ ॥ 17 ॥
কুশাশ্বস্য মহাতেজা সোমদত্তঃ প্রতাপবান্ ।
সোমদত্তস্য পুত্রস্তু কাকুত্স্থ ইতি বিশ্রুতঃ ॥ 18 ॥
তস্য পুত্রো মহাতেজাঃ সম্প্রত্যেষ পুরীমিমাম্ ।
আবসত্যমরপ্রখ্যস্সুমতির্নাম দুর্জযঃ ॥ 19 ॥
ইক্ষ্বাকোস্তু প্রসাদেন সর্বে বৈশালিকা নৃপাঃ ।
দীর্ঘাযুষো মহাত্মানো বীর্যবন্তস্সুধার্মিকাঃ ॥ 20 ॥
ইহাদ্য রজনীং রাম সুখং বত্স্যামহে বযম্ ।
শ্বঃ প্রভাতে নরশ্রেষ্ঠ জনকং দ্রষ্টুমর্হসি ॥ 21 ॥
সুমতিস্তু মহাতেজা বিশ্বামিত্রমুপাগতম্ ।
শ্রুত্বা নরবরশ্রেষ্ঠঃ প্রত্যুদ্গচ্ছন্মহাযশাঃ ॥ 22 ॥
পূজাং চ পরমাং কৃত্বা সোপাধ্যাযস্সবান্ধবঃ ।
প্রাঞ্জলিঃ কুশলং পৃষ্ট্বা বিশ্বামিত্রমথাব্রবীত্ ॥ 23 ॥
ধন্যোঽস্ম্যনুগৃহীতোঽস্মি যস্য মে বিষযং মুনিঃ ।
সম্প্রাপ্তো দর্শনং চৈব নাস্তি ধন্যতরো মম ॥ 24 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে বালকাণ্ডে সপ্তচত্বারিংশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha saptacatvāriṃśassargaḥ |
saptadhātu kṛte garbhe ditiḥ paramaduḥkhitā |
sahasrākṣaṃ durādharṣaṃ vākyaṃ sānunayā'bravīt || 1 ||
mamāparādhādgarbho'yaṃ saptadhā viphalīkṛtaḥ |
nāparādho'sti deveśa tavātra balasūdana || 2 ||
priyaṃ tu kartumicchāmi mama garbhaviparyaye |
marutāṃ saptasaptānāṃ sthānapālā bhavantvime || 3 ||
vātaskandhāḥ ime sapta carantu divi putraka |
mārutā iti vikhyātā divyarūpā mamātmajāḥ || 4 ||
brahmalokaṃ caratveka indralokaṃ tathā¶ḥ |
divi vāyuriti khyātastṛtīyo'pi mahāyaśāḥ || 5 ||
catvārastu suraśreṣṭha diśo vai tava śāsanāt |
sañcariṣyantu bhadraṃ te devabhūtā mamātmajāḥ || 6 ||
tasyāstadvacanaṃ śrutvā sahasrākṣaḥ purandaraḥ |
uvāca prāñjalirvākyaṃ ditiṃ balaniṣūdanaḥ || 7 ||
sarvametadyathoktaṃ te bhaviṣyati na saṃśayaḥ |
vicariṣyanti bhadraṃ te devabhūtāstavātmajāḥ || 8 ||
evaṃ tau niścayaṃ kṛtvā mātāputrau tapovane |
jagmatustridivaṃ rāma kṛtārthāviti naśśrutam || 9 ||
eṣa deśassa kākutstha mahendrādhyuṣitaḥ purā |
ditiṃ yatra tapassiddhāmevaṃ paricacāra saḥ || 10 ||
ikṣvāko'stu naravyāghra putraḥ paramadhārmikaḥ || 11 ||
alambuṣāyāmutpanno viśāla iti viśrutaḥ |
tena cāsīdiha sthāne viśāleti purī kṛtā || 12 ||
ikṣvāko'stu naravyāghra putraḥ paramadhārmikaḥ || 13 ||
alambuṣāyāmutpanno viśāla iti viśrutaḥ |
tena cāsīdiha sthāne viśāleti purī kṛtā || 14 ||
viśālasya suto rāma hemacandro mahābalaḥ |
sucandra iti vikhyātaḥ hemacandrādanantaraḥ || 15 ||
sucandratanayo rāma dhūmrāśva iti viśrutaḥ |
dhūmrāśvatanayaścāpi sañjayassamapadyata || 16 ||
sañjayasya sutaśśrīmān sahadevaḥ pratāpavān |
kuśāśvassahadevasya putraḥ paramadhārmikaḥ || 17 ||
kuśāśvasya mahātejā somadattaḥ pratāpavān |
somadattasya putrastu kākutstha iti viśrutaḥ || 18 ||
tasya putro mahātejāḥ sampratyeṣa purīmimām |
āvasatyamaraprakhyassumatirnāma durjayaḥ || 19 ||
ikṣvākostu prasādena sarve vaiśālikā nṛpāḥ |
dīrghāyuṣo mahātmāno vīryavantassudhārmikāḥ || 20 ||
ihādya rajanīṃ rāma sukhaṃ vatsyāmahe vayam |
śvaḥ prabhāte naraśreṣṭha janakaṃ draṣṭumarhasi || 21 ||
sumatistu mahātejā viśvāmitramupāgatam |
śrutvā naravaraśreṣṭhaḥ pratyudgacchanmahāyaśāḥ || 22 ||
pūjāṃ ca paramāṃ kṛtvā sopādhyāyassabāndhavaḥ |
prāñjaliḥ kuśalaṃ pṛṣṭvā viśvāmitramathābravīt || 23 ||
dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya me viṣayaṃ muniḥ |
samprāpto darśanaṃ caiva nāsti dhanyataro mama || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ सप्तचत्वारिंशस्सर्गः ।
सप्तधातु कृते गर्भे दितिः परमदुःखिता ।
सहस्राक्षं दुराधर्षं वाक्यं सानुनयाऽब्रवीत् ॥ 1 ॥
ममापराधाद्गर्भोऽयं सप्तधा विफलीकृतः ।
नापराधोऽस्ति देवेश तवात्र बलसूदन ॥ 2 ॥
प्रियं तु कर्तुमिच्छामि मम गर्भविपर्यये ।
मरुतां सप्तसप्तानां स्थानपाला भवन्त्विमे ॥ 3 ॥
वातस्कन्धाः इमे सप्त चरन्तु दिवि पुत्रक ।
मारुता इति विख्याता दिव्यरूपा ममात्मजाः ॥ 4 ॥
ब्रह्मलोकं चरत्वेक इन्द्रलोकं तथा¶ः ।
दिवि वायुरिति ख्यातस्तृतीयोऽपि महायशाः ॥ 5 ॥
चत्वारस्तु सुरश्रेष्ठ दिशो वै तव शासनात् ।
सञ्चरिष्यन्तु भद्रं ते देवभूता ममात्मजाः ॥ 6 ॥
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा सहस्राक्षः पुरन्दरः ।
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं दितिं बलनिषूदनः ॥ 7 ॥
सर्वमेतद्यथोक्तं ते भविष्यति न संशयः ।
विचरिष्यन्ति भद्रं ते देवभूतास्तवात्मजाः ॥ 8 ॥
एवं तौ निश्चयं कृत्वा मातापुत्रौ तपोवने ।
जग्मतुस्त्रिदिवं राम कृतार्थाविति नश्श्रुतम् ॥ 9 ॥
एष देशस्स काकुत्स्थ महेन्द्राध्युषितः पुरा ।
दितिं यत्र तपस्सिद्धामेवं परिचचार सः ॥ 10 ॥
इक्ष्वाकोऽस्तु नरव्याघ्र पुत्रः परमधार्मिकः ॥ 11 ॥
अलम्बुषायामुत्पन्नो विशाल इति विश्रुतः ।
तेन चासीदिह स्थाने विशालेति पुरी कृता ॥ 12 ॥
इक्ष्वाकोऽस्तु नरव्याघ्र पुत्रः परमधार्मिकः ॥ 13 ॥
अलम्बुषायामुत्पन्नो विशाल इति विश्रुतः ।
तेन चासीदिह स्थाने विशालेति पुरी कृता ॥ 14 ॥
विशालस्य सुतो राम हेमचन्द्रो महाबलः ।
सुचन्द्र इति विख्यातः हेमचन्द्रादनन्तरः ॥ 15 ॥
सुचन्द्रतनयो राम धूम्राश्व इति विश्रुतः ।
धूम्राश्वतनयश्चापि सञ्जयस्समपद्यत ॥ 16 ॥
सञ्जयस्य सुतश्श्रीमान् सहदेवः प्रतापवान् ।
कुशाश्वस्सहदेवस्य पुत्रः परमधार्मिकः ॥ 17 ॥
कुशाश्वस्य महातेजा सोमदत्तः प्रतापवान् ।
सोमदत्तस्य पुत्रस्तु काकुत्स्थ इति विश्रुतः ॥ 18 ॥
तस्य पुत्रो महातेजाः सम्प्रत्येष पुरीमिमाम् ।
आवसत्यमरप्रख्यस्सुमतिर्नाम दुर्जयः ॥ 19 ॥
इक्ष्वाकोस्तु प्रसादेन सर्वे वैशालिका नृपाः ।
दीर्घायुषो महात्मानो वीर्यवन्तस्सुधार्मिकाः ॥ 20 ॥
इहाद्य रजनीं राम सुखं वत्स्यामहे वयम् ।
श्वः प्रभाते नरश्रेष्ठ जनकं द्रष्टुमर्हसि ॥ 21 ॥
सुमतिस्तु महातेजा विश्वामित्रमुपागतम् ।
श्रुत्वा नरवरश्रेष्ठः प्रत्युद्गच्छन्महायशाः ॥ 22 ॥
पूजां च परमां कृत्वा सोपाध्यायस्सबान्धवः ।
प्राञ्जलिः कुशलं पृष्ट्वा विश्वामित्रमथाब्रवीत् ॥ 23 ॥
धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे विषयं मुनिः ।
सम्प्राप्तो दर्शनं चैव नास्ति धन्यतरो मम ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्तचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha saptacatvāriṃśassargaḥ |
saptadhātu kṛte garbhe ditiḥ paramaduḥkhitā |
sahasrākṣaṃ durādharṣaṃ vākyaṃ sānunayā'bravīt || 1 ||
mamāparādhādgarbho'yaṃ saptadhā viphalīkṛtaḥ |
nāparādho'sti deveśa tavātra balasūdana || 2 ||
priyaṃ tu kartumicchāmi mama garbhaviparyaye |
marutāṃ saptasaptānāṃ sthānapālā bhavantvime || 3 ||
vātaskandhāḥ ime sapta carantu divi putraka |
mārutā iti vikhyātā divyarūpā mamātmajāḥ || 4 ||
brahmalokaṃ caratveka indralokaṃ tathā¶ḥ |
divi vāyuriti khyātastṛtīyo'pi mahāyaśāḥ || 5 ||
catvārastu suraśreṣṭha diśo vai tava śāsanāt |
sañcariṣyantu bhadraṃ te devabhūtā mamātmajāḥ || 6 ||
tasyāstadvacanaṃ śrutvā sahasrākṣaḥ purandaraḥ |
uvāca prāñjalirvākyaṃ ditiṃ balaniṣūdanaḥ || 7 ||
sarvametadyathoktaṃ te bhaviṣyati na saṃśayaḥ |
vicariṣyanti bhadraṃ te devabhūtāstavātmajāḥ || 8 ||
evaṃ tau niścayaṃ kṛtvā mātāputrau tapovane |
jagmatustridivaṃ rāma kṛtārthāviti naśśrutam || 9 ||
eṣa deśassa kākutstha mahendrādhyuṣitaḥ purā |
ditiṃ yatra tapassiddhāmevaṃ paricacāra saḥ || 10 ||
ikṣvāko'stu naravyāghra putraḥ paramadhārmikaḥ || 11 ||
alambuṣāyāmutpanno viśāla iti viśrutaḥ |
tena cāsīdiha sthāne viśāleti purī kṛtā || 12 ||
ikṣvāko'stu naravyāghra putraḥ paramadhārmikaḥ || 13 ||
alambuṣāyāmutpanno viśāla iti viśrutaḥ |
tena cāsīdiha sthāne viśāleti purī kṛtā || 14 ||
viśālasya suto rāma hemacandro mahābalaḥ |
sucandra iti vikhyātaḥ hemacandrādanantaraḥ || 15 ||
sucandratanayo rāma dhūmrāśva iti viśrutaḥ |
dhūmrāśvatanayaścāpi sañjayassamapadyata || 16 ||
sañjayasya sutaśśrīmān sahadevaḥ pratāpavān |
kuśāśvassahadevasya putraḥ paramadhārmikaḥ || 17 ||
kuśāśvasya mahātejā somadattaḥ pratāpavān |
somadattasya putrastu kākutstha iti viśrutaḥ || 18 ||
tasya putro mahātejāḥ sampratyeṣa purīmimām |
āvasatyamaraprakhyassumatirnāma durjayaḥ || 19 ||
ikṣvākostu prasādena sarve vaiśālikā nṛpāḥ |
dīrghāyuṣo mahātmāno vīryavantassudhārmikāḥ || 20 ||
ihādya rajanīṃ rāma sukhaṃ vatsyāmahe vayam |
śvaḥ prabhāte naraśreṣṭha janakaṃ draṣṭumarhasi || 21 ||
sumatistu mahātejā viśvāmitramupāgatam |
śrutvā naravaraśreṣṭhaḥ pratyudgacchanmahāyaśāḥ || 22 ||
pūjāṃ ca paramāṃ kṛtvā sopādhyāyassabāndhavaḥ |
prāñjaliḥ kuśalaṃ pṛṣṭvā viśvāmitramathābravīt || 23 ||
dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya me viṣayaṃ muniḥ |
samprāpto darśanaṃ caiva nāsti dhanyataro mama || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in