1.30 বালকাণ্ড - ত্রিংশ সর্গঃ

1.30 Balakanda - Trimsha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Bengali script
📄 Download PDF
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে বালকাণ্ডম্ ।
অথ ত্রিংশস্সর্গঃ ।
অথ তৌ দেশকালজ্ঞৌ রাজাপুত্রাবরিন্দমৌ ।
দেশে কালে চ বাক্যজ্ঞাবব্রূতাং কৌশিকং বচঃ ॥ 1 ॥
ভগবন্ শ্রোতুমিচ্ছাবো যস্মিন্ কালে নিশাচরৌ ।
সংরক্ষণীযৌ তৌ ব্রহ্মন্নাতিবর্তেত তত্ক্ষণম্ ॥ 2 ॥
এবং ব্রুবাণৌ কাকুত্স্থৌ ত্বরমাণৌ যুযুত্সযা ।
সর্বে তে মুনযঃ প্রীতাঃ প্রশশংসুর্নৃপাত্মজৌ ॥ 3 ॥
অদ্যপ্রভৃতি ষড্রাত্রং রক্ষতং রাঘবৌ যুবাম্ ।
দীক্ষাং গতো হ্যেষ মুনির্মৌনিত্বং চ গমিষ্যতি ॥ 4 ॥
তৌ তু তদ্বচনং শ্রুত্বা রাজপুত্রৌ যশস্বিনৌ ।
অনিদ্রৌ ষডহোরাত্রং তপোবনমরক্ষতাম্ ॥ 5 ॥
উপাসাঞ্চক্রতুর্বীরৌ যত্তৌ পরমধন্বিনৌ ।
ররক্ষতুর্মুনিবরং বিশ্বামিত্রমরিন্দমৌ ॥ 6 ॥
অথ কালে গতে তস্মিন্ ষষ্ঠেঽহনি সমাগতে ।
সৌমিত্রিমব্রবীদ্রামো যত্তো ভব সমাহিতঃ ॥ 7 ॥
রামস্যৈবং ব্রুবাণস্য ত্বরিতস্য যুযুত্সযা ।
প্রজজ্বাল ততো বেদিস্সোপাধ্যাযপুরোহিতা ॥ 8 ॥
সদর্ভচমসস্রুক্কা সসমিত্কুসুমোচ্চযা ।
বিশ্বামিত্রেণ সহিতা বেদির্জজ্বাল সর্ত্বিজা ॥ 9 ॥
মন্ত্রবচ্চ যথান্যাযং যজ্ঞোঽসৌ সম্প্রবর্ততে ।
আকাশে চ মহান্ শব্দঃ প্রাদুরাসীদ্ভযানকঃ ॥ 10 ॥
আবার্য গগনং মেঘো যথা প্রাবৃষি নির্গতঃ ।
তথামাযাং বিকুর্বাণৌ রাক্ষসাবভ্যধাবতাম্ ॥ 11 ॥
মারীচশ্চ সুবাহুশ্চ তযোরনুচরাশ্চ যে ।
আগম্য ভীমসঙ্কাশা রুধিরৌঘমবাসৃজন্ ॥ 12 ॥
সা তেন রুধিরৌঘেণ বেদির্জজ্বাল মণ্ডিতা ।
সহসাঽভিদ্রুতো রামস্তানপশ্য ত্ততো দিবি ॥ 13 ॥
তাবাপতন্তৌ সহসা দৃষ্ট্বা রাজীবলোচনঃ ।
লক্ষ্মণং ত্বভিসম্প্রেক্ষ্য রামো বচনমব্রবীত্ ॥ 14 ॥
পশ্য লক্ষ্মণ দুর্বৃত্তান্ রাক্ষসান্ পিশিতাশনান্ ।
মানবাস্ত্রসমাধূতাননিলেন যথা ঘনান্ ॥ 15 ॥
মানবং পরমোদারমস্ত্রং পরমভাস্বরম্ ।
চিক্ষেপ পরমক্রুদ্ধো মারীচোরসি রাঘবঃ ॥ 16 ॥
স তেন পরমাস্ত্রেণ মানবেন সমাহিতঃ ।
সম্পূর্ণং যোজনশতং ক্ষিপ্তস্সাগরসম্প্লবে ॥ 17 ॥
বিচেতনং বিঘূর্ণন্তং শীতেষু বলতাডিতম্ ।
নিরস্তং দৃশ্য মারীচং রামো লক্ষ্মণমব্রবীত্ ॥ 18 ॥
পশ্য লক্ষ্মণ শীতেষুং মানবং ধর্মসংহিতম্ ।
মোহযিত্বা নযত্যেনং ন চ প্রাণৈর্ব্যযুজ্যত ॥ 19 ॥
ইমানপি বধিষ্যামি নির্ঘৃণান্ দুষ্টচারিণঃ ।
রাক্ষসান্ পাপকর্মস্থান্ যজ্ঞঘ্নান্ রুধিরাশনান্ ॥ 20 ॥
সঙ্গৃহ্যাস্ত্রং ততো রামো দিব্যমাগ্নেযমদ্ভুতম্ ।
সুবাহূরসি চিক্ষেপ সবিদ্ধঃ প্রাপতদ্ভুবি ॥ 21 ॥
শেষান্ বাযব্যমাদায নিজঘান মহাযশাঃ ।
রাঘবঃ পরমোদারো মুনীনাং মুদমাবহন্ ॥ 22 ॥
স হত্বা রাক্ষসান্ সর্বান্ যজ্ঞঘ্নান্ রঘুনন্দনঃ ।
ঋষিভিঃ পূজিতস্তত্র যথেন্দ্রো বিজযে পুরা ॥ 23 ॥
অথ যজ্ঞে সমাপ্তে তু বিশ্বামিত্রো মহামুনিঃ ।
নিরীতিকা দিশো দৃষ্টবা কাকুত্স্থমিদমব্রবীত্ ॥ 24 ॥
কৃতার্থোঽস্মি মহাবাহো কৃতং গুরুবচস্ত্বযা ।
সিদ্ধাশ্রমমিদং সত্যং কৃতং রাম মহাযশঃ ॥ 25 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে বালকাণ্ডে ত্রিংশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha triṃśassargaḥ |
atha tau deśakālajñau rājāputrāvarindamau |
deśe kāle ca vākyajñāvabrūtāṃ kauśikaṃ vacaḥ || 1 ||
bhagavan śrotumicchāvo yasmin kāle niśācarau |
saṃrakṣaṇīyau tau brahmannātivarteta tatkṣaṇam || 2 ||
evaṃ bruvāṇau kākutsthau tvaramāṇau yuyutsayā |
sarve te munayaḥ prītāḥ praśaśaṃsurnṛpātmajau || 3 ||
adyaprabhṛti ṣaḍrātraṃ rakṣataṃ rāghavau yuvām |
dīkṣāṃ gato hyeṣa munirmaunitvaṃ ca gamiṣyati || 4 ||
tau tu tadvacanaṃ śrutvā rājaputrau yaśasvinau |
anidrau ṣaḍahorātraṃ tapovanamarakṣatām || 5 ||
upāsāñcakraturvīrau yattau paramadhanvinau |
rarakṣaturmunivaraṃ viśvāmitramarindamau || 6 ||
atha kāle gate tasmin ṣaṣṭhe'hani samāgate |
saumitrimabravīdrāmo yatto bhava samāhitaḥ || 7 ||
rāmasyaivaṃ bruvāṇasya tvaritasya yuyutsayā |
prajajvāla tato vedissopādhyāyapurohitā || 8 ||
sadarbhacamasasrukkā sasamitkusumoccayā |
viśvāmitreṇa sahitā vedirjajvāla sartvijā || 9 ||
mantravacca yathānyāyaṃ yajño'sau sampravartate |
ākāśe ca mahān śabdaḥ prādurāsīdbhayānakaḥ || 10 ||
āvārya gaganaṃ megho yathā prāvṛṣi nirgataḥ |
tathāmāyāṃ vikurvāṇau rākṣasāvabhyadhāvatām || 11 ||
mārīcaśca subāhuśca tayoranucarāśca ye |
āgamya bhīmasaṅkāśā rudhiraughamavāsṛjan || 12 ||
sā tena rudhiraugheṇa vedirjajvāla maṇḍitā |
sahasā'bhidruto rāmastānapaśya ttato divi || 13 ||
tāvāpatantau sahasā dṛṣṭvā rājīvalocanaḥ |
lakṣmaṇaṃ tvabhisamprekṣya rāmo vacanamabravīt || 14 ||
paśya lakṣmaṇa durvṛttān rākṣasān piśitāśanān |
mānavāstrasamādhūtānanilena yathā ghanān || 15 ||
mānavaṃ paramodāramastraṃ paramabhāsvaram |
cikṣepa paramakruddho mārīcorasi rāghavaḥ || 16 ||
sa tena paramāstreṇa mānavena samāhitaḥ |
sampūrṇaṃ yojanaśataṃ kṣiptassāgarasamplave || 17 ||
vicetanaṃ vighūrṇantaṃ śīteṣu balatāḍitam |
nirastaṃ dṛśya mārīcaṃ rāmo lakṣmaṇamabravīt || 18 ||
paśya lakṣmaṇa śīteṣuṃ mānavaṃ dharmasaṃhitam |
mohayitvā nayatyenaṃ na ca prāṇairvyayujyata || 19 ||
imānapi vadhiṣyāmi nirghṛṇān duṣṭacāriṇaḥ |
rākṣasān pāpakarmasthān yajñaghnān rudhirāśanān || 20 ||
saṅgṛhyāstraṃ tato rāmo divyamāgneyamadbhutam |
subāhūrasi cikṣepa saviddhaḥ prāpatadbhuvi || 21 ||
śeṣān vāyavyamādāya nijaghāna mahāyaśāḥ |
rāghavaḥ paramodāro munīnāṃ mudamāvahan || 22 ||
sa hatvā rākṣasān sarvān yajñaghnān raghunandanaḥ |
ṛṣibhiḥ pūjitastatra yathendro vijaye purā || 23 ||
atha yajñe samāpte tu viśvāmitro mahāmuniḥ |
nirītikā diśo dṛṣṭavā kākutsthamidamabravīt || 24 ||
kṛtārtho'smi mahābāho kṛtaṃ guruvacastvayā |
siddhāśramamidaṃ satyaṃ kṛtaṃ rāma mahāyaśaḥ || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe triṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ त्रिंशस्सर्गः ।
अथ तौ देशकालज्ञौ राजापुत्रावरिन्दमौ ।
देशे काले च वाक्यज्ञावब्रूतां कौशिकं वचः ॥ 1 ॥
भगवन् श्रोतुमिच्छावो यस्मिन् काले निशाचरौ ।
संरक्षणीयौ तौ ब्रह्मन्नातिवर्तेत तत्क्षणम् ॥ 2 ॥
एवं ब्रुवाणौ काकुत्स्थौ त्वरमाणौ युयुत्सया ।
सर्वे ते मुनयः प्रीताः प्रशशंसुर्नृपात्मजौ ॥ 3 ॥
अद्यप्रभृति षड्रात्रं रक्षतं राघवौ युवाम् ।
दीक्षां गतो ह्येष मुनिर्मौनित्वं च गमिष्यति ॥ 4 ॥
तौ तु तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रौ यशस्विनौ ।
अनिद्रौ षडहोरात्रं तपोवनमरक्षताम् ॥ 5 ॥
उपासाञ्चक्रतुर्वीरौ यत्तौ परमधन्विनौ ।
ररक्षतुर्मुनिवरं विश्वामित्रमरिन्दमौ ॥ 6 ॥
अथ काले गते तस्मिन् षष्ठेऽहनि समागते ।
सौमित्रिमब्रवीद्रामो यत्तो भव समाहितः ॥ 7 ॥
रामस्यैवं ब्रुवाणस्य त्वरितस्य युयुत्सया ।
प्रजज्वाल ततो वेदिस्सोपाध्यायपुरोहिता ॥ 8 ॥
सदर्भचमसस्रुक्का ससमित्कुसुमोच्चया ।
विश्वामित्रेण सहिता वेदिर्जज्वाल सर्त्विजा ॥ 9 ॥
मन्त्रवच्च यथान्यायं यज्ञोऽसौ सम्प्रवर्तते ।
आकाशे च महान् शब्दः प्रादुरासीद्भयानकः ॥ 10 ॥
आवार्य गगनं मेघो यथा प्रावृषि निर्गतः ।
तथामायां विकुर्वाणौ राक्षसावभ्यधावताम् ॥ 11 ॥
मारीचश्च सुबाहुश्च तयोरनुचराश्च ये ।
आगम्य भीमसङ्काशा रुधिरौघमवासृजन् ॥ 12 ॥
सा तेन रुधिरौघेण वेदिर्जज्वाल मण्डिता ।
सहसाऽभिद्रुतो रामस्तानपश्य त्ततो दिवि ॥ 13 ॥
तावापतन्तौ सहसा दृष्ट्वा राजीवलोचनः ।
लक्ष्मणं त्वभिसम्प्रेक्ष्य रामो वचनमब्रवीत् ॥ 14 ॥
पश्य लक्ष्मण दुर्वृत्तान् राक्षसान् पिशिताशनान् ।
मानवास्त्रसमाधूताननिलेन यथा घनान् ॥ 15 ॥
मानवं परमोदारमस्त्रं परमभास्वरम् ।
चिक्षेप परमक्रुद्धो मारीचोरसि राघवः ॥ 16 ॥
स तेन परमास्त्रेण मानवेन समाहितः ।
सम्पूर्णं योजनशतं क्षिप्तस्सागरसम्प्लवे ॥ 17 ॥
विचेतनं विघूर्णन्तं शीतेषु बलताडितम् ।
निरस्तं दृश्य मारीचं रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ 18 ॥
पश्य लक्ष्मण शीतेषुं मानवं धर्मसंहितम् ।
मोहयित्वा नयत्येनं न च प्राणैर्व्ययुज्यत ॥ 19 ॥
इमानपि वधिष्यामि निर्घृणान् दुष्टचारिणः ।
राक्षसान् पापकर्मस्थान् यज्ञघ्नान् रुधिराशनान् ॥ 20 ॥
सङ्गृह्यास्त्रं ततो रामो दिव्यमाग्नेयमद्भुतम् ।
सुबाहूरसि चिक्षेप सविद्धः प्रापतद्भुवि ॥ 21 ॥
शेषान् वायव्यमादाय निजघान महायशाः ।
राघवः परमोदारो मुनीनां मुदमावहन् ॥ 22 ॥
स हत्वा राक्षसान् सर्वान् यज्ञघ्नान् रघुनन्दनः ।
ऋषिभिः पूजितस्तत्र यथेन्द्रो विजये पुरा ॥ 23 ॥
अथ यज्ञे समाप्ते तु विश्वामित्रो महामुनिः ।
निरीतिका दिशो दृष्टवा काकुत्स्थमिदमब्रवीत् ॥ 24 ॥
कृतार्थोऽस्मि महाबाहो कृतं गुरुवचस्त्वया ।
सिद्धाश्रममिदं सत्यं कृतं राम महायशः ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे त्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha triṃśassargaḥ |
atha tau deśakālajñau rājāputrāvarindamau |
deśe kāle ca vākyajñāvabrūtāṃ kauśikaṃ vacaḥ || 1 ||
bhagavan śrotumicchāvo yasmin kāle niśācarau |
saṃrakṣaṇīyau tau brahmannātivarteta tatkṣaṇam || 2 ||
evaṃ bruvāṇau kākutsthau tvaramāṇau yuyutsayā |
sarve te munayaḥ prītāḥ praśaśaṃsurnṛpātmajau || 3 ||
adyaprabhṛti ṣaḍrātraṃ rakṣataṃ rāghavau yuvām |
dīkṣāṃ gato hyeṣa munirmaunitvaṃ ca gamiṣyati || 4 ||
tau tu tadvacanaṃ śrutvā rājaputrau yaśasvinau |
anidrau ṣaḍahorātraṃ tapovanamarakṣatām || 5 ||
upāsāñcakraturvīrau yattau paramadhanvinau |
rarakṣaturmunivaraṃ viśvāmitramarindamau || 6 ||
atha kāle gate tasmin ṣaṣṭhe'hani samāgate |
saumitrimabravīdrāmo yatto bhava samāhitaḥ || 7 ||
rāmasyaivaṃ bruvāṇasya tvaritasya yuyutsayā |
prajajvāla tato vedissopādhyāyapurohitā || 8 ||
sadarbhacamasasrukkā sasamitkusumoccayā |
viśvāmitreṇa sahitā vedirjajvāla sartvijā || 9 ||
mantravacca yathānyāyaṃ yajño'sau sampravartate |
ākāśe ca mahān śabdaḥ prādurāsīdbhayānakaḥ || 10 ||
āvārya gaganaṃ megho yathā prāvṛṣi nirgataḥ |
tathāmāyāṃ vikurvāṇau rākṣasāvabhyadhāvatām || 11 ||
mārīcaśca subāhuśca tayoranucarāśca ye |
āgamya bhīmasaṅkāśā rudhiraughamavāsṛjan || 12 ||
sā tena rudhiraugheṇa vedirjajvāla maṇḍitā |
sahasā'bhidruto rāmastānapaśya ttato divi || 13 ||
tāvāpatantau sahasā dṛṣṭvā rājīvalocanaḥ |
lakṣmaṇaṃ tvabhisamprekṣya rāmo vacanamabravīt || 14 ||
paśya lakṣmaṇa durvṛttān rākṣasān piśitāśanān |
mānavāstrasamādhūtānanilena yathā ghanān || 15 ||
mānavaṃ paramodāramastraṃ paramabhāsvaram |
cikṣepa paramakruddho mārīcorasi rāghavaḥ || 16 ||
sa tena paramāstreṇa mānavena samāhitaḥ |
sampūrṇaṃ yojanaśataṃ kṣiptassāgarasamplave || 17 ||
vicetanaṃ vighūrṇantaṃ śīteṣu balatāḍitam |
nirastaṃ dṛśya mārīcaṃ rāmo lakṣmaṇamabravīt || 18 ||
paśya lakṣmaṇa śīteṣuṃ mānavaṃ dharmasaṃhitam |
mohayitvā nayatyenaṃ na ca prāṇairvyayujyata || 19 ||
imānapi vadhiṣyāmi nirghṛṇān duṣṭacāriṇaḥ |
rākṣasān pāpakarmasthān yajñaghnān rudhirāśanān || 20 ||
saṅgṛhyāstraṃ tato rāmo divyamāgneyamadbhutam |
subāhūrasi cikṣepa saviddhaḥ prāpatadbhuvi || 21 ||
śeṣān vāyavyamādāya nijaghāna mahāyaśāḥ |
rāghavaḥ paramodāro munīnāṃ mudamāvahan || 22 ||
sa hatvā rākṣasān sarvān yajñaghnān raghunandanaḥ |
ṛṣibhiḥ pūjitastatra yathendro vijaye purā || 23 ||
atha yajñe samāpte tu viśvāmitro mahāmuniḥ |
nirītikā diśo dṛṣṭavā kākutsthamidamabravīt || 24 ||
kṛtārtho'smi mahābāho kṛtaṃ guruvacastvayā |
siddhāśramamidaṃ satyaṃ kṛtaṃ rāma mahāyaśaḥ || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe triṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in