Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ त्रिंशस्सर्गः ।
Shloka 1
अथ तौ देशकालज्ञौ राजापुत्रावरिन्दमौ ।
देशे काले च वाक्यज्ञावब्रूतां कौशिकं वचः ॥ 1 ॥
देशे काले च वाक्यज्ञावब्रूतां कौशिकं वचः ॥ 1 ॥
atha tau deśakālajñau rājāputrāvarindamau |
deśe kāle ca vākyajñāvabrūtāṃ kauśikaṃ vacaḥ || 1 ||
deśe kāle ca vākyajñāvabrūtāṃ kauśikaṃ vacaḥ || 1 ||
Shloka 2
भगवन् श्रोतुमिच्छावो यस्मिन् काले निशाचरौ ।
संरक्षणीयौ तौ ब्रह्मन्नातिवर्तेत तत्क्षणम् ॥ 2 ॥
संरक्षणीयौ तौ ब्रह्मन्नातिवर्तेत तत्क्षणम् ॥ 2 ॥
bhagavan śrotumicchāvo yasmin kāle niśācarau |
saṃrakṣaṇīyau tau brahmannātivarteta tatkṣaṇam || 2 ||
saṃrakṣaṇīyau tau brahmannātivarteta tatkṣaṇam || 2 ||
Shloka 3
एवं ब्रुवाणौ काकुत्स्थौ त्वरमाणौ युयुत्सया ।
सर्वे ते मुनयः प्रीताः प्रशशंसुर्नृपात्मजौ ॥ 3 ॥
सर्वे ते मुनयः प्रीताः प्रशशंसुर्नृपात्मजौ ॥ 3 ॥
evaṃ bruvāṇau kākutsthau tvaramāṇau yuyutsayā |
sarve te munayaḥ prītāḥ praśaśaṃsurnṛpātmajau || 3 ||
sarve te munayaḥ prītāḥ praśaśaṃsurnṛpātmajau || 3 ||
Shloka 4
अद्यप्रभृति षड्रात्रं रक्षतं राघवौ युवाम् ।
दीक्षां गतो ह्येष मुनिर्मौनित्वं च गमिष्यति ॥ 4 ॥
दीक्षां गतो ह्येष मुनिर्मौनित्वं च गमिष्यति ॥ 4 ॥
adyaprabhṛti ṣaḍrātraṃ rakṣataṃ rāghavau yuvām |
dīkṣāṃ gato hyeṣa munirmaunitvaṃ ca gamiṣyati || 4 ||
dīkṣāṃ gato hyeṣa munirmaunitvaṃ ca gamiṣyati || 4 ||
Shloka 5
तौ तु तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रौ यशस्विनौ ।
अनिद्रौ षडहोरात्रं तपोवनमरक्षताम् ॥ 5 ॥
अनिद्रौ षडहोरात्रं तपोवनमरक्षताम् ॥ 5 ॥
tau tu tadvacanaṃ śrutvā rājaputrau yaśasvinau |
anidrau ṣaḍahorātraṃ tapovanamarakṣatām || 5 ||
anidrau ṣaḍahorātraṃ tapovanamarakṣatām || 5 ||
Shloka 6
उपासाञ्चक्रतुर्वीरौ यत्तौ परमधन्विनौ ।
ररक्षतुर्मुनिवरं विश्वामित्रमरिन्दमौ ॥ 6 ॥
ररक्षतुर्मुनिवरं विश्वामित्रमरिन्दमौ ॥ 6 ॥
upāsāñcakraturvīrau yattau paramadhanvinau |
rarakṣaturmunivaraṃ viśvāmitramarindamau || 6 ||
rarakṣaturmunivaraṃ viśvāmitramarindamau || 6 ||
Shloka 7
अथ काले गते तस्मिन् षष्ठेऽहनि समागते ।
सौमित्रिमब्रवीद्रामो यत्तो भव समाहितः ॥ 7 ॥
सौमित्रिमब्रवीद्रामो यत्तो भव समाहितः ॥ 7 ॥
atha kāle gate tasmin ṣaṣṭhe'hani samāgate |
saumitrimabravīdrāmo yatto bhava samāhitaḥ || 7 ||
saumitrimabravīdrāmo yatto bhava samāhitaḥ || 7 ||
Shloka 8
रामस्यैवं ब्रुवाणस्य त्वरितस्य युयुत्सया ।
प्रजज्वाल ततो वेदिस्सोपाध्यायपुरोहिता ॥ 8 ॥
प्रजज्वाल ततो वेदिस्सोपाध्यायपुरोहिता ॥ 8 ॥
rāmasyaivaṃ bruvāṇasya tvaritasya yuyutsayā |
prajajvāla tato vedissopādhyāyapurohitā || 8 ||
prajajvāla tato vedissopādhyāyapurohitā || 8 ||
Shloka 9
सदर्भचमसस्रुक्का ससमित्कुसुमोच्चया ।
विश्वामित्रेण सहिता वेदिर्जज्वाल सर्त्विजा ॥ 9 ॥
विश्वामित्रेण सहिता वेदिर्जज्वाल सर्त्विजा ॥ 9 ॥
sadarbhacamasasrukkā sasamitkusumoccayā |
viśvāmitreṇa sahitā vedirjajvāla sartvijā || 9 ||
viśvāmitreṇa sahitā vedirjajvāla sartvijā || 9 ||
Shloka 10
मन्त्रवच्च यथान्यायं यज्ञोऽसौ सम्प्रवर्तते ।
आकाशे च महान् शब्दः प्रादुरासीद्भयानकः ॥ 10 ॥
आकाशे च महान् शब्दः प्रादुरासीद्भयानकः ॥ 10 ॥
mantravacca yathānyāyaṃ yajño'sau sampravartate |
ākāśe ca mahān śabdaḥ prādurāsīdbhayānakaḥ || 10 ||
ākāśe ca mahān śabdaḥ prādurāsīdbhayānakaḥ || 10 ||
Shloka 11
आवार्य गगनं मेघो यथा प्रावृषि निर्गतः ।
तथामायां विकुर्वाणौ राक्षसावभ्यधावताम् ॥ 11 ॥
तथामायां विकुर्वाणौ राक्षसावभ्यधावताम् ॥ 11 ॥
āvārya gaganaṃ megho yathā prāvṛṣi nirgataḥ |
tathāmāyāṃ vikurvāṇau rākṣasāvabhyadhāvatām || 11 ||
tathāmāyāṃ vikurvāṇau rākṣasāvabhyadhāvatām || 11 ||
Shloka 12
मारीचश्च सुबाहुश्च तयोरनुचराश्च ये ।
आगम्य भीमसङ्काशा रुधिरौघमवासृजन् ॥ 12 ॥
आगम्य भीमसङ्काशा रुधिरौघमवासृजन् ॥ 12 ॥
mārīcaśca subāhuśca tayoranucarāśca ye |
āgamya bhīmasaṅkāśā rudhiraughamavāsṛjan || 12 ||
āgamya bhīmasaṅkāśā rudhiraughamavāsṛjan || 12 ||
Shloka 13
सा तेन रुधिरौघेण वेदिर्जज्वाल मण्डिता ।
सहसाऽभिद्रुतो रामस्तानपश्य त्ततो दिवि ॥ 13 ॥
सहसाऽभिद्रुतो रामस्तानपश्य त्ततो दिवि ॥ 13 ॥
sā tena rudhiraugheṇa vedirjajvāla maṇḍitā |
sahasā'bhidruto rāmastānapaśya ttato divi || 13 ||
sahasā'bhidruto rāmastānapaśya ttato divi || 13 ||
Shloka 14
तावापतन्तौ सहसा दृष्ट्वा राजीवलोचनः ।
लक्ष्मणं त्वभिसम्प्रेक्ष्य रामो वचनमब्रवीत् ॥ 14 ॥
लक्ष्मणं त्वभिसम्प्रेक्ष्य रामो वचनमब्रवीत् ॥ 14 ॥
tāvāpatantau sahasā dṛṣṭvā rājīvalocanaḥ |
lakṣmaṇaṃ tvabhisamprekṣya rāmo vacanamabravīt || 14 ||
lakṣmaṇaṃ tvabhisamprekṣya rāmo vacanamabravīt || 14 ||
Shloka 15
पश्य लक्ष्मण दुर्वृत्तान् राक्षसान् पिशिताशनान् ।
मानवास्त्रसमाधूताननिलेन यथा घनान् ॥ 15 ॥
मानवास्त्रसमाधूताननिलेन यथा घनान् ॥ 15 ॥
paśya lakṣmaṇa durvṛttān rākṣasān piśitāśanān |
mānavāstrasamādhūtānanilena yathā ghanān || 15 ||
mānavāstrasamādhūtānanilena yathā ghanān || 15 ||
Shloka 16
मानवं परमोदारमस्त्रं परमभास्वरम् ।
चिक्षेप परमक्रुद्धो मारीचोरसि राघवः ॥ 16 ॥
चिक्षेप परमक्रुद्धो मारीचोरसि राघवः ॥ 16 ॥
mānavaṃ paramodāramastraṃ paramabhāsvaram |
cikṣepa paramakruddho mārīcorasi rāghavaḥ || 16 ||
cikṣepa paramakruddho mārīcorasi rāghavaḥ || 16 ||
Shloka 17
स तेन परमास्त्रेण मानवेन समाहितः ।
सम्पूर्णं योजनशतं क्षिप्तस्सागरसम्प्लवे ॥ 17 ॥
सम्पूर्णं योजनशतं क्षिप्तस्सागरसम्प्लवे ॥ 17 ॥
sa tena paramāstreṇa mānavena samāhitaḥ |
sampūrṇaṃ yojanaśataṃ kṣiptassāgarasamplave || 17 ||
sampūrṇaṃ yojanaśataṃ kṣiptassāgarasamplave || 17 ||
Shloka 18
विचेतनं विघूर्णन्तं शीतेषु बलताडितम् ।
निरस्तं दृश्य मारीचं रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ 18 ॥
निरस्तं दृश्य मारीचं रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ 18 ॥
vicetanaṃ vighūrṇantaṃ śīteṣu balatāḍitam |
nirastaṃ dṛśya mārīcaṃ rāmo lakṣmaṇamabravīt || 18 ||
nirastaṃ dṛśya mārīcaṃ rāmo lakṣmaṇamabravīt || 18 ||
Shloka 19
पश्य लक्ष्मण शीतेषुं मानवं धर्मसंहितम् ।
मोहयित्वा नयत्येनं न च प्राणैर्व्ययुज्यत ॥ 19 ॥
मोहयित्वा नयत्येनं न च प्राणैर्व्ययुज्यत ॥ 19 ॥
paśya lakṣmaṇa śīteṣuṃ mānavaṃ dharmasaṃhitam |
mohayitvā nayatyenaṃ na ca prāṇairvyayujyata || 19 ||
mohayitvā nayatyenaṃ na ca prāṇairvyayujyata || 19 ||
Shloka 20
इमानपि वधिष्यामि निर्घृणान् दुष्टचारिणः ।
राक्षसान् पापकर्मस्थान् यज्ञघ्नान् रुधिराशनान् ॥ 20 ॥
राक्षसान् पापकर्मस्थान् यज्ञघ्नान् रुधिराशनान् ॥ 20 ॥
imānapi vadhiṣyāmi nirghṛṇān duṣṭacāriṇaḥ |
rākṣasān pāpakarmasthān yajñaghnān rudhirāśanān || 20 ||
rākṣasān pāpakarmasthān yajñaghnān rudhirāśanān || 20 ||
Shloka 21
सङ्गृह्यास्त्रं ततो रामो दिव्यमाग्नेयमद्भुतम् ।
सुबाहूरसि चिक्षेप सविद्धः प्रापतद्भुवि ॥ 21 ॥
सुबाहूरसि चिक्षेप सविद्धः प्रापतद्भुवि ॥ 21 ॥
saṅgṛhyāstraṃ tato rāmo divyamāgneyamadbhutam |
subāhūrasi cikṣepa saviddhaḥ prāpatadbhuvi || 21 ||
subāhūrasi cikṣepa saviddhaḥ prāpatadbhuvi || 21 ||
Shloka 22
शेषान् वायव्यमादाय निजघान महायशाः ।
राघवः परमोदारो मुनीनां मुदमावहन् ॥ 22 ॥
राघवः परमोदारो मुनीनां मुदमावहन् ॥ 22 ॥
śeṣān vāyavyamādāya nijaghāna mahāyaśāḥ |
rāghavaḥ paramodāro munīnāṃ mudamāvahan || 22 ||
rāghavaḥ paramodāro munīnāṃ mudamāvahan || 22 ||
Shloka 23
स हत्वा राक्षसान् सर्वान् यज्ञघ्नान् रघुनन्दनः ।
ऋषिभिः पूजितस्तत्र यथेन्द्रो विजये पुरा ॥ 23 ॥
ऋषिभिः पूजितस्तत्र यथेन्द्रो विजये पुरा ॥ 23 ॥
sa hatvā rākṣasān sarvān yajñaghnān raghunandanaḥ |
ṛṣibhiḥ pūjitastatra yathendro vijaye purā || 23 ||
ṛṣibhiḥ pūjitastatra yathendro vijaye purā || 23 ||
Shloka 24
अथ यज्ञे समाप्ते तु विश्वामित्रो महामुनिः ।
निरीतिका दिशो दृष्टवा काकुत्स्थमिदमब्रवीत् ॥ 24 ॥
निरीतिका दिशो दृष्टवा काकुत्स्थमिदमब्रवीत् ॥ 24 ॥
atha yajñe samāpte tu viśvāmitro mahāmuniḥ |
nirītikā diśo dṛṣṭavā kākutsthamidamabravīt || 24 ||
nirītikā diśo dṛṣṭavā kākutsthamidamabravīt || 24 ||
Shloka 25
कृतार्थोऽस्मि महाबाहो कृतं गुरुवचस्त्वया ।
सिद्धाश्रममिदं सत्यं कृतं राम महायशः ॥ 25 ॥
सिद्धाश्रममिदं सत्यं कृतं राम महायशः ॥ 25 ॥
kṛtārtho'smi mahābāho kṛtaṃ guruvacastvayā |
siddhāśramamidaṃ satyaṃ kṛtaṃ rāma mahāyaśaḥ || 25 ||
siddhāśramamidaṃ satyaṃ kṛtaṃ rāma mahāyaśaḥ || 25 ||
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे त्रिंशस्सर्गः ॥