শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে বালকাণ্ডম্ ।
অথ পঞ্চত্রিংশস্সর্গঃ ।
উপাস্য রাত্রিশেষং তু শোণাকূলে মহর্ষিভিঃ ।
নিশাযাং সুপ্রভাতাযাং বিশ্বামিত্রোঽভ্যভাষত ॥ 1 ॥
সুপ্রভাতা নিশা রাম পূর্বা সন্ধ্যা প্রবর্ততে ।
উত্তিষ্ঠোত্তিষ্ঠ ভদ্রং তে গমনাযাভিরোচয ॥ 2 ॥
তচ্ছ্রুত্বা বচনং তস্য কৃত্বা পৌর্বাহ্ণিকীং ক্রিযাম্ ।
গমনং রোচযামাস বাক্যং চেদমুবাচ হ ॥ 3 ॥
অযং শোণশ্শুভজলোঽগাধঃ পুলিনমণ্ডিতঃ ।
কতরেণ পথা ব্রহ্মন্ সন্তরিষ্যামহে বযম্ ॥ 4 ॥
এবমুক্তস্তু রামেণ বিশ্বামিত্রোঽব্রবীদিদম্ ।
এষ পন্থা মযোদ্দিষ্টো যেন যান্তি মহর্ষযঃ ॥ 5 ॥
এবমুক্তা মহর্ষযো বিশ্বামিত্রেণ ধীমতা ।
পশ্যন্তস্তে প্রযাতা বৈ বনানি বিবিধানি চ ॥ 6 ॥
তে গত্বা দূরমধ্বানং গতেঽর্ধদিবসে তদা ।
জাহ্নবীং সরিতাং শ্রেষ্ঠাং দদৃশুর্মুনিসেবিতাম্ ॥ 7 ॥
তাং দৃষ্ট্বা পুণ্যসলিলাং হংসসারসসেবিতাম্ ।
বভূবুর্মুদিতা স্সর্বে মুনযস্সহ রাঘবাঃ ॥ 8 ॥
তস্যাস্তীরে ততশ্চক্রুস্ত আবাসপরিগ্রহম্ ।
ততস্স্নাত্বা যথান্যাযং সন্তর্প্য পিতৃদেবতাঃ ॥ 9 ॥
হুত্বা চৈবাগ্নিহোত্রাণি প্রাশ্য চামৃতবদ্ধবিঃ ।
বিবিশুর্জাহ্নবীতীরে শুচৌ মুদিতমানসাঃ ॥ 10 ॥
বিশ্বামিত্রং মহাত্মানং পরিবার্য সমন্ততঃ ।
অথ তত্র তদা রামো বিশ্বামিত্রমথাব্রবীত্ ॥ 11 ॥
ভগবন্ শ্রোতুমিচ্ছামি গঙ্গাং ত্রিপথগাং নদীম্ ।
ত্রৈলোক্যং কথমাক্রম্য গতা নদনদীপতিম্ ॥ 12 ॥
চোদিতো রামবাক্যেন বিশ্বামিত্রো মহামুনিঃ ।
বৃদ্ধিং জন্ম চ গঙ্গাযা বক্তুমেবোপচক্রমে ॥ 13 ॥
শৈলেন্দ্রো হিমবান্নাম ধাতূনামাকরো মহান্ ।
তস্য কন্যাদ্বযং রাম রূপেণাপ্রতিমং ভুবি ॥ 14 ॥
যা মেরুদুহিতা রাম তযোর্মাতা সুমধ্যমা ।
নাম্না মনোরমা নাম পত্নী হিমবতঃ প্রিযা ॥ 15 ॥
তস্যাং গঙ্গেযমভবজ্জ্যেষ্ঠা হিমবতস্সুতা ।
উমা নাম দ্বিতীযাভূন্নাম্না তস্যৈব রাঘব ॥ 16 ॥
অথ জ্যেষ্ঠাং সুরাস্সর্বে দেবতার্থচিকীর্ষযা ।
শৈলেন্দ্রং বরযামাসুর্গঙ্গাং ত্রিপথগাং নদীম্ ॥ 17 ॥
দদৌ ধর্মেণ হিমবান্ তনযাং লোকপাবনীম্ ।
স্বচ্ছন্দপথগাং গঙ্গাং ত্রৈলোক্যহিতকাম্যযা ॥ 18 ॥
প্রতিগৃহ্য ততো দেবাস্ত্রিলোকহিতকারিণঃ ।
গঙ্গামাদায তেঽগচ্ছন্ কৃতার্থেনান্তরাত্মনা ॥ 19 ॥
যা চান্যা শৈলদুহিতা কন্যাসীদ্রঘুনন্দন ।
উগ্রং সা ব্রতমাস্থায তপস্তেপে তপোধনা ॥ 20 ॥
উগ্রেণ তপসা যুক্তাং দদৌ শৈলবরস্সুতাম্ ।
রুদ্রাযাপ্রতিরূপায উমাং লোকনমস্কৃতাম্ ॥ 21 ॥
এতে তে শৈলরাজস্য সুতে লোকনমস্কৃতে ।
গঙ্গা চ সরিতাং শ্রেষ্ঠা উমাদেবী চ রাঘব ॥ 22 ॥
এতত্তে সর্বমাখ্যাতং যথা ত্রিপথগা নদী ।
খং গতা প্রথমং তাত গতিং গতিমতাং বর ॥ 23 ॥
সৈষা সুরনদী রম্যা শৈলেন্দ্রস্য সুতা তদা ।
সুরলোকং সমারূঢা বিপাপা জলবাহিনী ॥ 24 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে বালকাণ্ডে পঞ্চত্রিংশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha pañcatriṃśassargaḥ |
upāsya rātriśeṣaṃ tu śoṇākūle maharṣibhiḥ |
niśāyāṃ suprabhātāyāṃ viśvāmitro'bhyabhāṣata || 1 ||
suprabhātā niśā rāma pūrvā sandhyā pravartate |
uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te gamanāyābhirocaya || 2 ||
tacchrutvā vacanaṃ tasya kṛtvā paurvāhṇikīṃ kriyām |
gamanaṃ rocayāmāsa vākyaṃ cedamuvāca ha || 3 ||
ayaṃ śoṇaśśubhajalo'gādhaḥ pulinamaṇḍitaḥ |
katareṇa pathā brahman santariṣyāmahe vayam || 4 ||
evamuktastu rāmeṇa viśvāmitro'bravīdidam |
eṣa panthā mayoddiṣṭo yena yānti maharṣayaḥ || 5 ||
evamuktā maharṣayo viśvāmitreṇa dhīmatā |
paśyantaste prayātā vai vanāni vividhāni ca || 6 ||
te gatvā dūramadhvānaṃ gate'rdhadivase tadā |
jāhnavīṃ saritāṃ śreṣṭhāṃ dadṛśurmunisevitām || 7 ||
tāṃ dṛṣṭvā puṇyasalilāṃ haṃsasārasasevitām |
babhūvurmuditā ssarve munayassaha rāghavāḥ || 8 ||
tasyāstīre tataścakrusta āvāsaparigraham |
tatassnātvā yathānyāyaṃ santarpya pitṛdevatāḥ || 9 ||
hutvā caivāgnihotrāṇi prāśya cāmṛtavaddhaviḥ |
viviśurjāhnavītīre śucau muditamānasāḥ || 10 ||
viśvāmitraṃ mahātmānaṃ parivārya samantataḥ |
atha tatra tadā rāmo viśvāmitramathābravīt || 11 ||
bhagavan śrotumicchāmi gaṅgāṃ tripathagāṃ nadīm |
trailokyaṃ kathamākramya gatā nadanadīpatim || 12 ||
codito rāmavākyena viśvāmitro mahāmuniḥ |
vṛddhiṃ janma ca gaṅgāyā vaktumevopacakrame || 13 ||
śailendro himavānnāma dhātūnāmākaro mahān |
tasya kanyādvayaṃ rāma rūpeṇāpratimaṃ bhuvi || 14 ||
yā meruduhitā rāma tayormātā sumadhyamā |
nāmnā manoramā nāma patnī himavataḥ priyā || 15 ||
tasyāṃ gaṅgeyamabhavajjyeṣṭhā himavatassutā |
umā nāma dvitīyābhūnnāmnā tasyaiva rāghava || 16 ||
atha jyeṣṭhāṃ surāssarve devatārthacikīrṣayā |
śailendraṃ varayāmāsurgaṅgāṃ tripathagāṃ nadīm || 17 ||
dadau dharmeṇa himavān tanayāṃ lokapāvanīm |
svacchandapathagāṃ gaṅgāṃ trailokyahitakāmyayā || 18 ||
pratigṛhya tato devāstrilokahitakāriṇaḥ |
gaṅgāmādāya te'gacchan kṛtārthenāntarātmanā || 19 ||
yā cānyā śailaduhitā kanyāsīdraghunandana |
ugraṃ sā vratamāsthāya tapastepe tapodhanā || 20 ||
ugreṇa tapasā yuktāṃ dadau śailavarassutām |
rudrāyāpratirūpāya umāṃ lokanamaskṛtām || 21 ||
ete te śailarājasya sute lokanamaskṛte |
gaṅgā ca saritāṃ śreṣṭhā umādevī ca rāghava || 22 ||
etatte sarvamākhyātaṃ yathā tripathagā nadī |
khaṃ gatā prathamaṃ tāta gatiṃ gatimatāṃ vara || 23 ||
saiṣā suranadī ramyā śailendrasya sutā tadā |
suralokaṃ samārūḍhā vipāpā jalavāhinī || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe pañcatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ पञ्चत्रिंशस्सर्गः ।
उपास्य रात्रिशेषं तु शोणाकूले महर्षिभिः ।
निशायां सुप्रभातायां विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥ 1 ॥
सुप्रभाता निशा राम पूर्वा सन्ध्या प्रवर्तते ।
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते गमनायाभिरोचय ॥ 2 ॥
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कृत्वा पौर्वाह्णिकीं क्रियाम् ।
गमनं रोचयामास वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ 3 ॥
अयं शोणश्शुभजलोऽगाधः पुलिनमण्डितः ।
कतरेण पथा ब्रह्मन् सन्तरिष्यामहे वयम् ॥ 4 ॥
एवमुक्तस्तु रामेण विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम् ।
एष पन्था मयोद्दिष्टो येन यान्ति महर्षयः ॥ 5 ॥
एवमुक्ता महर्षयो विश्वामित्रेण धीमता ।
पश्यन्तस्ते प्रयाता वै वनानि विविधानि च ॥ 6 ॥
ते गत्वा दूरमध्वानं गतेऽर्धदिवसे तदा ।
जाह्नवीं सरितां श्रेष्ठां ददृशुर्मुनिसेविताम् ॥ 7 ॥
तां दृष्ट्वा पुण्यसलिलां हंससारससेविताम् ।
बभूवुर्मुदिता स्सर्वे मुनयस्सह राघवाः ॥ 8 ॥
तस्यास्तीरे ततश्चक्रुस्त आवासपरिग्रहम् ।
ततस्स्नात्वा यथान्यायं सन्तर्प्य पितृदेवताः ॥ 9 ॥
हुत्वा चैवाग्निहोत्राणि प्राश्य चामृतवद्धविः ।
विविशुर्जाह्नवीतीरे शुचौ मुदितमानसाः ॥ 10 ॥
विश्वामित्रं महात्मानं परिवार्य समन्ततः ।
अथ तत्र तदा रामो विश्वामित्रमथाब्रवीत् ॥ 11 ॥
भगवन् श्रोतुमिच्छामि गङ्गां त्रिपथगां नदीम् ।
त्रैलोक्यं कथमाक्रम्य गता नदनदीपतिम् ॥ 12 ॥
चोदितो रामवाक्येन विश्वामित्रो महामुनिः ।
वृद्धिं जन्म च गङ्गाया वक्तुमेवोपचक्रमे ॥ 13 ॥
शैलेन्द्रो हिमवान्नाम धातूनामाकरो महान् ।
तस्य कन्याद्वयं राम रूपेणाप्रतिमं भुवि ॥ 14 ॥
या मेरुदुहिता राम तयोर्माता सुमध्यमा ।
नाम्ना मनोरमा नाम पत्नी हिमवतः प्रिया ॥ 15 ॥
तस्यां गङ्गेयमभवज्ज्येष्ठा हिमवतस्सुता ।
उमा नाम द्वितीयाभून्नाम्ना तस्यैव राघव ॥ 16 ॥
अथ ज्येष्ठां सुरास्सर्वे देवतार्थचिकीर्षया ।
शैलेन्द्रं वरयामासुर्गङ्गां त्रिपथगां नदीम् ॥ 17 ॥
ददौ धर्मेण हिमवान् तनयां लोकपावनीम् ।
स्वच्छन्दपथगां गङ्गां त्रैलोक्यहितकाम्यया ॥ 18 ॥
प्रतिगृह्य ततो देवास्त्रिलोकहितकारिणः ।
गङ्गामादाय तेऽगच्छन् कृतार्थेनान्तरात्मना ॥ 19 ॥
या चान्या शैलदुहिता कन्यासीद्रघुनन्दन ।
उग्रं सा व्रतमास्थाय तपस्तेपे तपोधना ॥ 20 ॥
उग्रेण तपसा युक्तां ददौ शैलवरस्सुताम् ।
रुद्रायाप्रतिरूपाय उमां लोकनमस्कृताम् ॥ 21 ॥
एते ते शैलराजस्य सुते लोकनमस्कृते ।
गङ्गा च सरितां श्रेष्ठा उमादेवी च राघव ॥ 22 ॥
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा त्रिपथगा नदी ।
खं गता प्रथमं तात गतिं गतिमतां वर ॥ 23 ॥
सैषा सुरनदी रम्या शैलेन्द्रस्य सुता तदा ।
सुरलोकं समारूढा विपापा जलवाहिनी ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे पञ्चत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha pañcatriṃśassargaḥ |
upāsya rātriśeṣaṃ tu śoṇākūle maharṣibhiḥ |
niśāyāṃ suprabhātāyāṃ viśvāmitro'bhyabhāṣata || 1 ||
suprabhātā niśā rāma pūrvā sandhyā pravartate |
uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te gamanāyābhirocaya || 2 ||
tacchrutvā vacanaṃ tasya kṛtvā paurvāhṇikīṃ kriyām |
gamanaṃ rocayāmāsa vākyaṃ cedamuvāca ha || 3 ||
ayaṃ śoṇaśśubhajalo'gādhaḥ pulinamaṇḍitaḥ |
katareṇa pathā brahman santariṣyāmahe vayam || 4 ||
evamuktastu rāmeṇa viśvāmitro'bravīdidam |
eṣa panthā mayoddiṣṭo yena yānti maharṣayaḥ || 5 ||
evamuktā maharṣayo viśvāmitreṇa dhīmatā |
paśyantaste prayātā vai vanāni vividhāni ca || 6 ||
te gatvā dūramadhvānaṃ gate'rdhadivase tadā |
jāhnavīṃ saritāṃ śreṣṭhāṃ dadṛśurmunisevitām || 7 ||
tāṃ dṛṣṭvā puṇyasalilāṃ haṃsasārasasevitām |
babhūvurmuditā ssarve munayassaha rāghavāḥ || 8 ||
tasyāstīre tataścakrusta āvāsaparigraham |
tatassnātvā yathānyāyaṃ santarpya pitṛdevatāḥ || 9 ||
hutvā caivāgnihotrāṇi prāśya cāmṛtavaddhaviḥ |
viviśurjāhnavītīre śucau muditamānasāḥ || 10 ||
viśvāmitraṃ mahātmānaṃ parivārya samantataḥ |
atha tatra tadā rāmo viśvāmitramathābravīt || 11 ||
bhagavan śrotumicchāmi gaṅgāṃ tripathagāṃ nadīm |
trailokyaṃ kathamākramya gatā nadanadīpatim || 12 ||
codito rāmavākyena viśvāmitro mahāmuniḥ |
vṛddhiṃ janma ca gaṅgāyā vaktumevopacakrame || 13 ||
śailendro himavānnāma dhātūnāmākaro mahān |
tasya kanyādvayaṃ rāma rūpeṇāpratimaṃ bhuvi || 14 ||
yā meruduhitā rāma tayormātā sumadhyamā |
nāmnā manoramā nāma patnī himavataḥ priyā || 15 ||
tasyāṃ gaṅgeyamabhavajjyeṣṭhā himavatassutā |
umā nāma dvitīyābhūnnāmnā tasyaiva rāghava || 16 ||
atha jyeṣṭhāṃ surāssarve devatārthacikīrṣayā |
śailendraṃ varayāmāsurgaṅgāṃ tripathagāṃ nadīm || 17 ||
dadau dharmeṇa himavān tanayāṃ lokapāvanīm |
svacchandapathagāṃ gaṅgāṃ trailokyahitakāmyayā || 18 ||
pratigṛhya tato devāstrilokahitakāriṇaḥ |
gaṅgāmādāya te'gacchan kṛtārthenāntarātmanā || 19 ||
yā cānyā śailaduhitā kanyāsīdraghunandana |
ugraṃ sā vratamāsthāya tapastepe tapodhanā || 20 ||
ugreṇa tapasā yuktāṃ dadau śailavarassutām |
rudrāyāpratirūpāya umāṃ lokanamaskṛtām || 21 ||
ete te śailarājasya sute lokanamaskṛte |
gaṅgā ca saritāṃ śreṣṭhā umādevī ca rāghava || 22 ||
etatte sarvamākhyātaṃ yathā tripathagā nadī |
khaṃ gatā prathamaṃ tāta gatiṃ gatimatāṃ vara || 23 ||
saiṣā suranadī ramyā śailendrasya sutā tadā |
suralokaṃ samārūḍhā vipāpā jalavāhinī || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe pañcatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.