Valmiki Ramayana Aranya Kanda Sarga 20 — Telugu Script

⚠️ AI-generated translation — the Odia meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Odia

ଭୟଙ୍କରୀ ଶୂର୍ପଣଖା ରାଘବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସି ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲା। ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କ ନିକଟରେ ରହିବାକୁ କହି ଆସିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଧନୁ ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ପରିଚୟ ଦେଇ ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଆସିଥିବା କହିଲେ। ଚଉଦ ଜଣ ରାକ୍ଷସ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଶୂଳ ଫିଙ୍ଗିଲେ, ମାତ୍ର ରାମ ସେହି ଶୂଳମାନ କାଟି ଦେଇ ଚଉଦଟି ବାଣରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ପତିତ ଦେଖି ଶୂର୍ପଣଖା ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି ଖର ନିକଟକୁ ଯାଇ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିଲା।

AI-generated · not yet verified

The Odia meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।

అథ వింశస్సర్గః ।

Shloka 1

తతశ్శూర్పణఖా ఘోరా రాఘవాశ్రమమాగతా ।
రాక్షసానాచచక్షే తౌ భ్రాతరౌ సహ సీతయా ॥ 1 ॥

tataśśūrpaṇakhā ghorā rāghavāśramamāgatā |
rākṣasānācacakṣe tau bhrātarau saha sītayā || 1 ||

ତା'ପରେ ଭୟଙ୍କରୀ ଶୂର୍ପଣଖା ରାଘବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସି ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ସେହି ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଇ କହିଲା ॥ 1 ॥ ^AI

Shloka 2

తే రామం పర్ణశాలాయాముపవిష్టం మహాబలమ్ ।
దదృశుస్సీతయా సార్ధం వైదేహ్యా లక్ష్మణేన చ ॥ 2 ॥

te rāmaṃ parṇaśālāyāmupaviṣṭaṃ mahābalam |
dadṛśussītayā sārdhaṃ vaidehyā lakṣmaṇena ca || 2 ||

ସେମାନେ ପର୍ଣ୍ଣଶାଳାରେ ଉପବିଷ୍ଟ ମହାବଳୀ ରାମଙ୍କୁ ବିଦେହକନ୍ୟା ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଦେଖିଲେ ॥ 2 ॥ ^AI

Shloka 3

తాన్దృష్ట్వా రాఘవశ్శ్రీమానాగతాంస్తాం చ రాక్షసీమ్ ।
అబ్రవీద్భ్రాతరం రామో లక్ష్మణం దీప్తతేజసమ్ ॥ 3 ॥

tāndṛṣṭvā rāghavaśśrīmānāgatāṃstāṃ ca rākṣasīm |
abravīdbhrātaraṃ rāmo lakṣmaṇaṃ dīptatejasam || 3 ||

ସେମାନେ ଆସିଥିବା ଦେଖି କାନ୍ତିମାନ୍ ରାଘବ ରାମ ଦୀପ୍ତତେଜସ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ ॥ 3 ॥ ^AI

Shloka 4

ముహూర్తం భవ సౌమిత్రే సీతాయాః ప్రత్యనన్తరః ।
ఇమానస్యా వధిష్యామి పదవీమాగతానిహ ॥ 4 ॥

muhūrtaṃ bhava saumitre sītāyāḥ pratyanantaraḥ |
imānasyā vadhiṣyāmi padavīmāgatāniha || 4 ||

ହେ ସୌମିତ୍ରେ, ତୁମେ କିଛିକ୍ଷଣ ସୀତାଙ୍କର ଅତି ନିକଟରେ ରୁହ; ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ଏହି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ବଧ କରିବି ॥ 4 ॥ ^AI

Shloka 5

వాక్యమేతత్తతశ్శ్రుత్వా రామస్య విదితాత్మనః ।
తథేతి లక్ష్మణో వాక్యం రామస్య ప్రత్యపూజయత్ ॥ 5 ॥

vākyametattataśśrutvā rāmasya viditātmanaḥ |
tatheti lakṣmaṇo vākyaṃ rāmasya pratyapūjayat || 5 ||

ତା'ପରେ ଆତ୍ମଜ୍ଞ ରାମଙ୍କର ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟକୁ 'ତଥାସ୍ତୁ' ବୋଲି ସମ୍ମାନ କଲେ ॥ 5 ॥ ^AI

Shloka 6

రాఘవోఽపి మహచ్చాపం చామీకరవిభూషితమ్ ।
చకార సజ్యం ధర్మాత్మా తాని రక్షాంసి చాబ్రవీత్ ॥ 6 ॥

rāghavo'pi mahaccāpaṃ cāmīkaravibhūṣitam |
cakāra sajyaṃ dharmātmā tāni rakṣāṃsi cābravīt || 6 ||

ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଘବ ମଧ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଭୂଷିତ ମହାନ ଧନୁକୁ ଗୁଣ ଯୁକ୍ତ କଲେ ଏବଂ ସେହି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ କହିଲେ ॥ 6 ॥ ^AI

Shloka 7

పుత్రౌ దశరథస్యావాం భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ ।
ప్రవిష్టౌ సీతయా సార్ధం దుశ్చరం దణ్డకావనమ్ ॥ 7 ॥

putrau daśarathasyāvāṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
praviṣṭau sītayā sārdhaṃ duścaraṃ daṇḍakāvanam || 7 ||

ଆମେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ; ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଦୁର୍ଗମ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ ॥ 7 ॥ ^AI

Shloka 8

ఫలమూలాశనౌ దాన్తౌ తాపసౌ ధర్మచారిణౌ ।
వసన్తౌ దణ్డకారణ్యే కిమర్థముపహింసథ ॥ 8 ॥

phalamūlāśanau dāntau tāpasau dharmacāriṇau |
vasantau daṇḍakāraṇye kimarthamupahiṃsatha || 8 ||

ଆମେ ଫଳମୂଳ ଖାଉଁ, ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ, ତାପସ ଓ ଧର୍ମାଚାରୀ; ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ବାସ କରୁଛୁ — କାହିଁକି ଆମକୁ ହିଂସା କରୁଛ? ^AI

Shloka 9

యుష్మాన్పాపాత్మకాన్హన్తుం విప్రకారాన్మహాహవే ।
ఋషీణాం తు నియోగేన ప్రాప్తోఽహం సశరాయుధః ॥ 9 ॥

yuṣmānpāpātmakānhantuṃ viprakārānmahāhave |
ṛṣīṇāṃ tu niyogena prāpto'haṃ saśarāyudhaḥ || 9 ||

ହେ ପାପାତ୍ମା ଦୁର୍ଜନମାନେ, ମୁଁ ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତୁମମାନଙ୍କୁ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ଧନୁଶର ସହିତ ଆସିଅଛି । ^AI

Shloka 10

తిష్ఠతైవాత్ర సన్తుష్టా నోపావర్తితుమర్హథ ।
యది ప్రాణైరిహార్థో వా నివర్తధ్వం నిశాచరాః ॥ 10 ॥

tiṣṭhataivātra santuṣṭā nopāvartitumarhatha |
yadi prāṇairihārtho vā nivartadhvaṃ niśācarāḥ || 10 ||

ତୁମେମାନେ ଏଠାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ରହିଯାଅ, ଫେରିଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ହେ ନିଶାଚରମାନେ, ଯଦି ଏଠାରେ ପ୍ରାଣରେ ଆଶା ଅଛି, ତେବେ ଫେରିଯାଅ । ^AI

Shloka 11

తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా రాక్షసాస్తే చతుర్దశ ।
ఊచుర్వాచం సుసఙ్క్రుద్ధా బ్రహ్మఘ్నాశ్శూలపాణయః ॥ 11 ॥

tasya tadvacanaṃ śrutvā rākṣasāste caturdaśa |
ūcurvācaṃ susaṅkruddhā brahmaghnāśśūlapāṇayaḥ || 11 ||

ତାଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ସେହି ଚଉଦ ଜଣ ରାକ୍ଷସ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ ଓ ଶୂଳଧାରୀ ଥିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଲେ । ^AI

Shloka 12

క్రోధముత్పాద్య నో భర్తుః ఖరస్య సుమహాత్మనః ।
త్వమేవ హాస్యసే ప్రాణానద్యాస్మాభిర్హతో యుధి ॥ 12 ॥

krodhamutpādya no bhartuḥ kharasya sumahātmanaḥ |
tvameva hāsyase prāṇānadyāsmābhirhato yudhi || 12 ||

ଆମର ମହାତ୍ମା ପ୍ରଭୁ ଖରଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇ ତୁମେ ହିଁ ପ୍ରାଣ ହରାଇବ । ^AI

Shloka 13

కా హి తే శక్తిరేకస్య బహూనాం రణమూర్ధనీ ।
అస్మాకమగ్రతః స్థాతుం కిం పునర్యోద్దుమాహవే ॥ 13 ॥

kā hi te śaktirekasya bahūnāṃ raṇamūrdhanī |
asmākamagrataḥ sthātuṃ kiṃ punaryoddumāhave || 13 ||

ଏକାକୀ ତୁମର କେଉଁ ଶକ୍ତି ଅଛି ଯେ ବହୁତ ଲୋକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଠିଆ ହେବ, ଆଉ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ତ ଦୂରର କଥା । ^AI

Shloka 14

ఏహి బాహుప్రయుక్తైర్నః పరిఘైశ్శూలపట్టిసైః ।
ప్రాణాంస్త్యక్షసి వీర్యం చ ధనుశ్చ కరపీడితమ్ ॥ 14 ॥

ehi bāhuprayuktairnaḥ parighaiśśūlapaṭṭisaiḥ |
prāṇāṃstyakṣasi vīryaṃ ca dhanuśca karapīḍitam || 14 ||

ଆସ, ଆମର ବାହୁରେ ପ୍ରହାର କରାଯାଇଥିବା ପରିଘ, ଶୂଳ ଓ ପଟ୍ଟିଶ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବ, ତୁମର ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ହାତରେ ଚାପି ଧରାଯାଇଥିବା ଧନୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବ । ^AI

Shloka 15

ఇత్యేవముక్త్వా సఙ్కృద్ధా రాక్షసాస్తే చతుర్దశ ।
చిక్షిపుస్తాని శూలాని రాఘవం ప్రతి దుర్జయమ్ ॥ 15 ॥

ityevamuktvā saṅkṛddhā rākṣasāste caturdaśa |
cikṣipustāni śūlāni rāghavaṃ prati durjayam || 15 ||

ଏହା କହି ସେହି ଚଉଦ ଜଣ ରାକ୍ଷସ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଦୁର୍ଜୟ ରାଘବଙ୍କ ଉପରେ ସେହି ଶୂଳମାନ ଫିଙ୍ଗିଲେ । ^AI

Shloka 16

తాని శూలాని కాకుత్స్థస్సమస్తాని చతుర్దశ ।
తావద్భిరేవ చిచ్ఛేద శరైః కాఞ్చనభూషణైః ॥ 16 ॥

tāni śūlāni kākutsthassamastāni caturdaśa |
tāvadbhireva ciccheda śaraiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ || 16 ||

କାକୁତ୍ସ୍ଥ (ରାମ) ସେହି ସମସ୍ତ ଚଉଦଟି ଶୂଳକୁ ସେତିକି ସଂଖ୍ୟକ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଭୂଷିତ ବାଣରେ କାଟି ଦେଲେ । ^AI

Shloka 17

తతః పశ్చాన్మహాతేజా నారాచాన్సూర్యసన్నిభాన్ ।
జగ్రాహ పరమక్రుద్ధశ్చతుర్దశ శిలాశితాన్ ॥ 17 ॥

tataḥ paścānmahātejā nārācānsūryasannibhān |
jagrāha paramakruddhaścaturdaśa śilāśitān || 17 ||

ତା'ପରେ ମହାତେଜସ୍ଵୀ ରାଘବ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଶିଳାରେ ଘଷା ହୋଇ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରାଯାଇଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ଚଉଦଟି ନାରାଚ (ବାଣ) ଧରିଲେ ॥ ୧୭ ॥ ^AI

Shloka 18

గృహీత్వా ధనురాయమ్య లక్ష్యానుద్దిశ్య రాక్షసాన్ ।
ముమోచ రాఘవో బాణాన్వజ్రానివ శతక్రతుః ॥ 18 ॥

gṛhītvā dhanurāyamya lakṣyānuddiśya rākṣasān |
mumoca rāghavo bāṇānvajrāniva śatakratuḥ || 18 ||

ଧନୁ ଧରି ଟାଣି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ରାଘବ ବଜ୍ର ପରି ସେ ବାଣମାନ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ନିକ୍ଷେପ କରନ୍ତି ॥ ୧୮ ॥ ^AI

Shloka 19

రుక్మపుఙ్ఖాశ్చ విశిఖా దీప్తా హేమవిభూషితాః ।
తే భిత్త్వా రక్షసాం వేగాద్వక్షాంసి రుధిరాప్లుతాః ॥ 19 ॥

rukmapuṅkhāśca viśikhā dīptā hemavibhūṣitāḥ |
te bhittvā rakṣasāṃ vegādvakṣāṃsi rudhirāplutāḥ || 19 ||

ସୁବର୍ଣ୍ଣର ପୁଙ୍ଖ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଭୂଷିତ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ବାଣମାନ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳକୁ ବେଗରେ ଭେଦ କରି ରକ୍ତରେ ପ୍ଲାବିତ ହୋଇ ॥ ୧୯ ॥ ^AI

Shloka 20

వినిష్పేతుస్తదా భూమౌ న్యమజ్జన్తాశనిస్వనాః ।
తే భిన్నహృదయా భూమౌ ఛిన్నమూలా ఇవ ద్రుమాః ॥ 20 ॥

viniṣpetustadā bhūmau nyamajjantāśanisvanāḥ |
te bhinnahṛdayā bhūmau chinnamūlā iva drumāḥ || 20 ||

ସେତେବେଳେ ବଜ୍ରନାଦ ସଦୃଶ ଶବ୍ଦ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ ଓ ଭୂମିରେ ବୁଡ଼ିଗଲେ; ସେମାନେ ହୃଦୟ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମୂଳ ଛେଦିତ ବୃକ୍ଷ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ ॥ ୨୦ ॥ ^AI

Shloka 21

నిపేతుశ్శోణితార్ద్రాఙ్గా వికృతా విగతాసవః ।
తాన్ దృష్ట్వా పతితాన్భూమౌ రాక్షసీ క్రోధమూర్ఛితా ॥ 21 ॥

nipetuśśoṇitārdrāṅgā vikṛtā vigatāsavaḥ |
tān dṛṣṭvā patitānbhūmau rākṣasī krodhamūrchitā || 21 ||

ରକ୍ତରେ ଆର୍ଦ୍ର ଶରୀର ଓ ବିକୃତ ଅବସ୍ଥାରେ, ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ସେମାନେ ପଡ଼ିଲେ । ସେମାନଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ ଦେଖି ରାକ୍ଷସୀ କ୍ରୋଧରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତା ହେଲା ॥ ୨୧ ॥ ^AI

Shloka 22

పరిత్రస్తా పునస్తత్ర వ్యసృజద్భైరవస్వనాన్ ।
ఉపగమ్య ఖరం సా తు కిఞ్చిత్సంశుష్కశోణితా ॥ 22 ॥

paritrastā punastatra vyasṛjadbhairavasvanān |
upagamya kharaṃ sā tu kiñcitsaṃśuṣkaśoṇitā || 22 ||

ସେ ଭୀତ ହୋଇ ପୁନର୍ବାର ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲା । କିଛି ଶୁଷ୍କ ରକ୍ତଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଖର ନିକଟକୁ ଗଲା ॥ ୨୨ ॥ ^AI

Shloka 23

పపాత పునరేవార్తా సనిర్యాసేవ సల్లకీ ।
పపాత పునరేవార్తా సనిర్యాసేవ సల్లకీ ॥ 23 ॥

papāta punarevārtā saniryāseva sallakī |
papāta punarevārtā saniryāseva sallakī || 23 ||

ସେ ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତା ହୋଇ ନିର୍ଯ୍ୟାସ ସହିତ ସଲ୍ଲକୀ ବୃକ୍ଷ ପରି ପୁନର୍ବାର ପଡ଼ିଗଲା ॥ ୨୩ ॥ ^AI

Shloka 24

భ్రాతుస్సమీపే శోకార్తా ససర్జ నినదం ముహుః ॥ 24 ॥

bhrātussamīpe śokārtā sasarja ninadaṃ muhuḥ || 24 ||

ଭାଇର ସମୀପରେ ଶୋକାର୍ତ୍ତା ହୋଇ ସେ ବାରମ୍ବାର କ୍ରନ୍ଦନ କଲା ॥ ୨୪ ॥ ^AI

Shloka 25

సస్వరం ముముచే బాష్పం విషణ్ణవదనా తదా ।
నిపాతితాన్ దృశ్య రణే తు రాక్షసాన్ ప్రధావితా శూర్పణఖా పునస్తతః ।
వధం చ తేషాం నిఖిలేన రక్షసాం శశంస సర్వం భగినీ ఖరస్య సా ॥ 25 ॥

sasvaraṃ mumuce bāṣpaṃ viṣaṇṇavadanā tadā |
nipātitān dṛśya raṇe tu rākṣasān pradhāvitā śūrpaṇakhā punastataḥ |
vadhaṃ ca teṣāṃ nikhilena rakṣasāṃ śaśaṃsa sarvaṃ bhaginī kharasya sā || 25 ||

ସେତେବେଳେ ଦୁଃଖିତ ମୁଖୀ ଶୂର୍ପଣଖା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରି ଅଶ୍ରୁ ବର୍ଷଣ କଲା । ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ପୁନର୍ବାର ସେଠାରୁ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲା । ଖରର ସେହି ଭଗିନୀ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଧର ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିଲା । ^AI

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే వింశస్సర్గః ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।

अथ विंशस्सर्गः ।

ततश्शूर्पणखा घोरा राघवाश्रममागता ।

राक्षसानाचचक्षे तौ भ्रातरौ सह सीतया ॥ 1 ॥

ते रामं पर्णशालायामुपविष्टं महाबलम् ।

ददृशुस्सीतया सार्धं वैदेह्या लक्ष्मणेन च ॥ 2 ॥

तान्दृष्ट्वा राघवश्श्रीमानागतांस्तां च राक्षसीम् ।

अब्रवीद्भ्रातरं रामो लक्ष्मणं दीप्ततेजसम् ॥ 3 ॥

मुहूर्तं भव सौमित्रे सीतायाः प्रत्यनन्तरः ।

इमानस्या वधिष्यामि पदवीमागतानिह ॥ 4 ॥

वाक्यमेतत्ततश्श्रुत्वा रामस्य विदितात्मनः ।

तथेति लक्ष्मणो वाक्यं रामस्य प्रत्यपूजयत् ॥ 5 ॥

राघवोऽपि महच्चापं चामीकरविभूषितम् ।

चकार सज्यं धर्मात्मा तानि रक्षांसि चाब्रवीत् ॥ 6 ॥

पुत्रौ दशरथस्यावां भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।

प्रविष्टौ सीतया सार्धं दुश्चरं दण्डकावनम् ॥ 7 ॥

फलमूलाशनौ दान्तौ तापसौ धर्मचारिणौ ।

वसन्तौ दण्डकारण्ये किमर्थमुपहिंसथ ॥ 8 ॥

युष्मान्पापात्मकान्हन्तुं विप्रकारान्महाहवे ।

ऋषीणां तु नियोगेन प्राप्तोऽहं सशरायुधः ॥ 9 ॥

तिष्ठतैवात्र सन्तुष्टा नोपावर्तितुमर्हथ ।

यदि प्राणैरिहार्थो वा निवर्तध्वं निशाचराः ॥ 10 ॥

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राक्षसास्ते चतुर्दश ।

ऊचुर्वाचं सुसङ्क्रुद्धा ब्रह्मघ्नाश्शूलपाणयः ॥ 11 ॥

क्रोधमुत्पाद्य नो भर्तुः खरस्य सुमहात्मनः ।

त्वमेव हास्यसे प्राणानद्यास्माभिर्हतो युधि ॥ 12 ॥

का हि ते शक्तिरेकस्य बहूनां रणमूर्धनी ।

अस्माकमग्रतः स्थातुं किं पुनर्योद्दुमाहवे ॥ 13 ॥

एहि बाहुप्रयुक्तैर्नः परिघैश्शूलपट्टिसैः ।

प्राणांस्त्यक्षसि वीर्यं च धनुश्च करपीडितम् ॥ 14 ॥

इत्येवमुक्त्वा सङ्कृद्धा राक्षसास्ते चतुर्दश ।

चिक्षिपुस्तानि शूलानि राघवं प्रति दुर्जयम् ॥ 15 ॥

तानि शूलानि काकुत्स्थस्समस्तानि चतुर्दश ।

तावद्भिरेव चिच्छेद शरैः काञ्चनभूषणैः ॥ 16 ॥

ततः पश्चान्महातेजा नाराचान्सूर्यसन्निभान् ।

जग्राह परमक्रुद्धश्चतुर्दश शिलाशितान् ॥ 17 ॥

गृहीत्वा धनुरायम्य लक्ष्यानुद्दिश्य राक्षसान् ।

मुमोच राघवो बाणान्वज्रानिव शतक्रतुः ॥ 18 ॥

रुक्मपुङ्खाश्च विशिखा दीप्ता हेमविभूषिताः ।

ते भित्त्वा रक्षसां वेगाद्वक्षांसि रुधिराप्लुताः ॥ 19 ॥

विनिष्पेतुस्तदा भूमौ न्यमज्जन्ताशनिस्वनाः ।

ते भिन्नहृदया भूमौ छिन्नमूला इव द्रुमाः ॥ 20 ॥

निपेतुश्शोणितार्द्राङ्गा विकृता विगतासवः ।

तान् दृष्ट्वा पतितान्भूमौ राक्षसी क्रोधमूर्छिता ॥ 21 ॥

परित्रस्ता पुनस्तत्र व्यसृजद्भैरवस्वनान् ।

उपगम्य खरं सा तु किञ्चित्संशुष्कशोणिता ॥ 22 ॥

पपात पुनरेवार्ता सनिर्यासेव सल्लकी ।

पपात पुनरेवार्ता सनिर्यासेव सल्लकी ॥ 23 ॥

भ्रातुस्समीपे शोकार्ता ससर्ज निनदं मुहुः ॥ 24 ॥

सस्वरं मुमुचे बाष्पं विषण्णवदना तदा ।

निपातितान् दृश्य रणे तु राक्षसान् प्रधाविता शूर्पणखा पुनस्ततः ।

वधं च तेषां निखिलेन रक्षसां शशंस सर्वं भगिनी खरस्य सा ॥ 25 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे विंशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

3.20 అరణ్యకాణ్డ - వింశ సర్గః