ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අරණ්යකාණ්ඩම් .
අථ විංශස්සර්ගඃ .
තතශ්ශූර්පණඛා ඝෝරා රාඝවාශ්රමමාගතා .
රාක්ෂසානාචචක්ෂේ තෞ භ්රාතරෞ සහ සීතයා .. 1 ..
තේ රාමං පර්ණශාලායාමුපවිෂ්ටං මහාබලම් .
දදෘශුස්සීතයා සාර්ධං වෛදේහ්යා ලක්ෂ්මණේන ච .. 2 ..
තාන්දෘෂ්ට්වා රාඝවශ්ශ්රීමානාගතාංස්තාං ච රාක්ෂසීම් .
අබ්රවීද්භ්රාතරං රාමෝ ලක්ෂ්මණං දීප්තතේජසම් .. 3 ..
මුහූර්තං භව සෞමිත්රේ සීතායාඃ ප්රත්යනන්තරඃ .
ඉමානස්යා වධිෂ්යාමි පදවීමාගතානිහ .. 4 ..
වාක්යමේතත්තතශ්ශ්රුත්වා රාමස්ය විදිතාත්මනඃ .
තථේති ලක්ෂ්මණෝ වාක්යං රාමස්ය ප්රත්යපූජයත් .. 5 ..
රාඝවෝ(අ)පි මහච්චාපං චාමීකරවිභූෂිතම් .
චකාර සජ්යං ධර්මාත්මා තානි රක්ෂාංසි චාබ්රවීත් .. 6 ..
පුත්රෞ දශරථස්යාවාං භ්රාතරෞ රාමලක්ෂ්මණෞ .
ප්රවිෂ්ටෞ සීතයා සාර්ධං දුශ්චරං දණ්ඩකාවනම් .. 7 ..
ඵලමූලාශනෞ දාන්තෞ තාපසෞ ධර්මචාරිණෞ .
වසන්තෞ දණ්ඩකාරණ්යේ කිමර්ථමුපහිංසථ .. 8 ..
යුෂ්මාන්පාපාත්මකාන්හන්තුං විප්රකාරාන්මහාහවේ .
ඍෂීණාං තු නියෝගේන ප්රාප්තෝ(අ)හං සශරායුධඃ .. 9 ..
තිෂ්ඨතෛවාත්ර සන්තුෂ්ටා නෝපාවර්තිතුමර්හථ .
යදි ප්රාණෛරිහාර්ථෝ වා නිවර්තධ්වං නිශාචරාඃ .. 10 ..
තස්ය තද්වචනං ශ්රුත්වා රාක්ෂසාස්තේ චතුර්දශ .
ඌචුර්වාචං සුසඞ්ක්රුද්ධා බ්රහ්මඝ්නාශ්ශූලපාණයඃ .. 11 ..
ක්රෝධමුත්පාද්ය නෝ භර්තුඃ ඛරස්ය සුමහාත්මනඃ .
ත්වමේව හාස්යසේ ප්රාණානද්යාස්මාභිර්හතෝ යුධි .. 12 ..
කා හි තේ ශක්තිරේකස්ය බහූනාං රණමූර්ධනී .
අස්මාකමග්රතඃ ස්ථාතුං කිං පුනර්යෝද්දුමාහවේ .. 13 ..
ඒහි බාහුප්රයුක්තෛර්නඃ පරිඝෛශ්ශූලපට්ටිසෛඃ .
ප්රාණාංස්ත්යක්ෂසි වීර්යං ච ධනුශ්ච කරපීඩිතම් .. 14 ..
ඉත්යේවමුක්ත්වා සඞ්කෘද්ධා රාක්ෂසාස්තේ චතුර්දශ .
චික්ෂිපුස්තානි ශූලානි රාඝවං ප්රති දුර්ජයම් .. 15 ..
තානි ශූලානි කාකුත්ස්ථස්සමස්තානි චතුර්දශ .
තාවද්භිරේව චිච්ඡේද ශරෛඃ කාඤ්චනභූෂණෛඃ .. 16 ..
තතඃ පශ්චාන්මහාතේජා නාරාචාන්සූර්යසන්නිභාන් .
ජග්රාහ පරමක්රුද්ධශ්චතුර්දශ ශිලාශිතාන් .. 17 ..
ගෘහීත්වා ධනුරායම්ය ලක්ෂ්යානුද්දිශ්ය රාක්ෂසාන් .
මුමෝච රාඝවෝ බාණාන්වජ්රානිව ශතක්රතුඃ .. 18 ..
රුක්මපුඞ්ඛාශ්ච විශිඛා දීප්තා හේමවිභූෂිතාඃ .
තේ භිත්ත්වා රක්ෂසාං වේගාද්වක්ෂාංසි රුධිරාප්ලුතාඃ .. 19 ..
විනිෂ්පේතුස්තදා භූමෞ න්යමජ්ජන්තාශනිස්වනාඃ .
තේ භින්නහෘදයා භූමෞ ඡින්නමූලා ඉව ද්රුමාඃ .. 20 ..
නිපේතුශ්ශෝණිතාර්ද්රාඞ්ගා විකෘතා විගතාසවඃ .
තාන් දෘෂ්ට්වා පතිතාන්භූමෞ රාක්ෂසී ක්රෝධමූර්ඡිතා .. 21 ..
පරිත්රස්තා පුනස්තත්ර ව්යසෘජද්භෛරවස්වනාන් .
උපගම්ය ඛරං සා තු කිඤ්චිත්සංශුෂ්කශෝණිතා .. 22 ..
පපාත පුනරේවාර්තා සනිර්යාසේව සල්ලකී .
පපාත පුනරේවාර්තා සනිර්යාසේව සල්ලකී .. 23 ..
භ්රාතුස්සමීපේ ශෝකාර්තා සසර්ජ නිනදං මුහුඃ .. 24 ..
සස්වරං මුමුචේ බාෂ්පං විෂණ්ණවදනා තදා .
නිපාතිතාන් දෘශ්ය රණේ තු රාක්ෂසාන් ප්රධාවිතා ශූර්පණඛා පුනස්තතඃ .
වධං ච තේෂාං නිඛිලේන රක්ෂසාං ශශංස සර්වං භගිනී ඛරස්ය සා .. 25 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අරණ්යකාණ්ඩේ විංශස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha viṃśassargaḥ |
tataśśūrpaṇakhā ghorā rāghavāśramamāgatā |
rākṣasānācacakṣe tau bhrātarau saha sītayā || 1 ||
te rāmaṃ parṇaśālāyāmupaviṣṭaṃ mahābalam |
dadṛśussītayā sārdhaṃ vaidehyā lakṣmaṇena ca || 2 ||
tāndṛṣṭvā rāghavaśśrīmānāgatāṃstāṃ ca rākṣasīm |
abravīdbhrātaraṃ rāmo lakṣmaṇaṃ dīptatejasam || 3 ||
muhūrtaṃ bhava saumitre sītāyāḥ pratyanantaraḥ |
imānasyā vadhiṣyāmi padavīmāgatāniha || 4 ||
vākyametattataśśrutvā rāmasya viditātmanaḥ |
tatheti lakṣmaṇo vākyaṃ rāmasya pratyapūjayat || 5 ||
rāghavo'pi mahaccāpaṃ cāmīkaravibhūṣitam |
cakāra sajyaṃ dharmātmā tāni rakṣāṃsi cābravīt || 6 ||
putrau daśarathasyāvāṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
praviṣṭau sītayā sārdhaṃ duścaraṃ daṇḍakāvanam || 7 ||
phalamūlāśanau dāntau tāpasau dharmacāriṇau |
vasantau daṇḍakāraṇye kimarthamupahiṃsatha || 8 ||
yuṣmānpāpātmakānhantuṃ viprakārānmahāhave |
ṛṣīṇāṃ tu niyogena prāpto'haṃ saśarāyudhaḥ || 9 ||
tiṣṭhataivātra santuṣṭā nopāvartitumarhatha |
yadi prāṇairihārtho vā nivartadhvaṃ niśācarāḥ || 10 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā rākṣasāste caturdaśa |
ūcurvācaṃ susaṅkruddhā brahmaghnāśśūlapāṇayaḥ || 11 ||
krodhamutpādya no bhartuḥ kharasya sumahātmanaḥ |
tvameva hāsyase prāṇānadyāsmābhirhato yudhi || 12 ||
kā hi te śaktirekasya bahūnāṃ raṇamūrdhanī |
asmākamagrataḥ sthātuṃ kiṃ punaryoddumāhave || 13 ||
ehi bāhuprayuktairnaḥ parighaiśśūlapaṭṭisaiḥ |
prāṇāṃstyakṣasi vīryaṃ ca dhanuśca karapīḍitam || 14 ||
ityevamuktvā saṅkṛddhā rākṣasāste caturdaśa |
cikṣipustāni śūlāni rāghavaṃ prati durjayam || 15 ||
tāni śūlāni kākutsthassamastāni caturdaśa |
tāvadbhireva ciccheda śaraiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ || 16 ||
tataḥ paścānmahātejā nārācānsūryasannibhān |
jagrāha paramakruddhaścaturdaśa śilāśitān || 17 ||
gṛhītvā dhanurāyamya lakṣyānuddiśya rākṣasān |
mumoca rāghavo bāṇānvajrāniva śatakratuḥ || 18 ||
rukmapuṅkhāśca viśikhā dīptā hemavibhūṣitāḥ |
te bhittvā rakṣasāṃ vegādvakṣāṃsi rudhirāplutāḥ || 19 ||
viniṣpetustadā bhūmau nyamajjantāśanisvanāḥ |
te bhinnahṛdayā bhūmau chinnamūlā iva drumāḥ || 20 ||
nipetuśśoṇitārdrāṅgā vikṛtā vigatāsavaḥ |
tān dṛṣṭvā patitānbhūmau rākṣasī krodhamūrchitā || 21 ||
paritrastā punastatra vyasṛjadbhairavasvanān |
upagamya kharaṃ sā tu kiñcitsaṃśuṣkaśoṇitā || 22 ||
papāta punarevārtā saniryāseva sallakī |
papāta punarevārtā saniryāseva sallakī || 23 ||
bhrātussamīpe śokārtā sasarja ninadaṃ muhuḥ || 24 ||
sasvaraṃ mumuce bāṣpaṃ viṣaṇṇavadanā tadā |
nipātitān dṛśya raṇe tu rākṣasān pradhāvitā śūrpaṇakhā punastataḥ |
vadhaṃ ca teṣāṃ nikhilena rakṣasāṃ śaśaṃsa sarvaṃ bhaginī kharasya sā || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe viṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ विंशस्सर्गः ।
ततश्शूर्पणखा घोरा राघवाश्रममागता ।
राक्षसानाचचक्षे तौ भ्रातरौ सह सीतया ॥ 1 ॥
ते रामं पर्णशालायामुपविष्टं महाबलम् ।
ददृशुस्सीतया सार्धं वैदेह्या लक्ष्मणेन च ॥ 2 ॥
तान्दृष्ट्वा राघवश्श्रीमानागतांस्तां च राक्षसीम् ।
अब्रवीद्भ्रातरं रामो लक्ष्मणं दीप्ततेजसम् ॥ 3 ॥
मुहूर्तं भव सौमित्रे सीतायाः प्रत्यनन्तरः ।
इमानस्या वधिष्यामि पदवीमागतानिह ॥ 4 ॥
वाक्यमेतत्ततश्श्रुत्वा रामस्य विदितात्मनः ।
तथेति लक्ष्मणो वाक्यं रामस्य प्रत्यपूजयत् ॥ 5 ॥
राघवोऽपि महच्चापं चामीकरविभूषितम् ।
चकार सज्यं धर्मात्मा तानि रक्षांसि चाब्रवीत् ॥ 6 ॥
पुत्रौ दशरथस्यावां भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
प्रविष्टौ सीतया सार्धं दुश्चरं दण्डकावनम् ॥ 7 ॥
फलमूलाशनौ दान्तौ तापसौ धर्मचारिणौ ।
वसन्तौ दण्डकारण्ये किमर्थमुपहिंसथ ॥ 8 ॥
युष्मान्पापात्मकान्हन्तुं विप्रकारान्महाहवे ।
ऋषीणां तु नियोगेन प्राप्तोऽहं सशरायुधः ॥ 9 ॥
तिष्ठतैवात्र सन्तुष्टा नोपावर्तितुमर्हथ ।
यदि प्राणैरिहार्थो वा निवर्तध्वं निशाचराः ॥ 10 ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राक्षसास्ते चतुर्दश ।
ऊचुर्वाचं सुसङ्क्रुद्धा ब्रह्मघ्नाश्शूलपाणयः ॥ 11 ॥
क्रोधमुत्पाद्य नो भर्तुः खरस्य सुमहात्मनः ।
त्वमेव हास्यसे प्राणानद्यास्माभिर्हतो युधि ॥ 12 ॥
का हि ते शक्तिरेकस्य बहूनां रणमूर्धनी ।
अस्माकमग्रतः स्थातुं किं पुनर्योद्दुमाहवे ॥ 13 ॥
एहि बाहुप्रयुक्तैर्नः परिघैश्शूलपट्टिसैः ।
प्राणांस्त्यक्षसि वीर्यं च धनुश्च करपीडितम् ॥ 14 ॥
इत्येवमुक्त्वा सङ्कृद्धा राक्षसास्ते चतुर्दश ।
चिक्षिपुस्तानि शूलानि राघवं प्रति दुर्जयम् ॥ 15 ॥
तानि शूलानि काकुत्स्थस्समस्तानि चतुर्दश ।
तावद्भिरेव चिच्छेद शरैः काञ्चनभूषणैः ॥ 16 ॥
ततः पश्चान्महातेजा नाराचान्सूर्यसन्निभान् ।
जग्राह परमक्रुद्धश्चतुर्दश शिलाशितान् ॥ 17 ॥
गृहीत्वा धनुरायम्य लक्ष्यानुद्दिश्य राक्षसान् ।
मुमोच राघवो बाणान्वज्रानिव शतक्रतुः ॥ 18 ॥
रुक्मपुङ्खाश्च विशिखा दीप्ता हेमविभूषिताः ।
ते भित्त्वा रक्षसां वेगाद्वक्षांसि रुधिराप्लुताः ॥ 19 ॥
विनिष्पेतुस्तदा भूमौ न्यमज्जन्ताशनिस्वनाः ।
ते भिन्नहृदया भूमौ छिन्नमूला इव द्रुमाः ॥ 20 ॥
निपेतुश्शोणितार्द्राङ्गा विकृता विगतासवः ।
तान् दृष्ट्वा पतितान्भूमौ राक्षसी क्रोधमूर्छिता ॥ 21 ॥
परित्रस्ता पुनस्तत्र व्यसृजद्भैरवस्वनान् ।
उपगम्य खरं सा तु किञ्चित्संशुष्कशोणिता ॥ 22 ॥
पपात पुनरेवार्ता सनिर्यासेव सल्लकी ।
पपात पुनरेवार्ता सनिर्यासेव सल्लकी ॥ 23 ॥
भ्रातुस्समीपे शोकार्ता ससर्ज निनदं मुहुः ॥ 24 ॥
सस्वरं मुमुचे बाष्पं विषण्णवदना तदा ।
निपातितान् दृश्य रणे तु राक्षसान् प्रधाविता शूर्पणखा पुनस्ततः ।
वधं च तेषां निखिलेन रक्षसां शशंस सर्वं भगिनी खरस्य सा ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे विंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha viṃśassargaḥ |
tataśśūrpaṇakhā ghorā rāghavāśramamāgatā |
rākṣasānācacakṣe tau bhrātarau saha sītayā || 1 ||
te rāmaṃ parṇaśālāyāmupaviṣṭaṃ mahābalam |
dadṛśussītayā sārdhaṃ vaidehyā lakṣmaṇena ca || 2 ||
tāndṛṣṭvā rāghavaśśrīmānāgatāṃstāṃ ca rākṣasīm |
abravīdbhrātaraṃ rāmo lakṣmaṇaṃ dīptatejasam || 3 ||
muhūrtaṃ bhava saumitre sītāyāḥ pratyanantaraḥ |
imānasyā vadhiṣyāmi padavīmāgatāniha || 4 ||
vākyametattataśśrutvā rāmasya viditātmanaḥ |
tatheti lakṣmaṇo vākyaṃ rāmasya pratyapūjayat || 5 ||
rāghavo'pi mahaccāpaṃ cāmīkaravibhūṣitam |
cakāra sajyaṃ dharmātmā tāni rakṣāṃsi cābravīt || 6 ||
putrau daśarathasyāvāṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
praviṣṭau sītayā sārdhaṃ duścaraṃ daṇḍakāvanam || 7 ||
phalamūlāśanau dāntau tāpasau dharmacāriṇau |
vasantau daṇḍakāraṇye kimarthamupahiṃsatha || 8 ||
yuṣmānpāpātmakānhantuṃ viprakārānmahāhave |
ṛṣīṇāṃ tu niyogena prāpto'haṃ saśarāyudhaḥ || 9 ||
tiṣṭhataivātra santuṣṭā nopāvartitumarhatha |
yadi prāṇairihārtho vā nivartadhvaṃ niśācarāḥ || 10 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā rākṣasāste caturdaśa |
ūcurvācaṃ susaṅkruddhā brahmaghnāśśūlapāṇayaḥ || 11 ||
krodhamutpādya no bhartuḥ kharasya sumahātmanaḥ |
tvameva hāsyase prāṇānadyāsmābhirhato yudhi || 12 ||
kā hi te śaktirekasya bahūnāṃ raṇamūrdhanī |
asmākamagrataḥ sthātuṃ kiṃ punaryoddumāhave || 13 ||
ehi bāhuprayuktairnaḥ parighaiśśūlapaṭṭisaiḥ |
prāṇāṃstyakṣasi vīryaṃ ca dhanuśca karapīḍitam || 14 ||
ityevamuktvā saṅkṛddhā rākṣasāste caturdaśa |
cikṣipustāni śūlāni rāghavaṃ prati durjayam || 15 ||
tāni śūlāni kākutsthassamastāni caturdaśa |
tāvadbhireva ciccheda śaraiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ || 16 ||
tataḥ paścānmahātejā nārācānsūryasannibhān |
jagrāha paramakruddhaścaturdaśa śilāśitān || 17 ||
gṛhītvā dhanurāyamya lakṣyānuddiśya rākṣasān |
mumoca rāghavo bāṇānvajrāniva śatakratuḥ || 18 ||
rukmapuṅkhāśca viśikhā dīptā hemavibhūṣitāḥ |
te bhittvā rakṣasāṃ vegādvakṣāṃsi rudhirāplutāḥ || 19 ||
viniṣpetustadā bhūmau nyamajjantāśanisvanāḥ |
te bhinnahṛdayā bhūmau chinnamūlā iva drumāḥ || 20 ||
nipetuśśoṇitārdrāṅgā vikṛtā vigatāsavaḥ |
tān dṛṣṭvā patitānbhūmau rākṣasī krodhamūrchitā || 21 ||
paritrastā punastatra vyasṛjadbhairavasvanān |
upagamya kharaṃ sā tu kiñcitsaṃśuṣkaśoṇitā || 22 ||
papāta punarevārtā saniryāseva sallakī |
papāta punarevārtā saniryāseva sallakī || 23 ||
bhrātussamīpe śokārtā sasarja ninadaṃ muhuḥ || 24 ||
sasvaraṃ mumuce bāṣpaṃ viṣaṇṇavadanā tadā |
nipātitān dṛśya raṇe tu rākṣasān pradhāvitā śūrpaṇakhā punastataḥ |
vadhaṃ ca teṣāṃ nikhilena rakṣasāṃ śaśaṃsa sarvaṃ bhaginī kharasya sā || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe viṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.