𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌏𑌕𑌚𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌸𑍍𑌤𑌨𑍍𑌮𑌹𑌦𑍍𑌵𑌾𑌨𑌰𑌂 𑌬𑌲𑌮𑍍 ।
𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑍇𑌷𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌨𑌭𑌿𑌲𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾𑌨𑍍 ॥ 1 ॥
𑌨𑍀𑌲 𑌮𑌗𑍍𑌨𑌿𑌸𑍁𑌤𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌹𑌨𑍁𑌮𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌚 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌮𑍍 ।
𑌪𑌿𑌤𑌾𑌮𑌹𑌸𑍁𑌤𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌜𑌾𑌮𑍍𑌬𑌵𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌸𑍁𑌹𑍋𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌚 𑌶𑌰𑌾𑌰𑌿𑌂 𑌚 𑌶𑌰𑌗𑍁𑌲𑍍𑌮𑌂 𑌤𑌥𑍈𑌵 𑌚 ।
𑌗𑌜𑌂 𑌗𑌵𑌾𑌕𑍍𑌷𑌂 𑌗𑌵𑌯𑌂 𑌸𑍁𑌷𑍇𑌣𑌮𑍃𑌷𑌭𑌂 𑌤𑌥𑌾 ॥ 3 ॥
𑌮𑍈𑌨𑍍𑌦𑌂 𑌚 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌵𑌿𑌦𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌵𑌿𑌜𑌯𑌂 𑌗𑌨𑍍𑌧𑌮𑌾𑌦𑌨𑌮𑍍 ।
𑌉𑌲𑍍𑌕𑌾𑌮𑍁𑌖𑌮𑌸𑌙𑍍𑌗𑌂 𑌚 𑌹𑍁𑌤𑌾𑌶𑌨𑌸𑍁𑌤𑌾𑌵𑍁𑌭𑍗 ॥ 4 ॥
𑌅𑌙𑍍𑌗𑌦𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁𑌖𑌾𑌨𑍍𑌵𑍀𑌰𑌾𑌨𑍍𑌵𑍀𑌰𑌃 𑌕𑌪𑌿𑌗𑌣𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌃 ।
𑌵𑍇𑌗𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌾𑌨𑍍𑌸𑌨𑍍𑌦𑌿𑌦𑍇𑌶 𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌵𑌿𑌤𑍍 ॥ 5 ॥
𑌤𑍇𑌷𑌾𑌮𑌗𑍍𑌰𑍇𑌸𑌰𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌮𑌥𑌾𑌙𑍍𑌗𑌦𑌮𑍍 ।
𑌵𑌿𑌧𑌾𑌯 𑌹𑌰𑌿𑌵𑍀𑌰𑌾𑌣𑌾𑌮𑌾𑌦𑌿𑌶𑌦𑍍𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌾𑌂 𑌦𑌿𑌶𑌮𑍍 ॥ 6 ॥
𑌯𑍇 𑌕𑍇𑌚𑌨 𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌦𑍇𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌦𑌿𑌶𑌿 𑌸𑍁𑌦𑍁𑌰𑍍𑌗𑌮𑌾𑌃 ।
𑌕𑌪𑍀𑌶𑌃 𑌕𑌪𑌿𑌮𑍁𑌖𑍍𑌯𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌸 𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌤𑌾𑌨𑍁𑌦𑌾𑌹𑌰𑌤𑍍 ॥ 7 ॥
𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌶𑌿𑌰𑌸𑌂 𑌵𑌿𑌨𑍍𑌧𑍍𑌯𑌂 𑌨𑌾𑌨𑌾𑌦𑍍𑌰𑍁𑌮𑌲𑌤𑌾𑌯𑍁𑌤𑌮𑍍 ।
𑌨𑌰𑍍𑌮𑌦𑌾𑌂 𑌚 𑌨𑌦𑍀𑌂 𑌰𑌮𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌮𑌹𑍋𑌰𑌗𑌨𑌿𑌷𑍇𑌵𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 8 ॥
𑌤𑌤𑍋 𑌗𑍋𑌦𑌾𑌵𑌰𑍀𑌂 𑌰𑌮𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌕𑍃𑌷𑍍𑌣𑌵𑍇𑌣𑍀𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌨𑌦𑍀𑌮𑍍 ।
𑌵𑌰𑌦𑌾𑌂 𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌭𑌾𑌗𑌾𑌂 𑌮𑌹𑍋𑌰𑌗𑌨𑌿𑌷𑍇𑌵𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 9 ॥
𑌮𑍇𑌖𑌲𑌾𑌮𑍁𑌤𑍍𑌕𑌲𑌾𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌦𑌶𑌾𑌰𑍍𑌣𑌨𑌗𑌰𑌾𑌣𑍍𑌯𑌪𑌿 ।
𑌆𑌶𑍍𑌵𑌵𑌨𑍍𑌤𑍀𑌮𑌵𑌨𑍍𑌤𑍀𑌂 𑌚 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌮𑍇𑌵𑌾𑌨𑍁𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤 ॥ 10 ॥
𑌵𑌿𑌦𑌰𑍍𑌭𑌾𑌨𑍃𑌷𑌿𑌕𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵 𑌰𑌮𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍𑌮𑌾𑌹𑌿𑌷𑌕𑌾𑌨𑌪𑌿 ।
𑌤𑌥𑌾 𑌵𑌙𑍍𑌗𑌾𑌨𑍍𑌕𑌲𑌿𑌙𑍍𑌗𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚 𑌕𑍗𑌶𑌿𑌕𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌮𑌨𑍍𑌤𑌤𑌃 ॥ 11 ॥
𑌅𑌨𑍍𑌵𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌸𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑌨𑌦𑍀𑌗𑍁𑌹𑌾𑌮𑍍 ।
𑌨𑌦𑍀𑌂 𑌗𑍋𑌦𑌾𑌵𑌰𑍀𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌮𑍇𑌵𑌾𑌨𑍁𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤 ॥ 12 ॥
𑌤𑌥𑍈𑌵𑌾𑌨𑍍𑌧𑍍𑌰𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌡𑍍𑌰𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚 𑌚𑍋𑌲𑌾𑌨𑍍𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑍍𑌸 𑌕𑍇𑌰𑌲𑌾𑌨𑍍 ।
𑌅𑌯𑍋𑌮𑍁𑌖𑌶𑍍𑌚 𑌗𑌨𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌃 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑍋 𑌧𑌾𑌤𑍁𑌮𑌣𑍍𑌡𑌿𑌤𑌃 ॥ 13 ॥
𑌵𑌿𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌶𑌿𑌖𑌰 𑌶𑍍𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌿𑌤𑌕𑌾𑌨𑌨𑌃 ।
𑌸𑌚𑌨𑍍𑌦𑌨𑌵𑌨𑍋𑌦𑍍𑌦𑍇𑌶𑍋 𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌿𑌤𑌵𑍍𑌯𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌗𑌿𑌰𑌿𑌃 ॥ 14 ॥
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑌾𑌮𑌾𑌪𑌗𑌾𑌂 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌸𑌨𑍍𑌨𑌸𑌲𑌿𑌲𑌾𑌂 𑌶𑌿𑌵𑌾𑌮𑍍 ।
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌥 𑌕𑌾𑌵𑍇𑌰𑍀𑌂 𑌵𑌿𑌹𑌿𑌤𑌾𑌮𑌪𑍍𑌸𑌰𑍋𑌗𑌣𑍈𑌃 ॥ 15 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌸𑍀𑌨𑌂 𑌨𑌗𑌸𑍍𑌯𑌾𑌗𑍍𑌰𑍇 𑌮𑌲𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑍗𑌜𑌸𑌮𑍍 ।
𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌥𑌾𑌽𑌦𑌿𑌤𑍍𑌯𑌸𑌙𑍍𑌕𑌾𑌶𑌮𑌗𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌮𑍃𑌷𑌿𑌸𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ॥ 16 ॥
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑍇𑌨𑌾𑌭𑍍𑌯𑌨𑍁𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌸𑌨𑍍𑌨𑍇𑌨 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 ।
𑌤𑌾𑌮𑍍𑌰𑌪𑌰𑍍𑌣𑍀𑌂 𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹𑌜𑍁𑌷𑍍𑌟𑌾𑌂 𑌤𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌥 𑌮𑌹𑌾𑌨𑌦𑍀𑌮𑍍 ॥ 17 ॥
𑌸𑌾 𑌚𑌨𑍍𑌦𑌨𑌵𑌨𑍈𑌰𑍍𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑍈 𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌨𑌾 𑌦𑍍𑌵𑍀𑌪𑌶𑌾𑌲𑌿𑌨𑍀 ।
𑌕𑌾𑌨𑍍𑌤𑍇𑌵 𑌯𑍁𑌵𑌤𑌿𑌃 𑌕𑌾𑌨𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑌮𑌵𑌗𑌾𑌹𑌤𑍇 ॥ 18 ॥
𑌤𑌤𑍋 𑌹𑍇𑌮𑌮𑌯𑌂 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌮𑌣𑌿𑌵𑌿𑌭𑍂𑌷𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌕𑌵𑌾𑌟𑌂 𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑍍𑌯𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌗𑌤𑌾 𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌥 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌃 ॥ 19 ॥
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌧𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌯𑌮𑍍 ।
𑌅𑌗𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑍇𑌨𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑍇 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌸𑌾𑌗𑌰𑍇 𑌵𑌿𑌨𑌿𑌵𑍇𑌶𑌿𑌤𑌃 ॥ 20 ॥
𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌨𑌾𑌨𑌾𑌨𑌗𑌃 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌨𑍍𑌮𑌹𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌃 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌃 ।
𑌜𑌾𑌤𑌰𑍂𑌪𑌮𑌯𑌃 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌨𑌵𑌗𑌾𑌢𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌰𑍍𑌣𑌵𑌮𑍍 ॥ 21 ॥
𑌨𑌾𑌨𑌾𑌵𑌿𑌧𑍈𑌰𑍍𑌨𑌗𑍈 𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍈𑌲𑌤𑌾𑌭𑌿𑌶𑍍𑌚𑍋𑌪𑌶𑍋𑌭𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌦𑍇𑌵𑌰𑍍𑌷𑌿𑌯𑌕𑍍𑌷𑌪𑍍𑌰𑌵𑌰𑍈𑌰𑌪𑍍𑌸𑌰𑍋𑌭𑌿𑌶𑍍𑌚 𑌸𑍇𑌵𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 22 ॥
𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌚𑌾𑌰𑌣𑌸𑌙𑍍𑌘𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌂 𑌸𑌮𑌨𑍋𑌰𑌮𑌮𑍍 ।
𑌤𑌮𑍁𑌪𑍈𑌤𑌿 𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌃 𑌸𑌦𑌾 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌸𑍁 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌸𑍁 ॥ 23 ॥
𑌦𑍍𑌵𑍀𑌪𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌪𑌰𑍇 𑌪𑌾𑌰𑍇 𑌶𑌤𑌯𑍋𑌜𑌨𑌮𑌾𑌯𑌤𑌃 ।
𑌅𑌗𑌮𑍍𑌯𑍋 𑌮𑌾𑌨𑍁𑌷𑍈𑌰𑍍𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑌂 𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌧𑍍𑌵𑌂 𑌸𑌮𑌨𑍍𑌤𑌤𑌃 ॥ 24 ॥
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌿𑌤𑌵𑍍𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌤𑌃 ।
𑌸 𑌹𑌿 𑌦𑍇𑌶𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌵𑌧𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌵𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌦𑍁𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 25 ॥
𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌧𑌿𑌪𑌤𑍇𑌰𑍍𑌵𑌾𑌸𑌸𑍍𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌮𑌦𑍍𑌯𑍁𑌤𑍇𑌃 ।
𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇 𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌤𑍁 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍀 ॥ 26 ॥
𑌅𑌙𑍍𑌗𑌾𑌰𑌕𑍇𑌤𑌿 𑌵𑌿𑌖𑍍𑌯𑌾𑌤𑌾 𑌛𑌾𑌯𑌾𑌮𑌾𑌕𑍃𑌷𑍍𑌯 𑌭𑍋𑌜𑌿𑌨𑍀 ।
𑌏𑌵𑌂 𑌨𑌿𑌸𑍍𑌸𑌂𑌶𑌯𑌾𑌨𑍍𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑌂𑌶𑌯𑌾𑌨𑍍𑌨𑌷𑍍𑌟𑌸𑌂𑌶𑌯𑌾𑌃 ॥ 27 ॥
𑌮𑍃𑌗𑌯𑌧𑍍𑌵𑌂 𑌨𑌰𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌤𑍍𑌨𑍀𑌮𑌮𑌿𑌤𑌤𑍇𑌜𑌸𑌃 ।
𑌤𑌮𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍍𑌯 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑍀𑌵𑌾𑌨𑍍𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑍇 𑌶𑌤𑌯𑍋𑌜𑌨𑍇 ॥ 28 ॥
𑌗𑌿𑌰𑌿𑌃 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌿𑌤𑌕𑍋 𑌨𑌾𑌮 𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌚𑌾𑌰𑌣𑌸𑍇𑌵𑌿𑌤𑌃 ।
𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌾𑌂𑌶𑍁𑌸𑌙𑍍𑌕𑌾𑌶𑌸𑍍𑌸𑌾𑌗𑌰𑌾𑌮𑍍𑌬𑍁𑌸𑌮𑌾𑌵𑍃𑌤𑌃 ॥ 29 ॥
𑌭𑍍𑌰𑌾𑌜𑌤𑍇 𑌵𑌿𑌪𑍁𑌲𑍈𑌶𑍍𑌶𑍃𑌙𑍍𑌗𑍈𑌰𑌮𑍍𑌬𑌰𑌂 𑌵𑌿𑌲𑌿𑌖𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯𑍈𑌕𑌂 𑌕𑌾𑌞𑍍𑌚𑌨𑌂 𑌶𑍃𑌙𑍍𑌗𑌂 𑌸𑍇𑌵𑌤𑍇𑌽𑌯𑌂 𑌦𑌿𑌵𑌾𑌕𑌰𑌃 ॥ 30 ॥
𑌶𑍍𑌵𑍇𑌤𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌤𑌮𑍇𑌕𑌂 𑌚 𑌸𑍇𑌵𑌤𑍇𑌽𑌯𑌂 𑌨𑌿𑌶𑌾𑌕𑌰𑌃 ।
𑌨 𑌤𑌂 𑌕𑍃𑌤𑌘𑍍𑌨𑌾𑌃 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌨 𑌨𑍃𑌶𑌂𑌸𑌾 𑌨 𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿𑌕𑌾𑌃 ॥ 31 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌣𑌮𑍍𑌯 𑌶𑌿𑌰𑌸𑌾 𑌶𑍈𑌲𑌂 𑌤𑌂 𑌵𑌿𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌤 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌃 ।
𑌤𑌮𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍍𑌯 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌧𑌰𑍍𑌷 𑌸𑍍𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌵𑌾𑌨𑍍𑌨𑌾𑌮 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑌃 ॥ 32 ॥
𑌅𑌧𑍍𑌵𑌨𑌾 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌗𑌾𑌹𑍇𑌨 𑌯𑍋𑌜𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌦𑌶 ।
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑌮𑌪𑍍𑌯𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍍𑌯 𑌵𑍈𑌦𑍍𑌯𑍁𑌤𑍋 𑌨𑌾𑌮 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑌃 ॥ 33 ॥
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌕𑌾𑌮𑌫𑌲𑍈𑌰𑍍𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑍈 𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌕𑌾𑌲𑌮𑌨𑍋𑌹𑌰𑍈𑌃 ।
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌭𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌰𑌾𑌰𑍍𑌹𑌾𑌣𑌿 𑌮𑍂𑌲𑌾𑌨𑌿 𑌚 𑌫𑌲𑌾𑌨𑌿 𑌚 ॥ 34 ॥
𑌮𑌧𑍂𑌨𑌿 𑌪𑍀𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌮𑍁𑌖𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌪𑌰𑌂 𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌃 ।
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌨𑍇𑌤𑍍𑌰𑌮𑌨𑌃𑌕𑌾𑌨𑍍𑌤𑌃 𑌕𑍁𑌞𑍍𑌜𑌰𑍋 𑌨𑌾𑌮 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑌃 ॥ 35 ॥
𑌅𑌗𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌭𑌵𑌨𑌂 𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌿𑌤𑌂 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾 ।
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌯𑍋𑌜𑌨𑌵𑌿𑌸𑍍𑌤𑌾𑌰𑌮𑍁𑌚𑍍𑌛𑍍𑌰𑌿𑌤𑌂 𑌦𑌶𑌯𑍋𑌜𑌨𑌮𑍍 ॥ 36 ॥
𑌶𑌰𑌣𑌂 𑌕𑌾𑌞𑍍𑌚𑌨𑌂 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌨𑌾𑌨𑌾𑌰𑌤𑍍𑌨𑌵𑌿𑌭𑍂𑌷𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌭𑍋𑌗𑌵𑌤𑍀 𑌨𑌾𑌮 𑌸𑌰𑍍𑌪𑌾𑌣𑌾𑌮𑌾𑌲𑌯𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍀 ॥ 37 ॥
𑌵𑌿𑌶𑌾𑌲𑌕𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌧𑌰𑍍𑌷𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌰𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾 ।
𑌰𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾 𑌪𑌨𑍍𑌨𑌗𑍈𑌰𑍍𑌘𑍋𑌰𑍈𑌸𑍍𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌦𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑍈𑌰𑍈𑌰𑍍𑌮𑌹𑌾𑌵𑌿𑌷𑍈𑌃 ॥ 38 ॥
𑌸𑌰𑍍𑌪𑌰𑌾𑌜𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑍋 𑌯𑌸𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌵𑌸𑌤𑌿 𑌵𑌾𑌸𑍁𑌕𑌿𑌃 ।
𑌨𑌿𑌰𑍍𑌯𑌾𑌯 𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌿𑌤𑌵𑍍𑌯𑌾 𑌚 𑌸𑌾 𑌚 𑌭𑍋𑌗𑌵𑌤𑍀 𑌪𑍁𑌰𑍀 ॥ 39 ॥
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌚𑌾𑌨𑌨𑍍𑌤𑌰𑌾 𑌦𑍇𑌶𑌾 𑌯𑍇 𑌕𑍇𑌚𑌨 𑌸𑍁𑌸𑌮𑍍𑌵𑍃𑌤𑌾𑌃 ।
𑌤𑌂 𑌚 𑌦𑍇𑌶𑌮𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌨𑍃𑌷𑌭𑌸𑌂𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 ॥ 40 ॥
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌰𑌤𑍍𑌨𑌮𑌯𑌃 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌋𑌷𑌭𑍋 𑌨𑌾𑌮 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑌃 ।
𑌗𑍋𑌶𑍀𑌰𑍍𑌷𑌕𑌂 𑌪𑌦𑍍𑌮𑌕𑌂 𑌚 𑌹𑌰𑌿𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌂 𑌚 𑌚𑌨𑍍𑌦𑌨𑌮𑍍 ॥ 41 ॥
𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌮𑍁𑌤𑍍𑌪𑌦𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌤𑌚𑍍𑌚𑍈𑌵𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌸𑌮𑌪𑍍𑌰𑌭𑌮𑍍 ।
𑌨 𑌤𑍁 𑌤𑌚𑍍𑌚𑌨𑍍𑌦𑌨𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌵𑌾 𑌸𑍍𑌪𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌚 𑌕𑌦𑌾𑌚𑌨 ॥ 42 ॥
𑌰𑍋𑌹𑌿𑌤𑌾 𑌨𑌾𑌮 𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌘𑍋𑌰𑌾 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌨𑌮𑍍 ।
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑌪𑌤𑌯𑌃 𑌪𑌞𑍍𑌚 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌸𑌮𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌃 ॥ 43 ॥
𑌶𑍈𑌲𑍂𑌷𑍋 𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑌣𑍀 𑌶𑍍𑌶𑌿𑌗𑍍𑌰𑍁 𑌶𑍍𑌶𑍁𑌭𑍍𑌰𑍋 𑌬𑌭𑍍𑌰𑍁𑌸𑍍𑌤𑌥𑍈𑌵 𑌚 ।
𑌰𑌵𑌿𑌸𑍋𑌮𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌵𑌪𑍁𑌷𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌵𑌾𑌸𑌃 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾𑌮𑍍 ॥ 44 ॥
𑌅𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍍𑌯𑌾 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌧𑌰𑍍𑌷𑌾𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌜𑌿𑌤𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌤𑌤𑌃 𑌪𑌰𑌂 𑌨 𑌵𑌸𑍍𑌸𑍇𑌵𑍍𑌯𑌃 𑌪𑌿𑌤𑍃𑌲𑍋𑌕 𑌸𑍍𑌸𑍁𑌦𑌾𑌰𑍁𑌣𑌃 ॥ 45 ॥
𑌰𑌾𑌜𑌧𑌾𑌨𑍀 𑌯𑌮𑌸𑍍𑌯𑍈𑌷𑌾 𑌕𑌷𑍍𑌟𑍇𑌨 𑌤𑌮𑌸𑌾 𑌵𑍃𑌤𑌾 ।
𑌏𑌤𑌾𑌵𑌦𑍇𑌵 𑌯𑍁𑌷𑍍𑌮𑌾𑌭𑌿𑌰𑍍𑌵𑍀𑌰𑌾 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵𑌾𑌃 ॥ 46 ॥
𑌶𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌿𑌚𑍇𑌤𑍁𑌂 𑌗𑌨𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌵𑌾 𑌨𑌾𑌤𑍋 𑌗𑌤𑌿𑌮𑌤𑌾𑌂 𑌗𑌤𑌿𑌃 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌮𑍇𑌤𑌤𑍍𑌸𑌮𑌾𑌲𑍋𑌕𑍍𑌯 𑌯𑌚𑍍𑌚𑌾𑌨𑍍𑌯𑌦𑌪𑌿 𑌦𑍃𑌶𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 47 ॥
𑌗𑌤𑌿𑌂 𑌵𑌿𑌦𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍍𑌯𑌾 𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌿𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌥 ।
𑌯𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌮𑌾𑌸𑌾𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑍋𑌽𑌗𑍍𑌰𑍇 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌸𑍀𑌤𑍇𑌤𑌿 𑌵𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 48 ॥
𑌮𑌤𑍍𑌤𑍁𑌲𑍍𑌯𑌵𑌿𑌭𑌵𑍋 𑌭𑍋𑌗𑍈 𑌸𑍍𑌸𑍁𑌖𑌂 𑌸 𑌵𑌿𑌹𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌤𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌤𑌰𑍋 𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌮𑌮 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌦𑍍𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌤𑌃 ॥ 49 ॥
𑌕𑍃𑌤𑌾𑌪𑌰𑌾𑌧𑍋 𑌬𑌹𑍁𑌶𑍋 𑌮𑌮 𑌬𑌨𑍍𑌧𑍁𑌰𑍍𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌅𑌮𑌿𑌤𑌬𑌲𑌪𑌰𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑌾 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌪𑍁𑌲𑌗𑍁𑌣𑍇𑌷𑍁 𑌕𑍁𑌲𑍇𑌷𑍁 𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍂𑌤𑌾𑌃 ।
𑌮𑌨𑍁𑌜𑌪𑌤𑌿𑌸𑍁𑌤𑌾𑌂 𑌯𑌥𑌾 𑌲𑌭𑌧𑍍𑌵𑌂 𑌤𑌦𑌧𑌿𑌗𑍁𑌣𑌂 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌾𑌰𑍍𑌥𑌮𑌾𑌰𑌭𑌧𑍍𑌵𑌮𑍍 ॥ 50 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌏𑌕𑌚𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekacatvāriṃśassargaḥ |
tataḥ prasthāpya sugrīvastanmahadvānaraṃ balam |
dakṣiṇāṃ preṣayāmāsa vānarānabhilakṣitān || 1 ||
nīla magnisutaṃ caiva hanumantaṃ ca vānaram |
pitāmahasutaṃ caiva jāmbavantaṃ mahābalam || 2 ||
suhotraṃ ca śarāriṃ ca śaragulmaṃ tathaiva ca |
gajaṃ gavākṣaṃ gavayaṃ suṣeṇamṛṣabhaṃ tathā || 3 ||
maindaṃ ca dvividaṃ caiva vijayaṃ gandhamādanam |
ulkāmukhamasaṅgaṃ ca hutāśanasutāvubhau || 4 ||
aṅgadapramukhānvīrānvīraḥ kapigaṇeśvaraḥ |
vegavikramasampannānsandideśa viśeṣavit || 5 ||
teṣāmagresaraṃ caiva mahābalamathāṅgadam |
vidhāya harivīrāṇāmādiśaddakṣiṇāṃ diśam || 6 ||
ye kecana samuddeśāstasyāṃ diśi sudurgamāḥ |
kapīśaḥ kapimukhyānāṃ sa teṣāṃ tānudāharat || 7 ||
sahasraśirasaṃ vindhyaṃ nānādrumalatāyutam |
narmadāṃ ca nadīṃ ramyāṃ mahoraganiṣevitām || 8 ||
tato godāvarīṃ ramyāṃ kṛṣṇaveṇīṃ mahānadīm |
varadāṃ ca mahābhāgāṃ mahoraganiṣevitām || 9 ||
mekhalāmutkalāṃ caiva daśārṇanagarāṇyapi |
āśvavantīmavantīṃ ca sarvāmevānupaśyata || 10 ||
vidarbhānṛṣikāṃścaiva ramyānmāhiṣakānapi |
tathā vaṅgānkaliṅgāṃśca kauśikāṃśca samantataḥ || 11 ||
anvīkṣya daṇḍakāraṇyaṃ saparvatanadīguhām |
nadīṃ godāvarīṃ caiva sarvamevānupaśyata || 12 ||
tathaivāndhrāṃśca puṇḍrāṃśca colānpāṇḍyāntsa keralān |
ayomukhaśca gantavyaḥ parvato dhātumaṇḍitaḥ || 13 ||
vicitraśikhara śśrīmāṃścitrapuṣpitakānanaḥ |
sacandanavanoddeśo mārgitavyo mahāgiriḥ || 14 ||
tatastāmāpagāṃ divyāṃ prasannasalilāṃ śivām |
tatra drakṣyatha kāverīṃ vihitāmapsarogaṇaiḥ || 15 ||
tasyāsīnaṃ nagasyāgre malayasya mahaujasam |
drakṣyathā'dityasaṅkāśamagastyamṛṣisattamam || 16 ||
tatastenābhyanujñātāḥ prasannena mahātmanā |
tāmraparṇīṃ grāhajuṣṭāṃ tariṣyatha mahānadīm || 17 ||
sā candanavanairdivyai pracchannā dvīpaśālinī |
kānteva yuvatiḥ kāntāṃ samudramavagāhate || 18 ||
tato hemamayaṃ divyaṃ muktāmaṇivibhūṣitam |
yuktaṃ kavāṭaṃ pāṇḍyānāṃ gatā drakṣyatha vānarāḥ || 19 ||
tatassamudramāsādya sampradhāryārthaniścayam |
agastyenāntare tatra sāgare viniveśitaḥ || 20 ||
citranānānagaḥ śrīmānmahendraḥ parvatottamaḥ |
jātarūpamayaḥ śrīmānavagāḍho mahārṇavam || 21 ||
nānāvidhairnagai ssarvailatābhiścopaśobhitam |
devarṣiyakṣapravarairapsarobhiśca sevitam || 22 ||
siddhacāraṇasaṅghaiśca prakīrṇaṃ samanoramam |
tamupaiti sahasrākṣaḥ sadā parvasu parvasu || 23 ||
dvīpastasyāpare pāre śatayojanamāyataḥ |
agamyo mānuṣairdīptastaṃ mārgadhvaṃ samantataḥ || 24 ||
tatra sarvātmanā sītā mārgitavyā viśeṣataḥ |
sa hi deśastu vadhyasya rāvaṇasya durātmanaḥ || 25 ||
rākṣasādhipatervāsassahasrākṣasamadyuteḥ |
dakṣiṇasya samudrasya madhye tasya tu rākṣasī || 26 ||
aṅgāraketi vikhyātā chāyāmākṛṣya bhojinī |
evaṃ nissaṃśayānkṛtvā saṃśayānnaṣṭasaṃśayāḥ || 27 ||
mṛgayadhvaṃ narendrasya patnīmamitatejasaḥ |
tamatikramya lakṣmīvānsamudre śatayojane || 28 ||
giriḥ puṣpitako nāma siddhacāraṇasevitaḥ |
candrasūryāṃśusaṅkāśassāgarāmbusamāvṛtaḥ || 29 ||
bhrājate vipulaiśśṛṅgairambaraṃ vilikhanniva |
tasyaikaṃ kāñcanaṃ śṛṅgaṃ sevate'yaṃ divākaraḥ || 30 ||
śvetaṃ rājatamekaṃ ca sevate'yaṃ niśākaraḥ |
na taṃ kṛtaghnāḥ paśyanti na nṛśaṃsā na nāstikāḥ || 31 ||
praṇamya śirasā śailaṃ taṃ vimārgata vānarāḥ |
tamatikramya durdharṣa ssūryavānnāma parvataḥ || 32 ||
adhvanā durvigāhena yojanāni caturdaśa |
tatastamapyatikramya vaidyuto nāma parvataḥ || 33 ||
sarvakāmaphalairvṛkṣai ssarvakālamanoharaiḥ |
tatra bhuktvā varārhāṇi mūlāni ca phalāni ca || 34 ||
madhūni pītvā mukhyāni paraṃ gacchata vānarāḥ |
tatra netramanaḥkāntaḥ kuñjaro nāma parvataḥ || 35 ||
agastyabhavanaṃ yatra nirmitaṃ viśvakarmaṇā |
tatra yojanavistāramucchritaṃ daśayojanam || 36 ||
śaraṇaṃ kāñcanaṃ divyaṃ nānāratnavibhūṣitam |
tatra bhogavatī nāma sarpāṇāmālayaḥ purī || 37 ||
viśālakakṣyā durdharṣā sarvataḥ parirakṣitā |
rakṣitā pannagairghoraistīkṣṇadaṣṭrairairmahāviṣaiḥ || 38 ||
sarparājo mahāprājño yasyāṃ vasati vāsukiḥ |
niryāya mārgitavyā ca sā ca bhogavatī purī || 39 ||
tatra cānantarā deśā ye kecana susamvṛtāḥ |
taṃ ca deśamatikramya mahānṛṣabhasaṃsthitaḥ || 40 ||
sarvaratnamayaḥ śrīmān ṛṣabho nāma parvataḥ |
gośīrṣakaṃ padmakaṃ ca hariśyāmaṃ ca candanam || 41 ||
divyamutpadyate yatra taccaivāgnisamaprabham |
na tu taccandanaṃ dṛṣṭavā spraṣṭavyaṃ ca kadācana || 42 ||
rohitā nāma gandharvā ghorā rakṣanti tadvanam |
tatra gandharvapatayaḥ pañca sūryasamaprabhāḥ || 43 ||
śailūṣo grāmaṇī śśigru śśubhro babhrustathaiva ca |
ravisomāgnivapuṣāṃ nivāsaḥ puṇyakarmaṇām || 44 ||
ante pṛthivyā durdharṣāstatra svargajitaḥ sthitāḥ |
tataḥ paraṃ na vassevyaḥ pitṛloka ssudāruṇaḥ || 45 ||
rājadhānī yamasyaiṣā kaṣṭena tamasā vṛtā |
etāvadeva yuṣmābhirvīrā vānarapuṅgavāḥ || 46 ||
śakyaṃ vicetuṃ gantuṃ vā nāto gatimatāṃ gatiḥ |
sarvametatsamālokya yaccānyadapi dṛśyate || 47 ||
gatiṃ viditvā vaidehyā ssannivartitumarhatha |
yastu māsānnivṛtto'gre dṛṣṭā sīteti vakṣyati || 48 ||
mattulyavibhavo bhogai ssukhaṃ sa vihariṣyati |
tataḥ priyataro nāsti mama prāṇādviśeṣataḥ || 49 ||
kṛtāparādho bahuśo mama bandhurbhaviṣyati |
amitabalaparākramā bhavanto vipulaguṇeṣu kuleṣu ca prasūtāḥ |
manujapatisutāṃ yathā labhadhvaṃ tadadhiguṇaṃ puruṣārthamārabhadhvam || 50 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ एकचत्वारिंशस्सर्गः ।
ततः प्रस्थाप्य सुग्रीवस्तन्महद्वानरं बलम् ।
दक्षिणां प्रेषयामास वानरानभिलक्षितान् ॥ 1 ॥
नील मग्निसुतं चैव हनुमन्तं च वानरम् ।
पितामहसुतं चैव जाम्बवन्तं महाबलम् ॥ 2 ॥
सुहोत्रं च शरारिं च शरगुल्मं तथैव च ।
गजं गवाक्षं गवयं सुषेणमृषभं तथा ॥ 3 ॥
मैन्दं च द्विविदं चैव विजयं गन्धमादनम् ।
उल्कामुखमसङ्गं च हुताशनसुतावुभौ ॥ 4 ॥
अङ्गदप्रमुखान्वीरान्वीरः कपिगणेश्वरः ।
वेगविक्रमसम्पन्नान्सन्दिदेश विशेषवित् ॥ 5 ॥
तेषामग्रेसरं चैव महाबलमथाङ्गदम् ।
विधाय हरिवीराणामादिशद्दक्षिणां दिशम् ॥ 6 ॥
ये केचन समुद्देशास्तस्यां दिशि सुदुर्गमाः ।
कपीशः कपिमुख्यानां स तेषां तानुदाहरत् ॥ 7 ॥
सहस्रशिरसं विन्ध्यं नानाद्रुमलतायुतम् ।
नर्मदां च नदीं रम्यां महोरगनिषेविताम् ॥ 8 ॥
ततो गोदावरीं रम्यां कृष्णवेणीं महानदीम् ।
वरदां च महाभागां महोरगनिषेविताम् ॥ 9 ॥
मेखलामुत्कलां चैव दशार्णनगराण्यपि ।
आश्ववन्तीमवन्तीं च सर्वामेवानुपश्यत ॥ 10 ॥
विदर्भानृषिकांश्चैव रम्यान्माहिषकानपि ।
तथा वङ्गान्कलिङ्गांश्च कौशिकांश्च समन्ततः ॥ 11 ॥
अन्वीक्ष्य दण्डकारण्यं सपर्वतनदीगुहाम् ।
नदीं गोदावरीं चैव सर्वमेवानुपश्यत ॥ 12 ॥
तथैवान्ध्रांश्च पुण्ड्रांश्च चोलान्पाण्ड्यान्त्स केरलान् ।
अयोमुखश्च गन्तव्यः पर्वतो धातुमण्डितः ॥ 13 ॥
विचित्रशिखर श्श्रीमांश्चित्रपुष्पितकाननः ।
सचन्दनवनोद्देशो मार्गितव्यो महागिरिः ॥ 14 ॥
ततस्तामापगां दिव्यां प्रसन्नसलिलां शिवाम् ।
तत्र द्रक्ष्यथ कावेरीं विहितामप्सरोगणैः ॥ 15 ॥
तस्यासीनं नगस्याग्रे मलयस्य महौजसम् ।
द्रक्ष्यथाऽदित्यसङ्काशमगस्त्यमृषिसत्तमम् ॥ 16 ॥
ततस्तेनाभ्यनुज्ञाताः प्रसन्नेन महात्मना ।
ताम्रपर्णीं ग्राहजुष्टां तरिष्यथ महानदीम् ॥ 17 ॥
सा चन्दनवनैर्दिव्यै प्रच्छन्ना द्वीपशालिनी ।
कान्तेव युवतिः कान्तां समुद्रमवगाहते ॥ 18 ॥
ततो हेममयं दिव्यं मुक्तामणिविभूषितम् ।
युक्तं कवाटं पाण्ड्यानां गता द्रक्ष्यथ वानराः ॥ 19 ॥
ततस्समुद्रमासाद्य सम्प्रधार्यार्थनिश्चयम् ।
अगस्त्येनान्तरे तत्र सागरे विनिवेशितः ॥ 20 ॥
चित्रनानानगः श्रीमान्महेन्द्रः पर्वतोत्तमः ।
जातरूपमयः श्रीमानवगाढो महार्णवम् ॥ 21 ॥
नानाविधैर्नगै स्सर्वैलताभिश्चोपशोभितम् ।
देवर्षियक्षप्रवरैरप्सरोभिश्च सेवितम् ॥ 22 ॥
सिद्धचारणसङ्घैश्च प्रकीर्णं समनोरमम् ।
तमुपैति सहस्राक्षः सदा पर्वसु पर्वसु ॥ 23 ॥
द्वीपस्तस्यापरे पारे शतयोजनमायतः ।
अगम्यो मानुषैर्दीप्तस्तं मार्गध्वं समन्ततः ॥ 24 ॥
तत्र सर्वात्मना सीता मार्गितव्या विशेषतः ।
स हि देशस्तु वध्यस्य रावणस्य दुरात्मनः ॥ 25 ॥
राक्षसाधिपतेर्वासस्सहस्राक्षसमद्युतेः ।
दक्षिणस्य समुद्रस्य मध्ये तस्य तु राक्षसी ॥ 26 ॥
अङ्गारकेति विख्याता छायामाकृष्य भोजिनी ।
एवं निस्संशयान्कृत्वा संशयान्नष्टसंशयाः ॥ 27 ॥
मृगयध्वं नरेन्द्रस्य पत्नीममिततेजसः ।
तमतिक्रम्य लक्ष्मीवान्समुद्रे शतयोजने ॥ 28 ॥
गिरिः पुष्पितको नाम सिद्धचारणसेवितः ।
चन्द्रसूर्यांशुसङ्काशस्सागराम्बुसमावृतः ॥ 29 ॥
भ्राजते विपुलैश्शृङ्गैरम्बरं विलिखन्निव ।
तस्यैकं काञ्चनं शृङ्गं सेवतेऽयं दिवाकरः ॥ 30 ॥
श्वेतं राजतमेकं च सेवतेऽयं निशाकरः ।
न तं कृतघ्नाः पश्यन्ति न नृशंसा न नास्तिकाः ॥ 31 ॥
प्रणम्य शिरसा शैलं तं विमार्गत वानराः ।
तमतिक्रम्य दुर्धर्ष स्सूर्यवान्नाम पर्वतः ॥ 32 ॥
अध्वना दुर्विगाहेन योजनानि चतुर्दश ।
ततस्तमप्यतिक्रम्य वैद्युतो नाम पर्वतः ॥ 33 ॥
सर्वकामफलैर्वृक्षै स्सर्वकालमनोहरैः ।
तत्र भुक्त्वा वरार्हाणि मूलानि च फलानि च ॥ 34 ॥
मधूनि पीत्वा मुख्यानि परं गच्छत वानराः ।
तत्र नेत्रमनःकान्तः कुञ्जरो नाम पर्वतः ॥ 35 ॥
अगस्त्यभवनं यत्र निर्मितं विश्वकर्मणा ।
तत्र योजनविस्तारमुच्छ्रितं दशयोजनम् ॥ 36 ॥
शरणं काञ्चनं दिव्यं नानारत्नविभूषितम् ।
तत्र भोगवती नाम सर्पाणामालयः पुरी ॥ 37 ॥
विशालकक्ष्या दुर्धर्षा सर्वतः परिरक्षिता ।
रक्षिता पन्नगैर्घोरैस्तीक्ष्णदष्ट्रैरैर्महाविषैः ॥ 38 ॥
सर्पराजो महाप्राज्ञो यस्यां वसति वासुकिः ।
निर्याय मार्गितव्या च सा च भोगवती पुरी ॥ 39 ॥
तत्र चानन्तरा देशा ये केचन सुसम्वृताः ।
तं च देशमतिक्रम्य महानृषभसंस्थितः ॥ 40 ॥
सर्वरत्नमयः श्रीमान् ऋषभो नाम पर्वतः ।
गोशीर्षकं पद्मकं च हरिश्यामं च चन्दनम् ॥ 41 ॥
दिव्यमुत्पद्यते यत्र तच्चैवाग्निसमप्रभम् ।
न तु तच्चन्दनं दृष्टवा स्प्रष्टव्यं च कदाचन ॥ 42 ॥
रोहिता नाम गन्धर्वा घोरा रक्षन्ति तद्वनम् ।
तत्र गन्धर्वपतयः पञ्च सूर्यसमप्रभाः ॥ 43 ॥
शैलूषो ग्रामणी श्शिग्रु श्शुभ्रो बभ्रुस्तथैव च ।
रविसोमाग्निवपुषां निवासः पुण्यकर्मणाम् ॥ 44 ॥
अन्ते पृथिव्या दुर्धर्षास्तत्र स्वर्गजितः स्थिताः ।
ततः परं न वस्सेव्यः पितृलोक स्सुदारुणः ॥ 45 ॥
राजधानी यमस्यैषा कष्टेन तमसा वृता ।
एतावदेव युष्माभिर्वीरा वानरपुङ्गवाः ॥ 46 ॥
शक्यं विचेतुं गन्तुं वा नातो गतिमतां गतिः ।
सर्वमेतत्समालोक्य यच्चान्यदपि दृश्यते ॥ 47 ॥
गतिं विदित्वा वैदेह्या स्सन्निवर्तितुमर्हथ ।
यस्तु मासान्निवृत्तोऽग्रे दृष्टा सीतेति वक्ष्यति ॥ 48 ॥
मत्तुल्यविभवो भोगै स्सुखं स विहरिष्यति ।
ततः प्रियतरो नास्ति मम प्राणाद्विशेषतः ॥ 49 ॥
कृतापराधो बहुशो मम बन्धुर्भविष्यति ।
अमितबलपराक्रमा भवन्तो विपुलगुणेषु कुलेषु च प्रसूताः ।
मनुजपतिसुतां यथा लभध्वं तदधिगुणं पुरुषार्थमारभध्वम् ॥ 50 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे एकचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekacatvāriṃśassargaḥ |
tataḥ prasthāpya sugrīvastanmahadvānaraṃ balam |
dakṣiṇāṃ preṣayāmāsa vānarānabhilakṣitān || 1 ||
nīla magnisutaṃ caiva hanumantaṃ ca vānaram |
pitāmahasutaṃ caiva jāmbavantaṃ mahābalam || 2 ||
suhotraṃ ca śarāriṃ ca śaragulmaṃ tathaiva ca |
gajaṃ gavākṣaṃ gavayaṃ suṣeṇamṛṣabhaṃ tathā || 3 ||
maindaṃ ca dvividaṃ caiva vijayaṃ gandhamādanam |
ulkāmukhamasaṅgaṃ ca hutāśanasutāvubhau || 4 ||
aṅgadapramukhānvīrānvīraḥ kapigaṇeśvaraḥ |
vegavikramasampannānsandideśa viśeṣavit || 5 ||
teṣāmagresaraṃ caiva mahābalamathāṅgadam |
vidhāya harivīrāṇāmādiśaddakṣiṇāṃ diśam || 6 ||
ye kecana samuddeśāstasyāṃ diśi sudurgamāḥ |
kapīśaḥ kapimukhyānāṃ sa teṣāṃ tānudāharat || 7 ||
sahasraśirasaṃ vindhyaṃ nānādrumalatāyutam |
narmadāṃ ca nadīṃ ramyāṃ mahoraganiṣevitām || 8 ||
tato godāvarīṃ ramyāṃ kṛṣṇaveṇīṃ mahānadīm |
varadāṃ ca mahābhāgāṃ mahoraganiṣevitām || 9 ||
mekhalāmutkalāṃ caiva daśārṇanagarāṇyapi |
āśvavantīmavantīṃ ca sarvāmevānupaśyata || 10 ||
vidarbhānṛṣikāṃścaiva ramyānmāhiṣakānapi |
tathā vaṅgānkaliṅgāṃśca kauśikāṃśca samantataḥ || 11 ||
anvīkṣya daṇḍakāraṇyaṃ saparvatanadīguhām |
nadīṃ godāvarīṃ caiva sarvamevānupaśyata || 12 ||
tathaivāndhrāṃśca puṇḍrāṃśca colānpāṇḍyāntsa keralān |
ayomukhaśca gantavyaḥ parvato dhātumaṇḍitaḥ || 13 ||
vicitraśikhara śśrīmāṃścitrapuṣpitakānanaḥ |
sacandanavanoddeśo mārgitavyo mahāgiriḥ || 14 ||
tatastāmāpagāṃ divyāṃ prasannasalilāṃ śivām |
tatra drakṣyatha kāverīṃ vihitāmapsarogaṇaiḥ || 15 ||
tasyāsīnaṃ nagasyāgre malayasya mahaujasam |
drakṣyathā'dityasaṅkāśamagastyamṛṣisattamam || 16 ||
tatastenābhyanujñātāḥ prasannena mahātmanā |
tāmraparṇīṃ grāhajuṣṭāṃ tariṣyatha mahānadīm || 17 ||
sā candanavanairdivyai pracchannā dvīpaśālinī |
kānteva yuvatiḥ kāntāṃ samudramavagāhate || 18 ||
tato hemamayaṃ divyaṃ muktāmaṇivibhūṣitam |
yuktaṃ kavāṭaṃ pāṇḍyānāṃ gatā drakṣyatha vānarāḥ || 19 ||
tatassamudramāsādya sampradhāryārthaniścayam |
agastyenāntare tatra sāgare viniveśitaḥ || 20 ||
citranānānagaḥ śrīmānmahendraḥ parvatottamaḥ |
jātarūpamayaḥ śrīmānavagāḍho mahārṇavam || 21 ||
nānāvidhairnagai ssarvailatābhiścopaśobhitam |
devarṣiyakṣapravarairapsarobhiśca sevitam || 22 ||
siddhacāraṇasaṅghaiśca prakīrṇaṃ samanoramam |
tamupaiti sahasrākṣaḥ sadā parvasu parvasu || 23 ||
dvīpastasyāpare pāre śatayojanamāyataḥ |
agamyo mānuṣairdīptastaṃ mārgadhvaṃ samantataḥ || 24 ||
tatra sarvātmanā sītā mārgitavyā viśeṣataḥ |
sa hi deśastu vadhyasya rāvaṇasya durātmanaḥ || 25 ||
rākṣasādhipatervāsassahasrākṣasamadyuteḥ |
dakṣiṇasya samudrasya madhye tasya tu rākṣasī || 26 ||
aṅgāraketi vikhyātā chāyāmākṛṣya bhojinī |
evaṃ nissaṃśayānkṛtvā saṃśayānnaṣṭasaṃśayāḥ || 27 ||
mṛgayadhvaṃ narendrasya patnīmamitatejasaḥ |
tamatikramya lakṣmīvānsamudre śatayojane || 28 ||
giriḥ puṣpitako nāma siddhacāraṇasevitaḥ |
candrasūryāṃśusaṅkāśassāgarāmbusamāvṛtaḥ || 29 ||
bhrājate vipulaiśśṛṅgairambaraṃ vilikhanniva |
tasyaikaṃ kāñcanaṃ śṛṅgaṃ sevate'yaṃ divākaraḥ || 30 ||
śvetaṃ rājatamekaṃ ca sevate'yaṃ niśākaraḥ |
na taṃ kṛtaghnāḥ paśyanti na nṛśaṃsā na nāstikāḥ || 31 ||
praṇamya śirasā śailaṃ taṃ vimārgata vānarāḥ |
tamatikramya durdharṣa ssūryavānnāma parvataḥ || 32 ||
adhvanā durvigāhena yojanāni caturdaśa |
tatastamapyatikramya vaidyuto nāma parvataḥ || 33 ||
sarvakāmaphalairvṛkṣai ssarvakālamanoharaiḥ |
tatra bhuktvā varārhāṇi mūlāni ca phalāni ca || 34 ||
madhūni pītvā mukhyāni paraṃ gacchata vānarāḥ |
tatra netramanaḥkāntaḥ kuñjaro nāma parvataḥ || 35 ||
agastyabhavanaṃ yatra nirmitaṃ viśvakarmaṇā |
tatra yojanavistāramucchritaṃ daśayojanam || 36 ||
śaraṇaṃ kāñcanaṃ divyaṃ nānāratnavibhūṣitam |
tatra bhogavatī nāma sarpāṇāmālayaḥ purī || 37 ||
viśālakakṣyā durdharṣā sarvataḥ parirakṣitā |
rakṣitā pannagairghoraistīkṣṇadaṣṭrairairmahāviṣaiḥ || 38 ||
sarparājo mahāprājño yasyāṃ vasati vāsukiḥ |
niryāya mārgitavyā ca sā ca bhogavatī purī || 39 ||
tatra cānantarā deśā ye kecana susamvṛtāḥ |
taṃ ca deśamatikramya mahānṛṣabhasaṃsthitaḥ || 40 ||
sarvaratnamayaḥ śrīmān ṛṣabho nāma parvataḥ |
gośīrṣakaṃ padmakaṃ ca hariśyāmaṃ ca candanam || 41 ||
divyamutpadyate yatra taccaivāgnisamaprabham |
na tu taccandanaṃ dṛṣṭavā spraṣṭavyaṃ ca kadācana || 42 ||
rohitā nāma gandharvā ghorā rakṣanti tadvanam |
tatra gandharvapatayaḥ pañca sūryasamaprabhāḥ || 43 ||
śailūṣo grāmaṇī śśigru śśubhro babhrustathaiva ca |
ravisomāgnivapuṣāṃ nivāsaḥ puṇyakarmaṇām || 44 ||
ante pṛthivyā durdharṣāstatra svargajitaḥ sthitāḥ |
tataḥ paraṃ na vassevyaḥ pitṛloka ssudāruṇaḥ || 45 ||
rājadhānī yamasyaiṣā kaṣṭena tamasā vṛtā |
etāvadeva yuṣmābhirvīrā vānarapuṅgavāḥ || 46 ||
śakyaṃ vicetuṃ gantuṃ vā nāto gatimatāṃ gatiḥ |
sarvametatsamālokya yaccānyadapi dṛśyate || 47 ||
gatiṃ viditvā vaidehyā ssannivartitumarhatha |
yastu māsānnivṛtto'gre dṛṣṭā sīteti vakṣyati || 48 ||
mattulyavibhavo bhogai ssukhaṃ sa vihariṣyati |
tataḥ priyataro nāsti mama prāṇādviśeṣataḥ || 49 ||
kṛtāparādho bahuśo mama bandhurbhaviṣyati |
amitabalaparākramā bhavanto vipulaguṇeṣu kuleṣu ca prasūtāḥ |
manujapatisutāṃ yathā labhadhvaṃ tadadhiguṇaṃ puruṣārthamārabhadhvam || 50 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.