𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌚𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌤𑍁 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑌃 𑌕𑌪𑌿𑌯𑍂𑌧𑌪𑌾𑌃 ।
𑌵𑍍𑌯𑌾𑌦𑌿𑌷𑍍𑌟𑌾𑌃 𑌕𑌪𑌿𑌰𑌾𑌜𑍇𑌨 𑌯𑌥𑍋𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌜𑌗𑍍𑌮𑍁𑌰𑌞𑍍𑌜𑌸𑌾 ॥ 1 ॥
𑌸𑌰𑌾𑌂𑌸𑌿 𑌸𑌰𑌿𑌤 𑌕𑌾𑌕𑍍𑌷𑌾𑌨𑌾𑌕𑌾𑌶𑌂 𑌨𑌗𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌚 ।
𑌨𑌦𑍀𑌦𑍁𑌰𑍍𑌗𑌾𑌂𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 𑌶𑍈𑌲𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌚𑌿𑌨𑍍𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑌮𑌨𑍍𑌤𑌤𑌃 ॥ 2 ॥
𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍇𑌣 𑌸𑌮𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌤𑌾𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌯𑍂𑌥𑌪𑌾𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌦𑍇𑌶𑌾𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌚𑌿𑌨𑍍𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑌶𑍈𑌲𑌵𑌨𑌕𑌾𑌨𑌨𑌾𑌨𑍍 ॥ 3 ॥
𑌵𑌿𑌚𑌿𑌤𑍍𑌯 𑌦𑌿𑌵𑌸𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌧𑌿𑌗𑌮𑌨𑍇 𑌧𑍃𑌤𑌾𑌃 ।
𑌸𑌮𑌾𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑍍𑌮 𑌮𑍇𑌦𑌿𑌨𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌶𑌾𑌕𑌾𑌲𑍇𑌷𑍁 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌃 ॥ 4 ॥
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌰𑍍𑌤𑍁𑌕𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌦𑍇𑌶𑍇𑌷𑍁 𑌵𑌾𑌨𑌾𑌰𑌾𑌸𑍍𑌸𑌫𑌲𑌦𑍍𑌰𑍁𑌮𑌾𑌨𑍍 ।
𑌆𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌰𑌜𑌨𑍀𑌂 𑌶𑌯𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌚𑌕𑍍𑌰𑍁𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇𑌷𑍍𑌵𑌹𑌸𑍍𑌸𑍁 𑌤𑍇 ॥ 5 ॥
𑌤𑌦𑌹𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌥𑌮𑌂 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌮𑌾𑌸𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌶𑍍𑌰𑌵𑌣𑌂 𑌗𑌤𑌾𑌃 ।
𑌕𑌪𑌿𑌰𑌾𑌜𑍇𑌨 𑌸𑌙𑍍𑌗𑌮𑍍𑌯 𑌨𑌿𑌰𑌾𑌶𑌾𑌃 𑌕𑌪𑌿𑌯𑍂𑌧𑌪𑌾𑌃 ॥ 6 ॥
𑌵𑌿𑌚𑌿𑌤𑍍𑌯 𑌤𑍁 𑌦𑌿𑌶𑌂 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌯𑌥𑍋𑌕𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌸𑌚𑌿𑌵𑍈𑌸𑍍𑌸𑌹 ।
𑌅𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌿𑌨𑌤𑌸𑍍𑌸𑍀𑌤𑌾𑌮𑌾𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌃 ॥ 7 ॥
𑌉𑌤𑍍𑌤𑌰𑌾𑌂 𑌚 𑌦𑌿𑌶𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌚𑌿𑌤𑍍𑌯 𑌸 𑌮𑌹𑌾𑌕𑌪𑌿𑌃 ।
𑌆𑌗𑌤𑌸𑍍𑌸𑌹 𑌸𑍈𑌨𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌵𑍀𑌰𑌶𑍍𑌶𑌤𑌵𑌲𑌿𑌸𑍍𑌤𑌦𑌾 ॥ 8 ॥
𑌸𑍁𑌷𑍇𑌣𑌃 𑌪𑌶𑍍𑌚𑌿𑌮𑌾 𑌮𑌾𑌶𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌚𑌿𑌤𑍍𑌯 𑌸𑌹 𑌵𑌾𑌨𑌰𑍈𑌃 ।
𑌸𑌮𑍇𑌤𑍍𑌯 𑌮𑌾𑌸𑍇 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑍇 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌮𑍁𑌪𑌚𑌕𑍍𑌰𑌮𑍇 ॥ 9 ॥
𑌤𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌰𑌵𑌣𑌪𑍃𑌷𑍍𑌠𑌸𑍍𑌥𑌂 𑌸𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯𑌾𑌭𑌿𑌵𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌚 ।
𑌆𑌸𑍀𑌨𑌂 𑌸𑌹 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌮𑌿𑌦𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 10 ॥
𑌵𑌿𑌚𑌿𑌤𑌾𑌃 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑌾𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌵𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌗𑌹𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌚 ।
𑌨𑌿𑌮𑍍𑌨𑌗𑌾𑌸𑍍𑌸𑌾𑌗𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌜𑌨𑌪𑌦𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌯𑍇 ॥ 11 ॥
𑌗𑍁𑌹𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌿𑌚𑌿𑌤𑌾𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌯𑌾𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌕𑍀𑌰𑍍𑌤𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌵𑌿𑌚𑌿𑌤𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌗𑍁𑌲𑍍𑌮𑌾 𑌲𑌤𑌾𑌵𑌿𑌤𑌤𑌸𑌨𑍍𑌤𑌤𑌾𑌃 ॥ 12 ॥
𑌗𑌹𑌨𑍇𑌷𑍁 𑌚 𑌦𑍇𑌶𑍇𑌷𑍁 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌗𑍇𑌷𑍁 𑌵𑌿𑌷𑌮𑍇𑌷𑍁 𑌚 ।
𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍𑌯𑌤𑌿𑌪𑍍𑌰𑌮𑌾𑌣𑌾𑌨𑌿 𑌵𑌿𑌚𑌿𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌹𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌚 ॥ 13 ॥
𑌯𑍇 𑌚𑍈𑌵 𑌗𑌹𑌨𑌾 𑌦𑍇𑌶𑌾 𑌵𑌿𑌚𑌿𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌪𑍁𑌨𑌃 𑌪𑍁𑌨𑌃 ।
𑌉𑌦𑌾𑌰𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌭𑌿𑌜𑌨𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌸 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍀𑌂 𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌵𑌾𑌨𑌰𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌃 ।
𑌦𑌿𑌶𑌂 𑌤𑍁 𑌯𑌾𑌮𑍇𑌵 𑌗𑌤𑌾 𑌤𑍁 𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌤𑌾𑌮𑌾𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑍋𑌵𑌾𑌯𑍁𑌸𑍁𑌤𑍋 𑌹𑌨𑍂𑌮𑌾𑌨𑍍 ॥ 14 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌚𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha saptacatvāriṃśassargaḥ |
darśanārthaṃ tu vaidehyāssarvataḥ kapiyūdhapāḥ |
vyādiṣṭāḥ kapirājena yathoktaṃ jagmurañjasā || 1 ||
sarāṃsi sarita kākṣānākāśaṃ nagarāṇi ca |
nadīdurgāṃstathā śailānvicinvanti samantataḥ || 2 ||
sugrīveṇa samākhyātāssarve vānarayūthapāḥ |
pradeśānpravicinvanti saśailavanakānanān || 3 ||
vicitya divasaṃ sarve sītādhigamane dhṛtāḥ |
samāyānti sma medinyāṃ niśākāleṣu vānarāḥ || 4 ||
sarvartukamān deśeṣu vānārāssaphaladrumān |
āsādya rajanīṃ śayyāṃ cakrussarveṣvahassu te || 5 ||
tadahaḥ prathamaṃ kṛtvā māse praśravaṇaṃ gatāḥ |
kapirājena saṅgamya nirāśāḥ kapiyūdhapāḥ || 6 ||
vicitya tu diśaṃ pūrvāṃ yathoktāṃ sacivaissaha |
adṛṣṭvā vinatassītāmājagāma mahābalaḥ || 7 ||
uttarāṃ ca diśaṃ sarvāṃ vicitya sa mahākapiḥ |
āgatassaha sainyena vīraśśatavalistadā || 8 ||
suṣeṇaḥ paścimā māśāṃ vicitya saha vānaraiḥ |
sametya māse sampūrṇe sugrīvamupacakrame || 9 ||
taṃ prasravaṇapṛṣṭhasthaṃ samāsādyābhivādya ca |
āsīnaṃ saha rāmeṇa sugrīvamidamabravīt || 10 ||
vicitāḥ parvatāssarve vanāni gahanāni ca |
nimnagāssāgarāntāśca sarve janapadāśca ye || 11 ||
guhāśca vicitāssarvāstvayā yāḥ parikīrtitāḥ |
vicitāśca mahāgulmā latāvitatasantatāḥ || 12 ||
gahaneṣu ca deśeṣu durgeṣu viṣameṣu ca |
sattvānyatipramāṇāni vicitāni hatāni ca || 13 ||
ye caiva gahanā deśā vicitāste punaḥ punaḥ |
udārasattvābhijano mahātmā sa maithilīṃ drakṣyati vānarendraḥ |
diśaṃ tu yāmeva gatā tu sītā tāmāsthitovāyusuto hanūmān || 14 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ सप्तचत्वारिंशस्सर्गः ।
दर्शनार्थं तु वैदेह्यास्सर्वतः कपियूधपाः ।
व्यादिष्टाः कपिराजेन यथोक्तं जग्मुरञ्जसा ॥ 1 ॥
सरांसि सरित काक्षानाकाशं नगराणि च ।
नदीदुर्गांस्तथा शैलान्विचिन्वन्ति समन्ततः ॥ 2 ॥
सुग्रीवेण समाख्यातास्सर्वे वानरयूथपाः ।
प्रदेशान्प्रविचिन्वन्ति सशैलवनकाननान् ॥ 3 ॥
विचित्य दिवसं सर्वे सीताधिगमने धृताः ।
समायान्ति स्म मेदिन्यां निशाकालेषु वानराः ॥ 4 ॥
सर्वर्तुकमान् देशेषु वानारास्सफलद्रुमान् ।
आसाद्य रजनीं शय्यां चक्रुस्सर्वेष्वहस्सु ते ॥ 5 ॥
तदहः प्रथमं कृत्वा मासे प्रश्रवणं गताः ।
कपिराजेन सङ्गम्य निराशाः कपियूधपाः ॥ 6 ॥
विचित्य तु दिशं पूर्वां यथोक्तां सचिवैस्सह ।
अदृष्ट्वा विनतस्सीतामाजगाम महाबलः ॥ 7 ॥
उत्तरां च दिशं सर्वां विचित्य स महाकपिः ।
आगतस्सह सैन्येन वीरश्शतवलिस्तदा ॥ 8 ॥
सुषेणः पश्चिमा माशां विचित्य सह वानरैः ।
समेत्य मासे सम्पूर्णे सुग्रीवमुपचक्रमे ॥ 9 ॥
तं प्रस्रवणपृष्ठस्थं समासाद्याभिवाद्य च ।
आसीनं सह रामेण सुग्रीवमिदमब्रवीत् ॥ 10 ॥
विचिताः पर्वतास्सर्वे वनानि गहनानि च ।
निम्नगास्सागरान्ताश्च सर्वे जनपदाश्च ये ॥ 11 ॥
गुहाश्च विचितास्सर्वास्त्वया याः परिकीर्तिताः ।
विचिताश्च महागुल्मा लताविततसन्तताः ॥ 12 ॥
गहनेषु च देशेषु दुर्गेषु विषमेषु च ।
सत्त्वान्यतिप्रमाणानि विचितानि हतानि च ॥ 13 ॥
ये चैव गहना देशा विचितास्ते पुनः पुनः ।
उदारसत्त्वाभिजनो महात्मा स मैथिलीं द्रक्ष्यति वानरेन्द्रः ।
दिशं तु यामेव गता तु सीता तामास्थितोवायुसुतो हनूमान् ॥ 14 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे सप्तचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha saptacatvāriṃśassargaḥ |
darśanārthaṃ tu vaidehyāssarvataḥ kapiyūdhapāḥ |
vyādiṣṭāḥ kapirājena yathoktaṃ jagmurañjasā || 1 ||
sarāṃsi sarita kākṣānākāśaṃ nagarāṇi ca |
nadīdurgāṃstathā śailānvicinvanti samantataḥ || 2 ||
sugrīveṇa samākhyātāssarve vānarayūthapāḥ |
pradeśānpravicinvanti saśailavanakānanān || 3 ||
vicitya divasaṃ sarve sītādhigamane dhṛtāḥ |
samāyānti sma medinyāṃ niśākāleṣu vānarāḥ || 4 ||
sarvartukamān deśeṣu vānārāssaphaladrumān |
āsādya rajanīṃ śayyāṃ cakrussarveṣvahassu te || 5 ||
tadahaḥ prathamaṃ kṛtvā māse praśravaṇaṃ gatāḥ |
kapirājena saṅgamya nirāśāḥ kapiyūdhapāḥ || 6 ||
vicitya tu diśaṃ pūrvāṃ yathoktāṃ sacivaissaha |
adṛṣṭvā vinatassītāmājagāma mahābalaḥ || 7 ||
uttarāṃ ca diśaṃ sarvāṃ vicitya sa mahākapiḥ |
āgatassaha sainyena vīraśśatavalistadā || 8 ||
suṣeṇaḥ paścimā māśāṃ vicitya saha vānaraiḥ |
sametya māse sampūrṇe sugrīvamupacakrame || 9 ||
taṃ prasravaṇapṛṣṭhasthaṃ samāsādyābhivādya ca |
āsīnaṃ saha rāmeṇa sugrīvamidamabravīt || 10 ||
vicitāḥ parvatāssarve vanāni gahanāni ca |
nimnagāssāgarāntāśca sarve janapadāśca ye || 11 ||
guhāśca vicitāssarvāstvayā yāḥ parikīrtitāḥ |
vicitāśca mahāgulmā latāvitatasantatāḥ || 12 ||
gahaneṣu ca deśeṣu durgeṣu viṣameṣu ca |
sattvānyatipramāṇāni vicitāni hatāni ca || 13 ||
ye caiva gahanā deśā vicitāste punaḥ punaḥ |
udārasattvābhijano mahātmā sa maithilīṃ drakṣyati vānarendraḥ |
diśaṃ tu yāmeva gatā tu sītā tāmāsthitovāyusuto hanūmān || 14 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.