ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡമ് ।
അഥ സപ്തചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
ദര്ശനാര്ഥം തു വൈദേഹ്യാസ്സര്വതഃ കപിയൂധപാഃ ।
വ്യാദിഷ്ടാഃ കപിരാജേന യഥോക്തം ജഗ്മുരഞ്ജസാ ॥ 1 ॥
സരാംസി സരിത കാക്ഷാനാകാശം നഗരാണി ച ।
നദീദുര്ഗാംസ്തഥാ ശൈലാന്വിചിന്വന്തി സമന്തതഃ ॥ 2 ॥
സുഗ്രീവേണ സമാഖ്യാതാസ്സര്വേ വാനരയൂഥപാഃ ।
പ്രദേശാന്പ്രവിചിന്വന്തി സശൈലവനകാനനാന് ॥ 3 ॥
വിചിത്യ ദിവസം സര്വേ സീതാധിഗമനേ ധൃതാഃ ।
സമായാന്തി സ്മ മേദിന്യാം നിശാകാലേഷു വാനരാഃ ॥ 4 ॥
സര്വര്തുകമാന് ദേശേഷു വാനാരാസ്സഫലദ്രുമാന് ।
ആസാദ്യ രജനീം ശയ്യാം ചക്രുസ്സര്വേഷ്വഹസ്സു തേ ॥ 5 ॥
തദഹഃ പ്രഥമം കൃത്വാ മാസേ പ്രശ്രവണം ഗതാഃ ।
കപിരാജേന സങ്ഗമ്യ നിരാശാഃ കപിയൂധപാഃ ॥ 6 ॥
വിചിത്യ തു ദിശം പൂര്വാം യഥോക്താം സചിവൈസ്സഹ ।
അദൃഷ്ട്വാ വിനതസ്സീതാമാജഗാമ മഹാബലഃ ॥ 7 ॥
ഉത്തരാം ച ദിശം സര്വാം വിചിത്യ സ മഹാകപിഃ ।
ആഗതസ്സഹ സൈന്യേന വീരശ്ശതവലിസ്തദാ ॥ 8 ॥
സുഷേണഃ പശ്ചിമാ മാശാം വിചിത്യ സഹ വാനരൈഃ ।
സമേത്യ മാസേ സമ്പൂര്ണേ സുഗ്രീവമുപചക്രമേ ॥ 9 ॥
തം പ്രസ്രവണപൃഷ്ഠസ്ഥം സമാസാദ്യാഭിവാദ്യ ച ।
ആസീനം സഹ രാമേണ സുഗ്രീവമിദമബ്രവീത് ॥ 10 ॥
വിചിതാഃ പര്വതാസ്സര്വേ വനാനി ഗഹനാനി ച ।
നിമ്നഗാസ്സാഗരാന്താശ്ച സര്വേ ജനപദാശ്ച യേ ॥ 11 ॥
ഗുഹാശ്ച വിചിതാസ്സര്വാസ്ത്വയാ യാഃ പരികീര്തിതാഃ ।
വിചിതാശ്ച മഹാഗുല്മാ ലതാവിതതസന്തതാഃ ॥ 12 ॥
ഗഹനേഷു ച ദേശേഷു ദുര്ഗേഷു വിഷമേഷു ച ।
സത്ത്വാന്യതിപ്രമാണാനി വിചിതാനി ഹതാനി ച ॥ 13 ॥
യേ ചൈവ ഗഹനാ ദേശാ വിചിതാസ്തേ പുനഃ പുനഃ ।
ഉദാരസത്ത്വാഭിജനോ മഹാത്മാ സ മൈഥിലീം ദ്രക്ഷ്യതി വാനരേന്ദ്രഃ ।
ദിശം തു യാമേവ ഗതാ തു സീതാ താമാസ്ഥിതോവായുസുതോ ഹനൂമാന് ॥ 14 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ സപ്തചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha saptacatvāriṃśassargaḥ |
darśanārthaṃ tu vaidehyāssarvataḥ kapiyūdhapāḥ |
vyādiṣṭāḥ kapirājena yathoktaṃ jagmurañjasā || 1 ||
sarāṃsi sarita kākṣānākāśaṃ nagarāṇi ca |
nadīdurgāṃstathā śailānvicinvanti samantataḥ || 2 ||
sugrīveṇa samākhyātāssarve vānarayūthapāḥ |
pradeśānpravicinvanti saśailavanakānanān || 3 ||
vicitya divasaṃ sarve sītādhigamane dhṛtāḥ |
samāyānti sma medinyāṃ niśākāleṣu vānarāḥ || 4 ||
sarvartukamān deśeṣu vānārāssaphaladrumān |
āsādya rajanīṃ śayyāṃ cakrussarveṣvahassu te || 5 ||
tadahaḥ prathamaṃ kṛtvā māse praśravaṇaṃ gatāḥ |
kapirājena saṅgamya nirāśāḥ kapiyūdhapāḥ || 6 ||
vicitya tu diśaṃ pūrvāṃ yathoktāṃ sacivaissaha |
adṛṣṭvā vinatassītāmājagāma mahābalaḥ || 7 ||
uttarāṃ ca diśaṃ sarvāṃ vicitya sa mahākapiḥ |
āgatassaha sainyena vīraśśatavalistadā || 8 ||
suṣeṇaḥ paścimā māśāṃ vicitya saha vānaraiḥ |
sametya māse sampūrṇe sugrīvamupacakrame || 9 ||
taṃ prasravaṇapṛṣṭhasthaṃ samāsādyābhivādya ca |
āsīnaṃ saha rāmeṇa sugrīvamidamabravīt || 10 ||
vicitāḥ parvatāssarve vanāni gahanāni ca |
nimnagāssāgarāntāśca sarve janapadāśca ye || 11 ||
guhāśca vicitāssarvāstvayā yāḥ parikīrtitāḥ |
vicitāśca mahāgulmā latāvitatasantatāḥ || 12 ||
gahaneṣu ca deśeṣu durgeṣu viṣameṣu ca |
sattvānyatipramāṇāni vicitāni hatāni ca || 13 ||
ye caiva gahanā deśā vicitāste punaḥ punaḥ |
udārasattvābhijano mahātmā sa maithilīṃ drakṣyati vānarendraḥ |
diśaṃ tu yāmeva gatā tu sītā tāmāsthitovāyusuto hanūmān || 14 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ सप्तचत्वारिंशस्सर्गः ।
दर्शनार्थं तु वैदेह्यास्सर्वतः कपियूधपाः ।
व्यादिष्टाः कपिराजेन यथोक्तं जग्मुरञ्जसा ॥ 1 ॥
सरांसि सरित काक्षानाकाशं नगराणि च ।
नदीदुर्गांस्तथा शैलान्विचिन्वन्ति समन्ततः ॥ 2 ॥
सुग्रीवेण समाख्यातास्सर्वे वानरयूथपाः ।
प्रदेशान्प्रविचिन्वन्ति सशैलवनकाननान् ॥ 3 ॥
विचित्य दिवसं सर्वे सीताधिगमने धृताः ।
समायान्ति स्म मेदिन्यां निशाकालेषु वानराः ॥ 4 ॥
सर्वर्तुकमान् देशेषु वानारास्सफलद्रुमान् ।
आसाद्य रजनीं शय्यां चक्रुस्सर्वेष्वहस्सु ते ॥ 5 ॥
तदहः प्रथमं कृत्वा मासे प्रश्रवणं गताः ।
कपिराजेन सङ्गम्य निराशाः कपियूधपाः ॥ 6 ॥
विचित्य तु दिशं पूर्वां यथोक्तां सचिवैस्सह ।
अदृष्ट्वा विनतस्सीतामाजगाम महाबलः ॥ 7 ॥
उत्तरां च दिशं सर्वां विचित्य स महाकपिः ।
आगतस्सह सैन्येन वीरश्शतवलिस्तदा ॥ 8 ॥
सुषेणः पश्चिमा माशां विचित्य सह वानरैः ।
समेत्य मासे सम्पूर्णे सुग्रीवमुपचक्रमे ॥ 9 ॥
तं प्रस्रवणपृष्ठस्थं समासाद्याभिवाद्य च ।
आसीनं सह रामेण सुग्रीवमिदमब्रवीत् ॥ 10 ॥
विचिताः पर्वतास्सर्वे वनानि गहनानि च ।
निम्नगास्सागरान्ताश्च सर्वे जनपदाश्च ये ॥ 11 ॥
गुहाश्च विचितास्सर्वास्त्वया याः परिकीर्तिताः ।
विचिताश्च महागुल्मा लताविततसन्तताः ॥ 12 ॥
गहनेषु च देशेषु दुर्गेषु विषमेषु च ।
सत्त्वान्यतिप्रमाणानि विचितानि हतानि च ॥ 13 ॥
ये चैव गहना देशा विचितास्ते पुनः पुनः ।
उदारसत्त्वाभिजनो महात्मा स मैथिलीं द्रक्ष्यति वानरेन्द्रः ।
दिशं तु यामेव गता तु सीता तामास्थितोवायुसुतो हनूमान् ॥ 14 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे सप्तचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha saptacatvāriṃśassargaḥ |
darśanārthaṃ tu vaidehyāssarvataḥ kapiyūdhapāḥ |
vyādiṣṭāḥ kapirājena yathoktaṃ jagmurañjasā || 1 ||
sarāṃsi sarita kākṣānākāśaṃ nagarāṇi ca |
nadīdurgāṃstathā śailānvicinvanti samantataḥ || 2 ||
sugrīveṇa samākhyātāssarve vānarayūthapāḥ |
pradeśānpravicinvanti saśailavanakānanān || 3 ||
vicitya divasaṃ sarve sītādhigamane dhṛtāḥ |
samāyānti sma medinyāṃ niśākāleṣu vānarāḥ || 4 ||
sarvartukamān deśeṣu vānārāssaphaladrumān |
āsādya rajanīṃ śayyāṃ cakrussarveṣvahassu te || 5 ||
tadahaḥ prathamaṃ kṛtvā māse praśravaṇaṃ gatāḥ |
kapirājena saṅgamya nirāśāḥ kapiyūdhapāḥ || 6 ||
vicitya tu diśaṃ pūrvāṃ yathoktāṃ sacivaissaha |
adṛṣṭvā vinatassītāmājagāma mahābalaḥ || 7 ||
uttarāṃ ca diśaṃ sarvāṃ vicitya sa mahākapiḥ |
āgatassaha sainyena vīraśśatavalistadā || 8 ||
suṣeṇaḥ paścimā māśāṃ vicitya saha vānaraiḥ |
sametya māse sampūrṇe sugrīvamupacakrame || 9 ||
taṃ prasravaṇapṛṣṭhasthaṃ samāsādyābhivādya ca |
āsīnaṃ saha rāmeṇa sugrīvamidamabravīt || 10 ||
vicitāḥ parvatāssarve vanāni gahanāni ca |
nimnagāssāgarāntāśca sarve janapadāśca ye || 11 ||
guhāśca vicitāssarvāstvayā yāḥ parikīrtitāḥ |
vicitāśca mahāgulmā latāvitatasantatāḥ || 12 ||
gahaneṣu ca deśeṣu durgeṣu viṣameṣu ca |
sattvānyatipramāṇāni vicitāni hatāni ca || 13 ||
ye caiva gahanā deśā vicitāste punaḥ punaḥ |
udārasattvābhijano mahātmā sa maithilīṃ drakṣyati vānarendraḥ |
diśaṃ tu yāmeva gatā tu sītā tāmāsthitovāyusuto hanūmān || 14 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.