4.29 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡 - 𑌏𑌕𑍋𑌨𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶 𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃

4.29 Kishkindhakanda - Ekonatrimsha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Grantha script
📄 Download PDF
𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌏𑌕𑍋𑌨𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌸𑌮𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌮𑌲𑌂 𑌵𑍍𑌯𑍋𑌮 𑌗𑌤𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑍁𑌦𑍍𑌵𑌲𑌾𑌹𑌕𑌮𑍍 ।
𑌸𑌾𑌰𑌸𑌾𑌕𑍁𑌲𑌸𑌙𑍍𑌘𑍁𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌰𑌮𑍍𑌯𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑍍𑌸𑍍𑌨𑌾𑌨𑍁𑌲𑍇𑌪𑌨𑌮𑍍 ॥ 1 ॥
𑌸𑌮𑍃𑌦𑍍𑌧𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌚 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌂 𑌮𑌨𑍍𑌦𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌰𑍍𑌥𑌸𑌙𑍍𑌗𑍍𑌰𑌹𑌮𑍍 ।
𑌅𑌤𑍍𑌯𑌰𑍍𑌥𑌮𑌸𑌤𑌾𑌂 𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌮𑍇𑌕𑌾𑌨𑍍𑌤𑌗𑌤𑌮𑌾𑌨𑌸𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌮𑌦𑌾𑌭𑌿𑌰𑌤𑌂 𑌸𑌦𑌾 ।
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌵𑌨𑍍𑌤𑌮𑌭𑌿𑌪𑍍𑌰𑍇𑌤𑌾𑌨𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑍇𑌵 𑌮𑌨𑍋𑌰𑌥𑌾𑌨𑍍 ॥ 3 ॥
𑌸𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌚 𑌪𑌤𑍍𑌨𑍀𑌮𑌭𑌿𑌪𑍍𑌰𑍇𑌤𑌾𑌂 𑌤𑌾𑌰𑌾𑌂 𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌸𑌮𑍀𑌪𑍍𑌸𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌵𑌿𑌹𑌰𑌨𑍍𑌤𑌮𑌹𑍋𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌕𑍃𑌤𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌵𑌿𑌗𑌤𑌜𑍍𑌵𑌰𑌮𑍍 ॥ 4 ॥
𑌕𑍍𑌰𑍀𑌡𑌨𑍍𑌤𑌮𑌿𑌵 𑌦𑍇𑌵𑍇𑌶𑌂 𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨𑍇𑌽𑌪𑍍𑌸𑌰𑌸𑌾𑌂 𑌗𑌣𑍈𑌃 ।
𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌷𑍁 𑌨𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌚 𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌣𑌾𑌮𑌨𑌵𑍇𑌕𑍍𑌷𑌕𑌮𑍍 ॥ 5 ॥
𑌉𑌤𑍍𑌸𑌨𑍍𑌨𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌸𑌨𑍍𑌦𑍇𑌶𑌂 𑌕𑌾𑌮𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌮𑌵𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑌾𑌰𑍍𑌥𑍋𑌽𑌰𑍍𑌥𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌜𑍍𑌞𑌃 𑌕𑌾𑌲𑌧𑌰𑍍𑌮𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌵𑌿𑌤𑍍 ॥ 6 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑍈𑌰𑍍𑌮𑌧𑍁𑌰𑍈𑌰𑍍𑌹𑍇𑌤𑍁𑌮𑌦𑍍𑌭𑌿𑌰𑍍𑌮𑌨𑍋𑌰𑌮𑍈𑌃 ।
𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌵𑌿𑌦𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌜𑍍𑌞𑌂 𑌹𑌰𑍀𑌶𑌂 𑌮𑌾𑌰𑍁𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌃 ॥ 7 ॥
𑌹𑌿𑌤𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌚 𑌪𑌥𑍍𑌯𑌂 𑌚 𑌸𑌾𑌮𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌰𑍍𑌥𑌨𑍀𑌤𑌿𑌮𑌤𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌣𑌯𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌿𑌸𑌂𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾𑌸𑌕𑍃𑌤𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌯𑌮𑍍 ।
𑌹𑌰𑍀𑌶𑍍𑌵𑌰𑌮𑍁𑌪𑌾𑌗𑌮𑍍𑌯 𑌹𑌨𑍂𑌮𑌾𑌨𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 8 ॥
𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌂 𑌯𑌶𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵 𑌕𑍗𑌲𑍀 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌰𑌭𑌿𑌵𑌰𑍍𑌧𑌿𑌤𑌾 ।
𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌸𑌙𑍍𑌗𑍍𑌰𑌹𑌶𑍍𑌶𑍇𑌷𑌸𑍍𑌤𑌂 𑌭𑌵𑌾𑌨𑍍𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌤𑌿 ॥ 9 ॥
𑌯𑍋 𑌹𑌿 𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇𑌷𑍁 𑌕𑌾𑌲𑌜𑍍𑌞𑌸𑍍𑌸𑌤𑌤𑌂 𑌸𑌾𑌧𑍁 𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 ॥ 10 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌚 𑌕𑍀𑌰𑍍𑌤𑌿𑌶𑍍𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌾𑌪𑌶𑍍𑌚𑌾𑌭𑌿 𑌵𑌰𑍍𑌧𑌤𑍇 ।
𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌕𑍋𑌶𑌶𑍍𑌚 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌚 𑌭𑍂𑌮𑌿𑌪 ॥ 11 ॥
𑌸𑌮𑌵𑍇𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌣𑌿 𑌸 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌹𑌦𑌶𑍍𑌨𑍁𑌤𑍇 ।
𑌤𑌦𑍍𑌭𑌵𑌾𑌨𑍍𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 𑌪𑌥𑌿 𑌨𑌿𑌰𑌤𑍍𑌯𑌯𑍇 ॥ 12 ॥
𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌰𑍍𑌥𑌮𑌭𑌿𑌨𑍀𑌤𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌯𑌥𑌾𑌵𑌤𑍍𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌤𑌿 ।
𑌸𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌜𑍍𑌯 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌕𑌰𑍍𑌮𑌾𑌣𑌿 𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌯𑍋𑌽𑌨𑍁𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 ॥ 13 ॥
𑌸𑌮𑍍𑌭𑍍𑌰𑌮𑌾𑌦𑍍𑌧𑌿 𑌕𑍃𑌤𑍋𑌤𑍍𑌸𑌾𑌹𑌸𑍍𑌸𑍋𑌽𑌨𑌰𑍍𑌥𑍈𑌰𑍍𑌨𑌾𑌵𑌰𑍁𑌧𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌯𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌕𑌾𑌲𑌵𑍍𑌯𑌤𑍀𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑍇𑌷𑍁 𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 ॥ 14 ॥
𑌸 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌮𑌹𑌤𑍋𑌽𑌪𑍍𑌯𑌰𑍍𑌥𑌾𑌨𑍍𑌨 𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇𑌨 𑌯𑍁𑌜𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌯𑌦𑌿𑌦𑌂 𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌵𑍀𑌰 𑌨𑍋𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌮𑌰𑌿𑌨𑍍𑌦𑌮 ॥ 15 ॥
𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑌤𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌸𑍍𑌯𑍈𑌤𑌦𑍍𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌣𑌮𑍍 ।
𑌤𑌦𑌿𑌦𑌂 𑌵𑍀𑌰 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌤𑍇 𑌕𑌾𑌲𑌾𑌤𑍀𑌤𑌮𑌰𑌿𑌨𑍍𑌦𑌮 ॥ 16 ॥
𑌨 𑌚 𑌕𑌾𑌲𑌮𑌤𑍀𑌤𑌂 𑌤𑍇 𑌨𑌿𑌵𑍇𑌦𑌯𑌤𑌿 𑌕𑌾𑌲𑌵𑌿𑌤𑍍 ।
𑌤𑍍𑌵𑌰𑌮𑌾𑌣𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌸𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌸𑍍𑌤𑌵 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍𑌵𑌶𑌾𑌨𑍁𑌗𑌃 ॥ 17 ॥
𑌕𑍁𑌲𑌸𑍍𑌯 𑌹𑍇𑌤𑍁𑌃 𑌸𑍍𑌫𑍀𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌦𑍀𑌰𑍍𑌘𑌬𑌨𑍍𑌧𑍁𑌶𑍍𑌚 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 ।
𑌅𑌪𑍍𑌰𑌮𑍇𑌯𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌵𑌶𑍍𑌚 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌂 𑌚𑌾𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌮𑍋 𑌗𑍁𑌣𑍈𑌃 ॥ 18 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌕𑍁𑌰𑍁 𑌵𑍈 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌤𑍇𑌨 𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌤𑌵 ।
𑌹𑌰𑍀𑌶𑍍𑌵𑌰 𑌕𑌪𑌿𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑌾𑌨𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾𑌪𑌯𑌿𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 ॥ 19 ॥
𑌨 𑌹𑌿 𑌤𑌾𑌵𑌦𑍍𑌭𑌵𑍇𑌤𑍍𑌕𑌾𑌲𑍋 𑌵𑍍𑌯𑌤𑍀𑌤𑌶𑍍𑌚𑍋𑌦𑌨𑌾𑌦𑍃𑌤𑍇 ।
𑌚𑍋𑌦𑌿𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌹𑌿 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌵𑍇𑌤𑍍𑌕𑌾𑌲𑌵𑍍𑌯𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ॥ 20 ॥
𑌅𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌰𑌪𑌿 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌵𑌾𑌨𑍍𑌕𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌹𑌰𑍀𑌶𑍍𑌵𑌰 𑌕𑌿𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌚 𑌧𑌨𑍇𑌨 𑌚 ॥ 21 ॥
𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿𑌮𑌾𑌨𑌪𑌿𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌰𑍍𑌕𑍍𑌷𑌗𑌣𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰 ।
𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌦𑌾𑌶𑌰𑌥𑍇𑌃 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌿𑌮𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌕𑌿𑌨𑍍𑌨 𑌸𑌜𑍍𑌜𑌸𑍇 ॥ 22 ॥
𑌕𑌾𑌮𑌂 𑌖𑌲𑍁 𑌶𑌰𑍈𑌶𑍍𑌶𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌸𑍁𑌰𑌾𑌸𑍁𑌰𑌮𑌹𑍋𑌰𑌗𑌾𑌨𑍍 ।
𑌵𑌶𑍇 𑌦𑌾𑌶𑌰𑌥𑌿𑌃 𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌂 𑌹𑌿 𑌕𑌾𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑌤𑍇 ॥ 23 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌤𑍍𑌯𑌾𑌗𑌾𑌵𑌿𑌶𑌙𑍍𑌕𑍇𑌨 𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌤𑍇𑌨 𑌤𑌵𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑍍 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌾𑌮 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌂 𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍍𑌯𑌾𑌮𑌪𑌿 𑌚𑌾𑌮𑍍𑌬𑌰𑍇 ॥ 24 ॥
𑌦𑍇𑌵𑌦𑌾𑌨𑌵 𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌨𑌸𑍁𑌰𑌾𑌸𑍍𑌸𑌮𑌰𑍁𑌦𑍍𑌗𑌣𑌾𑌃 ।
𑌨 𑌚 𑌯𑌕𑍍𑌷𑌾 𑌭𑌯𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌕𑍁𑌰𑍍𑌯𑍁𑌃 𑌕𑌿𑌮𑍁𑌤 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌃 ॥ 25 ॥
𑌤𑌦𑍇𑌵𑌂 𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌕𑍃𑌤𑌸𑍍𑌤𑌵 ।
𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 𑌪𑌿𑌙𑍍𑌗𑍇𑌶 𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑍍 ॥ 26 ॥
𑌨𑌾𑌧𑌸𑍍𑌤𑌾𑌦𑌵𑌨𑍗 𑌨𑌾𑌪𑍍𑌸𑍁 𑌗𑌤𑌿𑌰𑍍𑌨𑍋𑌪𑌰𑌿 𑌚𑌾𑌮𑍍𑌬𑌰𑍇 ।
𑌕𑌸𑍍𑌯𑌚𑌿𑌤𑍍𑌸𑌜𑍍𑌜𑌤𑍇𑌽𑌸𑍍𑌮𑌾𑌕𑌂 𑌕𑌪𑍀𑌶𑍍𑌵𑌰 𑌤𑌵𑌾𑌜𑍍𑌞𑌯𑌾 ॥ 27 ॥
𑌤𑌦𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾𑌪𑌯 𑌕𑌃 𑌕𑌿𑌂 𑌤𑍇 𑌕𑍁𑌤𑍋 𑌵𑌾𑌪𑌿 𑌵𑍍𑌯𑌵𑌸𑍍𑌯𑌤𑍁 ।
𑌹𑌰𑌯𑍋𑌽𑌹𑍍𑌯𑌪𑍍𑌰𑌧𑍃𑌷𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌸𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌕𑍋𑌟𑍍𑌯𑌗𑍍𑌰𑌤𑍋𑌽𑌨𑌘 ॥ 28 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌸𑌾𑌧𑍁 𑌨𑌿𑌵𑍇𑌦𑌨𑌮𑍍 ।
𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌸𑍍𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌶𑍍𑌚𑌕𑌾𑌰 𑌮𑌤𑌿𑌮𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌾𑌮𑍍 ॥ 29 ॥
𑌸 𑌸𑌨𑍍𑌦𑌿𑌦𑍇𑌶𑌾𑌭𑌿𑌮𑌤𑌂 𑌨𑍀𑌲𑌂 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌕𑍃𑌤𑍋𑌦𑍍𑌯𑌮𑌮𑍍 ।
𑌦𑌿𑌕𑍍𑌷𑍁 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌸𑍁 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌸𑍈𑌨𑍍𑌯𑌾𑌨𑌾𑌮𑍁𑌪𑌸𑌙𑍍𑌗𑍍𑌰𑌹𑍇 ॥ 30 ॥
𑌯𑌥𑌾 𑌸𑍇𑌨𑌾 𑌸𑌮𑌗𑍍𑌰𑌾 𑌮𑍇 𑌯𑍂𑌥𑌪𑌾𑌲𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌶𑌃 ।
𑌸𑌮𑌾𑌗𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌸𑌙𑍍𑌗𑍇𑌨 𑌸𑍇𑌨𑌾𑌗𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌤𑌥𑌾 𑌕𑍁𑌰𑍁 ॥ 31 ॥
𑌯𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌨𑍍𑌤𑌪𑌾𑌲𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌲𑌵𑌗𑌾𑌶𑍍𑌶𑍀𑌘𑍍𑌰𑌗𑌾 𑌵𑍍𑌯𑌵𑌸𑌾𑌯𑌿𑌨𑌃 ।
𑌸𑌮𑌾𑌨𑌯𑌨𑍍𑌤𑍁 𑌤𑍇 𑌸𑍈𑌨𑍍𑌯𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌰𑌿𑌤𑌾𑌶𑍍𑌶𑌾𑌸𑌨𑌾𑌨𑍍𑌮𑌮 ॥ 32 ॥
𑌸𑍍𑌵𑌯𑌂 𑌚𑌾𑌨𑌨𑍍𑌤𑌰𑌂 𑌸𑍈𑌨𑍍𑌯𑌂 𑌭𑌵𑌾𑌨𑍇𑌵𑌾𑌨𑍁𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤𑍁 ।
𑌤𑍍𑌰𑌿𑌪𑌞𑍍𑌚𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾𑌦𑍂𑌰𑍍𑌧𑍍𑌵𑌂 𑌯𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌨𑍁𑌯𑌾𑌨𑍍𑌨𑍇𑌹 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌃 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿𑌕𑍋 𑌦𑌣𑍍𑌡𑍋 𑌨𑌾𑌤𑍍𑌰 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌚𑌾𑌰𑌣𑌾 ॥ 33 ॥
𑌹𑌰𑍀𑌂𑌶𑍍𑌚 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌾𑌨𑍁𑌪𑌯𑌾𑌤𑍁 𑌸𑌾𑌙𑍍𑌗𑌦𑍋 𑌭𑌵𑌾𑌨𑍍𑌮𑌮𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾𑌮𑌧𑌿𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌇𑌤𑌿 𑌵𑍍𑌯𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾𑌂 𑌹𑌰𑌿𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑍋 𑌵𑌿𑌧𑌾𑌯 𑌵𑍇𑌶𑍍𑌮 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌵𑍇𑌶 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌵𑌾𑌨𑍍 ॥ 34 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌏𑌕𑍋𑌨𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
samīkṣya vimalaṃ vyoma gatavidyudvalāhakam |
sārasākulasaṅghuṣṭaṃ ramyajyotsnānulepanam || 1 ||
samṛddhārthaṃ ca sugrīvaṃ mandadharmārthasaṅgraham |
atyarthamasatāṃ mārgamekāntagatamānasam || 2 ||
nirvṛttakāryaṃ siddhārthaṃ pramadābhirataṃ sadā |
prāptavantamabhipretānsarvāneva manorathān || 3 ||
svāṃ ca patnīmabhipretāṃ tārāṃ cāpi samīpsitām |
viharantamahorātraṃ kṛtārthaṃ vigatajvaram || 4 ||
krīḍantamiva deveśaṃ nandane'psarasāṃ gaṇaiḥ |
mantriṣu nyastakāryaṃ ca mantriṇāmanavekṣakam || 5 ||
utsannarājyasandeśaṃ kāmavṛttamavasthitam |
niścitārtho'rthatattvajñaḥ kāladharmaviśeṣavit || 6 ||
prasādya vākyairmadhurairhetumadbhirmanoramaiḥ |
vākyavidvākya tattvajñaṃ harīśaṃ mārutātmajaḥ || 7 ||
hitaṃ tattvaṃ ca pathyaṃ ca sāmadharmārthanītimat |
praṇayaprītisaṃyuktaṃ viśvāsakṛtaniścayam |
harīśvaramupāgamya hanūmānvākyamabravīt || 8 ||
rājyaṃ prāptaṃ yaśaścaiva kaulī śrīrabhivardhitā |
mitrāṇāṃ saṅgrahaśśeṣastaṃ bhavānkartumarhati || 9 ||
yo hi mitreṣu kālajñassatataṃ sādhu vartate || 10 ||
tasya rājyaṃ ca kīrtiśca pratāpaścābhi vardhate |
yasya kośaśca daṇḍaśca mitrāṇyātmā ca bhūmipa || 11 ||
samavetāni sarvāṇi sa rājyaṃ mahadaśnute |
tadbhavānvṛttasampannaḥ sthitaḥ pathi niratyaye || 12 ||
mitrārthamabhinītārthaṃ yathāvatkartumarhati |
santyajya sarvakarmāṇi mitrārthe yo'nuvartate || 13 ||
sambhramāddhi kṛtotsāhasso'narthairnāvarudhyate |
yastu kālavyatīteṣu mitrakāryeṣu vartate || 14 ||
sa kṛtvā mahato'pyarthānna mitrārthena yujyate |
yadidaṃ mitrakāryaṃ vīra nomitrakāryamarindama || 15 ||
kriyatāṃ rāghavasyaitadvaidehyāḥ parimārgaṇam |
tadidaṃ vīra kāryaṃ te kālātītamarindama || 16 ||
na ca kālamatītaṃ te nivedayati kālavit |
tvaramāṇo'pi sanprājñastava rājanvaśānugaḥ || 17 ||
kulasya hetuḥ sphītasya dīrghabandhuśca rāghavaḥ |
aprameyaprabhāvaśca svayaṃ cāpratimo guṇaiḥ || 18 ||
tasya tvaṃ kuru vai kāryaṃ pūrvaṃ tena kṛtaṃ tava |
harīśvara kapiśreṣṭhānājñāpayitumarhasi || 19 ||
na hi tāvadbhavetkālo vyatītaścodanādṛte |
coditasya hi kāryasya bhavetkālavyatikramaḥ || 20 ||
akarturapi kāryasya bhavānkartā harīśvara kiṃ punaḥ pratikartuste rājyena ca dhanena ca || 21 ||
śaktimānapivikrānto vānararkṣagaṇeśvara |
kartuṃ dāśaratheḥ prītimājñāyāṃ kinna sajjase || 22 ||
kāmaṃ khalu śaraiśśaktassurāsuramahoragān |
vaśe dāśarathiḥ kartuṃ tvatpratijñāṃ hi kāṅkṣate || 23 ||
prāṇatyāgāviśaṅkena kṛtaṃ tena tavapriyam |
tasya mārgāma vaidehīṃ pṛthivyāmapi cāmbare || 24 ||
devadānava gandharvā nasurāssamarudgaṇāḥ |
na ca yakṣā bhayaṃ tasya kuryuḥ kimuta rākṣasāḥ || 25 ||
tadevaṃ śaktiyuktasya pūrvaṃ priyakṛtastava |
rāmasyārhasi piṅgeśa kartuṃ sarvātmanā priyam || 26 ||
nādhastādavanau nāpsu gatirnopari cāmbare |
kasyacitsajjate'smākaṃ kapīśvara tavājñayā || 27 ||
tadājñāpaya kaḥ kiṃ te kuto vāpi vyavasyatu |
harayo'hyapradhṛṣyāste santi koṭyagrato'nagha || 28 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā kāle sādhu nivedanam |
sugrīvassattvasampannaścakāra matimuttamām || 29 ||
sa sandideśābhimataṃ nīlaṃ nityakṛtodyamam |
dikṣu sarvāsu sarveṣāṃ sainyānāmupasaṅgrahe || 30 ||
yathā senā samagrā me yūthapālāśca sarvaśaḥ |
samāgacchantyasaṅgena senāgrāṇi tathā kuru || 31 ||
ye tvantapālāḥ plavagāśśīghragā vyavasāyinaḥ |
samānayantu te sainyaṃ tvaritāśśāsanānmama || 32 ||
svayaṃ cānantaraṃ sainyaṃ bhavānevānupaśyatu |
tripañcarātrādūrdhvaṃ yaḥ prāpnuyānneha vānaraḥ |
tasya prāṇāntiko daṇḍo nātra kāryā vicāraṇā || 33 ||
harīṃśca vṛddhānupayātu sāṅgado bhavānmamājñāmadhikṛtya niścitām |
iti vyavasthāṃ haripuṅgaveśvaro vidhāya veśma praviveśa vīryavān || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ एकोनत्रिंशस्सर्गः ।
समीक्ष्य विमलं व्योम गतविद्युद्वलाहकम् ।
सारसाकुलसङ्घुष्टं रम्यज्योत्स्नानुलेपनम् ॥ 1 ॥
समृद्धार्थं च सुग्रीवं मन्दधर्मार्थसङ्ग्रहम् ।
अत्यर्थमसतां मार्गमेकान्तगतमानसम् ॥ 2 ॥
निर्वृत्तकार्यं सिद्धार्थं प्रमदाभिरतं सदा ।
प्राप्तवन्तमभिप्रेतान्सर्वानेव मनोरथान् ॥ 3 ॥
स्वां च पत्नीमभिप्रेतां तारां चापि समीप्सिताम् ।
विहरन्तमहोरात्रं कृतार्थं विगतज्वरम् ॥ 4 ॥
क्रीडन्तमिव देवेशं नन्दनेऽप्सरसां गणैः ।
मन्त्रिषु न्यस्तकार्यं च मन्त्रिणामनवेक्षकम् ॥ 5 ॥
उत्सन्नराज्यसन्देशं कामवृत्तमवस्थितम् ।
निश्चितार्थोऽर्थतत्त्वज्ञः कालधर्मविशेषवित् ॥ 6 ॥
प्रसाद्य वाक्यैर्मधुरैर्हेतुमद्भिर्मनोरमैः ।
वाक्यविद्वाक्य तत्त्वज्ञं हरीशं मारुतात्मजः ॥ 7 ॥
हितं तत्त्वं च पथ्यं च सामधर्मार्थनीतिमत् ।
प्रणयप्रीतिसंयुक्तं विश्वासकृतनिश्चयम् ।
हरीश्वरमुपागम्य हनूमान्वाक्यमब्रवीत् ॥ 8 ॥
राज्यं प्राप्तं यशश्चैव कौली श्रीरभिवर्धिता ।
मित्राणां सङ्ग्रहश्शेषस्तं भवान्कर्तुमर्हति ॥ 9 ॥
यो हि मित्रेषु कालज्ञस्सततं साधु वर्तते ॥ 10 ॥
तस्य राज्यं च कीर्तिश्च प्रतापश्चाभि वर्धते ।
यस्य कोशश्च दण्डश्च मित्राण्यात्मा च भूमिप ॥ 11 ॥
समवेतानि सर्वाणि स राज्यं महदश्नुते ।
तद्भवान्वृत्तसम्पन्नः स्थितः पथि निरत्यये ॥ 12 ॥
मित्रार्थमभिनीतार्थं यथावत्कर्तुमर्हति ।
सन्त्यज्य सर्वकर्माणि मित्रार्थे योऽनुवर्तते ॥ 13 ॥
सम्भ्रमाद्धि कृतोत्साहस्सोऽनर्थैर्नावरुध्यते ।
यस्तु कालव्यतीतेषु मित्रकार्येषु वर्तते ॥ 14 ॥
स कृत्वा महतोऽप्यर्थान्न मित्रार्थेन युज्यते ।
यदिदं मित्रकार्यं वीर नोमित्रकार्यमरिन्दम ॥ 15 ॥
क्रियतां राघवस्यैतद्वैदेह्याः परिमार्गणम् ।
तदिदं वीर कार्यं ते कालातीतमरिन्दम ॥ 16 ॥
न च कालमतीतं ते निवेदयति कालवित् ।
त्वरमाणोऽपि सन्प्राज्ञस्तव राजन्वशानुगः ॥ 17 ॥
कुलस्य हेतुः स्फीतस्य दीर्घबन्धुश्च राघवः ।
अप्रमेयप्रभावश्च स्वयं चाप्रतिमो गुणैः ॥ 18 ॥
तस्य त्वं कुरु वै कार्यं पूर्वं तेन कृतं तव ।
हरीश्वर कपिश्रेष्ठानाज्ञापयितुमर्हसि ॥ 19 ॥
न हि तावद्भवेत्कालो व्यतीतश्चोदनादृते ।
चोदितस्य हि कार्यस्य भवेत्कालव्यतिक्रमः ॥ 20 ॥
अकर्तुरपि कार्यस्य भवान्कर्ता हरीश्वर किं पुनः प्रतिकर्तुस्ते राज्येन च धनेन च ॥ 21 ॥
शक्तिमानपिविक्रान्तो वानरर्क्षगणेश्वर ।
कर्तुं दाशरथेः प्रीतिमाज्ञायां किन्न सज्जसे ॥ 22 ॥
कामं खलु शरैश्शक्तस्सुरासुरमहोरगान् ।
वशे दाशरथिः कर्तुं त्वत्प्रतिज्ञां हि काङ्क्षते ॥ 23 ॥
प्राणत्यागाविशङ्केन कृतं तेन तवप्रियम् ।
तस्य मार्गाम वैदेहीं पृथिव्यामपि चाम्बरे ॥ 24 ॥
देवदानव गन्धर्वा नसुरास्समरुद्गणाः ।
न च यक्षा भयं तस्य कुर्युः किमुत राक्षसाः ॥ 25 ॥
तदेवं शक्तियुक्तस्य पूर्वं प्रियकृतस्तव ।
रामस्यार्हसि पिङ्गेश कर्तुं सर्वात्मना प्रियम् ॥ 26 ॥
नाधस्तादवनौ नाप्सु गतिर्नोपरि चाम्बरे ।
कस्यचित्सज्जतेऽस्माकं कपीश्वर तवाज्ञया ॥ 27 ॥
तदाज्ञापय कः किं ते कुतो वापि व्यवस्यतु ।
हरयोऽह्यप्रधृष्यास्ते सन्ति कोट्यग्रतोऽनघ ॥ 28 ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा काले साधु निवेदनम् ।
सुग्रीवस्सत्त्वसम्पन्नश्चकार मतिमुत्तमाम् ॥ 29 ॥
स सन्दिदेशाभिमतं नीलं नित्यकृतोद्यमम् ।
दिक्षु सर्वासु सर्वेषां सैन्यानामुपसङ्ग्रहे ॥ 30 ॥
यथा सेना समग्रा मे यूथपालाश्च सर्वशः ।
समागच्छन्त्यसङ्गेन सेनाग्राणि तथा कुरु ॥ 31 ॥
ये त्वन्तपालाः प्लवगाश्शीघ्रगा व्यवसायिनः ।
समानयन्तु ते सैन्यं त्वरिताश्शासनान्मम ॥ 32 ॥
स्वयं चानन्तरं सैन्यं भवानेवानुपश्यतु ।
त्रिपञ्चरात्रादूर्ध्वं यः प्राप्नुयान्नेह वानरः ।
तस्य प्राणान्तिको दण्डो नात्र कार्या विचारणा ॥ 33 ॥
हरींश्च वृद्धानुपयातु साङ्गदो भवान्ममाज्ञामधिकृत्य निश्चिताम् ।
इति व्यवस्थां हरिपुङ्गवेश्वरो विधाय वेश्म प्रविवेश वीर्यवान् ॥ 34 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे एकोनत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
samīkṣya vimalaṃ vyoma gatavidyudvalāhakam |
sārasākulasaṅghuṣṭaṃ ramyajyotsnānulepanam || 1 ||
samṛddhārthaṃ ca sugrīvaṃ mandadharmārthasaṅgraham |
atyarthamasatāṃ mārgamekāntagatamānasam || 2 ||
nirvṛttakāryaṃ siddhārthaṃ pramadābhirataṃ sadā |
prāptavantamabhipretānsarvāneva manorathān || 3 ||
svāṃ ca patnīmabhipretāṃ tārāṃ cāpi samīpsitām |
viharantamahorātraṃ kṛtārthaṃ vigatajvaram || 4 ||
krīḍantamiva deveśaṃ nandane'psarasāṃ gaṇaiḥ |
mantriṣu nyastakāryaṃ ca mantriṇāmanavekṣakam || 5 ||
utsannarājyasandeśaṃ kāmavṛttamavasthitam |
niścitārtho'rthatattvajñaḥ kāladharmaviśeṣavit || 6 ||
prasādya vākyairmadhurairhetumadbhirmanoramaiḥ |
vākyavidvākya tattvajñaṃ harīśaṃ mārutātmajaḥ || 7 ||
hitaṃ tattvaṃ ca pathyaṃ ca sāmadharmārthanītimat |
praṇayaprītisaṃyuktaṃ viśvāsakṛtaniścayam |
harīśvaramupāgamya hanūmānvākyamabravīt || 8 ||
rājyaṃ prāptaṃ yaśaścaiva kaulī śrīrabhivardhitā |
mitrāṇāṃ saṅgrahaśśeṣastaṃ bhavānkartumarhati || 9 ||
yo hi mitreṣu kālajñassatataṃ sādhu vartate || 10 ||
tasya rājyaṃ ca kīrtiśca pratāpaścābhi vardhate |
yasya kośaśca daṇḍaśca mitrāṇyātmā ca bhūmipa || 11 ||
samavetāni sarvāṇi sa rājyaṃ mahadaśnute |
tadbhavānvṛttasampannaḥ sthitaḥ pathi niratyaye || 12 ||
mitrārthamabhinītārthaṃ yathāvatkartumarhati |
santyajya sarvakarmāṇi mitrārthe yo'nuvartate || 13 ||
sambhramāddhi kṛtotsāhasso'narthairnāvarudhyate |
yastu kālavyatīteṣu mitrakāryeṣu vartate || 14 ||
sa kṛtvā mahato'pyarthānna mitrārthena yujyate |
yadidaṃ mitrakāryaṃ vīra nomitrakāryamarindama || 15 ||
kriyatāṃ rāghavasyaitadvaidehyāḥ parimārgaṇam |
tadidaṃ vīra kāryaṃ te kālātītamarindama || 16 ||
na ca kālamatītaṃ te nivedayati kālavit |
tvaramāṇo'pi sanprājñastava rājanvaśānugaḥ || 17 ||
kulasya hetuḥ sphītasya dīrghabandhuśca rāghavaḥ |
aprameyaprabhāvaśca svayaṃ cāpratimo guṇaiḥ || 18 ||
tasya tvaṃ kuru vai kāryaṃ pūrvaṃ tena kṛtaṃ tava |
harīśvara kapiśreṣṭhānājñāpayitumarhasi || 19 ||
na hi tāvadbhavetkālo vyatītaścodanādṛte |
coditasya hi kāryasya bhavetkālavyatikramaḥ || 20 ||
akarturapi kāryasya bhavānkartā harīśvara kiṃ punaḥ pratikartuste rājyena ca dhanena ca || 21 ||
śaktimānapivikrānto vānararkṣagaṇeśvara |
kartuṃ dāśaratheḥ prītimājñāyāṃ kinna sajjase || 22 ||
kāmaṃ khalu śaraiśśaktassurāsuramahoragān |
vaśe dāśarathiḥ kartuṃ tvatpratijñāṃ hi kāṅkṣate || 23 ||
prāṇatyāgāviśaṅkena kṛtaṃ tena tavapriyam |
tasya mārgāma vaidehīṃ pṛthivyāmapi cāmbare || 24 ||
devadānava gandharvā nasurāssamarudgaṇāḥ |
na ca yakṣā bhayaṃ tasya kuryuḥ kimuta rākṣasāḥ || 25 ||
tadevaṃ śaktiyuktasya pūrvaṃ priyakṛtastava |
rāmasyārhasi piṅgeśa kartuṃ sarvātmanā priyam || 26 ||
nādhastādavanau nāpsu gatirnopari cāmbare |
kasyacitsajjate'smākaṃ kapīśvara tavājñayā || 27 ||
tadājñāpaya kaḥ kiṃ te kuto vāpi vyavasyatu |
harayo'hyapradhṛṣyāste santi koṭyagrato'nagha || 28 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā kāle sādhu nivedanam |
sugrīvassattvasampannaścakāra matimuttamām || 29 ||
sa sandideśābhimataṃ nīlaṃ nityakṛtodyamam |
dikṣu sarvāsu sarveṣāṃ sainyānāmupasaṅgrahe || 30 ||
yathā senā samagrā me yūthapālāśca sarvaśaḥ |
samāgacchantyasaṅgena senāgrāṇi tathā kuru || 31 ||
ye tvantapālāḥ plavagāśśīghragā vyavasāyinaḥ |
samānayantu te sainyaṃ tvaritāśśāsanānmama || 32 ||
svayaṃ cānantaraṃ sainyaṃ bhavānevānupaśyatu |
tripañcarātrādūrdhvaṃ yaḥ prāpnuyānneha vānaraḥ |
tasya prāṇāntiko daṇḍo nātra kāryā vicāraṇā || 33 ||
harīṃśca vṛddhānupayātu sāṅgado bhavānmamājñāmadhikṛtya niścitām |
iti vyavasthāṃ haripuṅgaveśvaro vidhāya veśma praviveśa vīryavān || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in