𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌦𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌤𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌰𑌿𑌤𑌂 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌂 𑌵𑌾𑌲𑌿 𑌪𑌾𑌲𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑍈𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌮𑌾𑌵𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌵𑍍𑌯𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌨𑍍 𑌗𑌹𑌨𑍇 𑌵𑌨𑍇 ॥ 1 ॥
𑌵𑌿𑌚𑌾𑌰𑍍𑌯 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍋 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌿𑌂 𑌕𑌾𑌨𑌨𑍇 𑌕𑌾𑌨𑌨𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ।
𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍋 𑌵𑌿𑌪𑍁𑌲𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌃 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌮𑌾𑌹𑌾𑌰𑌯𑌦𑍍𑌭𑍃𑌶𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌸 𑌨𑌿𑌨𑌦𑌂 𑌘𑍋𑌰𑌂 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌾𑌯 𑌚𑌾𑌹𑍍𑌵𑌯𑌤𑍍 ।
𑌪𑌰𑌿𑌵𑌾𑌰𑍈𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌵𑍃𑌤𑍋 𑌨𑌾𑌦𑍈𑌰𑍍𑌭𑌿𑌨𑍍𑌦𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵𑌾𑌮𑍍𑌬𑌰𑌮𑍍 ॥ 3 ॥
𑌗𑌰𑍍𑌜𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵 𑌮𑌹𑌾𑌮𑍇𑌘𑍋 𑌵𑌾𑌯𑍁𑌵𑍇𑌗𑌪𑍁𑌰𑌸𑍍𑌸𑌰𑌃 ।
𑌅𑌥 𑌬𑌾𑌲𑌾𑌰𑍍𑌕𑌸𑌦𑍃𑌶𑍋 𑌦𑍃𑌪𑍍𑌤𑌸𑌿𑌂𑌹𑌗𑌤𑌿𑌸𑍍𑌤𑌦𑌾 ॥ 4 ॥
𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌦𑌕𑍍𑌷𑌂 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍋 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ।
𑌹𑌰𑌿𑌵𑌾𑌗𑍁𑌰𑌯𑌾 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌪𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌤𑌪𑍍𑌤𑌕𑌾𑌞𑍍𑌚𑌨𑌤𑍋𑌰𑌣𑌾𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌾𑌃 𑌸𑍍𑌮 𑌧𑍍𑌵𑌜𑌯𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌢𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌂 𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍀𑌮𑍍 ॥ 5 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾 𑌯𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌵𑍀𑌰 𑌕𑍃𑌤𑌾 𑌵𑌾𑌲𑌿𑌵𑌧𑍇 𑌪𑍁𑌰𑌾 ।
𑌸𑌫𑌲𑌾𑌂 𑌕𑍁𑌰𑍁 𑌤𑌾𑌂 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌂 𑌲𑌤𑌾𑌂 𑌕𑌾𑌲 𑌇𑌵𑌾𑌗𑌤𑌃 ॥ 6 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍇𑌣 𑌸 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 ।
𑌤𑌮𑍇𑌵𑍋𑌵𑌾𑌚 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌂 𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌸𑍂𑌦𑌨𑌃 ॥ 7 ॥
𑌕𑍃𑌤𑌾𑌭𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌚𑌿𑌹𑍍𑌨𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵 𑌮𑌨𑌯𑌾 𑌗𑌜𑌸𑌾𑌹𑍍𑌵𑌯𑌾 ।
𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍇𑌨 𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌪𑌾𑌟𑍍𑌯 𑌯𑍈𑌷𑌾 𑌕𑌣𑍍𑌠𑍇 𑌕𑍃𑌤𑌾 𑌤𑌵 ॥ 8 ॥
𑌶𑍋𑌭𑌸𑍇𑌽𑌹𑍍𑌯𑌧𑌿𑌕𑌂 𑌵𑍀𑌰 𑌲𑌤𑌯𑌾 𑌕𑌣𑍍𑌠𑌸𑌕𑍍𑌤𑌯𑌾 ।
𑌵𑌿𑌪𑌰𑍀𑌤 𑌇𑌵𑌾𑌕𑌾𑌶𑍇 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑍋 𑌨𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌰𑌮𑌾𑌲𑌯𑌾 ॥ 9 ॥
𑌅𑌦𑍍𑌯 𑌵𑌾𑌲𑌿𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌥𑌂 𑌤𑍇 𑌭𑌯𑌂 𑌵𑍈𑌰𑌂 𑌚 𑌵𑌾𑌨𑌰 ।
𑌏𑌕𑍇𑌨𑌾𑌹𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌮𑍋𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌬𑌾𑌣𑌮𑍋𑌕𑍍𑌷𑍇𑌣 𑌸𑌂𑌯𑍁𑌗𑍇 ॥ 10 ॥
𑌮𑌮 𑌦𑌰𑍍𑌶𑌯 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵 𑌵𑍈𑌰𑌿𑌣𑌂 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍃𑌰𑍂𑌪𑌿𑌣𑌮𑍍 ।
𑌵𑌾𑌲𑍀 𑌵𑌿𑌨𑌿𑌹𑌤𑍋 𑌯𑌾𑌵𑌦𑍍𑌵𑌨𑍇 𑌪𑌾𑌂𑌸𑍁𑌷𑍁 𑌵𑍇𑌷𑍍𑌟𑌤𑍇 ॥ 11 ॥
𑌯𑌦𑌿 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌿𑌪𑌥𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑍋 𑌜𑍀𑌵𑌨𑍍𑌸 𑌵𑌿𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 ।
𑌤𑌤𑍋 𑌦𑍋𑌷𑍇𑌣 𑌮𑌾 𑌗𑌚𑍍𑌛𑍇𑌤𑍍𑌸𑌦𑍍𑌯𑍋 𑌗𑌰𑍍𑌹𑍇𑌚𑍍𑌚 𑌮𑌾 𑌭𑌵𑌾𑌨𑍍 ॥ 12 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌷𑌂 𑌸𑌪𑍍𑌤 𑌤𑍇 𑌸𑌾𑌲𑌾 𑌮𑌯𑌾 𑌬𑌾𑌣𑍇𑌨 𑌦𑌾𑌰𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌤𑍇𑌨𑌾𑌵𑍇𑌹𑌿 𑌬𑌲𑍇𑌨𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑌂 𑌨𑌿𑌹𑌤𑌂 𑌮𑌯𑌾 ॥ 13 ॥
𑌅𑌨𑍃𑌤𑌂 𑌨𑍋𑌕𑍍𑌤𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌮𑍇 𑌵𑍀𑌰 𑌕𑍃𑌚𑍍𑌛𑍍𑌰𑍇𑌽𑌪𑌿 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌟𑌤𑌾 ।
𑌧𑌰𑍍𑌮𑌲𑍋𑌭𑌪𑌰𑍀𑌤𑍇𑌨 𑌨 𑌚 𑌵𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑍇 𑌕𑌥𑌞𑍍𑌚𑌨 ॥ 14 ॥
𑌸𑌫𑌲𑌾𑌂 𑌚 𑌕𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌂 𑌜𑌹𑌿 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍍𑌰𑌮𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌸𑍂𑌤𑌂 𑌕𑌲𑌮𑌂 𑌕𑍍𑌷𑍇𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌵𑌰𑍍𑌷𑍇𑌣𑍇𑌵 𑌶𑌤𑌕𑍍𑌰𑌤𑍁𑌃 ॥ 15 ॥
𑌤𑌦𑌾𑌹𑍍𑌵𑌾𑌨𑌨𑌿𑌮𑌿𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑍋 𑌹𑍇𑌮𑌮𑌾𑌲𑌿𑌨𑌃 ।
𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵 𑌕𑍁𑌰𑍁 𑌤𑌂 𑌶𑌬𑍍𑌦𑌂 𑌨𑌿𑌷𑍍𑌪𑌤𑍇𑌦𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌃 ॥ 16 ॥
𑌜𑌿𑌤𑌕𑌾𑌶𑍀 𑌬𑌲𑌶𑍍𑌲𑌾𑌘𑍀 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌚𑌾𑌧𑌰𑍍𑌷𑌿𑌤𑌃 𑌪𑍁𑌰𑌾 ।
𑌨𑌿𑌷𑍍𑌪𑌤𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑍍𑌯𑌸𑌙𑍍𑌗𑍇𑌨 𑌵𑌾𑌲𑍀 𑌸 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌸𑌂𑌯𑍁𑌗𑌃 ॥ 17 ॥
𑌰𑌿𑌪𑍂𑌣𑌾𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌷𑌿𑌣 𑌶𑍂𑌰𑌾 𑌮𑌰𑍍𑌷𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌨 𑌸𑌂𑌯𑍁𑌗𑍇 ।
𑌜𑌾𑌨𑌨𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌸𑍍𑌵𑌕𑌂 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍀𑌸𑌮𑌕𑍍𑌷𑌂 𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌤𑌃 ॥ 18 ॥
𑌸 𑌤𑍁 𑌰𑌾𑌮𑌵𑌚𑌶𑍍𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍋 𑌹𑍇𑌮𑌪𑌿𑌙𑍍𑌗𑌲𑌃 ।
𑌨𑌨𑌰𑍍𑌦 𑌕𑍍𑌰𑍂𑌰𑌨𑌾𑌦𑍇𑌨 𑌵𑌿𑌨𑌿𑌰𑍍𑌭𑌿𑌨𑍍𑌦𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵𑌾𑌮𑍍𑌬𑌰𑌮𑍍 ॥ 19 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌶𑌬𑍍𑌦𑍇𑌨 𑌵𑌿𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑌾 𑌗𑌾𑌵𑍋 𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌹𑌤𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌃 ।
𑌰𑌾𑌜𑌦𑍋𑌷𑌪𑌰𑌾𑌮𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌃 𑌕𑍁𑌲𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯 𑌇𑌵𑌾𑌕𑍁𑌲𑌾𑌃 ॥ 20 ॥
𑌦𑍍𑌰𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌚 𑌮𑍃𑌗𑌾𑌶𑍍𑌶𑍀𑌘𑍍𑌰𑌂 𑌭𑌗𑍍𑌨𑌾 𑌇𑌵 𑌰𑌣𑍇 𑌹𑌯𑌾𑌃 ।
𑌪𑌤𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌚 𑌖𑌗𑌾 𑌭𑍂𑌮𑍗 𑌕𑍍𑌷𑍀𑌣𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌾 𑌇𑌵 𑌗𑍍𑌰𑌹𑌾𑌃 ॥ 21 ॥
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌸𑌜𑍀𑌮𑍂𑌤𑌗𑌣𑌪𑍍𑌰𑌣𑌾𑌦𑍋 𑌨𑌾𑌦𑌂 𑌹𑍍𑌯𑌮𑍁𑌞𑍍𑌚𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌰𑌯𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍀𑌤𑌃 ।
𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌶𑍍𑌶𑍗𑌰𑍍𑌯𑌵𑌿𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌤𑍇𑌜𑌾𑌃 𑌸𑌰𑌿𑌤𑍍𑌪𑌤𑌿𑌰𑍍𑌵𑌾𑌽𑌨𑌿𑌲𑌚𑌞𑍍𑌚𑌲𑍋𑌰𑍍𑌮𑌿𑌃 ॥ 22 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌦𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha caturdaśassargaḥ |
sarve te tvaritaṃ gatvā kiṣkindhāṃ vāli pālitām |
vṛkṣairātmānamāvṛtya vyatiṣṭhan gahane vane || 1 ||
vicārya sarvato dṛṣṭiṃ kānane kānanapriyaḥ |
sugrīvo vipulagrīvaḥ krodhamāhārayadbhṛśam || 2 ||
tatassa ninadaṃ ghoraṃ kṛtvā yuddhāya cāhvayat |
parivāraiḥ parivṛto nādairbhindannivāmbaram || 3 ||
garjanniva mahāmegho vāyuvegapurassaraḥ |
atha bālārkasadṛśo dṛptasiṃhagatistadā || 4 ||
dṛṣṭvā rāmaṃ kriyādakṣaṃ sugrīvo vākyamabravīt |
harivāgurayā vyāptāṃ taptakāñcanatoraṇām |
prāptāḥ sma dhvajayantrāḍhyāṃ kiṣkindhāṃ vālinaḥ purīm || 5 ||
pratijñā yā tvayā vīra kṛtā vālivadhe purā |
saphalāṃ kuru tāṃ kṣipraṃ latāṃ kāla ivāgataḥ || 6 ||
evamuktastu dharmātmā sugrīveṇa sa rāghavaḥ |
tamevovāca vacanaṃ sugrīvaṃ śatrusūdanaḥ || 7 ||
kṛtābhijñānacihnastva manayā gajasāhvayā |
lakṣmaṇena samutpāṭya yaiṣā kaṇṭhe kṛtā tava || 8 ||
śobhase'hyadhikaṃ vīra latayā kaṇṭhasaktayā |
viparīta ivākāśe sūryo nakṣatramālayā || 9 ||
adya vālisamutthaṃ te bhayaṃ vairaṃ ca vānara |
ekenāhaṃ pramokṣyāmi bāṇamokṣeṇa saṃyuge || 10 ||
mama darśaya sugrīva vairiṇaṃ bhrātṛrūpiṇam |
vālī vinihato yāvadvane pāṃsuṣu veṣṭate || 11 ||
yadi dṛṣṭipathaṃ prāpto jīvansa vinivartate |
tato doṣeṇa mā gacchetsadyo garhecca mā bhavān || 12 ||
pratyakṣaṃ sapta te sālā mayā bāṇena dāritāḥ |
tenāvehi balenādya vālinaṃ nihataṃ mayā || 13 ||
anṛtaṃ noktapūrvaṃ me vīra kṛcchre'pi tiṣṭatā |
dharmalobhaparītena na ca vakṣye kathañcana || 14 ||
saphalāṃ ca kariṣyāmi pratijñāṃ jahi sambhramam |
prasūtaṃ kalamaṃ kṣetre varṣeṇeva śatakratuḥ || 15 ||
tadāhvānanimittaṃ tvaṃ vālino hemamālinaḥ |
sugrīva kuru taṃ śabdaṃ niṣpatedyena vānaraḥ || 16 ||
jitakāśī balaślāghī tvayā cādharṣitaḥ purā |
niṣpatiṣyatyasaṅgena vālī sa priyasaṃyugaḥ || 17 ||
ripūṇāṃ dharṣiṇa śūrā marṣayanti na saṃyuge |
jānantastu svakaṃ vīryaṃ strīsamakṣaṃ viśeṣataḥ || 18 ||
sa tu rāmavacaśśrutvā sugrīvo hemapiṅgalaḥ |
nanarda krūranādena vinirbhindannivāmbaram || 19 ||
tasya śabdena vitrastā gāvo yānti hataprabhāḥ |
rājadoṣaparāmṛṣṭāḥ kulastriya ivākulāḥ || 20 ||
dravanti ca mṛgāśśīghraṃ bhagnā iva raṇe hayāḥ |
patanti ca khagā bhūmau kṣīṇapuṇyā iva grahāḥ || 21 ||
tatassajīmūtagaṇapraṇādo nādaṃ hyamuñcattvarayā pratītaḥ |
sūryātmajaśśauryavivṛddhatejāḥ saritpatirvā'nilacañcalormiḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe caturdaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।
अथ चतुर्दशस्सर्गः ।
सर्वे ते त्वरितं गत्वा किष्किन्धां वालि पालिताम् ।
वृक्षैरात्मानमावृत्य व्यतिष्ठन् गहने वने ॥ 1 ॥
विचार्य सर्वतो दृष्टिं कानने काननप्रियः ।
सुग्रीवो विपुलग्रीवः क्रोधमाहारयद्भृशम् ॥ 2 ॥
ततस्स निनदं घोरं कृत्वा युद्धाय चाह्वयत् ।
परिवारैः परिवृतो नादैर्भिन्दन्निवाम्बरम् ॥ 3 ॥
गर्जन्निव महामेघो वायुवेगपुरस्सरः ।
अथ बालार्कसदृशो दृप्तसिंहगतिस्तदा ॥ 4 ॥
दृष्ट्वा रामं क्रियादक्षं सुग्रीवो वाक्यमब्रवीत् ।
हरिवागुरया व्याप्तां तप्तकाञ्चनतोरणाम् ।
प्राप्ताः स्म ध्वजयन्त्राढ्यां किष्किन्धां वालिनः पुरीम् ॥ 5 ॥
प्रतिज्ञा या त्वया वीर कृता वालिवधे पुरा ।
सफलां कुरु तां क्षिप्रं लतां काल इवागतः ॥ 6 ॥
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा सुग्रीवेण स राघवः ।
तमेवोवाच वचनं सुग्रीवं शत्रुसूदनः ॥ 7 ॥
कृताभिज्ञानचिह्नस्त्व मनया गजसाह्वया ।
लक्ष्मणेन समुत्पाट्य यैषा कण्ठे कृता तव ॥ 8 ॥
शोभसेऽह्यधिकं वीर लतया कण्ठसक्तया ।
विपरीत इवाकाशे सूर्यो नक्षत्रमालया ॥ 9 ॥
अद्य वालिसमुत्थं ते भयं वैरं च वानर ।
एकेनाहं प्रमोक्ष्यामि बाणमोक्षेण संयुगे ॥ 10 ॥
मम दर्शय सुग्रीव वैरिणं भ्रातृरूपिणम् ।
वाली विनिहतो यावद्वने पांसुषु वेष्टते ॥ 11 ॥
यदि दृष्टिपथं प्राप्तो जीवन्स विनिवर्तते ।
ततो दोषेण मा गच्छेत्सद्यो गर्हेच्च मा भवान् ॥ 12 ॥
प्रत्यक्षं सप्त ते साला मया बाणेन दारिताः ।
तेनावेहि बलेनाद्य वालिनं निहतं मया ॥ 13 ॥
अनृतं नोक्तपूर्वं मे वीर कृच्छ्रेऽपि तिष्टता ।
धर्मलोभपरीतेन न च वक्ष्ये कथञ्चन ॥ 14 ॥
सफलां च करिष्यामि प्रतिज्ञां जहि सम्भ्रमम् ।
प्रसूतं कलमं क्षेत्रे वर्षेणेव शतक्रतुः ॥ 15 ॥
तदाह्वाननिमित्तं त्वं वालिनो हेममालिनः ।
सुग्रीव कुरु तं शब्दं निष्पतेद्येन वानरः ॥ 16 ॥
जितकाशी बलश्लाघी त्वया चाधर्षितः पुरा ।
निष्पतिष्यत्यसङ्गेन वाली स प्रियसंयुगः ॥ 17 ॥
रिपूणां धर्षिण शूरा मर्षयन्ति न संयुगे ।
जानन्तस्तु स्वकं वीर्यं स्त्रीसमक्षं विशेषतः ॥ 18 ॥
स तु रामवचश्श्रुत्वा सुग्रीवो हेमपिङ्गलः ।
ननर्द क्रूरनादेन विनिर्भिन्दन्निवाम्बरम् ॥ 19 ॥
तस्य शब्देन वित्रस्ता गावो यान्ति हतप्रभाः ।
राजदोषपरामृष्टाः कुलस्त्रिय इवाकुलाः ॥ 20 ॥
द्रवन्ति च मृगाश्शीघ्रं भग्ना इव रणे हयाः ।
पतन्ति च खगा भूमौ क्षीणपुण्या इव ग्रहाः ॥ 21 ॥
ततस्सजीमूतगणप्रणादो नादं ह्यमुञ्चत्त्वरया प्रतीतः ।
सूर्यात्मजश्शौर्यविवृद्धतेजाः सरित्पतिर्वाऽनिलचञ्चलोर्मिः ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे चतुर्दशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha caturdaśassargaḥ |
sarve te tvaritaṃ gatvā kiṣkindhāṃ vāli pālitām |
vṛkṣairātmānamāvṛtya vyatiṣṭhan gahane vane || 1 ||
vicārya sarvato dṛṣṭiṃ kānane kānanapriyaḥ |
sugrīvo vipulagrīvaḥ krodhamāhārayadbhṛśam || 2 ||
tatassa ninadaṃ ghoraṃ kṛtvā yuddhāya cāhvayat |
parivāraiḥ parivṛto nādairbhindannivāmbaram || 3 ||
garjanniva mahāmegho vāyuvegapurassaraḥ |
atha bālārkasadṛśo dṛptasiṃhagatistadā || 4 ||
dṛṣṭvā rāmaṃ kriyādakṣaṃ sugrīvo vākyamabravīt |
harivāgurayā vyāptāṃ taptakāñcanatoraṇām |
prāptāḥ sma dhvajayantrāḍhyāṃ kiṣkindhāṃ vālinaḥ purīm || 5 ||
pratijñā yā tvayā vīra kṛtā vālivadhe purā |
saphalāṃ kuru tāṃ kṣipraṃ latāṃ kāla ivāgataḥ || 6 ||
evamuktastu dharmātmā sugrīveṇa sa rāghavaḥ |
tamevovāca vacanaṃ sugrīvaṃ śatrusūdanaḥ || 7 ||
kṛtābhijñānacihnastva manayā gajasāhvayā |
lakṣmaṇena samutpāṭya yaiṣā kaṇṭhe kṛtā tava || 8 ||
śobhase'hyadhikaṃ vīra latayā kaṇṭhasaktayā |
viparīta ivākāśe sūryo nakṣatramālayā || 9 ||
adya vālisamutthaṃ te bhayaṃ vairaṃ ca vānara |
ekenāhaṃ pramokṣyāmi bāṇamokṣeṇa saṃyuge || 10 ||
mama darśaya sugrīva vairiṇaṃ bhrātṛrūpiṇam |
vālī vinihato yāvadvane pāṃsuṣu veṣṭate || 11 ||
yadi dṛṣṭipathaṃ prāpto jīvansa vinivartate |
tato doṣeṇa mā gacchetsadyo garhecca mā bhavān || 12 ||
pratyakṣaṃ sapta te sālā mayā bāṇena dāritāḥ |
tenāvehi balenādya vālinaṃ nihataṃ mayā || 13 ||
anṛtaṃ noktapūrvaṃ me vīra kṛcchre'pi tiṣṭatā |
dharmalobhaparītena na ca vakṣye kathañcana || 14 ||
saphalāṃ ca kariṣyāmi pratijñāṃ jahi sambhramam |
prasūtaṃ kalamaṃ kṣetre varṣeṇeva śatakratuḥ || 15 ||
tadāhvānanimittaṃ tvaṃ vālino hemamālinaḥ |
sugrīva kuru taṃ śabdaṃ niṣpatedyena vānaraḥ || 16 ||
jitakāśī balaślāghī tvayā cādharṣitaḥ purā |
niṣpatiṣyatyasaṅgena vālī sa priyasaṃyugaḥ || 17 ||
ripūṇāṃ dharṣiṇa śūrā marṣayanti na saṃyuge |
jānantastu svakaṃ vīryaṃ strīsamakṣaṃ viśeṣataḥ || 18 ||
sa tu rāmavacaśśrutvā sugrīvo hemapiṅgalaḥ |
nanarda krūranādena vinirbhindannivāmbaram || 19 ||
tasya śabdena vitrastā gāvo yānti hataprabhāḥ |
rājadoṣaparāmṛṣṭāḥ kulastriya ivākulāḥ || 20 ||
dravanti ca mṛgāśśīghraṃ bhagnā iva raṇe hayāḥ |
patanti ca khagā bhūmau kṣīṇapuṇyā iva grahāḥ || 21 ||
tatassajīmūtagaṇapraṇādo nādaṃ hyamuñcattvarayā pratītaḥ |
sūryātmajaśśauryavivṛddhatejāḥ saritpatirvā'nilacañcalormiḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe caturdaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.